PL129377B1 - Process for preparing disazo acid dyes - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia disazowych barwników kwasowych o ogólnym wzorze 1, w którym R2 oznacza atom wodoru lub chloru albo grupe metylowa, etylowa, metoksylo- wa lub etoksylowa, R* oznacza atom wodoru lub chloru albo grupe metylowa lub etylowa, R*, R4, R5 i R« sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru albo grupy metylowa, etylowa, metoksylo- wa lub etoksylowa, R7 oznacza alkilen zawieraja¬ cy od 1 do 4 atomów wegla, X oznacza atom wo¬ doru albo chloru lub grupe hydroksylowa, meto- ksylowa, etoksylowa, karboksylowa, alkoksykarbo- ksylowa, acylowa albo cyjanowa, przy czym ugru¬ powanie -OR7-X usytuowane jest w pozycji orto lub para pierscienia benzenowego w stosunku do grupy azowej, natomiast grupa sulfonowa jest po¬ lozona w pozycji meta lub para pierscienia ben¬ zenowego w stosunku do grupy azowej, a M ozna¬ cza atom wodoru, metalu alkalicznego lub meta¬ lu ziem alkalicznych badz grupe amonowa.Omawiane barwniki sa znane, np. z brytyjskich opisów patentowych nr nr 1.285*045, opisów paten¬ towych Stanów Zjednoczonych Ameryki nr nr 3.862.11G oraz opisu patentowego RFN nr 1,831.091, a znany sposób ich otrzymywania polega na pod¬ daniu reakcji eteryfikacji grupy hydroksylowej barwników o ogólnym wzorze 2, w którym sym¬ bole maja wyzej podane znaczenia, a grupa hy¬ droksylowa jest polozona w pozycji «*t© lub pa¬ ra pierscienia benzenowego w stosunku do grupy 16 15 azowej, natomiast grupa sulfonowa jest usytuo¬ wana w pozycji meta lub para pierscienia benze¬ nowego w stosunku do grupy azowej.Jedna z metod prowadzenia tej reakcji polega na poddaniu okreslonych wyzej barwników, za¬ wierajacych wolna grupe hydroksylowa, dzialaniu srodków eteryfikujacych w srodowisku wodno-al- koholowym w temperaturze 100—130°C (autoklaw) korzystnie 108—112°C, w obecnosci stechiometry- cznej ilosci wodorotlenku sodowego w stosunku do barwnika oraz weglanu sodowego uzytego w nad¬ miarze, jatko srodka neutralizujacego wydzielaja¬ cy sie w czasie reakcji kwas. Czas reakcji wynosi 20—30 godzin, przy czym srodek eteryfikujacy sto¬ suje sie w ilosci 3,5—6,0 moli na 1 mol barwnika z wolna grupa hydroksylowa. Jako srodki eteryii- kujace stosuje sie w tej metodzie przykladowo: chlorek lub bromek metylu, etylu, propylu, buty¬ lu, 1-metyloetylu, 1-metylopropylu, 2-metyIdpropy- lu, M-dwumetyloetylu, etylenochlorohydryne., ety- lenohromohydryne, ehJoroacetonitryl, brornoaceto- nitryl, 1,2-dwuchteoetan, M-dwucWoropropan, p&o- pylenochloxohydryne, eter chlorodwumetyiowy, eter jH^hlorodwuetylowy, kwas ^-chloropropiono- wy, ester etylowy kwasu chlorooctowego, ester me¬ tylowy kwasu bromooctowego, glicerynowi- lub -2- -chlorohydryne.Niedogodnoscia wyzej opisanej znapaj metody otrzymywania barwników o ogólnym wzorze 1, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, 129 3773 12» 377 4 szanin barwników otrzymanych sposobem wedlug wynalazku, srodki wypelniajace i/lub srodki dy¬ spergujace i