Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nowych pochodnych hydantoiny o ogól¬ nym wzorze 1, w którym X oznacza atom chloru albobromu, Y oznacza grupe -CK2-, atom siarki -S- lub grupe -S02-, a R oznacza rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, rodnik alkilowy albo rodnik propargilowy. Zwiazki o wzorze 1 sa cennymi srodkami chwastobójczymi.Wiadomo, ze pewne N-fenylohydantoiny dzialaja chwastobójczo. Na przyklad, z brytyj¬ skiego opisu patentowego nr 1 503 244 i z opisów patentowych St. Zjedn. Am. nr nr 4 179 276 i 3 958 976 znane jest chwastobójcze dzialanie takich zwiazków jak 2-(4-chlorofenylo)-5,6, 7,8-czterowodoroimidazo /l,5-a/pirydyno-(2F,, 8ah(-dion-1,3; 2-(4-chloro-2-fluorofenylo)- 5,6,7,8-czterowodoroir.idazo /i ,5a7pirydyno-(2h, 8aK)-dion-1,3;4-chloro-2-fluorofenylo)- 5,6,7,8-czterowodoro-i:-"i-imidazo/5,1-c/ /i, Vtiadyno-(2K)-dion-1,3; 7,7-dwutlenek 2-(4-chlo- ro-2-fluorofenylo)-5,b,7,8-czterowodoro-1H-imidazo /5,1-o7 /lf4/ tiadyno-(2H)-dionu-1,3 i inne. Chwastobójcze dzialanie tych zwiazków nadal jednak nie jest dostateczne.Stwierdzono, ze nowe zwiazki o wzorze 1 dzialaja silnie chwastobójczo na rózne ro¬ dzaje chwastów, w tym tez na chwasty trawiaste, turzycowate i szerokolistne, nawet jezeli stosuje sie je w malych dawkach, a równoczesnie nie przejawiaja wyraznej toksycznosci w stosunku do róznych roslin uprawnych, np. takich jak kukurydza, pszenica, soja, bawelna i ryz. Przykladami chwastów trawiastych, przeciw którym pochodne hydantoiny o wzorze 1 dzialaja skutecznie, sa takie chwasty jak chwastnica jednostronna (Zchinochlaacrus-galli), wlosnica zielona (Setaria viridis), palusznik krwawy (Digitaria sanguinalia), sorgo aleppskie (Sorghum halepense), gluchy owies (Avena fatua), wyczyniec wodny (Alopecurus geniculatus), manneczka indyjska (Eleusine indica), wiechlina roczna (Poa annua), trawa bennudzke (Cyno- don cactylon) i perz wlasciwy (Agropyron repens). Przykladami chwastów szerokolistnych, na które zwiazki o wzorze 1 dzialaja skutecznie, sa chwasty takie jak wilec purpurowy (Ipomoea purpurea), zaslaz Avicenny, kasja (Cassia obtusifolia), dziki slonecznik (iielian-2 139 488 thus annus), rzepien (Xanthicum pennsylvanicum), dzika gorczyca (Erassica kaber), portu- laka (Portulaca oleracea), bielun dziedzierzawa (Datura stramonium), chwast Sesbania exaltata, wilczomlecz (Suphorbia helioscopia), czarna psianka (Solanum nigrum), slazo- wiec ciernisty (Sida spinosa), bozybyt wyniosly (Ambrosia artemisifolia), rdzesty (Poly- gonuifc spp.), szarlat (Araaranthus retroflexus), przytulia wiosenna (Galium sparine), ru- niankowate (Matricaria spp.), przetacznik (Yeronica persica), rdest powojowy (Polygonum convelvulus), uczepowate (Bidens spp.), komosa biala (Chenopodium album), powój (Caly- stega japonica), chwast Honochoria vaginalis, nawodnik okólkowy (Slatine triandra), ku- rzyslad polny (Lindernia procurobens), chwast Rotala indica i strzalka wodna (Sagittaria pygmaea).Przykladami roslin turzycov/atych, przeciw którym zwiazki o wzorze 1 dzialaja skutecznie, sa takie chwasty jak ciborowate (Cyperus spp., sp. Cyperus rotundus, Cyperus esculentus, Scirpus juncoides i Cyperus serotinus), kotewka pospolita (Sleocharis kuro- guwai) i Eleocharis acicularis.Cecha sposobu wedlug wynalazku jest to, ze zwiazek o wzorze 1, w którym X i Y maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o wzorze R-Z w którym R ma wyzej podane znaczenie, a Z oznacza atom chloru, bromu