Przedmiotem wynalazku jest sprzeglo z podwój¬ na tarcza cierna, które w przypadku sprzegla z dwoma wyjsciami zwanego sprzeglem podwój¬ nym, ma kazda tarcze cierna zaklinowana na in¬ nym wale wyjsciowym, a w przypadku sprzegiel dwutarczowych, dwie tarcze cierne, które te sprze¬ gla zawieraja, sa zaklinowane na tym samym po* jedynczym wale wyjsciowym.Znane jest takie sprzeglo utworzone na ogól z dwóch zespolów sprzegajacych, z których kazde za¬ wiera pierwsza plyte zwana kolem zamachowym sprzezona z pierwszym walem na ogól walem na¬ pedzajacym, tarcza cierna zmontowana przesuwnie w osi tego kola zamachowego i sprzezona z drugim walem, na ogól walem napedzanym, druga plyte zwana plyta dociskowa zmontowana przesuwnie w osi kola zamachowego i sprzezona z tym kolem, oraz srodki sprezyste dociskajace plyte dociskowa w polozenie sprzegniecia, w którym tarcza cierna lest zacisnieta miedzy plyta dociskowa i kolem zama¬ chowym.Jednym z problemów do rozwiazania, w przy¬ padku sprzegiel tego typu jest utworzenie i umiesz¬ czenie srodków sprezystych skojarzonych z kazda plyta dociskowa dwóch zespolów sprzegajacych, które ja zawieraja.W celu zmniejszenia wymiarów osiowych tych srodków sprezystych z jednej strony, laczy sie dwie plyty dociskowe, przy czym srodki sprezyste sa wówczas umieszczone osiowo miedzy plyta* docis- 10 15 kowa pierwszego zespolu sprzegajacego i plyta do¬ ciskowa drugiego zespolu, a z drugiej strony wyko¬ nuje sie je w postaci sprezyny talerzowej. Ale ta¬ ka sprezyna talerzowa nie jest zdolna przenosic bardzo duzych obciazen.Ponadto, w przypadku sprzegla podwójnego i uwzgledniajac charakterystyki sprezyny talerzo¬ wej, wysprzeglanie jednej z dwóch tarcz ciernych prowadzi do zmniejszenia obciazenia drugiej tarczy.Moze wynikac stad slizganie sie tej ostatniej, a wiec zle przeniesienie momentu, który jest do tej tarczy przylozony i przedwczesne przegrzewanie sie zespolu.Natomiast, jesli w celu unikniecia takiego slizga¬ nia podczas wysprzeglania jednej z tarcz ciernych, wykona sie podkladke talerzowa o charakterysty¬ kach dostatecznych do przeniesienia spodziewanego obciazenia przylozonego w tych warunkach do dru¬ giej tarczy ciernej, ta sprezyna talerzowa przenie^ sie nadmierne obciazenie z tych tarcz ciernych na zewnatrz takiego sprzegla.W celu zapobiezenia tym niedogodnosciom stoso¬ wano tez laczenie dwóch sprezyn talerzowych.W pierwszym znanym przykladzie wykonania te¬ go typu, dwie sprezyny talerzowe sa usytuowane osiowo w kierunkach przeciwnych a miedzy nimi sa umieszczone srodtó odleglosciowe utworzone praktycznie przez element pierscieniowy o duzej szerokosci. Takie rozwiazanie ma stosunkowo duze osiowe wymiary zespolu utworzonego przez te dwie 110 711110 3 sprezyny talerzowe i srodki odleglosciowe, które je oddzielaja. Ponadto przy równych wystepujacych silach to rozwiazanie ma podwójne skoki wysprze- glania. Ponadto istnieje ryzyko niestabilnosci, które jest normalne dla sprezyn talerzowych, które mu¬ sza miec-dokladnie takie same wymiary.W innym znanym przykladzie wykonania odnos¬ nie sprzegla dwutarczowego, dwie sprezyny tale¬ rzowe sa usytuowane osiowo w tym samym kie¬ runku a miedzy nie sa umieszczone srodki odleglos¬ ciowe utworzone przez dwa pierscienie sprezynu¬ jace.Jednakze tak utworzony zespól ma duze