Przedmiot wynalazku stanowi maszyna do skladania i odlewu wierszy z czcionka¬ mi, prowadzooemi na drutach biegiem o- kreznym, przyczem zlozone wiersze prze¬ suwaja sie zapomoca np. sanek do miejsca odlewu, poczem zostaja odprowadzone dalej do odlozenia. W takich maszynach nie mozna bylo uzywac przedzielaczy pier¬ scieniowych, gdyz nalezy je osadzac na pretach czworograniastych, dotychczas nie¬ ruchomych. Wynalazek umozliwia uzycie tych pierscieni w ten sposób, ze prety pro¬ wadza je znanym sposobem na drutach, a prety czworograniaste osadza sie przesuw¬ nie tak, ze mozna je wyciagnac z pierscie¬ ni po ustawieniu i odlewie wiersza.Na rysunku przedstawiono przyklad wykonania wynalazku z dwoma pretami czworograniastemi, umieszczonemi j eden nad drugim. Fig. 1 przedstawia w widoku zgóry miejsce odlewu wierszy po wykona¬ niu odlewu; fig. 2 — widok zgóry przy in¬ nem ustawieniu dzwigni i szczek; fig. 3 — czesciowy widok w kierunku strzalki / na fig. 1 i 2; fig. 4 — czesciowy przekrój i wi¬ dok w kierunku strzalki // na fig. 1; fig. 5 —przekrój wedlug linji 5—5 na fig. 2; fig. 6 i 7 przedstawiaja widoki w kierunku strzalki /// na fig. 1 i 2, przyczem na oby¬ dwu figurach czesci maszyny zajmuja od¬ mienne polozenie; fig. 8 i 9 — czesciowe widoki w kierunku strzalki IV na fig. 6,przyczem polozenie czesci na obu figu¬ rach jeat ptdmienne; fig- 10 i 11 — prze¬ krój wedlug lkiji 10—40 na fig. 6 w róz¬ nych polozeniach poszczególnych czesci.Wiersz, zlozony w zwykly sposób z czcionek lf wiszacych na drutach, oraz z pierscieniowych przedzielaczy 2, które pa¬ rami sa osadzone na pretach czcionkowych, wiszacych na drucie (fig. 5), przesuwa sie np. zapomoca sanek w kierunku pionowym z miejsca skladania do miejsca odlewu (fig, 2), poczem po wykonaniu odlewu san¬ ki odsuwaja sie znowu w celu odlozenia wiersza. W miejscu odlewu (fig. 2) zaciska sie wiersz pomiedzy szczekami 3 i 4, z któ¬ rych jedna 4 jest nastawna w prowadnicy 5 zapomoca sruby 6, przyczem polozenie jej okresla podziailka 7. Dru^ga szczeka 3 jest osadzona na przesuwnym i czesciowo obrotowym wale 8, osadzonym w ramie maszyny. Na wale 8 jest umocowana tule¬ ja 9 ze wcieciem 10 w górnej czesci i z wy¬ stajacym ziboku drazkiem 11, którego ko¬ niec 12 jest zagiety wgóre (fig. 8 i 9).Obok tiilei 9 znajduije sie pionowa plyta 13, stanowiaca czesc ramy maszyny, zaopa¬ trzona w ukosnie wdól skierowana szczeline 14 oraz w wykrój 15. Do tej plyty umoco¬ wana jest druga plyta 17, przesuwna wzdluz na sworzniach w szczelinach 16.Plyta 17 jest zaopatrzona w ramie 18, przechodzace przez wykrój 15 plyty 13, przyczem koniec tego ramienia wchodzi we wciecie 10 tulei 9. Z plyta 17 jest polaczo¬ ne zapomoca dzwigni 19 ramie 20 (fig. 6), osadzone na pionowej tulei 21 czopa 22, posiadajacej na górnym koncu ramie 23, odpowiadajace ramieniu 20. Na koncach tych ramion 20, 23 znajduja sie otwory 24 jako