albo jodu, prowadzac te reakcje w obecnosci zasady, w obojetnym rozpuszczalniku, w temperaturze 0-200°C. Reakcje te pro¬ wadzi sie w obecnosci takiej zasady, jak weglan potasowy, wodorotlenek sodowy, wodorek sodowy lub alkanolan sodowy ,w obojetnym rozpuszczalniku, np. takim jak dwumetyloformamid, sulfotlenek dwumetylu, acetonitryl, keton metyloetylowy lub eter jednometylowy glikolu etylenowego, w temperaturze od 0°C do 200°C. Molowy stosunek halogenku do zasady wynosi korzystnie 1,0-2,0, Zwiazki o wzorze 1 wytwarzane opisanymi wyzej sposobami mozna w razie potrzeby oczyszczac znanymi sposobami, takimi jak przekrystalizowywanie lub chromatografia kolum¬ nowa.Sposoby wytwarzania produktów wyjsciowych stosowanych zgodnie z wynalazkiem ilus¬ truja schematy 1 i 2. Vte wzorach wystepujacych w tych schematach, R, 'A i Y maja wyzej podane znaczenie.Zgodnie ze schematem 1, pochodna fenolu o wzorze 3 nitruje sie, wytworzony nitro¬ fenol o wzorze 4 redukuje i otrzymany aminofenol o wzorze 5 poddaje reakcji z fosgenem.Y.ytworzony izocyjanian hydroksyfenylu o wzorze 6 poddaje sie reakcji z azyna o wzorze 7, otrzymujac hydroksyfenylohydantoine o wzorze 2.Wspomniane wyzej nitrowanie zwiazku o wzorze 3 prowadzi sie znanymi sposobami, korzystnie jest jednak prowadzic ten proces w 3 etapach, gdyz wówczas nitrowanie zachodzi selektywnie, w zadanej pozycji. Przebieg takiego procesu przedstawia schemat 2. Zwiazek o wzorze 3 /Finger i inni, J. Am. Chem. Soc, 81, 94 (1959)7 przeprowadza sie w jego sól z metalem alkalicznym dzialajac wodnym roztworem wodorotlenku metalu alkalicznego, np. wodorotlenku sodowego lub potasowego, po czym sól te poddaje sie reakcji z chlorowcomrów- czanem alkilowym, takim jak chloromrówczan metylu, w srodowisku wodnym i w temperaturze 0°-10°C. Wytworzony ester kwasu weglowego o wzorze 8 nitruje sie mieszanina stezonego kwasu siarkowego ze stezonym kwasem azotowym w temperaturze pokojowej. Otrzymany zwiazek o wzorze 9 hydrolizuje sie wodnym roztworem alkalicznym, np. wodnym roztworem wodorotlenku sodowego, w temperaturze 40-80°C, wytwarzajac zwiazek o wzorze 4.Nitrofenol o wzorze 4 redukuje sie do aminofenolu o wzorze 5 znanymi sposobami, stosowanymi do redukcji grupy nitrowej w pierscieniu aromatycznym, w celu wytworzenia gru¬ py aminowej. Stosuje sie do tego celu np. siarczek sodowy lub sproszkowane zelazo, albo prowadzi redukcje katalityczna. Korzystnie redukuje sie gazowym wodorem w obecnosci dwu¬ tlenku platyny w ilosci 0,1-0,01 mola na 1 mol zwiazku o wzorze 4, prowadzac redukcje w temperaturze pokojowej i pod cisnieniem atmosferycznym. Przy redukcji za pomoca sproszko-139 488 3 wanego zelaza (zelazo redukujace, zelazo elektrolityczne) stosuje sie 2,0-5,0 moli zelaza na 1 mol zwiazku o wzorze 4 i prowadzi proces w kwasie octowym, w temperaturze 80-120 C.Reakcje zwiazku aminowego o wzorze 5 z fosgenem prowadzi sie w obojetnym rozpusz¬ czalniku, np. w bezwodnym octanie etylu, po czym wytworzony izocyjanian hydroksyfenylu o wzorze 6 poddaje sie reakcji z azyna we wzorze 7 w temperaturze pokojowej, w ob^etnym roz¬ puszczalniku, np. takim jak benzen, toluen lub ksylen, a w razie potrzeby traktuje sie produkt kwasem mineralnym, otrzymujac hydroksyfenylohydantoine o wzorze 2."Wielkosc dawek zwiazków o wzorze 1 stosowanych do zwalczania chwastów zalezy od rodzaju zwiazków o wzorze 1, rodzaju roslin uprawnych, sposobu stosowania srodka i innych warunków, ale przewaznie na 1 ha stosuje sie 5-5000 