zwilzajace i/luib srodki o dzialaniu antypylacym. Jako srodki wypelniajace moga byc f zastosowane np. chlorek sodowy, siarczan sodowy, fosforan sodowy, heksametafosforan sodowy, zna¬ ny jako Polifos, mocznik, dekstryna lub glukoza.Jako srodki dyspergujace moga byc uzyte np. sól dwusodowa kwasu dwunaftalenometanodwusulfo- 10 nowego, znana jako Dyspergator NNO, produkt dwuetapowej kondensacji mieszaniny o-, m- i p- ^krezoli z formaldehydem i kwasem 2^naftolo-6- -sulfonowym o nieustalonej budowie chemicznej, otrzymywany sposobem wedlug patentów polskich nr nr 56.114 i 66.780, znany jako Dyspergator S-65 albo produkt uboczny otrzymywania celulozy me¬ toda siarczynowania, zawierajacy sole sodowe kwa¬ sów ligninosulfonowych. Jako srodki zwilzajace moga byc zastosowane np. sól sodowa kwasu bu¬ tylonaftalenosulfonowego, znana jako Nekalina S, sól sodowa kwasu dwuJbutylonaftalenosulfonowego, znana pod nazwa Nekal BX lub sól sodowa sulfo- bursztynianu dwu-2-etyloheksylowego, znana jako Zwilzacz SBO. Jako srodki o dzialaniu przeciw- pylnym moga byc stasowane srodki oparte na olejach mineralnych lub silikonowych, np. miesza¬ nina oleju wrzecionowego z emulgatorem niejo¬ nowym, znana pod nazwa Olan G. Srodki bar¬ wiace w postaci plynu moga byc sporzadzane ja¬ ko roztwory lub dyspersje w ukladach wodnych, wodno-rozpuszczalniikowych lub rozpuszczalniko¬ wych. Jako rozpuszczalniki moga byc uzywane np. glikole mono-, dwu- i trójetylenowe, ich etery i estry, polikole, mono-,dwu- i trójetanoloaniliny, N-metylopirolidon, kwasy mrówkowy, octowy, pro- 15 pionowy, dwumetyloformamdd i dioksan. Formy plynne moga zawierac ponadto substancje hydro- tropowe i/lub okreslone powyzej srodki dyspergu¬ jace i zwilzajace i/lub srodki biobójcze i/lub srod¬ ki stabilizujace pH. Jako substancje hydrotropowe 1 moga byc stosowane np. mocznik, tiomocznik, ich pochodne metylowe, kaprolaktam, ksylenosulfonian sodowy, amidy kwasowe. Jako srodki biobójcze moga byc uzyte pochodne krezoli, jak np. p-chlo- ro-m-krezol znany pod nazwa Raschid.Otrzymywane srodki barwiace maja zadana kon¬ centracje barwna, w formie proszków sa niepylne i odznaczaja sie bardzo dobra rozpuszczalnoscia w zimnej i goracej wodzie i moga byc stosowane takze w kompozycjach z innymi srodkami barwia¬ cymi, zawierajacymi barwniki kwasowe, metalo- kompleksowe, bezposrednie lub zawiesinowe, do barwienia metodami okresowymi lub ciaglymi i do druku wlókien poliamidowych i proteinowych oraz mieszanek tych wlókien z innymi rodzajami wló- 1 kien oraz do barwienia skóry. jest dlugi czas reakcji oraz koniecznosc stosowa¬ nia duzych nadmiarów srodków eteryfikujacych.Nieoczekiwanie stwierdzono, ze w opisanej po¬ wyzej metodzie eteryfikacji grupy hydroksylowej disazowych barwników kwasowych o ogólnym wzo¬ rze 2, zasady pirydynowe wykazuja dzialanie ka¬ talityczne. Prowadzenie reakcji w obecnosci zasad pirydynowych w ilosci od 0,01 do 0,5% wagowych w stosunku do masy reakcyjnej pozwala na skró¬ cenie czasu reakcji do 8—12 godzin oraz zmniej¬ szenie stosowanego nadmiaru srodków eteryfiku¬ jacych do 2,0—3,5 mola na 1 mol barwnika.Sposobem wedlug wynalazku disazowe barwniki kwasowe o ogólnym wzorze 1, w którym symbole maja wyzej podane znaczenia, otrzymuje sie, pod¬ dajac eteryfikacji grupe hydroksylowa barwników o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja wy¬ zej podane znaczenia, dzialaniem srodków etery¬ fikujacych, korzystnie w ilosci od 2,0 do 3,5 mola na 1 mol barwnika w srodowisku wodno-alkoho- lowym, korzystnie wodno-etanolowym, w obecnosci wodorotlenku sodowego, potasowego lub litowego i weglanu sodowego, potasowego albo litowego oraz zasad pirydynowych jako katalizatorów w ilosci 0,01—0,5% wagowych w stosunku do masy reakcyjnej. Reakcje prowadzi sie w autoklawie w temperaturze 100—130°C, korzystnie 108—112°C, w czasie 8—12 godzin. Jako srodki eteryfikujace sto¬ suje sie przykladowo wymienione wczesniej zwia¬ zki. Jako zasady pirydynowe moga byc uzyte: pi¬ rydyna lub jej metylowe homologi takie jak 2-pi- koHna, 4npikolina, 2,3-, 2,4, 2,5-, 2,6-lutydyna, 2,4,6- -kolidyna albo etylowe homologi pirydyny, badz techniczna mieszanina tych zwiazków.Stwierdzono, ze reakcje korzystnie jest równiez prowadzic w srodowisku woda-alkohol etylowy ska¬ zony, znanym pod nazwa denaturat. Poniewaz ta¬ ki alkohol etylowy skazony jest ogólnym srodkiem skazajacym wg BN-62/8141-02, w sklad którego wchodzi techniczna mieszanina zasad pirydyno¬ wych, skladajaca sie z pirydyny i jej metylowych i etylowych homologów, w tym przypadku reakcje eteryfikacji prowadzi sie bez dodawania do srodo¬ wiska reakcji zasad pirydynowych.Barwniki otrzymywane sposobem wedlug wyna¬ lazku barwia w dowolnym stadium przerobu wlók¬ na poliamidowe i proteinowe oraz skóre na drodze wyczerpywania z obojetnych lub slabo kwasnych kapieli na kolor neutralnie zólty, zólty o odcieniu czerwonym lub oranzowy, a wybarwienia odzna¬ czaja sie bardzo dobrymi trwalosciami na czynni¬ ki mokre, tarcie i swiatlo. Omawiane barwniki wykazuja ponadto wysoka przydatnosc do barwie¬ nia cisnieniowego i druku wyrobów z wlókien po¬ liamidowych. Barwniki te moga byc stosowane równiez w kompozycjach z innymi barwnikami kwasowymi, z barwnikami metalokompleksowymi, bezposrednimi lub zawiesinowymi do barwienia wlókien poliamidowych i proteinowych oraz mie¬ szanek itych wlókien z innymi rodzajami wlókien.Barwniki, otrzymywane sposobem wedlug wy¬ nalazku, w postaci past lub po wysuszeniu jako proszki sluza do wytwarzania srodków barwia¬ cych w postaci proszków lub plynów. Srodki bar¬ wiace w postaci proszków zawieraja, obok mie- Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac jego za¬ kresu, nastepujace przyklady, w których czesci i procenty oznaczaja czesci i procenty wagowe, a stopnie temperatury podano w stopniach Celsju¬ sza: Przyklad I. 43,4 czesci barwnika o ogólnym wzorze 3, w którym Ri=R«=R5 i oznaczaja atom wodoru, rozprowadza sie w mieszaninie 250 czesci etanolu, 100 czesci wody i 13,3 czesci 30% lugu5 129 377 6 -sodowego. Z&wiesinc