Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu gryzowania gwintów zapomoca gryzów gwintujacych, których zeby tworza gwint o takim samym kroku,.jaki posiada gwint, wycinany na danym przedmiocie, oraz gwinciarki przeznaczonej do tego celu.Podczas wycinania gwintu zapomoca gryza powyzszego, wykonywujacego te sa¬ ma ilosc obrotów, co i przedmiot, podlega¬ jacy nagwintowywaniu, lub wieksza ilosc obrotów, a to w zaleznosci od ilosci nitek gwintu na gryzie, nieprzesuwajacym sie podluznie, stwierdzono, iz zeby gryza wy¬ twarzaja na gwintowanym przedmiocie drobniutkie wglebienia, pooddzielane od siebie zeberkami.Przedmiotem wynalazku jest sposób i gwinciarka powyzszego rodzaju, zaopa¬ trzona w urzadzenie, sluzace do zmienia¬ nia wzglednych szybkosci obrotów gryza i przedmiotu, podlegajacego nagwintowywa¬ niu, i do jednoczesnego posuwania gryza wzgledem tego przedmiotu w taki sposób, aby powiekszyc w zadanym stopniu ilosc drobniutkich wglebien, wytworzonych na gwintowanym przedmiocie przez zeby gry¬ za, czyli aby umyslnie zwiekszyc ich cze¬ stotliwosc, zmniejszajac przez to rozmiarywglebien w takhn stopniu, iz staja sie one niemdfczne i^ praktycznie biorac, nieszko¬ dliwi^ * \&&:\J Jezeli hp. gryz gwintujacy posiada trzydziesci zebów tnacych i obraca sie z ta¬ ka sama szybkoscia, jak i przedmiot, pod¬ legajacy gwintowaniu, to wtedy gryz ten wytwarza na obrabianym przedmiocie 30 wglebien, odgraniczonych wzajemnie od siebie wyraznemi zeberkami, a to dlatego, iz kazdy zab tnacy gryza tnie przedmiot, podlegajacy gwintowaniu w jednem i tern samem miejscu.Jezeli jednak zwiekszyc nieco wzgledna szybkosc obrotów gryza, np. tak, aby na 300 obrotów gwintowanego przedmiotu przypadalo 301 obrotów gryza, to wtedy kazdy jego zab tnacy zetknie sie z tym przedmiotem w 301 róznych miejscach, przyczem gryz ten zostaje przesuniety po¬ dluznie na jeden krok jego gwintu, zwiek¬ szajac ilosc drobniutkich wglebien na przedmiocie, podlegajacym gwintowaniu, z 30 na 30 X 301 = 9 030.Jezeli np. gwintowany przedmiot po¬ siada srednice równa 25,39 cm, czyli obwód równy 79,765 cm, to wtedy gryz gwintujacy zamiast wytworzyc na tym przedmiocie 30 wglebien o szerokosci pomiedzy rozgrani- czajacemi je zeberkami 3,73 cm, wytwarza 9 030 drobniejszych wglebien o szerokosci pomiedzy rozgraniczajacemi je zeberkami 0,00881 cm.Gdy gryz 'wykonywa o jeden obrót wie¬ cej, anizeli nagwintowywany przedmiot podczas jeszcze wiekszej ilosci obrotów, to wtedy ilosc wglebien, wytworzonych na przedmiocie przez zeby gryza, jest tak wielka, iz wglebienia te staja sie nieskon¬ czenie male, lecz dla celów praktycznych wystarcza, gdy gryz wykonywa o jeden obrót wiecej na kazdych dwustu lub trzy¬ stu obrotach gwintowanego przedmiotu, przesuwajac sie jednoczesnie podluznie na jeden krok sruby.Aby ten cel osiagnac, pomiedzy gryzem i gwintowanym przezen przedmiotem umie¬ szczono w gwinciarce niniejszej róznicowa przekladnie zebata i róznicowa przeklad¬ nie do zmian szybkosci, a pomiedzy prze¬ kladnia róznicowa i sruba pociagowa umie¬ szcza sie przekladnie szybkosciowa, sluza¬ ca do regulowania szybkosci i wielkosci po¬ dluznego posuwu gryza. Ta ostatnia prze¬ kladnia posiada wysoki stosunek redukcji obrotów, a to dlatego, aby posuw podluzny byl stosunkowo niewielki, gdyz podczas gryzowania gwintu zapomoca gwinciarki niniejszej ruchy przekladni róznicowej, zwiekszajacej szybkosc obrotów gryza i po¬ suwajacej go podluznie, sa bardzo drobne.Podczas gryzowania gwintu na zadana glebokosc, przekladnia róznicowa, zwiek¬ szajaca bardzo niewiele szybkosc obrotów gryza, nie jest uzywana i wprowadzana zostaje w ruch dopiero podczas wykoncza¬ nia gwintu, kiedy to ilosc wglebien, wytwo¬ rzonych w gwintowanym przedmiocie przez zeby gryza, staje sie tak wielka, iz wgle¬ bienia te sa juz niewidoczne.Gwinciarka niniejsza zaopatrzona jest w przekladnie odwracalna, sluzaca do od¬ wracania kierunku wszystkich ruchów gwinciarki, dzieki czemu gryz i przedmiot, podlegajacy gwintowaniu, mozna powrócic do ich polozen poczatkowych celem po¬ nownego gryzowania gwintu, w razie po¬ trzeby, zmniejszenia jego wymiarów, po- czem do wytworzenia takiego samego gwintu na podobnych przedmiotach mozna uzyc odpowiednich szablonów. Zapomoca specjalnej przekladki szybkosciowej, slu¬ zacej do zwiekszenia