g, korzystnie 10-2000 g zwiazku o wzorze 1. laf nizej opisanych próbach zilustrowano stosowanie zwiazków o wzorze 1, przy czym toksycznosc tych zwiazków w stosunku do roslin uprawnych i chwastów oceniono w ten sposób, ze odcinano nadziemne czesci badanych roslin, wazono je w stanie swiezym i podobnie poste¬ powano z roslinami z prób kontrolnych, to jest nie poddanymi dzialaniu badanych srodków, po czym okreslano w procentach wage czesci roslin traktowanych badanym srodkiem w stosun¬ ku do wagi czesci roslin z prób kontrolnych. Na podstawie tych wielkosci w procentach okreslano fitotoksycznosc i chwastobójcza aktywnosc badanych srodków jak podano nizej w tablicy 1. Wartosci fitotoksycznosci wynoszace 0 i 1 oraz wartosci aktywnosci chwastobój¬ czej wynoszace 5 i 4 uznawano ogólnie za zadowalajace, gdyz przy takich wartosciach rosli¬ ny uprawne sa chronione, a chwasty niszczone.W próbach prowadzonych na zalanych woda polach ryzowych ocene opierano tylko na wadze badanych roslin w stanie suchym.Tablica 1 I Wartosc wskaznika 5 4 | 3 2 1 I ° Waga w stanie swiezym w procentach do wagi czesci roslin z prób kontrolnych rosliny uprawne 0-39 40 - 39 60-79 80 - 89 90 - 99 100 chwasty 0 1-10 I 11-20 21-40 I 41-60 I 61 - 100 I V analogicznych warunkach prowadzono równiez próby ze znanymi zwiazkami o dzialaniu chwastobójczym, a mianowicie: Zwiazek (a) o wzorze 10 i temperaturze topnienia 153-154°C, znany z brytyjskiego opisu patentowego nr 1 503 244 Zwiazek (b) o wzorze 11, znany z opisu patentowego St. Zjedn. Am. nr 3 958 976 Zwiazek (c) o wzorze 12, znany z opisu patentowego St. Zjedn. Am. nr 4 179 276.Zwiazek (d) o wzorze 13, znany z opisu patentowego St. Zjedn. Am. nr 4 179 276.Zwiazek (e) o wzorze 14, znany jako srodek chwastobójczy "Atrazine" • Zwiazek (f) o wzorze 15, znany jako srodek chwastobójczy nLoxynill!.Zwiazek (g) o wzorze 16, znany jako srodek chwastobójczy "Chloromethosynil". zwiazek (h) o wzorze 17, znany jako srodek chwastobójczy "Alachlor".Zwiazek (i) o wzorze HOOCCHgNHCh^PCOlOgt znany jako srodek chwastobójczy "Glyphosate".4 139 488 Próba 1 Doniczki ze sztucznego tworzywa majac srednice 10 cm i wysokosc 10 cm napelniano ziemia z pola polozonego na wyzynie i w doniczkach tych zasiewano oddzielnie chwastnice jednostronna, gluchy owies, wilec purpurowy i zaslaz Avicenny. Nastepnie rozpylano z gó¬ ry za pomoca malego recznego rozpylacza okreslona ilosc badanego zwiazku w postaci kon¬ centratu dajacego sie emulgowac, przy czym koncentrat ten dyspergowano w wodzie i roz¬ pylano w ilosci odpowiadajacej 500 litrów/ha* Nastepnie hodowano rosliny w cieplarni w ciagu 20 dni, po czym okreslano chwastobójcze dzialanie badanych zwiazków. Wyniki prób podano w tablicy 2. V tablicy tej i w tablicach nastepnych numery zwiazków odpowiadaja numerom zwiazków zidentyfikowanych w tablicy 10.Tablica 2 Numer zwiazku 1 2 3 4 5 6 7 8 9 12 (a) (b) Hosc sub- nej w gra- | mach na 100 nr 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 2,5 5 i 2,5 Dzialanie chwastobójcze chwastnica jednostronna 5 | 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 0 0 3 0 gluchy | owies 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 1 : 0 | 1 I 0 wilec purpurowy 5 4 5 4 5 4 5 4 5 4 5 5 5 5 5 5 5 4 5 4 0 0 0 zaslaz i Avicenny 5 5 I 5 ! 5 ! 