Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania wlókien sztucznego jedwabiu o zwiekszonej nieprzezroczystosci, wiekszej zdolnosci krycia oraz pieknym slabym po¬ lysku i delikatnych w dotknieciu.W patencie Nr 12301 opisano sposób wytwarzania wlókien sztucznego jedwabiu o wiekszej nieprzezroczystosci oraz zdol¬ nosci krycia i ladnym polysku. Sposób ten polega na dodawaniu do plynu przedzalni¬ czego, przeznaczonego do przedzenia wló¬ kien sztucznego jedwabiu, drobnych cza¬ stek bialych nieorganicznych materjalów pigmentowych o malej srednicy, nieprze- kraczajacej 0,75 mikronów o wspólczyn¬ niku zalamania swiatla, rózniacym sie znacznie od wspólczynnika materjalu wló¬ kien, przyozem czastki te nie reaguja ze skladnikami plynu przedzalniczego, a ilosc materjalu pigmentowego, dodawana do plynu przedzalniczego, dobiera sie w takim stosunku do masy plynu przedzalniczego i tak rozprasza w masie, iz nie traci on cia- igliwosci, a wytwarzane z niego wlókna, za¬ wierajace rozproszony materjal pigmento¬ wy, nie traca na wytrzymalosci. W wy¬ mienionym patencie zaznaczono równiez, iz materjal pigmentowy nalezy dodawac do plynu przedzalniczego przed zakoncze¬ niem saczenia, a najlepiej przed sacze¬ niem, poniewaz okazalo sie, ze przepu¬ szczenie plynu przedzalniczego przez u- rzadzenie filtracyjne powoduje rozbicie skupien czastek, dzieki czemu te ostatnielepiej sie rorprawafa w roztworze i wlók¬ nie, wyprzedzonem z tego plynu. Prócz te¬ go w ^patencie powyzszym zaznaczono, ze materjal pigmenrtowy nalezy dobrze zwil¬ zyc rozpuszczalnikiem i rozproszyc w tym rozpuszczalniku, przed uzyciem go do roz¬ puszczania zwiazku celulozowego, dzieki czemu osiaga sie lepsze rozproszenie cza¬ stek materjalu pigmentowego we wlóknie.Niniejszy wynalazek opiera sie na spostrze¬ zeniu, ze dobre wyniki osiaga sie przez dodawanie do plynu przedzalniczego wraz z rozproszonemi czastkami odpowiedniego nieorganicznego materjalu pigmentowego rozproszonych drobnych czastek srodka zmiekczajacego o charakterze oleistym, przez co otrzymuje sie wlókna o dobrych wlasnosciach zarówno pod wzgledem zdol¬ nosci krycia, jak i polysku, przyczem ciagliwosc wlókien nie zostaje uszkodzona, ani ich wytrzymalosc nie zmniejsza sie.Przedmiotem wiec niniejszego wynalazku jest sposób wytwarzania wlókien., zawiera¬ jacych rozproszone dwojakiego rodzaju czastki, jedne zlozone z nieorganicznego materjalu pigmentowego, a drugie —¦ z drobnych rozproszonych czastek srodka zmiekczajacego naogól o charakterze ole¬ istym, przyczem ilosc czastek w stosunku do masy materjalu jest taka, ze nie obni¬ za wytrzymalosci tego materjalu.Sposób wedlug wynalazku polega na tern, ze do plynu przedzalniczego, prze¬ znaczonego do przedzenia wlókien, doda¬ je sie i miesza z nim czastki nieorganicz¬ nego materjalu pigmentowego oraz mate¬ rjalu zmiekczajacego o charakterze olei¬ stym, poczem plyn przedzie sie w zwykly sposób. Najlepiej jest dodawac materjal izmiekczajacy *lo plynu przedzalniczego w postaci roztworu, przygotowanego przy u- zyciu rozpuszczalnika, niereagujacego ze skladnikami plynu przedzalniczego, w któ¬ rym zwiazek oleisty sie rozpuszcza, a stra¬ ca sie dopiero we wlóknie przy usuwaniu zen rozpuszczalnika. Dobrze jest równiez rozpuszczac srodek zmiekczajacy w rozpu¬ szczalniku, stosowanym do rozpuszczania zwiazku celulozowego, oraz zmieszac roz¬ puszczalnik, zawierajacy czynnik zmiek¬ czajacy z czastkami pigmentowemi przed zmieszaniem tego rozpuszczalnika ze zwiaz¬ kiem celulozowym, przeznaczonym da rozpuszczania. Plyn przedzalniczy, zawie¬ rajacy nieorganiczne czastki pigmentowe oraz srodek zmiekczajacy, dobrze jest poddac saczeniu, zwykle stosowanemu przy przygotowywaniu plynu przedzal¬ niczego. Male czastki pigmentowe swobod¬ nie przechodza przez filtr, a wieksze ich skupienia ulegaja rozbiciu, dzieki czemu rozproszenie tych czastek w plynie jest lepsze, prócz tego obecnosc roztworu srod¬ ka zmiekczajacego w plynie przedzalni¬ czym ulatwia przebieg saczenia. Dalsze szczególy niniejszego wynalazku sa wy¬ szczególnione ponizej w opisie oraz w zastrzezeniach.Najlepszym materjalem oleistym, na¬ dajacym sie wraz z nieorganicznemi ma- terjatami pigmentowemi do dodawania do plynu przedzalniczego wedlug wyna¬ lazku, jesti ciezki bialy nielotny olej mi¬ neralny, zas najlepszym materjalem pig¬ mentowym do powyzszego celu okazal