Niniejszy wynalazek dotyczy sposobu garbowania, impregnowania, farbowania, przefarbowywania i t. d. materjalów za- pomoca elektrycznosci.Sposób polega na tern, ze czynne sub¬ stancje i plyn, przyjmowany przez obrabia¬ ne materjaly, zostaje poddany pomiedzy przeponami dzialaniu pradu elektryczne¬ go. Przepony winny byc uzyte o takim la¬ dunku, by przepuszczaly szkodliwie wply¬ wajace na proces elektroosmozy skladniki i zatrzymywaly czynne substancje. Wtym wypadku substancje, szkodliwie wplywa¬ jace na elektroosmoze, przechodza przez przepony i w ten sposób sa wydalane z plynu, natomiast przy biegunie substancje czynne, np. garbnik nie ulegaja rozklado¬ wi. Proces moze byc tak prowadzony, ze przed wlasciwem garbowaniem, impregno¬ waniem i t.d. zostaja usuniete elektroosmo- tycznie szkodliwe substancje, a substan¬ cjom czynnym udzielony zostaje odpo¬ wiedni charakter ladunku. Materjal zosta¬ je wtedy umieszczony w ksztalcie scianki rozdzielczej, dzielacej przestrzen pomie¬ dzy przeponami i dziala sama jako prze¬ pony, przyczem umozliwia przechodze¬ nie substancyj czynnych. Ody prace wyko¬ nywa sie plynem, wolnym od szkodliwych dla elektroosmozy substancyj, to garbowa¬ ny, impregnowany i t. p. materjal mozna zawiesic w przestrzeni pomiedzy przepona¬ mi bez szczelnego zamkniecia, a przebieg plynu moze byc wzmocniony przez poru¬ szanie albo t. p.Dla blizszego wyjasnienia wynalazku wnastepstwie bedzie rozwazane garbowanie skóry zapomóca taniny lub innych srod¬ ków, np. quebracho, chromu i t. d., przy- czem skóre traktuje sie uprzednio wapnem.Na rysunku a oznacza dowolnej formy naczynie, podzielone na cztery przedzialy, a mianowicie, przedewszystkiem przez przepony 5, 6 w srodkowa przestrzen i tiwie boczne przestrzenie 1 i 4. Przestrzen Srodkowa jest podzielona przez skóre 7, napieta na rame bezposrednio albo przy u- zyciu podkladki na przestrzenie 2 i 3. Pod przeponami sa urzadzone celowo przedziu¬ rawione bieguny 8 i 9 w ten sposób, ze przylegaja do przepon. Przepony moga byc wykonane z preparatu celulozy, np. papieru pergaminowego, wiskozy i t. p.Przestrzen kadotowa i anodowa 1, wzgled¬ nie 4, jest wypelniona woda, która dla u- nikniecia oporów przechodnich zawiera w przestrzeni katodowej slady lugu sodowe¬ go, a w przestrzeni anodowej—slady kwa¬ su siarkowego. Do przestrzeni katodowej wprowadza sie wode, a przestrzen srod¬ kowa katodowa wypelnia sie rozcienczo¬ nym kwasem dla usuniecia wapna i innych resztek zasadowych. Przy zamknieciu przy biegunach zródla pradu, skóra prze¬ dewszystkiem oczyszcza sie, gdyz wapno i inne wspomniane skladniki i inne resztki zasadowe przechodza do przestrzeni kato¬ dowej przez slabo ujemna przepone. Przy tern postepowaniu skóra nabiera stopniowo coraz silniejszego charakteru elektrodo- datniego i ta pierwsza czesc traktowania zostaje ukonczona, gdy desabsorbcja za¬ sadowych resztek jest calkowita.Obecnie zostaje przestrzen przed kato¬ da wypelniona roztworem garbnika. Przez dzialanie pradu elektrycznego zasadowe skladniki, wywierajace szkodliwy wplyw na osmoze, przechodza przez katodowa przepone. Z drugiej strony ujemne jony, przeszkadzajace albo ograniczajace prze¬ chodzenie garbnika, przedewszystkiem przechodza przez skóre, a nastepnie—w przestrzen anodowa przez obojetna prze¬ pone.W miare postepu tego oczyszczania prze¬ chodzi przez skóre równiez i roztwór garb¬ ników i pojawia sie w dwusrodkowej prze¬ strzeni, skad roztwór zostaje odprowadzo¬ ny i moze byc po nasyceniu znów uzyty, co ma te zalete, ze plyn garbujacy staje sie coraz bardziej czysty.Dla wyjasnienia moze sluzyc nastepuja¬ ca próba: Surówka kozia zostaje napieta w przed¬ stawionym przyrzadzie i osmozowana 5^- wym roztworem taniny z katodowej prze¬ strzeni srodkowej. Po 5 —10 minutach mozna wykazac tanine w anodowej prze¬ strzeni srodkowej. Mniej wiecej w V2 go¬ dziny surówka jest przegarbowana. Ilosc przeprowadzonego z katodowej do anodo¬ wej