5 5 | 5 5 5 I 5 5 5 I 5 5 5 5 I 5 | 5 5 | 2 0 5 2 Próba 2 Postepujac jak w próbie 1 zasiano w ziemi w doniczkach chwastnice jednostronna, gluchy owies, wilec purpurowy, zaslaz Avicenny, soje i bawelne, po czym za pomoca reczne¬ go rozpylacza rozpylano z góry okreslona ilosc koncentratu, po uprzednim zdyspergowaniu139 488 5 go w wodzie, srodek ten rozpylano w ilosci 500 litrów/haf po czym hodowano rosliny w cie¬ plarni i po uplywie 20 dni okreslano chwastobójcze dzialanie i fitotoksycznosc badanych srodków. V.yniki podano w tablicy 3.Tablica 3 I Numer I zwiazku I 4 10 11 i 13 14 15 16 17 18 19 20 21 I 22 23 24 25 (c) (d) Ilosc sub¬ stancji kzynnej w Igramach o Ka 100 m I 2 I 1,25 [ Of63 1,25 -1*25 1,25 [ 0,53 1,25 1,25 0,63 1,25 ; 1,25 ; 0,63 1,25 1,25 0,63 1,25 i 0,63 1,25 0,63 | 1,25 0,63 I 1,25 0,63 | 1,25 1,25 1,25 Dzialanie chwastobójcze chwastni- ca jed¬ nostronna 3 5 I 5 I 5 4 5 ! 4 5 5 5 . 5 ! 5 5 5 5 4 5 i 5 5 5 5 5 4 5 2 I 4 gluchy owies 4 5 4 I 5 4 5 4 4 5 4 - 4 5 5 4 5 4 5 - 5. 5 5 I 4 4 1 3 wilec pur¬ purowy 5 I 5 4 I 5 ¦ -4 ' 3 ' 4 4 4 A 4 5 4 5 5 5 4 4 I 5 2 I 3 zaslaz Avicenny 6 I 5 I 5 I 5 [ 5 5 I 5 5 I 5 ! 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 I 5 I 5 3 4 I Fitotoksycznosc soja 7 I 1 i ° [ 1 1 [ 1 ! 1 0 0 - 1 1 0 0 i o i 1 0 I I 2 3 bawelna 8 - I " I | - j I - ' I 1 I 0 I 1 2 0 0 I 0 • I 0 I 1 3 I P r ó b a 3 Postepujac w sposób opisany w próbie 1 zasiano w doniczkach chwastnice jednostronna, gluchy owies, dzika gorczyce i zaslaz Ayicenny i hodov;ano rosliny w cieplarni w ciagu 2 ty¬ godni, po czym na liscie badanych roslin rozpylano za pomoca recznego rozpylacza wodna dys¬ persje okreslonej ilosci srodka w postaci koncentratu, stosujac 500 litrów dyspersji na 100 m • Nastepnie hodowano rosliny w cieplarni w ciagu dalszych 3 tygodni, po czym oceniano chwastobójcze dzialanie badanych srodków. V.yniki podano w tablicy 4.6 139 488 Tablica 4 I Kurner I zwiazku 1 I 2 3 4 6 7 I 8 I 13 14 15 16 I 18 19 20 22 (a) (b) (c) (d) I Ilosc substancji czynnej w gra» I mach na 100 m j 1,25 5 1,25 1,25 5 1,25 5 1,25 1,25 1,25 1,25 1,25 | 1,25 1,25 | 1,25 5 1,25 5 1,25 1,25 1,25 I L.I Dzialanie chwastobójcze I chwastnica I 4 I k 5 4 4 5 4 4 3 4 5 4 4 3 4 0 I 0 2 I 0 0 | 1 I j gluchy owies 4 4 5 3 4 5 4 5 5 4 4 4 3 | 3 5 0 I 0 3 I 1 0 I 1 I I dzika gorczyca 5 5 5 4 5 5 5 5 5 1 5 5 5 5 4 i 5 0 | 0 4 0 1 I 2 zaslaz Avicenny I 5 I I 5 I 5 5 5 5 5 5 I 5 5 5 5 5 5 5 5 3 5 3 4 5 Próba 4.Tace ze sztucznego tworzywa majace wymiary 35 cm x 25 cm x 15 cm napelniono ziemia z pola polozonego na wyzynie i w ziemi tej umieszczono nasiona wilca purpurowego, zaslazu Avicenny, slazowca ciernistego, bieluni dziedzierzawej, psianki czarnej, szarlata, sorgo aleppskiego i wlosnicy zielonej oraz bawelny i soji, po czym za pomoca recznego rozpyla¬ cza rozpylano od góry okreslone ilosci badanego srodka, stosujac te srodki w postaci prosz¬ ków dajacych sie zwilzac. Przed rozpylaniem proszki te dyspergowano w wodzie i dyspersje stosowano w ilosciach odpowiadajacych 500 litrów na 1 ha. Nastepnie hodowano rosliny w cieplarni w ciagu 20 dni, po czym oceniano fitotoksycznosc i chwastobójcze dzialanie bada¬ nych srodków, tfyniki podano w tablicy 5«139488 7 Tablica 5 Fitotoksycznosc ie chwastobójcze Dzialan ¦ — 1 cd ° 1 co cd rH 1 OJ 1 * wlosnica zielona sorgo aleppskie A szar¬ lat psianka czarna —= i s£ N 1 3 1 ^ i-l (lh» •H N N Cd 1 slazowiec ciernisty ^ zaslaz Avicen¬ ny wilec purpu¬ rowy 3 1 "-1 1 1 *° 1 •^c e (D CO I 1 hj g -po I *w g w o k\j o ,q t- r H N Z3^ 1 H O W b0 I Numer zwiazku IM O O r-L- O d| la la jj LA LA ol la la -1 la la ) m m \| la lt\ 1 la 1 ^ 1 1 -3" -3" 1 O IT\ 1 1 