wymiary osiowe mimo, ze sam ma wymiary niewielkie, znaj¬ duje sie praktycznie w znanych rozwiazaniach usu¬ niety poza zespól utworzony przez kola zamachowe, plyty dociskowe i tarcze cierne, a to z drugiej stro¬ ny powoduje zwiekszenie dlugosci osiowej calego sprzegla tak utworzonego. Ponadto rozwiazania tych sprzegiel nie moglyby byc stosowane bez nadzwy¬ czajnych komplikacji w sprzeglach podwójnych, gdyz narzucalyby one wykonanie dzwigni lub in¬ nych organów przesylowych.Celem wynalazku jest sprzeglo majace zalety tych dwóch omówionych wyzej rozwiazan ale nie posia¬ dajace ich niedogodnosci. Sprzeglo jest utworzone z dwóch, zespolów, sprzegajacych, z których- kazde zawiera pierwsza plyte, zwana kolem zamachowym sprzezona z pierwszym walem, tarcza cierna zmon¬ towana przesuwnie w osi kola zamachowego i przezona z drugim walem, druga plyta zwana plyta dociskowa zmontowana przesuwnie w osi kola za¬ machowego i sprzezona z nim, oraz srodki sprezyste dociskajace plyte dociskowa w polozenie sprzeg¬ niecia, w którym tarcza cierna jest zacisnieta mie¬ dzy plyta dociskowa i kolem zamachowym.Istota wynalazku polega na tym, ze srodki spre¬ zyste zawieraja co najmniej dwie podkladki spre¬ zyste typu sprezyny talerzowej, które sa usytuo¬ wane osiowo w tym samym kierunku i umieszczo¬ ne kolejno osiowo, a miedzy nimi sa umieszczone srodki odleglosciowe utworzone przez dwa piers¬ cienie sprezynujace, z których pierwszy jest usytuo¬ wany w poblizu obwodu wewnetrznego podkladki, a drugi jest usytuowany w poblizu obwodu zewne¬ trznego tej podkladki i które sa umieszczone osiowo miedzy plyta dociskowa pierwszego zespolu sprze¬ gajacego i plyta dociskowa drugiego zespolu sprze¬ gajacego.Zatem sprzeglo wedlug wynalazku, które moze przenosic znaczne obciazenia, ma korzystnie wy¬ miary osiowe bardzo male.Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia sprzeglo w widoku od czola, z czescio¬ wym przekrojem, fig. 2 — sprzeglo w przekroju wzdluz linii II—II oznaczonej na fig. 1, fig. 3 — sprzeglo w przekroju wzdluz linii III—III oznaczo¬ nej na fig. 1, fig.4 — sprzeglo w przekroju wzdluz linii IV—IV oznaczonej na fig. 3, fig. 5 — sprzeglo w przekroju wzdluz linii V—V oznaczonej na fig. 3, fig. 6 — sprzeglo w przekroju wzdluz linii VI— —VI oznaczonej na fig. 3.Na rysunku przedstawiono sprzeglo z dwoma wyjsciami sterowanymi niezaleznie, to jest sprzeg- 711 4 lo podwójne umozliwiajace rozlaczenie jednego wa¬ lu napedzajacego, w sposób niezalezny, ,od dwóch odrebnych walów napedzanych. Takie sprzeglo za¬ wiera dwa zespoly sprzegajace A, B rozmieszczone 5 osiowo jeden za drugim.Kazdy z tych zespolów sprzegajacych zawiera kolejno od lewej w kier.unku na prawo na fig. 3 dla zespolu A, a z prawej w kierunku na lewo na tej samej fig. 3 dla zespolu B, kolo zamachowe 10A, 10 10B, tarcze cierna HA, HB polaczona do piasty 12A i 12B i przesuwna osiowo w stosunku do kola za¬ machowego 10A, 10B i plyte dociskowa 13A, 13B sprzezona z kolem zamachowym 10A i 10B i prze¬ suwna osiowo w stosunku do tego koia \zamachowe- 15 go w celu wyciskania odpowiedniej tarczy ciernej : HA,11B. ; -:; ' ' ; Kolo zamachowe 10A jest sprzezone z pierwszym walem, na ogól walem napedzajacym podczas, gdy piasty 12A, 12B .tarcz ciernych 11A, 11B sa odpo- 20 . wiednio polaczone winnymi