szybkosci gryzowania gwintu, zwieksza sie ilosc obrotów gwinciar¬ ki podczas zwiekszania ilosci wglebien, wy¬ tworzonych na przedmiocie przez zeby gry¬ za, co wykonywa sie po wygryzowaniu na tym przedmiocie glebokosci gwintu. Zapo¬ moca gwinciarki niniejszej mozna nagwin- towywac przedmioty, stosujac gryzy pier¬ scieniowe, których zeby skierowane sa pod katem prostym do osi gryza, lub stosujac — 2 —pojedyncze gryzy, uzywane do gryzowania slimaków.Zapomoca gwinciarki niniejszej mozna gryzowac gwinty prawo- i lewoskretne, za¬ równo zewnetrzne, jak i wewnetrzne.Na rysunku uwidoczniono tytulem przy¬ kladu gwinciarke wedlug wynalazku, gdzie fig. 1 przedstawia widok zprzodu gwin¬ ciarki, i fig. 2 — jej widok zgóry.Przedmiot 1, podlegajacy nagwintowa¬ niu, przytrzymywany jest przez uchwyt 2, zamocowany na wrzecionie 3, osadzonem w pochwie 4. Gryz gwintujacy 5, w danym przykladzie zlekka stozkowaty i prawo- skretny, zamocowany jest na wrzecionie 6, osadzonem w siodelku 7, które moze sie przesuwac poprzecznie po suwniku 8, osa¬ dzonym na wózku 9, przesuwanym po¬ dluznie po lozu 10 gwinciarki. Wrzeciono 3 obracane jest przez przekladnie zebata, umieszczona w skrzynce szybkosci 11 i sprzezona bezposrednio z silnikiem zapo¬ moca sprzegla 12. Przekladnia ta szybko¬ sciowa moze obracac swój walek 21 z czte¬ rema róznemi szybkosciami za posrednic¬ twem kólek zebatych 13, 14, 15 i 16, oraz zawiera odwracalne przekladnie zebate 17 i 18, odwracajace kierunek obrotów wrze¬ ciona 3, przyczem wszystkie te przekladnie zebate wlaczane sa zapomoca odpowiednich sprzegiel. Wrzeciono 3 obracane jest w jednym kierunku przez walek 21 za po¬ srednictwem przekladni zebatych 19 i 20, a w przeciwnym kierunku — za posrednic¬ twem przekladni zebatych 18 i 20. Walek 21 obraca równiez gryz gwintujacy 5 za po¬ srednictwem przekladni róznicowej 22, stozkowych kól zebatych 23, slimaka 24 i slimacznicy 25, zaklinowanej na wrzecio¬ nie 6 gryza 5.Podczas gryzowania glebokosci gwintu przekladnia róznicowa 22 obraca sie luzno, lecz nastepnie, chcac zwiekszyc ilosc drob¬ nych wglebien, wytworzonych na gwinto¬ wanym przedmiocie przez zeby gryza gwintujacego 5, wlacza sie przekladnie róznicowa 22 w zadanym kierunku obrotów zapomoca sprzegiel 26 i kólka stozkowego 26a (fig. 1), które tworza przekladnie od¬ wracalna, obracana przez walek 21 za po¬ srednictwem przekladni zebatej 27 i pola¬ czona zapomoca stozkowych kólek zeba¬ tych 28 (fig. 2) i przekladni 29, zmieniaja¬ cej szybkosc obrotów, z walkiem 30, obra¬ cajacym slimacznice 31 przekladni róznico¬ wej 22, wskutek czego gryz 5 wykonywa o jeden obrót wiecej, anizeli przedmiot, pod¬ legajacy nagwintowaniu podczas pewnej okreslonej dosc duzej ilosci obrotów. Wo¬ bec tego, iz gryz 5 wykonywa o jeden obrót wiecej, anizeli nagwintowywany przezen przedmiot 1, posiadajacy taki sam krok gwintu, gryz ten musi sie przesunac po¬ dluznie na jeden krok gwintu. To przesu¬ niecie podluzne gryza 5 odbywa sie pod wplywem przekladni 26, przyczem, aby kierunek tego przesuniecia odpowiadal przesunieciu sie walka 32 przekladni od¬ wracalnej 26, walek ten obraca zapomoca przekladni 33 walek 34, przekladnie 35 do zmian szybkosci, walek 36, zespól slima¬ kowy 37 i srube pociagowa 38, która posu¬ wa podluznie w zadanym stopniu wózek 9.Do posuwania gryza 5 w kierunku gleboko¬ sci gwintu sluzy zwykla sruba poprzeczna 39, osadzona na wózku 9, a do gryzowania gwintów stozkowych sluzy plytka szablo¬ nowa 40. Zapomoca przekladni odwracal¬ nej 17 mozna odwrócic kierunek obrotów gwinciarki celem ponownego gwintu zapo¬ moca gryza 5, utrzymujac nadal scisle po¬ lozenia wzgledne gwintów na gryzie 5 i na przedmiocie 1, przyczem glebokosc wycina¬ nego gwintu okresla sie zapomoca szablo¬ nów, nastawianych odpowiednio do zada¬ nego rodzaju gwintu. Przekladnie odwra¬ calna 18 uzywa sie podczas gryzowania gwintów wewnetrznych, poniewaz wtedy gryz lewoskretny wycina prawoskretny gwint wewnetrzny.Ruch powrotowy gryza 5 mozna wyko¬ nac szybciej od ruchu roboczego zapomoca - 3 -przekladni 13 — 16, sluzacej do zmian szybkosci. Gryzowanie ostateczne gwintu, pomnazajace ilosc drobniutkich wglebien, wytworzonych na przedmiocie 1 przez gryz, w takim stopniu, iz staja sie one niewidocz¬ ne, wykonywa sie równiez przy duzej ilo¬ sci obrotów gwinciarki. PL