5- 1 T— I 1 ^ ° 1 T- 1 la la ir\ -3" la la la la la la LA LA la la la o la 1 *- 1 CNJ 1 1 1 t- x- t- O I la ia la la la la la la la la la ia la la O LA 1 *- l rA I 1 O i t— 1 ^ m la la LA LA LA LA LA 1 o o o o 1 LA LA.LA 1 LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA O LA I T— 1 LA T- O O O LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA O LA 1 *- 1 - 1 *~ T~ 1 T~ T- LA LA la -er LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA la -d- O LA T~ 1 C^ 1 1 1 T- LA LA LA LA LA LA LA LA LA 1 CO 1 O 1 O la m LA I LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA O LA 1 V- 1 1 O O O O 1 LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA LA O LA 1 OsJ A V CNJ *- LA K\ T- CM K"\ O t- 1 cd i T" O T~ V rA c\! LA LA LA -C rA cnj *- O O LA 1 N_^ 1 i ° o LA C\j I r1 ¦*C" I O ^ o r- 1 CNJ ~8 139 488 Próba 5 Tace opisane w próbie 4 napelniono ziemia i zasiano kukurydze, pszenice, zaslan Avicenny, rzepien, wilec purpurowy, komose biala, psianke czarna i wlosnice zielona i hodowano rosliny w cieplarni w ciagu 2-3 tygodni* Po 2 tace umieszczano w ramie 50 cm x 100x 40 cm i za pomoca recznego rozpylacza rozpylano z góry okreslone ilosci badanych srodków w postaci koncentratu dajacego sie emulgowac. Koncentraty te przed rozpylaniem rozcien¬ czano woda (25 litrów) z dodatkiem substancji ulatwiajacej dyspergowanie• Vr czasie roz¬ pylania badanych srodków rosliny byly w stadium 1-4 lisci i mialy wysokosc 1f5-20 cm.Nastepnie hodowano rosliny dalej w ciagu 3 tygodni, po czyn okreslano chwastobójcze dzia¬ lanie i fitotoksycznosc badanych srodków, ityniki podano w tablicy 6, Tablica 6 I ISumesr zwiazku A 3 4 7 1 S 15 19 I 22 I 25 (c) (d) (e) | llolc j czynnej I substan¬ cji 2 g/100nr 2 I 0,63 0,32 0,16 I 0,63 %32 0,63 0,32 0,16 . | 0,63 0,32 0,63 0,32 I 0,63 0,32 0,63 0,32 0,63 0,32 0,63 0,32 0,63 I 0,32 0,63 I 0,32 I fitotoksycznosc CO •a I 3 1 0 1 1 1 0 1 1 0 1 0 0 0 1 I 0 1 I 1 1 I 1 0 I 0 I ° 1 -H 1 c I a I N 1 n 1 a A 1 1 1 1 1 1 1 1 0 0 0 | 1 j 1 I 1 0 1 I 0 1 I 0 ™ I i Dzialanie chwastobójcze j I £* I N £ I o o I H O cd 3 i 5 5 5 5 5 5 5 5 5 c 5 5 5 i 5 5 5 5 5 3 5 3 5 I 4 I •» I *H I ^ I Q) I ^ 6 5 I c 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 | 5 i 5 5 5 4 2 4 * 1 5 3 1 ? 1 °* 7 5 5 4 1 5 4 5 5 5 5 5 5 5 5 5 i 5 j 5 5 1 5 3 2 4 1 "* 1 5 1 3 1 3 I W CO 1 B co I 0«H I X£ 9 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 5 3 2 5 3 I - I CO N I P.O 9 5 5 5 5 5 5 5 5 ; 5 5 5 5 5 4 5 5 2 1 1 2 I 2 j] I «° 1 o co co I V0H I O O rM-H I * N *0 I 4 1 2 1 3 2 4 3 2 I 4 3 4 2 4 3 5 3 4 2 1 I 1 1 1 1 0139 488 9 Próba 6 2 Na polach doswiadczalnych o powierzchni 3 m zasiano na glebokosci 4 cm rzepien, portulake, wilec purpurowy, bielun dziedzierzawa, kasje, zaslaz Avicenny i kukurydze.Pd uplywie 18 dni, gdy rosliny kukurydzy byly w stadium 6 liscia i mialy wysokosc 40 cm, a chwasty byly w stadium 2-4 liscia i mialy wysokosc 5-15 cmf za pomoca malego rozpyla¬ cza recznego na rosliny rozpylano trzykrotnie okreslone ilosci srodka zawierajacego zwia¬ zek nr 22, a dla porównania rozpylano takze znany srodek (e). Srodek wedlug wynalazku stosowano w postaci koncentratu dajacego sie emulgowac, natomiast srodek (e) stosowano w postaci proszku dajacego sie zwilzac. Oba badane srodki przed rozpylaniem rozcienczano woda z dodatkiem substancji ulatwiajacych dyspergowanie. Na kazde z pól rozpylano 150 ml dyspersji. "Wyniki podano w tablicy 7.Tablica 7 Numer zwiazku I 22 (e) Ilosc czynnej