lozyska dla konców czworogrania¬ stych pretów 25, na których osadzone sa pierscieniowe przedzielacze 2.Gdy wal 8 przesuwa sie w kierunku strzalki V, sciskajac sprezyne 26 (fig. 2 i 6), to tuleja 9 przesuwa zapomoca ramienia 18 plyte 17, która przestawia za posrednic¬ twem! dzwigni 19 ramiona 20 i 23 na czo¬ pie 22 z polozenia wedlug fig. 2 do poloze¬ nia wedlug fig. 1, poczem scienione konce czworograniastych pretów wsuwaja sie do otworów 24 ramion 20, 23, jako w swoje lo¬ zyska. Przy przesuwie walu 8 drazek 11 tuilei 9 pnowadzomy jest w ukosnej szczeli¬ nie 14 tak, ze wal 8 jednoczesnie obraca sie, dopóki zapadka 27 nie uchwyci odgie¬ tego konca 12 drazka 11 i nie zatrzyma walu 8 w tern polozeniu (fig. 7). Drazek 11, 12 uderza przytem i odsuwa ramie 28, osadzone na suwaku 29, wodzonym w pro¬ wadnicy 30. Suwak 29 posiada prostokatny otwór 31 (fig. 10 i 11), przez który prze¬ chodzi swobodnie pionowy drazek 32. Na suwaku 291 odpychanym przez sprezyne 34, zmajdu|je sie sworzen 33, który zapada w otwór drazka 32. Gdy suwak 29 przesu¬ wa sie w prawo wskutek nacisku drazka 11, 12 na ramie 28, to sworzen 33 wysuwa sie z otworu drazka 32, który uwolniony przesuwa sie wdól pod dzialaniem sprezy¬ ny 35 i wlacza naped urzadzenia, odlewa¬ jacego wiersze.Gdy odlew jest wykonany, wyzej wy¬ mienione czesci musza wrócic do polozenia poczatkowego. W tym celu wal 36 uchwy¬ tu formy odlewniczej (fig. 8) jest zaopa¬ trzony w kciuk 37f który w czasie obrotu walu uderza, w kciuk 38 drazka 32 i pod¬ nosi go. Jednoczesnie haczyk 39 drazka 32 podnosi zapadke 27, która zwalnia drazek 11, 12 tak, ze sprezyna 26 cofa wal 8, obra¬ cany jednoczesnie zapomoca ukosnej szcze¬ liny 14, do polozenia pierwotnego (fig. 2).Gdy drazek 32 jest podniesiony, to swo¬ rzen 33 zaskakuje znowu w jego otwór, za- ryglowujac go.Poniewaz pierscienie 2 jako tez czcion¬ ki / sa zawieszone na drutach, a do miej¬ sca odlewu przesuwaja je i odsuwaja san¬ ki, wiec czworograniaste prety 25, obraca¬ jace te pierscienie i powodujace tern sa¬ mem wylaczanie wierszy, musza sie usu¬ wac z drogi odkladanego odlanego wiersza. — 2 —W tyim celu Trety 25 sa w mysl wynalaz¬ ku przesuwne osiowo. Na koncu przesuw¬ nego drazka 40 (fig. 3 i 4) spoczywa ra¬ mie dzwigni katowej 41, której drugie ra¬ mie naciska zebmice 42, wodzona w kierun¬ ku poziomym i dzialajaca zebami 43 na ko¬ lo zebate 44, na którego osi 45 jest osadzo¬ na dzwignia dwuramienna 46, polaczona przegubowo z pochwa 47, przesuwajaca sie poziomo na drazku 48. Pochwa ta przesu¬ wa prety 25 Wzdluz walu 8 z polozenia wedlug fig. 2 do polozenia wedluig fig. 1 za- pomoca ukladu 40—48, przyczem w czasie tego poziomego przesuwu prety 25 prowa¬ dzone sa takze w ramie maszyny. Uwolnio¬ ne w ten sposób pierscienie 2 moga byc podniesione celem odlozenia wiersza, a na¬ stepnie prety 25 wraz z calem urzadzeniem powracaja do polozenia poczatkowego