Przedmiotem wynalazku jest sposób podwajania czesto¬ tliwosci sygnalów i uklad podwajacza czestotliwosci.Wynalazek ma zastosowanie w urzadzeniach elektronicz¬ nych zwlaszcza w ukladach syntezy czestotliwosci oraz w odtwarzaczu plyt wizyjnych.Znane z literatury technicznej (Poradnik inzyniera radioelektryka Rozdzial XIV 4.7, str. 612, WNT 1969 r.) sposoby podwajania czestotliwosci sygnalów polegaja na wydzieleniu ze zdeformowanego sygnalu podstawowego, drugiej harmonicznej przy pomocy obwodów selektywnych.Jest to niewygodne, zwlaszcza przy malych sygnalach malej czestotliwosci z uwagi na koniecznosc stosowania duzych indukcyjnosci lub selektywnych obwodów RC, przy czym w obu przypadkach elementy obwodów nalezy przestrajac przy zmianach czestotliwosci sygnalu powielanego. Ponadto przy przeksztalcaniu sygnalów prostokatnych, konieczne jest formowanie sinusoidalnego przebiegu wyjsciowego podwajacza czestotliwosci w przebieg prostokatny.Znanym jest takze z literatury technicznej cyfrowy podwajacz czestotliwosci wykorzystujacy przerzutnik mono- stabilny dajacy przebieg prostokatny na wyjsciu jedynie przy okreslonej stalej czasu przerzutnika i tylko przy jednej czestotliwosci. Mozliwa, w niewielkich tylko granicach, zmiana czestotliwosci sygnalu podwajanego powoduje zmiane wspólczynnika wypelnienia przebiegu wyjsciowego w góre i w dól od wartosci 0,5.Istota sposobu bedacego przedmiotem wynalazku polega na tym, ze pierwsze na przyklad przednie zbocza sygnalu o podwojonej czestotliwosci okreslane sa przez przednie i tylne zbocza sygnalu powielanego, natomiast drugie na 10 15 20 25 30 przyklad tylne zbocza sygnalu o podwojonej czestotliwosci okreslane sa przez przednie i tylne zbocza opóznionego o cwierc okresu sygnalu powielanego. Opóznienie sygnalu powielanegopowstaje naskutek jegoprzeksztalcenia w prze¬ bieg trójkatny i porównanie wartosci chwilowej tego prze¬ biegu trójkatnego z jego wartoscia srednia. W wyniku tego nastepuje generacja przebiegu prostokatnego o zboczach wystepujacych w chwilach przeciecia sie przebiegu trójkat¬ nego z przebiegiem jego wartosci sredniej.Istota ukladu podwajacza czestotliwosci bedacego przed¬ miotem wynalazku, polega na tym, ze sygnal powielany doprowadzany jest równoczesnie do pierwszego wejscia elementu ALBO oraz do ukladu calkujacego. Przebieg trójkatny wytworzony w ukladzie calkujacym wykorzysty¬ wany jest bezposrednio do sterowania pierwszego wejscia komparatora napiecia, przy czym drugie wejscie kompara¬ tora napiecia jest sterowane wartoscia srdnia tego samego przebiegu trójkatnego. Przebieg wyjsciowy komparatora napiecia podawany jest na drugie wejscie wspomnianego elementu ALBO, zas na wyjsciu tego elementu uzyskiwany jest przebieg powielony.Wynalazek umozliwia podwajanie w prosty sposób czestotliwosci sygnalów prostokatnych w szerokim zakresie czestotliwosci. Zastosowanie wynalazku pozwala uzyskac sygnal prostokatny o stalym wspólczynniku wypelnienia równym 0,5 niezaleznym od, mogacej sie zmieniac w szero¬ kichgranicach, czestotliwoscisygnalupowielanego.Wynalazek jest dokladniej objasniony w przykladzie zastosowania w oparciu o rysunek, na którym fig. 1 ilus¬ truje sposób podwajania czestotliwosci na wykresach 108 535108 535 przebiegów, a fig. 2 przedstawia schemat ideowy ukladu podwajaczaczestotliwosci.W sposobie wedlug wynalazku, pieiwsze na przyklad przednie zbocza sygnalu o podwojonej czestotliwosci okreslane sa przez przednie i tylnelzbocza sygnalu powiela¬ nego, natomiast drugie, na przyklad tylne zbocza sygnalu o podwojonej czestotliwosci okreslone sa przez przednie i tylne zbocza sygnalu powielanego opóznionego o cwierc jego okresu, przy czym to przesuniecie czasowe powstaje na skutek przeksztalcenia sygnalu powielanego w przebieg trójkatny i porównanie wartosci chwilowej tego przebiegu zjego wartosciasredniacelem wygenerowaniafaliprostokat¬ nej o zboczach wystepujacych w chwilach przeciecia sie przebiegu trójkatnego z przebiegiem jego wartosci sredniej.Dla podwojenia czestotliwosci metoda cyfrowa konieczne jest okreslenie momentów czasowych odpowiadajacych tylnym zboczom przebiegu o podwojonej czestotliwosci, gdyz przednie zbocza tego przebiegu sa dokladnie okreslone przez przednie i tylne zbocza przebiegu powieknego, jak to pokazano na przebiegu oznaczonym litera a fig. 1 rysun¬ ku, przy czym aby sygnal o