substan¬ cji 2 g/100nT 0,63 0,32 0,16 10 5 2,5 Fitotok¬ sycznosc kukury¬ dza 0 0 0 0 0 0 Dzialanie chwastobójcze rzepien 5 5 4 5 5 3 portu- laka 5 5 5 5 5 4 wilec purpu¬ rowy 5 4 3 4 3 2 bielun dziedzie¬ rzawa \ 5 5 5 5 5 5 kasja 5 4 4 3 2 1 zaslaz Avicen¬ ny 5 5 4 5 4 2 Próba 7 V7 doniczkach ze sztucznego tworzywa, majacych srednice 10 cm i wypelnionych ziemia z pola na wyzynie umieszczono 2 cm pod powierzchnia ziemi bulwy cibory purpurowej (Cy- perus rotundus) i hodowano rosliny w cieplarni w ciagu 4 tygodni, az do stadium 7 liscia.Nastepnie, za pomoca recznego rozpylacza rozpylano na rosliny okreslone ilosci badanych srodków, majacych postac koncentratów dajacych sie emulgowac. Przed rozpyleniem koncen¬ traty rozcienczano woda, a nastepnie opryskane rosliny hodowano dalej w cieplarni w cia¬ gu 8 tygodni, po czyn, rosliny wymywano z ziemi woda i oceniano dzialanie chwastobojcze na czesci nadziemne i czesci podziemne, to jest rozlogi i bulwy. Do oceny stosowano kry¬ teria podane w próbie 1 i wyniki podano w tablicy 8.Tablica 8 Numer I zwiazku 1 1 1 I 3 4 Ilosc czynnej substancji g/100 m2 2 20 10 20 10 20 10 Dzialanie chwastobójcze ,czesci nadziemne t 5 4 5 5 5 5 czesci podziemne ' a ¦ 5 4 4 4 4 410 139 488 CicU tablicy 8 T 7 8 14 15 22 (a) (b) i (c) (i) I 2 r 20 10 20 10 20 10 20 10 20 10 40 40 10 40 20 i 5 I 5 5 5 5 3 3 5 5 5 5 2 2 1 I 5 4 I 5 1 4 ~1 4 .4 4 5 1 4 4 4 4 4 0 1 1 I 0 I 4 4 Próba 8 Naczynia "Wagnera (0,02 m ) napelniono ziemia z zalewanego woda pola ryzowego, po czym na glebokosci 2-3 cm umieszczono nasiona chwastów jednorocznych (chwastnicy jedno¬ stronnej Monochoria, chwastów szerokolistnych), a nastepnie wlano do naczyn tyle wody, aby jej glebokosc wynosila 4 cm i w naczyniach umieszczono sadzonki ryzu w stadium 4 liscia i klacza lub bulwy chwastów wieloletnich (Eleocharis acicularis, Scirpus juncoides, Sagittaria. pyguaea), po czym hodowano rosliny w ciagu 5 dni. Gdy stwierdzono kielkowanie roslin, do naczyn wlewano okreslono ilosci badanych srodków w postaci koncentratów daja¬ cych sie emulgowac* Nastepnie hodowano dalej rosliny w ciagu 4 tygodni, po czym oznacza¬ no chwastobójcze dzialanie i fitotoksycznosc badanych srodków, wyniki podano w tablicy 9« Tablica 9 I Numer I zwiazku 1 6 7 1 Ilosc czyn- • nej subst.p g/100nT 2 0,5 0,25 0,5 , 0,25 Dzialanie chwastobójcze Fitotoksycznosc | chwas- tnica 3 5 4 5 " 5 - < . 4 4 Imono¬ choria 4 5 5 * 5 5 l Chwas¬ ty sze- rokolis- | tne 5 5 5 5 5 HLeocha- ris aci¬ cularis b 5 5 5 4 Scirpus juncoi¬ des 7 4 5 5 4 I Sagitaria pygmaea 5 4 3 5 4 I Ryz I 5 0 I 0 0 I 0 I139 488 c*d. tablicy 9 1 1 I 2 8 13 23 (a) (d) (g) 0,5 0,25 0,5 0,25 0,5 0,25 0,5 0,25 0,5 0,25 0,5 0,25 0,5 0,25 3 5 3 3 3 5 k 1 1 2 1 , 1 I 0 2 I i zr 5 5 5 5 1 5 5 3 2 ¦ 3 i 2 2 2 2 2 1 i 5 5 5 5 5 5 5 3 2 3 3 2 2 2 2 i ^ 5 5 4 4 4 1 1 . 2 j 1 2 1 2 1 j 7 5 4 4 4 4 3 1 0 1 1 i 1 1 1 0 1 5 5 4 5 4 4 4 \ r 0 1 0 0 0 1 I 0 r—5—i 0 0 - " 0 I 0 0 I 0 - 0 I 0 wytwarzanie zwiazków o wzorze 1 zilustrowano ponizej w przykladach.Przyklad I, Do roztworu 1 g 2-(4-chloro-2-fluoro-5-hydroksyfenylo)-5,6,7,5-czterowodoroimi- dazo/l,5-a/pirydyno-(2H,8aH)-dionu-1,3 w 10 ml dwumetyloformamidu dodaje sie 0,3 g bez¬ wodnego weglanu potasowego i 1 g bromku propargilu, miesza w temperaturze 60-70 C w cia¬ gu 3 godzin, po czym pozostawia do ochlodzenia, dodaje wody i ekstrahuje eterem. Vtyciag eterowy plucze sie woda, suszy i odparowuje, Pozostalosci przekrystalizowuje sie z eterem naftowym, otrzymujac 