pod dzialaniem sprezyny 49 (fig. 3).Na drazku 40 znajduje sie czop 50, o- pierajacy sie na progu 51 plyty 52 (fig. 4), przestawnej w kierunku pionowym. Na gór¬ nym koncu tej plyty znajduje sie czop 53, na którym opiera sie dzwignia 54, osadzo¬ na nieruchomo na obrotowej w ramie ma¬ szyny i posiadajacej na drugim koncu taka sama dzwignie 56 osi 55. W ramie maszy¬ ny jest osadzona os 57 z wahadlowa listwa 58 do wyrównywania wierszy, zawieszona w ten^ sposób, ze pod dzialaniem wla¬ snego ciezaru zajmuje polozenie wedlug fig- 4.Z dzwignia 46 jest polaczona zapomo- ca dzwigni kolankowej 59, 60 poziomo przesuwna listwa 61, której koniec jest u- kosnie sciety. Gdy drazek 40 opuszcza sie i sprezyna 49 odciaga dzwignie 46, to przy¬ ciska oma listwe 61 do ukosnej powierzch¬ ni listwy 58, która przybiera polozenie po¬ ziome. Jednoczesnie opuszcza sie plyta 52, wskutek cizego dzwigjnie 54, 56 opadaja po¬ za kciuki 62 listwy 58 i tern samem rygluja ja. Gdy drazek 40 podnosi sie, podnosi sie róiwmiez plyta 52 i dzwignie 54, 56 przy jednoczesnem cofaniu listwy 61 i zwolnie¬ niu listwy 56, samoczynnie odchylajacej sie wigóre. Na fig. 4 zaznaczono lingami kre- skowanemi polozenie dzwigni 40, odchylo¬ nej od dzwigni katowej 41 i tern samem zwolnionej z progu 51, tak ze maszyna mo¬ ze pracowac bez uruchomiania wyzej opi¬ sanych czysci; wtedy jeden wiersz moze byc odlany kilkakrotnie.Maszyna dziala, jak nastepuje. Zlozo¬ ny wiersz, podniesiony do miejsca odlewu (fig. 2) ma byc odlozony. W tym celu wal 8 przesuwa sie w kierunku podzialki 7 (fig. 2), wskutek czego plyta 17 przesuwa sie poziomo, a ramiona 20, 23 obracaja sie w strone wiersza tak, ze staja do niego pro¬ stopadle. Wal 8, przesuwajac sie, obraca sie jednoczesnie z powodu opisanego wy¬ zej dzialania ukosnej szczeliny 14, az za¬ padka 27 zaryglowuije drazek 11. Przy kon¬ cu obrotu przesuwa ten drazek suwak 29 i sworzen 33, tak ze sprezyna 35 pociaga drazek 32 nadól i wlacza urzadzenie od¬ lewnicze.Po wykonaniu odlewu kciuk 37 walu 36 uchwytu formy odlewniczej podnosi drazek 32 zapomoca kciuka 38 i rygluje forme w górnem polozeniu sworzniem 33.W czasie podnoszenia drazka 32 odchyla sie zapadka 27, a sprezyna 26 odciaga Wal 8 do polozenia poczatkowego wraz z plyta 17, a ramiona 20, 23 odchylaja sie naze- wnatrz. Jednoczesnie kciuk na glównym wale maszyny podnosi drazek 40, wskutek czego dzwignia 54 i listwa 61 zwalniaja li¬ stwe 58, odchylajaca sie wgóre, a jedno¬ czesnie czworograniaste prety 25 zostaja wyciagniete z pierscieni. Teraz sanki prze¬ suwaja odlany wiersz wgóre, w czasie cze¬ go kciuk na glównym wale maszyny, który uniósl drazek 40, zwalnia go i ten opada.Poniewaz nacisk na dzwignie katowa 41 u- stal, wiec sprezyna 49 odciaga dzwignie dwuramienna 46, co przestawia zebnice 42 oraz dzwignie katowa 41 do polozenia po¬ czatkowego za posrednictwem kola zeba¬ tego 44. — 3 — PL