sie dwutlenek tytanu. Przy otrzymywaniu wlókien z nitrocelulozy, gdzie jako roz¬ puszczalnik stosuje sie zwykle mieszanine alkoholu i eteru, w wiekszej czesci tego rozpuszczalnika rozpuszcza sie ciezki bia¬ ly olej mineralny i miesza dokladnie z czescia rozpuszczalnika, w której dobrze roztarto nieorganiczny materjal pigmento¬ wy, poczem tak przygotowany rozpu¬ szczalnik dokladnie miesza sie z nitroce¬ luloza, az do otrzymania roztworu, w któ¬ rym czastki materjalu pigmentowego oraz roztworu oleju sa mozliwie dobrze rozpro¬ szone w kolodjonie. Przy otrzymywaniu kolodjonu w ten sposób stosuje sie . ciezki bialy olej mineralny w ilosci T% w stosunku do wagi nitrocelulozy, a — 2 —dwutlenek tytanu w ilosci xk do 1 % w stosunku do wagi nitrocelulozy.Tak otrzymany koiodfoo poddaje sie nastepnie zwyklemu saczeniu, w celu u- suniecia wszelkiego materjalu, mogacego zatkac otwory dysz przedzalniczych lub zmniejszyc ciagliwosc materjalu przedzo- mego wlókna, nastepnie przesaczony roz¬ twór przetlacza sie w zwykly sposób przez otwory dysz przedzalniczych w celu wytworzenia wlókna, z którego potem u- suwa sie rozpuszczalnik, a w skoagulowa- nem wlóknie pozostaje uklad mialko roz¬ proszonych czastek ciezkiego bialego o- leju mineralnego, prawie niezalezny od ukladu rozproszonych czastek nieorga¬ nicznego materjalu pigmentowego.Przy wytwarzaniu wlókien sztucznego jedwabiu z octanu celulozy, gdzie jako rozpuszczalniki stosuje sie zwykle aceton, postepuje sie tak samo, jak przy wytwa¬ rzaniu sztucznego jedwabiu z nitrocelulo¬ zy. Olej rozpuszcza sie w wiekszej cze¬ sci acetonu, a nieorganiczny materjal pig¬ mentowy miesza sie dokladnie z reszta acetonu, poczem miesza sie ze soba tak przygotowane czesci rozpuszczalnika i stosuje do rozpuszczenia octanu celulozy; otrzymany plyn przedzalniczy saczy sie, przedzie, poozem z wlókien usuwa sie rozpuszczalnik, przyczem we wlóknach straca sie olej w postaci ukladu rozpro¬ szonych czastek, niezaleznego od ukladu rozproszonych czastek nieorganicznego ma¬ terjalu pigmentowego, dzieki czemu otrzy¬ muje sie wlókna o bardzo dobrych wla¬ snosciach. Ilosci oleju i materjalu pigmen¬ towego moga byc takie same, jak przy wytwarzaniu wlókien z nitrocelulozy. 0- czywiscie, zamiast rozpuszczac olej w rozpuszczalniku, zwykle uzywanym do rozpuszczania zwiazku celulozowego, moz¬ na go rozpuszczac w rozpuszczalniku, nie- reagujacym ze skladnikami plynu prze¬ dzalniczego, i zmieszac ten roztwór oleju z rozpuszczalnikiem, stosowanym do roz- pfnszczania zwiazku celulozowego, oraz u- suwac ten rozpuszczalnik z wytworzonego wlókna jednoczesnie z usuwaniem zen rozpuszczalnika celulozy. Np. zamiast roz¬ puszczac olej w acetonie, mozna go rozpu¬ scic w eterze i nastepnie roztwór ten zmie¬ szac z acetonem, a potem otrzymana mie¬ szanine zmieszac z octanem celulozy, gdzie olej pozostanie rozpuszczony az do wy¬ przedzenia wlókien, z których rozpu¬ szczalniki sie usuwa.Wedlug wynalazku otrzymuje sie od¬ powiednia mieszanine oleju z plynem przedzalniczym przez dokladne rozpro¬ szenie dirdbnych czastek oleistych, tworza¬ cych uklad czastek, niezalezny od ukladu czastek pigmentowych tak, iz zarówno czastki oleiste, jak i pigmentowe rozpro¬ szone sa niezaleznie we wlóknie, wytwo- rzonem zapomoca przetlaczania plynu przedzalniczego przez otwory dysz prze¬ dzalniczych.Wynalazcy wiadomo, ze wprowadzanie materjalu oleistego do wlókien sztucznego jedwabiu jest znane, zwlaszcza w celu zwiekszania miekkosci wlókna, a zatem w celu otrzymania wlókna o mniejszym po¬ lysku. Dlatego tez wynalazca nie zastrze¬ ga sobie procesu wprowadzania materja- lów oleistych do wlókien sztucznego jedwa¬ biu i zaznacza, ze wynalazek jego stoi w scislym zwiazku ze spostrzezeniem, iz jest mozliwem i bardzo pozadanem wprowa¬ dzanie do wlókien jednoczesnie czastek pigmentów nieorganicznych oraz drob¬ nych czastek czyli kuleczek materjalu olei¬ stego, przyczem w praktyce uskutecznia sie to, wprowadzajac dwojaki uklad cza¬ stek, niezaleznie rozproszonych we wlók¬ nie, bez wytwarzania w niem skupien i w taki sposób, ze nie wplywa to na ciagli- wosc masy materjalu. Chociaz, jak wspo¬ mniano powyzej, jako materjal pigmento¬ wy stosuje sie dwutlenek tytanu, to jednak mozna równiez stosowac inne pigmento¬ we materjaly nieorganiczne o cennych — 3 —wlasciwosciach, wyszczególnione w paten¬ cie Nr 12301. PL