0,5 g 2-/"4-chloro-2-fluoro-5-(1-propynyloksy)-fenylQ7-5,6,7,8-czte- rowodoroimidazo/l,5-a/pirydyno-(2H, 8aH)-dionu-1,3 o temperaturze topnienia 124-125°C. r3KR (CDC13) ppm: 2,6 (1H, t, J=3 Hz), 3,0 (1H, t, jak m), 4,72 (2K, d, J=3 Hz), 7,0 (1H, d, J=6 Hz), 7,25 (1H, d, J-10 Hz).Przyklad II. 1f3 g 7,7-dwutlenku 1,2-(2-fluoro-4-chloro-5-hydroksyfenylo)-5,6,8,8a-czterowo- doro-1H-imidazo/5,1-Q//l,4/-tiazyno-(2H)-dionu-1,3, 0,28 g weglanu potasowego i 0,5 g bromku propargilu rozpuszcza sie w 20 ml dwumetyloformamidu i miesza w temperaturze 50- 61°C w ciagu 2,5 godzin, po czym pozostawia do ochlodzenia i ekstrahuje octanem etylowym.Vtyciag plucze sie woda, suszy nad Ite^SO^ i odparowuje pod zmniejszonym cisnieniem. Po¬ zostalosci oczyszcza sie chromatograficznie na zelu krzemionkowym, otrzymujac 1,0 g 7,7- dwutlenku 1,2-(2-fluoro-4-chloro-5-propargiloksyfenylo)-5,6,8,8a-czterowodoro-1H-imida- zo/5,1-c//l,4/tiazyno-(2H)-dionu-1,3 o temperaturze topnienia 178-181°C.W tablicy 10 podano zwiazki o wzorze 1, wytworzone sposobami opisanymi w przy¬ kladach I-II.12 139 488 Tablica 10 I zwiazku I 1 I 2 3 4 I 5 6 7 I 8 9 10 I 11 1 T2 13 14 15 16 17 i 18 I 19 20 21 j 22 J 23 24 J 25 j 1 X Cl 1 Br ca 1 Br 1 cl 1 Br Cl 1 Br 1 cl 1 cl Br 1 Cl Cl Cl Cl Cl I Br 1 Br I a Cl I Cl 1 Cl Cl 01 a T Y 1 CH2 1 CH2 1 ^2 1 ^2 i ^2 1 ^2 1 CH2 1 CH2 1 CH2 1 CH2 CH2 1 Cl^ S so2 i ' S so2 I s 1 s 1 s 1 so2 1 s 1 so2 I s 1 so2 I S°2 R 1 "CH3 1 "^3 I -Ct^CH^ I —CHpCH"z 1 —CHpCHp CH-r I —CHpCHpCH-i 1 -CP%(CH3)2 -CH(CH3)2 1 -CHgCH-CHg 1 -CH2C=CH 1 -CHgC-CH | -(CHg^CHj -CH3 -CH5 —CHpCH-z -CHg^ 1 -CHgCHj 1 -Cl^CH^ 1 —CH^CHoCH-* I —CHo CH«rCH-l 1 -CH(CH3)2 I -CH(CH3)2 -CH(CH3)CH2CH3 1 -CH(CH3)CH2CH3 1 -CI^C-CH 1 I Wlasciwosci fizyczne tera- 1 peratura topnienia konsy- 1 stencja lub wspólczynnik 1 zalamania swiatla I 162-163°C I 170,2-171,8°C I I szklisty I 131f5-133°C j szklisty I I szklisty I 60,5-64,5°C szklisty I I 111-112°C I 124-125°C 149-150°C ] szklisty I 121-123°C 195-196°C I 125-126,5°C 218-220°C I njf»5 - 1,5623 93-94,5°C n^u =1,5540 107-110°C szklisty I 69,4°C 1 143-144°C 154-155°C 178-181°C139 488 13 Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nowych pochodnych hydantoiny o ogólnym wzorze 1f w którym X oznacza atom chloru, Y oznacza grupe -CH2~t a R oznacza rodnik alkilowy o 1-3 atomach wegla 9 znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym X i Y maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o ogólnym wzorze R-Z, w któ¬ rym R ma wyzej podane znaczenie, a Z oznacza atom chloru, bromu lub jodu, prowadzac te reakcje w obecnosci zasady, w obojetnym rozpuszczalniku, w temperaturze 0-200°Ci 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przypadku wytwarzania 2-/4-chloro-2-fluoro-5-metoksyfenylo/-5,6,7f8-czterowodoroimidazo/l,5-a/pirydyno-/2H, 8aH/-dionu-1,3 2-/4-chloro-2-fluoro-5-hydroksyfenylo/-5f6,7t8-czterowodoroimidazo/l,5-a/ pirydyno-/2H, 8aH/-dionu-1,3 poddaje sie reakcji z bromkiem metylu* 3» Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przypadku wytwarzania 2-/4-chloro-2-fluoro-5**propoksyfenylo/-5f 6,7,8-czterowodoroimidazo/l,5-a/pirydyno-/2H, 8aK/-dionu-1,3, 2-/4-chloro-2-fluoro-5-hydroksyfenylo/-5,6,7,8-czterowodoroimidazo/l,5-a/ pirydyno-/2H, 8aH/-dion-1,3 poddaje sie reakcji z bromkiem propylu. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze w przypadku wytwarzania 2-/4-chloro-2-fluoro-5-/l-metyloetoksy/fenylo7-5,6,7,8-czterowodoroimidazo/l,3-a/piry- dyno/2K, 8aH/-dionu-1,3, 2-/4-chloro-2-fluoro-5-hydroksyfenylo/-5»6,7,8-czterowodoro¬ imidazo/l, 5-a/pirydyno-/2H,-8aH/-dion-1,3 poddaje sie reakcji z bromkiem izopropylu. 