przestrzeni srodkowej plynu wynosi o- kolo 500 cm2 na godzine; sila pradu prze¬ cietnie 100 woltów; 1 A na cm2 powierzchni anodowej.Przy uzyciu powyzej opisanego sposobu moga byc uzyte takie materje, które, z po¬ wodu zawartych w nich cial obcych, nie moglyby byc bezposrednio uzyte do gar¬ bowania, impregnowania i t. d., jezeli la¬ czy sie sposób garbowania, impregnowania i t. d. z anodowym sposobem oczyszcza¬ nia. Aparatura pozostaje przytem zasadni¬ czo taka sama, jak powyzej opisano.Przy uzyciu tego sposobu do garbowa¬ nia moga byc uzyte ekstrakty garbnikowe tego rodzaju, które z powodu duzej ilosci niegarbujacych skladników nie moglyby byc bezposrednio do garbowania zastoso¬ wane. W tym wypadku proces anodowego garbowania powyzej opisany zostaje pola¬ czony z takim samym procesem oczy¬ szczania.Do tego celu przestrzen, która przy po¬ wyzej opisanym procesie garbowania slu¬ zy do przyjecia roztworu garbnikowego (jest to przestrzen lezaca przed katoda),zostaje podzielona dodatnia przepona, np., skórzana na dwie czesci. Wszystkie prze¬ dzialy zostaja przedewszystkiem wypel¬ nione woda az do przestrzeni pomiedzy ka¬ toda i wspomniana dodatnia przepona, u przestrzen ta wypelnia sie ekstraktem bnikowym. Przy przejsciu pradu wszyst¬ kie zasadowe zanieczyszczenia ekstraktu przechodza przez katodowa przepone do przestrzeni katodowej, natomiast kwasowe zanieczyszczenia, wystepujace zwykle w mniejszej ilosci, przez dodatnia przepone przenikaja do przestrzeni wypelnionej wo¬ da, a stad—przez skóre i ostatecznie przez anodowa przepone do przestrzeni anodo¬ wej.Po takiem podczyszczeniu rozpoczyna sie przechodzenie przez dodatnia przepone równiez i taniny, która zbiera sie w od¬ dzielonej pomiedzy dodatnia przepona i skóra przestrzeni, gdzie zostaje uzyta do garbowania skóry. Taninaprzenika przez skóre, garbujac ja i zbiera sie w przestrze¬ ni pomiedzy skóra i anoda, poniewaz nie moze przenikac przez anodowa przepone, skladajaca sie ze slabo ujemnego papieru pergaminowego.Elektroosmotyczne garbowanie moze byc skombinowane z mechanicznym sposobem garbowania bez pradu elektrycznego. Za¬ uwazono, ze surówki, których powierzch¬ nie krótki czas podlegaly dzialaniu elektroosmozy, to znaczy surówki nasy¬ cone garbnikiem, ale nie zupelnie wy¬ garbowane, wypelniaja sie nadzwyczaj szybko przez wlozenie albo walkowanie roztworem garbnikowym. Stosownie do tego, garbowanie i impregnowanie od¬ bywa sie w ten sposóg, ze traktowane ma¬ terialy podgabowuje sie przy pomocy elektroosmozy, a nastepnie ostatecznie wygarbowuje sie w zwyklych naczyniach do garbowania albo beczkach do folowa- nia, bez zastosowania pradu elektrycznego przy uzyciu silniejszych roztworów garb¬ nikowych.Polaczenie elektroosmotycznego i me¬ chanicznego garbowania daje te korzysc, ze umozliwia stosowanie wszelkiego rodza¬ ju garbników, nie wylaczajac miejscowych dla osiagniecia pomyslnego wyniku. Spo¬ sób podlug wynalazku umozliwia nastepnie bardzo szybkie garbowanie, gdyz elektro¬ osmotyczne podgarbowanie nadaje skórze te wlasnosc, ze garbnik zostaje latwo przez nia przyjety. W ten sposób garbowanie moze byc wykonane szybko i zapomoca takich garbników, które, jak dab albo ka¬ sztan, wymagaly dlugiego czasu garbo¬ wania, natomiast dotychczas szybkie gar¬ bowanie moglo byc wykonane tylko zapo¬ moca takich srodków, które same przez sie byly szybko przyjmowane przez skóre i latwo ja przenikaly (por. Zeidler, Die mo¬ derne Lederfabrikation (1914) Str. 85). Dal¬ sza zaleta wynalazku polega na tern, ze mechaniczne garbowanie moze byc wyko¬ nane w jednym dole, przez co osiaga sie prostota sposobu. Prócz tego osiaga sie znaczna oszczednosc pradu w stosunku do czysto-elektroosmotycznego sposobu gar¬ bowania. Otrzymana podlug nowego spo¬ sobu skóra jest gietka, nielamliwa i posia¬ da znaczna ciagliwosc i wytrzymalosc.Przyklad wykonania.W skladajacym sie z trzech czesci przy¬ rzadzie do garbowania zostaje surówka