podwojonej czestotliwosci byl przebiegiem prostokatnym o wspólczynniku wypelnienia równym 0,5 niezaleznie od czestotliwosci sygnalu powiela¬ nego, tylne zbocza przebiegu o podwojonej czestotliwosci powinny wystepowac dokladnie w polowie okresu trwania stanu 1 i stanu 0 w sygnalepowielanym. Zagadnienie zatem sprawdza sie do uzyskania przebiegu prostokatnego, który bylby przesuniety w czasie o cwierc okresu sygnalupowiela¬ nego, jak przedstawiono na przebiegu oznaczonym litera c fig. 1 rysunku.Przesuniecie to zrealizowano wedlug wynalazku w ten spo¬ sób, ze fale trójkatna uzyskana z prostokatnego sygnalu powielanego przez jego scalkowanie, przebieg oznaczony litera b na fig. 1 rysunku, wykorzystano do okreslenia polówek okresów trwania stanu 1 i stanu 0 w sygnale po¬ wielanym przez okreslenie punktów przeciecia fali trójkat¬ nej z poziomem jej wartosci sredniej, a nastepnie wygenero¬ waniefaliprostokatnej o zboczachwystepujacychwmomen¬ tach zrównania wartosci chwilowej przebiegu trójkatnego z jego wartoscia srednia. Przednie i tylne zbocza tak wy¬ tworzonego przebiegu okreslaja tylne zbocza sygnalu o podwojonej czestotliwosci co uwidocznionejestnaprzebie¬ gu oznaczonym litera d na f'g. 1 rysunku.W ukladzie podwajacza czestotliwosci wedlug wynalazku wejscie We polaczone jest równoczesnie z wejsciem ukladu calkujacego zrealizowanego na wzmacniaczu operacyjnym 1 oraz z jednym z wejsc elementu ALBO 3.Wyjscie ukladu calkujacego polaczone jest z wejsciem 8trobujacym komparatora napiecia 2 poprzez rezystor R4, a z wejsciem odniesienia tego komparatora 2 za posrednic¬ twem ukladu calkujacego R5 C2. Wyjscie komparatora 10 15 20 25 35 40 45. 50 napiecia 2 polaczone jest z drvgm z wejsc elementu ALBO 3, którego wyjscie starowi równoczesnie wyjscie opisywa¬ nego uktedu podwajaczaczestot1wosci.Dzialanie ukkdu bedacego przedmiotem wynalazku jest nizej opisane.Prostokatny sygnal wejsciowy, którego czestotliwosc ma zostac podwojona doprowadzony jest do wejscia konwencjo¬ nalnego ukkdu calkujacego 1. Na wyjsciu tego ukladu calkujacego otrzymuje sie przebieg trójkatny o duzej liniowosci, który doprowadzony zostaje na wejscie strobu- jace komparatora napiecia 2. Na wejscie odniesienia tego komparatora 2 doprowadzone jest napiecie srednie przebie¬ gu trójkatnego, uzyskane dzieki scalkowaniu tego przebiegu z duza stala czasu R5 C2. W momentach zrównania sie napiec wystepujacych na obu wejsciach komparatora napiecia 2 nastepuje zmiana stanu na wyjsciu tego kompa¬ ratora 2, a zatem na wyjsciu komparatora uzyskuje sie przebieg napiecia przesuniety w fazie o cwierc okresu wzgledem napiecia doprowadzonego na wejscie ukladu podwajacza czestotliwosci. Przebieg o podwojonej czesto¬ tliwosci uzyskuje sie przez doprowadzenie sygnalu wejscio¬ wego do pierwszego wejscia elementu ALEO 3 oraz dopro¬ wadzenie sygnalu wystepujacego na wyjsciu komparatora 2 do drugiego wejscia wspomnianego elementu ALBO.Za s trzezenia paten towe 1. Sposób .podwajania czestotliwosci sygnalów prosto¬ katnych, znamienny tym, ze pierwsze, na przyklad przednie zbocza sygnalu o podwojonej czestotliwosci okresla sie przez przednie i tylne zbocza sygnalu powielanego, natomiast drugie, na przyklad tylne zbocza sygnalu o pod¬ wojonej czestotliwosci okresla sie przez przednie i tylne zbocza sygnalu powielanego opóznionego o cwierc jego okresu, przy czym to przesuniecie czasowe powstaje na skutek przeksztalcenia sygnalu powielanego w przebieg trójkatny i porównanie wartosci chwilowej tego przebiegu trójkatnego z jego wartoscia srednia cekm wygenerowania fali prostokatnej o zboczach wystepujacych w chwilach przeciecia sie przebiegu trójkatnego z przebiegiem jego wartosci sredniej. 2. Uklad podwajacza czestot1'wosci, znamienny tym, ze sygnal majacy ulec podwojeniu doprowadzany jest jedno¬ czesnie do pierwszego wejscia elementu ALEO (3) oraz do wejscia ukladu calkujacego, wytwarzajacego na swoim wyjsciu przebieg trójkatny, przeznaczony do sterowania swoja wartoscia chwilowa pierwszego wejscia komparatora napiecia (2), a swoja wartoscia srednia drugiego wejscia tego komparatora napiecia (2), zas przebieg wyjsciowy komparatora napiecia podawany jest na drugie wejscie elementu albo (3), zas na wyjsciu tego elementu ALBO uzyskiwany jest przebieg powielony.108 535 — / c ¦ -f i d I . ._ Rg.1 r Hl- Ri ¦4 fcf ire 11 tf 7^ Ky Fig. 2 PL