przenosi sie do autoklawu i wsypuje 35 czesci weglanu sodowego. Dodaje sie 3,2 czesci pirydyny i 20 czesci chlorku etylu, zamy¬ ka autoklaw i mieszajac ogrzewa mase reakcyjna w temperaturze 108—112° w ciagu 10 godzin. Po¬ tem zawartosc autoklawu schladza sie do tempe¬ ratury otoczenia i dodaje 400 czesci wody, a otrzy¬ mana zawiesin^ poddaje destylacji, odbierajac frak¬ cje wrzaca w zakrósie temperatur 76—95°. Do po¬ zostalej po destylacji zawiesiny zeteryfikowanego barwnika dodajfe sie w temperaturze 90° 25 czesci chlorku sodowego, calosc miesza w ciagu 2 go¬ dzin, a nastepnie Oranzowa, krystaliczna zawiesi¬ ne produktu schladza do temperatury 70° i odfiil- trowuje osad. Paste przemywa sie 10% solanka o temperaturze 70°, zawierajaca dodatek weglanu so¬ dowego do pH 9—10. Po wysuszeniu i zmieleniu otrzymuje sie oranzowy proszek, barwiacy wlókna poliamidowe i proteinowe oraz skóre na kolor zól¬ ty o odcieniu czerwonym.Przyklad II. 43,4 czesci barwnika o ogól¬ nym wzorze 3, w którym Ri=R*=R5 i oznacza atom wodoru, rozprowadza sie w mieszaninie 250 •czesci alkoholu etylowego skazonego — denatura¬ tu, 100 czesci wody i 13,3 czesci lugu sodowego.Zawiesine przenosi sie do autoklawu, wsypuje 35 czesci weglanu sodowego i dodaje 20 czesci chlor¬ ku etylu, a nastepnie zamyka autoklaw i miesza¬ jac ogrzewa mase reakcyjna w temperaturze 108— —-112° w ciagu 10 godzin. Postepujac dalej sposo¬ bem opisanym w przykladzie I otrzymuje sie oran¬ zowy proszek barwiacy wlókna poliamidowe, wel- :ne, jedwalb oraz skóre na kolor zólty o odcieniu czerwonym.Pirzyklad III. 48,3 czesci barwnika o ogólnym wzorze 3, w którym Ri oznacza atom chloru, R» — grupe metylowa, a R« — atom wodoru, rozpro¬ wadza sie w mieszaninie 250 czesci alkoholu ety¬ lowego, 100 czesci wody i 13,3 czesci lugu sodowe¬ go. Zawiesine przenosi sie do autoklawu, wsypuje 35 czesci weglanu sodowego i dodaje 3 czesci 2- -pikoliny oraz 24 czesci bromku metylu, a po zam¬ knieciu autoklawu, mieszajac, grzeje calosc w tem¬ peraturze 108—112° w ciagu 12 godzin. Postepujac dalej sposobem opisanym w przykladzie I, otrzy¬ muje sie produkt barwiacy wlókna poliamidowe i proteinowe oraz skóre na kolor oranzowy.Przyklad IV. 47,8 czesci barwnika o ogol¬ onym wzorze 3, w którym Rt oznacza grupe meto¬ ksylowa, Rf — atom wodoru, a R5 — grupe mety¬ lowa usytuowana w polozeniu orto pierscienia ben¬ zenowego w stosunku do grupy azowej rozprowa¬ dza sie w mieszaninie 250 czesci alkoholu etylowe¬ go skazonego — denaturatu, 100 czesci wody i 13,3 czesci 30% lugu sodowego. Zawiesine przenosi sie go i dodaje 24 czesci etylenochlorohydryny, a na¬ stepnie, po zamknieciu autoklawu, mieszajac ogrze¬ wa calosc w temperaturze 108—112° w ciagu 8 godzin. Postepujac dalej sposobem opisanym w przykladzie I, otrzymuje sie produkt barwiacy po¬ liamid, welne, jedwab oraz skóre na kolor oran¬ zowy o odcieniu zóltym.Przyklad V. 43,8 czesci barwnika o ogólnym wzorze 4, w którym Ri=Rfc=Ra i oznacza atom wodoru, Rt oznacza atom wodoru, a grupa hydro- ksylowa