w przeciagu 2—3 godzin przy uzyciu pradu elektrycznego garbowana, a nastepnie w przeciagu okolo 2 dni w beczce do falowa¬ nia albo w kadzi do garbowania poddana dzialaniu roztworu garbnikowego o 10° Be.Sposób garbowania i impregnowania, po¬ dlug wynalazku, moze byc stosowany nie- tylko przy skórach zwierzecych, ale rów¬ niez i przy innych materjalach. Naprzy- klad, moze byc stosowany przy oblozo¬ nych klejem albo glutyna tkaninach i t. p. materjalach, gdy idzie o impregnowanie tych materjalów chromem, solami meta- lowemi albo cialami koloidalnemi. — 3 —Jako garbniki moga byc przy elektro- osmotycznem traktowaniu przewaznie u- zywane garbniki roslinne, jak ekstrakt z ko¬ ry sosnowej i ekstrakt z drzewa sosnowego, jak równiez ekstrakty z auebracho, suma¬ ku, galasu. Wyciag wskazanym jest utrzy¬ mywac przy 2—3° Be. Jako wyciagi do garbowania w kadzi moga byc uzywane te same garbniki, ale przy silniejszej koncen- trakcji okolo 10°Be. Skóra, po obrobieniu w beczce do folowania, zostaje w zwykly sposób natluszczana i wygladzona.Niniejszy wynalazek umozliwia przepro¬ wadzenie elektroosmotycznego dzialania przy bardzo rozcienczonym roztworze garbnikowym, majacym okolo 0,1—0,5° Be.Okazalo sie bowiem, ze elektroosmotyczne traktowanie wystarcza przy roztworach, zawierajacych tylko slad garbnika i wy¬ wiera na surówke taki wplyw, ze moze ona byc w krótkim czasie droga mechaniczna zupelnie wygarbowana. W ten sposób prz^ mechanicznem garbowaniu osiaga sie o- ^zczdnosc garbnika, jak równiez przy elektrycznem przedwstepnem traktowaniu osiagniete zostaje zmniejszenie potrzebnej pracy i skrócenie czasu dzialania. Odmia¬ na niniejszego wynalazku daje sie równiez zastosowac z korzyscia przy impregnowa¬ niu.Przyklad wykonania.W przyrzadzie do garbowania, skladaja¬ cym sie z trzech czesci, zostaje surówka w rozrzedzonym garbniku o 0,1—0,5° Be pod¬ dana w przeciagu 24 godzin dzialaniu sta¬ lego pradu o 30 woltów. W ten sposób u- przednio traktowana surówka zostaje w beczce do folowania w przeciagu 24 godzin garbowana roztworem garbnika o mniej wiecej 6° Be.Okazalo sie dalej, ze traktowanie, maja¬ cego byc garbowanym albo impregnowa¬ nym, materjalu moze byc wykonane pra¬ dem elektrycznym w czystej wodzie. Jak wykazaly próby, garbowane surówki mo¬ ga byc w ten sposób zmienione, ze, przy nastepujacem garbowaniu, osiaga sie o- szczednosc garbnika i skrócenie czasu gar¬ bowania. Elektryczne traktowanie w czy¬ stej wodzie moze byc stosowane jako przy¬ gotowanie do elektroosmotycznego gar¬ bowania, które i przy skórach, poprzednio traktowanych pradem elektrycznym w czystej wodzie, odbywa sie nadzwyczaj szybko.Traktowanie w czystej wodzie moze byc wykonane bez stosowania przepon. Jak u- stalono, wystarcza zawiesic surówke po¬ miedzy obu biegunami i wystawic na dzia¬ lanie pradu elektrycznego. Równiez moze byc uzyta woda destylowana, przyczem w danym wypadku zuzycie pradu jest nad¬ zwyczaj male. Dalsza zaleta nowego spo¬ sobu polega na tern, ze odwapnianie nieko¬ niecznie musi byc przeprowadzone w tak znacznym stopniu, jak przy zwyklem gar¬ bowaniu gdyz odwapnianie ma miejsce pod wplywem pradu elektrycznego, szcze¬ gólnie w obecnosci przepon.Przyklad wykonania.Slabo odwapniona kwasem mrówkowym surówka wolowa zostaje poddana w prze¬ ciagu 10 godzin dzialaniu elektrycznego pradu stalego w przyrzadzie, skladajacym sie z trzech komórek, poczem zostaje gar¬ bowana w wyciagu kasztanu o 2° Be elek- troosmotycznie i w przeciagu 14 godzin traktowana ekstraktem kasztanowym przy 3° Be. Stosowane temperatury wy¬ nosily od 14 do 20°C. Garbowana debnica albo chromem skóra zostaje w ten sposób impregnowana, ze wystawia sie ja w prze¬ ciagu 10 godzin na dzialanie elektrycznego pradu w czystej wodzie, a nastepnie w przeciagu 8 godzin traktuje sie elektro- osmotycznie zawieszeniem tluszczu garb¬ nikowego w roztworze mydla. Po tym cza¬ sie jest skóra zupelnie przesycona tlu¬ szczem. — 4 — PL