5i Sposób wytwarzania nowych pochodnych hydantoiny o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza atom chloru lub bromu, Y oznacza grupe -Ct^-f atom siarki -S- lub grupe -SOo-f a R oznacza rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla lub rodnik propargilowy, z wyjatkiem przypadku gdy X oznacza atom chloru, Y oznacza grupe -CHp- i R oznacza rodnik alkilowy o 1-3 atomach wegla, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w któ¬ rym X i Y maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o ogólnym wzo¬ rze R-Z, w którym R ma wyzej podane znaczenie, a Z oznacza atom chloru, bromu lub jodu, prowadzac te reakcje w obecnosci zasady, w obojetnym rozpuszczalniku w temperaturze 0-200°C. 6. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, ze w przypadku wytwarzania 2-/4- bromo -2-fluoro-5-nietoksyfenylcA5,6,798-czterowodoroimidazo/l,5-a/pirydyno-/2H, 8aH/-dionu-1,3» 2-/4-bromo-2-fluoro-5-hydroksyfenylo/,5t6,7,8-czterowodoroimidazo/l,5-a/ pirydyno-/2H, 8aH/-dion-1,3 poddaje sie reakcji* z bromkiem metylu. 7. Sposób wedlug zastrz. 5, znamienny tym, te w przypadku wytwarzania 7,7-dwutlenku 2-/4-chloro-2-fluoro-5-metoksyfenylo/-5,6,7,8-czterowodoro-1K-imidazo/ /*5,1-c/-/l,4/tiazyno-/2H/-dionu-1,3f 7,7-dwutlenek 2-/4-chloro-2-fluoro-5-hydroksyfenylo/- -5,6,7,8-czterowodoro-1H-imidazo-/5,1-c/ /l,4/tiazyno-/2H/-dionu-1,3 poddaje sie reakcji z bromkiem metylu. 8. Sposób wedlug zastrz. 5 znamienny tym, ze w przypadku wytwarzania 797-dwutlenku 2-/4-chloro-2-fluoro-5-etoksyfenylo/-5 9 6,7,8-czterowodoro-1H-imicazo/5 91-c/- /"l,4/-tiazyno-/2H/-dionu-1,3, 7,7-dwutlenek 2-/4-chloro-2-fluoro-5-hydroksyfenylo/-5f6, 7,8-czterowodoro-1H-imidazo/5f1-c//l,4/tiazyno-/2H/-dionu-1,3 poddaje sie reakcji z brom¬ kiem etylu. 9. Sposób wedlug zastrz. 5f znamienny tym, ze w przypadku wytwarzania 7,7-dwutlenku 2-/4-chloro-2-fluoro-5-/l-metyloetoksy/-fenylo/-5,6,7,8-cztcrov/odoro-1H- imidazo/5,1-c/ /l,4/tiazyno-/2H/-dionu-1,3, 7,7-dwutlenek 2-/4-chloro-2-fluoro-5-hydro- ksyfenylo/-5,6,7,8-czterowodoro-1K-imidazo/5,1-c reakcji z bromkiem izopropylu.14 139 488 10. Sposób wytwarzania nowych pochodnych hydantoiny o ogólnym wzorze 1, w którym X oznacza atom chloru lub bromu, Y oznacza grupe -CH--, atom siarki -S- lub grupe -SC^-, a R oznacza rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla, rodnik allilowy lub rodnik propargilo- wy, z wyjatkiem przypadku gdy X oznacza atom chloru, Y oznacza grupe -CH2- i R oznacza rodnik alkilowy o 1-3 atomach wegla oraz z wyjatkiem przypadku gdy X oznacza atom chloru lut bromu, Y oznacza grupe -CKg-, atom siarki -S- lub grupe -S02- i R oznacza rodnik alkilowy o 1-4 atomach wegla lub rodnik propargilowy, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym X i Y maja wyzej podane znaczenie, poddaje sie reakcji ze zwiazkiem o ogólnym wzorze R-2, w którym R ma wyzej podane znaczenie, a Z ozna¬ cza atom chloru, bromu lub jodu, prowadzac te reakcje w obecnosci zasady, w obojetnym rozpuszczalniku, w temperaturze 0-200°C.H2ÓT 1 h/zor 2 F ciOn o wzór 11 wzór 12 wzór 13 ci £H)HCHN "r NHC.H, h/zor 14139 48G _/Cl QCH$ F9Ci0-ON02 rHs ? — X^0-NO2— X-^NH2 H0 . HO HO nzor 3 wzór 4 W7nr S rYNi /F ^N^COOR / ° HO . ^itJ HO 0 "zor 6 Schemol / wzor 2 /F F F Ho' H3C0C0 H3C0C0 W* Ó^rfi- 0 "^^ ? X-f\ NO. schemat2 '-P- '2 PL PL