usytuowana jest w polozeniu para pier¬ scienia benzenowego w stosunku do grupy azo¬ wej, zawiesza sie w mieszaninie 250 czesci eta- s nolu, 100 czesci wody i 13,3 czesci 30% lugu so¬ dowego. Otrzymana suspencje przenosi sie do au¬ toklawu, wsypuje 35 czesci weglanu sodowego, dodaje 3 czesci 2,6-lutydyny i 20 czesci chlorku etylowego, a po zamknieciu autoklawu, mieszajac, lt calosc ogrzewa sie w temperaturze 108—112° w ciagu 10 godzin. Postepujac dalej sposobem opi¬ sanym w przykladzie I, otrzymuje sie produkt bar¬ wiacy wlókna poliamidowe i proteinowe oraz skó¬ re na kolor zólty o odcieniu czerwonym. ig Przyklad VI. 49,6 czesci barwnika o ogól¬ nym wzorze 4, w którym R2 oznacza atom chloru, R« — grupe metylowa, R« — grupe metoksylowa, Rs — grupe metylowa, przy czym grupa hydroksy¬ lowa usytuowana jest w pozycji orto pierscienia u benzenowego w stosunku do grupy azowej, a R5 polozone jest w pozycji para do grupy hydroksy¬ lowej, rozprowadza sie w mieszaninie 250 czesci etanolu, 100 czesci wody i 13,3 czesci lugu sodo¬ wego. Zawiesine przenosi sie do autoklawu, wsy- puje 35 czesci weglanu sodowego, wlewa 3 czesci frakcji pikolinowej zawierajacej 29% 3-pikoliny, 35% 4-pikoliny oraz 36% 2,6-lutydyny, a nastepnie 37,5 czesci etylenobromohydryny. Po zamknieciu autoklawu, mieszajac, calosc ogrzewa sie w tempe¬ raturze 108—112° w ciagu 10 godzin. Postepujac dalej sposobem opisanym w przykladzie I otrzy¬ muje sie produkt barwiacy wlókna poliamidowe i proteinowe oraz sikore na kolor oranzowy.Przyklad VII. 43,4 czesci barwnika o ogól- j5 nym wzorze 5, w którym Ri=Rt=R5=R« i oznacza atom wodoru, a R4 oznacza grupe metoksylowa, rozprowadza sie w mieszaninie 250 czesci alkoho¬ lu etylowego skazonego — denaturatu, 100 czesci wody i 13,3 czesci 30% lugu sodowego. Zawiesine ^ przenosi sie do autoklawu, wsypuje 35 czesci we¬ glanu sodowego, wlewa 20 czesci chlorku etylu i po zamknieciu autoklawu ogrzewa mase reakcyj¬ na w temperaturze 108—llfc0 w ciagu 10 godzin.Postepujac dalej sposobem opisanym w przykla- tt dzie I otrzymuje sie oranzowy proszek barwiacy wlókna poliamidowe i proteinowe oraz skóre na kolor zólty o odcieniu czerwonym.Postepujac sposobem opisanym w przykladzie VII, lecz uzywajac zamiast Z0 czesci chlorku etylu H równowazna rholowo ilosc chlorku metylu, chlorku lub bromku propylu, butylu, 1-metyloetylu, 1-me- tylopropylu, 2-metylopropylu albo 1,1-dwumetylo- etylu lub chloroacetonitrylu, bromoacetonitrylu, 1,2- -dwuchloróetanu, 1,3-dwuchlbropropanu, propyleno- chlorohydryny, eteru chlorodwumetylowego albo p-chlorowduetylowego, kwasu (J-chloropiropionowe- go, estru etylowego kwasu chloro- lub bromoocto- wego, badz gliceryno-1- albo -2-chlorohydryny, otrzymuje sie produkty barwiace poliamid, welne, jedwab i skóre na kolor zólty o odcieniu czerwo¬ nym.Przyklad VIII. 46,2 czesci barwnika o ogól¬ nym Wzorze 5, w którym Rt oznacza grupe meto¬ ksylowa, Rt=R« — atom wodoru, a R*=R* — grupe f5 metylowa, przy czym Rg znajduje sie w pozycji7 129 377 8 orto pierscienia