walami na ogól wala¬ mi napedzanymi, przy czym piasty 12A, 12B maja do tego celu rowki na swoim wewnetrznym obwo¬ dzie w celu osadzenia na wale.Kazda z tarcz ciernych HA, 11B sprzegla z dwo- 25 ma wyjsciami, jest zaklinowana na odrebnym wale napedzanym.Kolo zamachowe 10B ma na obwodzie oslone cy¬ lindryczna 15B która otacza tarcze cierne 11A, 11B i plyty dociskowe 13A, 13B, przez które kolo zama- 30 chowe jest osiowo sprzezone z kolem zamachowym 10A, przy czym, sruby nie przedstawione, przecho¬ dza w tym celu przez otwory 16B kola zamachowe¬ go 10B laczac to ostatnie z kolem zamachowym 10A.Oslona 15B kola zamachowego 10B ma z boku 35 miejscowe wybrania 17B, w których sa usytuowa¬ ne promieniowo lapy 18A, 18B plyt dociskowych 13A, 13B, przy czym lapy 18A, 18B sa umieszczone przesuwnie osiowo w tych wybraniach 17B i za¬ pewniaja w ten sposób przeniesienie ruchu obroto- 40 wego z plyt dociskowych 13A, 13B, na zespól utwo¬ rzony przez kola zamachowe 10A, 10B, wymuszajac przemieszczenie osiowe tych plyt dociskowych na wprost kól zamachowych.Miedzy plyty dociskowe 13A, 13B, które sa obje- 45 te przez kola zamachowe 10A, 10B, i które sa umieszczone na wprost siebie, sa umieszczone wspólne srodki sprezyste dociskajace te plyty do¬ ciskowe 13A, 13B w polozenie sprzegniecia, dla któ¬ rego tarcze cierne 11A, 11B sa zacisniete miedzy 50 plytami dociskowymi 13A, 13B i kolami zamacho¬ wymi 10A i 10B tak jak to przedstawiono na fig. 3.Zgodnie z przykladem wykonania przedstawio¬ nym na rysunku te srodki sprezyste zawieraja dwie podkladki typu sprezyny talerzowej, które sa usy- 55 tuowane osiowo w tym samym kierunku i które sa kolejno umieszczone osiowo z wstawianymi mie¬ dzy nie srodkami odleglosciowymi utworzonymi przez dwa pierscienie sprezynujace, z których pierwszy pierscien 21 usytuowany w poblizu wew- 60 netrznego obwodu tych podkladek, a drugi 22 jest usytuowany na obwodzie zewnetrznym tych pod¬ kladek.Sprezyste podkladki 20* i 20", które dzialaja lacznie, sa umieszczone osiowo miedzy plyta docis- 65 kowa 13A, na której na obwodzie wewnetrznym5 jest umieszczona podkladka 20* z pierscieniem sprezynujacym 22', i plyta dociskowa 13B, na której obwodzie wewnetrznym jest umieszczona podkladka 20" oddzielona pierscieniem sprezynu¬ jacym 21".W ten sposób kazda sprezysta podkladka 20', 20" jest. korzystnie w kontakcie tylko z pierscieniami sprezynujacymi zarówno jesli chodzi o ich wzgled¬ ne rozsuniecie, jak równiez iclv oparcie na plytach dociskowych 13A, 13B, a to umozliwia zmniejszenie tarcia wówczas; gdy rozprzegniecie a wiec i sila konieczna do takiego rozprzeghiecia wskutek ich sprezystosci i wskutek ich poprzecznego* przekroju na ogól5 kolowego, powoduje, ze pierscienie podczas roTprzegarilia, obracaja: sie na powierzchniach pod¬ kladek sprezystych ^ takze na plytach docisko¬ wych. ¦'¦'•¦ ' -¦ ¦ ;- - -'¦ -< •- r'- - W celu osadzenia i prowadzenia podkladek spre¬ zystych 20', 2Ó"j plyty dociskowe 13A, 13B zawieraja gniazda pierscieniowe 23A, 23B.W przedstawionym przykladzie podkladki spre¬ zyste 20', 20" zawieraja na zewnetrznym obwodzie czesc 25', 25" kolowa, ciagla, a na swoim obwodzie wewnetrznym czesc 26', 26", kolowa podzielona na promieniowe palce. W innym przykladzie wykona¬ nia wszystkie takie podkladki sprezyste moga byc zaopatrzone