benzenowego w stosunku do gru¬ py azowej, a Re polozone jest w pozycji para w stosunku do R5, zawiesza sie w mieszaninie 250 czesci alkoholu etylowego, 100 czesci wody i 13,3 czesc 30% lugu sodowego. Suspensje przenosi sie do autoklawu, wsypuje 35 czesci weglanu sodowe¬ go i wlewa kolejno 3 czesci 2,4,6-kolidyny i 20 czesci chlorku etylu, po czym zamyka autoklaw i mieszajac ogrzewa mase reakcyjna w temperatu¬ rze 110° w ciagu 10 godzin. Postepujac dalej spo¬ sobem opisanym w przykladzie I, otrzymuje sie produkt barwiacy wlókna poliamidowe i proteino¬ we oraz skóre na kolor oramzowy.Przyklad IX. 46,4 czesci barwnika o ogól¬ nym wzorze 5, w którym Ri=R5=Re i oznacza atom wodoru^ a Rj = R* - grupe metoksylowa, rozprowadza sie w mieszaninie 250 czesci alkoholu etylowego skazonego — denaturatu, 100 czesci wo¬ dy i 13,3 czesci 30% lugu sodowego. Zawiesine prze¬ nosi sie do autoklawu, dodaje kolejno 35 czesci weglanu sodowego i 24 czesci etylenochlorohydry- ny, po czym zamyka sie autoklaw i calosc ogrze¬ wa w temperaturze 108—112° w ciagu 10 godzin.Postepujac dalej sposobem opasanym w przykla¬ dzie I, otrzymuje sie produkt barwiacy wlókna po¬ liamidowe i proteinowe oraz skóre na kolor oran- zowy.Postepujac sposobami opisanymi w przykladach I—IX mozna zamiast weglanu, chlorku i wodoro¬ tlenku sodowego stosowac równowazne ilosci we¬ glanu, chlorku i/lub wodorotlenku amonu, badz weglanów, chlorków, siarczanów, tlenków i/lub wo¬ dorotlenków potasowego, litowego i/lub magnezo¬ wego.Przyklad X. 100 czesci dzianiny poliamido¬ wej, uprzednio wyplukanej w wodzie z dodatkiem srodków pioracych, wprowadza sie do 3000 czesci kapieli wodnej, ogrzanej do temperatury 40—45° ii zawierajacej 0,3 czesci barwnika otrzymanego sposobem opisanym w przykladzie I, 2 czesci srod¬ ka o dzialaniu wyrównujacym, np. Polanolu S oraz 2,4 czesci 60% kwasu octowego i 3,6 czesci octanu sodowego. Miesza sie 15 minut, ogrzewa w ciagu 30—40 minut do temperatury wrzenia i kontynuuje barwienie w tej temperaturze w cia¬ gu 40—60 minut. Nastepnie dzianine plucze sie i suszy. Otrzymuje sie wybarwienie w kolorze zól¬ tym o odcieniu czerwonym.Przyklad XI. 100 czesci tkaniny welnianej, uprzednio wyplukanej w wodzie z dodatkiem srod¬ ków pioracych, wprowadza sde do 3000 czesci ka¬ pieli wodnej ogrzanej do temperatury 45° i zawie¬ rajacej 0,3 czesci barwnika, otrzymanego sposo¬ bem opisanym w (przykladzie I, 1,5 czesci Lodega- lu KLN, 2 czesci 80% kwasu mrówkowego i 15 czesci siarczanu sodowego. Miesza sie 15 minut, ogrzewa w ciagu 30—40 minut do temperatury wrzenia i kontynuuje barwienie w tej temperatu¬ rze w ciagu 45—60 minut. Tkanine plucze sie i suszy. Otrzymuje sie wybarwienie w kolorze zól¬ tym o odctieniu czerwonym.Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania disazowych barwników kwasowych o ogólnym wzorze 1, w1, którym Ri ozna- 5 cza atom wodoru lub chloru albo grupe metylowa, etylowa, metoksylowa lub etoksylowa, R3 oznacza, atom wodoru lub chloru albo grupe metylowa lub etylowa, R«, R4, R5 i Re sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru albo grupy metylowa, ie etylowa ,metoksylowa lub etoksylowa, R7 oznacza alkilen zawierajacy od 1 do 4 atomów wegla, X oznacza atom wodoru lub chloru albo grupe hy¬ droksylowa, metoksylowa, etoksylowa, karboksylo¬ wa, alkoksylkarboksylowa, acylowa albo cyjanowa, 15 przy czym ugrupowanie -OR7-X usytuowane jest w pozycji orto lub para pierscienia benzenowego* do grupy azowej, natomiast grupa sulfonowa jest polozona w pozycji meta lub para pierscienia ben¬ zenowego w stosunku do grupy azowej, a M ozna- 2§ cza atom wodoru, metalu alkalicznego lub metalu ziemi alkalicznej badz grupe amonowa, polegajacy na poddaniu reakcji eteryfikacji grupy hydroksy¬ lowej barwnika o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja podane wyzej znaczenia, dzialaniem srodków eteryfikujacych w obecnosci wodorotlen¬ ku i/lub weglanu sodowego, potasowego i/lub li¬ towego w temperaturze 100—130°C, korzystnie 108— —112°C, znamienny tym, ze reakcje eteryfikacji prowadzi sie w srodowisku wodno-etanolowym i w obecnosci zasad pirydynowych takich, jak pirydy¬ na lub jej metylowe pochodne, jak 2^pikolina, 4- -pikolina, 2,3-, 2,4-, 2,5-, 2,6-lutydyna, 2,4,6-kolidy- na albo etylowe homologi pirydyny badz techni¬ czna ich mieszanina, w ilosci od 0,01 do 0,5% wa¬ gowych w stosunku do masy reakcyjnej. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako srodowisko reakcji stosuje sie mieszanine wo¬ dy z alkoholem etylowym skazonym zasadami pi¬ rydynowymi. 40 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako srodki eteryfikujace stosuje sie chlorek lub bromek metylu, etylu, propylu, butylu, 1-metylo- etylu, 1-metylopropylu, 2-metylopropylu albo 1,1- -dwumetyloetylu, etylenochlorohydryne, etylenobro- m mohydryne, chloroacetonitryl, bromoacetonitryl, 1,2- -dwuchloroetan, 1,3-dwuchloropropan, propyleno- chlorohydryne, eter chlorodwumetylowy, eter fl- -chlorodwuetylowy, kwas p^chloropropionowy, ester etylowy kwasu chlorooctowego, ester metylowy M kwasu bromooctowego, gliceryno-1- lub -2-chloro- hydryne w ilosci od 2 do 3,5 mola na 1 mol barw¬ nika z wolna grupa hydroksylowa. 4. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako srodki eteryfikujace stosuje sie chlorek lub 55 bromek metylu, etylu, propylu, butylu, 1-metylo- etylu, 1-metylopropylu, 2-metylopropylu albo 1,1- -dwumetyloeitylu, etylenochlorohydryne, etyleno- bromohydryne, chloroacetonitryl, bromoacetonitryl^ 1,2-dwuchloroetan, 1,3-dwuchloropropan, propyle- w nochlorohydTyne, eter chlorodwumetylowy, eter ($.