w palce promieniowe.Zespól sprzegajacy A jest polaczony jako zespól z trzema dzwigniami rozprzegajacymi 28A w przy¬ kladzie przedstawionym.Kazda z tych dzwigni 28A jest zaklinowana na czopie 29A zaopatrzonym w dwa wsporniki 30B, które ma w tym celu na swojej powierzchni zew¬ netrznej kolo zamachowe 10B. Dzwignie 28A sa usytuowane w przyblizeniu promieniowo a jeden ich koniec najblizszy osi zespolu, jest zazwyczaj zaopatrzony w zderzak rozprzegajacy zmontowany przesuwnie osiowo, nie przedstawiony na rysunku.Na koncu najbardziej oddalonym od osi zespolu, dzwignie 28A sa polaczone z plyta dociskowa 13A przez kotwy 31A, które sa polaczone osiami 32A .z dzwigniami 28A, które przechodza osiowo z luzem przez kolo zamachowe 10B, plyte dociskowa 13B i plyte dociskowa 13A, i które poza ta ostatnia, maja zderzak 33A, przez który stykaja sie one z ta plyta.Wokól kazdej kotwi 31A jest umieszczona spre¬ zyna 34A ustawiona miedzy kolem zamachowym 10B i odpowiednia dzwignia 28A.Podobnie zespól sprzegajacy B jest równiez po¬ laczony z trzema dzwigniami 28B, które sa pola¬ czone odpowiednio z dzwigniami 28A.Kazda dzwignia 28B jest zaklinowana na czopie 29B usytuowanym na jednym ze wsporników 30B przyporzadkowanym do dzwigni 28A i na trzecim wspornika 30'B, w który jest zaopatrzone kolo za¬ machowe 10B na swojej powierzchni zewnetrznej równolegle do wsporników 30B.Dzwignie 28B sa usytuowane w przyblizeniu pro¬ mieniowo i w celu ich sterowania, sa one zazwyczaj polaczone koncem najblizszym osi zespolu, do zde¬ rzaka wysprzeglajacego zmontowanego przesuwnie osiowo, nie przedstawionego.Miedzy tym koncem i czopem 29B dzwignie 2$B maja kolek 36B, przez który stykaja sie z dzwignia- mi posrednimi 37B równiez zaklinowanymi na czo- pach 38B umieszczonych na tych samych wspornic kach 30B, 30'B kola zamachowego 10B, na których sa osadzone czopy 29B odpowiednich dzwigni 28B 5 ponizej nich.Na koncu, powyzej wystepu 39B, przez który ten koniec styka sie z kolkiem 36B dzwigni 28B kaz¬ da dzwignia posrednia 37B ma z drugiej strony po- pychacz 40B, który przechodzi osiowo z luzem i* przez kolo zamachowe 10B i który jest wkrecony w gwintowany otwór 41B plyty dociskowej 13B wspólpracujac poza ta plyta z nakretka kontruja- ca *2B.Ponadto tak jak i poprzednio, miedzy kazda 15 dzwignia 28B i kolem zamachowym 10B jest umie*- szczona sprezyna 34B.Wówczas, gdy pod dzialaniem zderzaka, który jest skojarzony z ta dzwignia, dzwignie 28A sa stero¬ wane wychylnie wzdluz strzalki FA (fig, 3), to te *° dzwignie 28A wywieraja za posrednictwem kotew; 31A, nacisk na plyte dociskowa 13A która odsuwa sse*wówczas od kola zamachowego 10A wbrew pod¬ kladce sprezysta} 20', 20".Tarcza cierna HA jest wówczas swobodna a wal 25 napedzany nie jest juz sprzezony z walem nape¬ dzajacym, na którym jest zaklinowane kolo zama¬ chowe 10A.Wówczas, gdy zderzak zaprzestaje dzialania na dzwignie 28A, sprezyste podkladki 20*, 20" powodu- 80 ja ponowne zaciskanie tarcz ciernych HA jak rów¬ niez w polaczeniu ze sprezynami 34A, powrót w polozenie poczatkowe tej dzwigni 28A.Podobnie wówczas, gdy dzwignie 28B sa sterowa¬ ne zderzakiem w kierunku strzalki FB (fig. 3), a w same steruja z kolei obrotem dzwigni posrednich 37B, z którymi sa one skojarzone i które oddzialy- wuja na popychacze 40B, za posrednictwem których powoduja wycofanie plyty dociskowej 13B, która odsuwajac sie od kola zamachowego 10B wbrew 40 podkladkom sprezystym 20', 20", uwalnia tarcze cierna 11B. Ta tarcza cierna 11B jest wówczas swo¬ bodna a wal napedzany jej odpowiadajacy nie jest juz sprzezony z walem napedzajacym, na którym jest zaklinowane kolo zamachowe 10A. 45 Wówczas, gdy odpowiedni zderzak zaprzestaje dzialania na dzwignie 28B, sprezyste podkladki 20*, 20" powoduja ponownie jak poprzednio zaciskanie tarczy ciernej 11B, jak równiez powrót w polozenie poczatkowe dzwigni posrednich 37B i we wspól- 50 pracy z dzialaniem sprezyn 34B, powrót dzwigni 28B.Oczywiscie zderzaki skojarzone z dzwigniami 28A, 28B moga dzialac jednoczesnie na te ostatnie.Przedstawiony wynalazek nie jest ograniczony do 55 przykladu wykonania opisanego i przedstawione¬ go ale obejmuje wszystkie przyklady wykonania, zwlaszcza w tym co dotyczy pierscieni sprezynu¬ jacych umieszczonych miedzy sprezystymi pod¬ kladkami 20', 20", przy czym te pierscienie sprezys- w te zamiast miec przekrój poprzeczny o tej samej srednicy moga miec przekroje poprzeczne o róz¬ nych srednicach z uwzglednieniem odpowiednich zmian obciazenia wymuszonego przez podkladki sprezyste 20', 20". Ponadto w celu lepszego przys- 55 tosowania do szczególowych warunków zastosowa-HO 711 )nia, dwie podkladki sprezyste moga miec rózne charakterystyki.Wreszcie dziedzina stosowania wynalazku nie jeet ograniczona do sprzegla z dwoma wyjsciami ale obejmuje równiez sprzeglo, którego dwie tar¬ cze cierne sa zaklinowane na tym samym wale , wyjsciowym.Zastrzezenia patentowe 1. Sprzeglo z podwójna tarcza cierna zwlaszcza do pojazdu samochodowego, utworzone przez dwa zespoiy sprzegajace, z których kazde zawiera pierw¬ sza plyte zwana kolem zamachowym sprzezona z pierwszym walem, na ogól walem napedzajacym, tarcze cierna zmontowana przesuwnie w osi tego kola zamachowego i sprzezona z drugim watem, na ogól walem napedzanym, druga plyte zwana plyta dociskowa zmontowana przesuwnie w osi kola zamachowego i sprzezona z nim, oraz srodki sprezyste dociskajace plyte dociskowa w polozenie sprzegniecia, w którym tarcza cierna jest zacisnieta 10 15 20 miedzy plyta dociskowa i kolem zamachowym, znamienne tym, ze srodki sprezyste zawieraja co najmniej dwie podkladki sprezyste (20*, 20") typu sprezyny talerzowej, które sa usytuowane osiowo w tym samym kierunku i umieszczone kolejno osiowo, a miedzy nimi sa umieszczone srodki od¬ leglosciowe utworzone przez dwa pierscienie spre¬ zynujace (21), (22), z których pierwszy (21) jest usy¬ tuowany w poblizu obwodu wewnetrznego podklad¬ ki, a drugi (22) jest usytuowany w poblizu obwodu zewnetrznego tej podkladki i które sa osiowo umie¬ szczone miedzy plyta dociskowa pierwszego zespo¬ lu sprzegajacego i plyta dociskowa drugiego z nich. 2. Sprzeglo wedlug* zastrz. 1, znamienne tym, ze miedzy kazda podkladka sprezysta (20') i (20" i plyta dociskowa (13A) i (13B), o które sa one od¬ powiednio oparte jest umieszczony pierscien spre¬ zynujacy (22') i (21") tak, ze kazda sprezysta pod¬ kladka styka sie tylko z pierscieniami sprezynuja¬ cymi. 3. Sprzeglo wedlug zastrz. 1 albo 2, znamienne tym, ze dwie podkladki sprezyste (20', 20") maja rózne charakterystyki.FIG.2 30'B110 711 FIG. 3 FIGA FIG. 5 PL PL PL PL