- -chlorodwuetylowy, kwas p-chloropropionowy, ester etylowy kwasu chlorooctowego, ester metylowy kwasu brmooctowego, gliceryno-1- lub -2-chloro- hydryne w ilosci od 2 do 3,5 mola na 1 mol barw- ^ nika z wolna grupa hydroksylowa.129 377 wzdr A ;0H R4 Rfi W20T ir2 Ri S03H ^OCH3 ^ "5 wzórA A R6 R< R, wzór 5 PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób otrzymywania disazowych barwników kwasowych o ogólnym wzorze 1, w1, którym Ri ozna- 5 cza atom wodoru lub chloru albo grupe metylowa, etylowa, metoksylowa lub etoksylowa, R3 oznacza, atom wodoru lub chloru albo grupe metylowa lub etylowa, R«, R4, R5 i Re sa jednakowe lub rózne i oznaczaja atomy wodoru albo grupy metylowa, ie etylowa ,metoksylowa lub etoksylowa, R7 oznacza alkilen zawierajacy od 1 do 4 atomów wegla, X oznacza atom wodoru lub chloru albo grupe hy¬ droksylowa, metoksylowa, etoksylowa, karboksylo¬ wa, alkoksylkarboksylowa, acylowa albo cyjanowa, 15 przy czym ugrupowanie -OR7-X usytuowane jest w pozycji orto lub para pierscienia benzenowego* do grupy azowej, natomiast grupa sulfonowa jest polozona w pozycji meta lub para pierscienia ben¬ zenowego w stosunku do grupy azowej, a M ozna- 2§ cza atom wodoru, metalu alkalicznego lub metalu ziemi alkalicznej badz grupe amonowa, polegajacy na poddaniu reakcji eteryfikacji grupy hydroksy¬ lowej barwnika o ogólnym wzorze 2, w którym symbole maja podane wyzej znaczenia, dzialaniem srodków eteryfikujacych w obecnosci wodorotlen¬ ku i/lub weglanu sodowego, potasowego i/lub li¬ towego w temperaturze 100—130°C, korzystnie 108— —112°C, znamienny tym, ze reakcje eteryfikacji prowadzi sie w srodowisku wodno-etanolowym i w obecnosci zasad pirydynowych takich, jak pirydy¬ na lub jej metylowe pochodne, jak 2^pikolina, 4- -pikolina, 2,3-, 2,4-, 2,5-, 2,6-lutydyna, 2,4,6-kolidy- na albo etylowe homologi pirydyny badz techni¬ czna ich mieszanina, w ilosci od 0,01 do 0,5% wa¬ gowych w stosunku do masy reakcyjnej.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako srodowisko reakcji stosuje sie mieszanine wo¬ dy z alkoholem etylowym skazonym zasadami pi¬ rydynowymi. 40 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako srodki eteryfikujace stosuje sie chlorek lub bromek metylu, etylu, propylu, butylu, 1-metylo- etylu, 1-metylopropylu, 2-metylopropylu albo 1,1- -dwumetyloetylu, etylenochlorohydryne, etylenobro- m mohydryne, chloroacetonitryl, bromoacetonitryl, 1,2- -dwuchloroetan, 1,3-dwuchloropropan, propyleno- chlorohydryne, eter chlorodwumetylowy, eter fl- -chlorodwuetylowy, kwas p^chloropropionowy, ester etylowy kwasu chlorooctowego, ester metylowy
3. 3. M kwasu bromooctowego, gliceryno-1- lub -2-chloro- hydryne w ilosci od 2 do 3,5 mola na 1 mol barw¬ nika z wolna grupa hydroksylowa.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako srodki eteryfikujace stosuje sie chlorek lub 55 bromek metylu, etylu, propylu, butylu, 1-metylo- etylu, 1-metylopropylu, 2-metylopropylu albo 1,1- -dwumetyloeitylu, etylenochlorohydryne, etyleno- bromohydryne, chloroacetonitryl, bromoacetonitryl^ 1,2-dwuchloroetan, 1,3-dwuchloropropan, propyle- w nochlorohydTyne, eter chlorodwumetylowy, eter ($.- -chlorodwuetylowy, kwas p-chloropropionowy, ester etylowy kwasu chlorooctowego, ester metylowy kwasu brmooctowego, gliceryno-1- lub -2-chloro- hydryne w ilosci od 2 do 3,5 mola na 1 mol barw- ^ nika z wolna grupa hydroksylowa.129 377 wzdr A ;0H R4 Rfi W20T ir2 Ri S03H ^OCH3 ^ "5 wzórA A R6 R< R, wzór 5 PL