Przedmiotem wynalazku jest sposób termicznej obróbki szklanych tafli, zwlaszcza w polozeniu pio¬ nowym, nagrzewanych dla pózniejszego ulepszania cieplnego, giecia, lub giecia i ulepszania cieplego, lub uprzedniego wyzarzania i powlekania szkla¬ nych arkuszy. Przedmiotem wynalazku jest równiez urzadzenie do termicznej obróbki szklanych tafli. Znany jest sposób termicznej obróbki szklanych tafli zawieszonych pionowo na kleszczach podaj¬ nika, którym przenosi sie szklana,-tafle przez piec grzewczy przed ulepszeniem cieplnym lub gieciem. W innym sposobie termicznej obróbki szklanych tafli przenoszonych w polozeniu pionowym, zabez¬ piecza sie tafle przeciwwstrzasowo wprowadzeniem goracego gazu na powierzchnie tafli dla podtrzy¬ mania ich podczas przesuwania sie na przenosni¬ ku przez zaczepianie dolna krawedzia tafli. Szklane tafle nagrzewa sie i oziebia podczas ich poziomego przenoszenia przez piec na pozio¬ mym trzonie rolkowym. W piecu tafle szklane na¬ grzewa sie do temperatury hartowania i nastepnie prowadzi sie .pomiedzy dmuchawami, którymi kie¬ ruje sie zimny gaz, zazwyczaj powietrze, na gór¬ na i dolna powierzchnie nagrzanej tafli szklanej poddanej procesowi hartowania. Hartowanie prowadzi sie w temperaturze 680— —7O0°C, to znaczy blisko temperatury mieknie- nia szkla. W wysokiej temperaturze w chwili gdy tafia szklana opuszcza piec jest ono wrazliwe na uszkodzenie przez zetkniecie sie powierzchni szkla z walkami przez ugiecie pomiedzy walkami, spo¬ wodowane silami grawitacyjnymi. W celu unikniecia niekorzystnych naprezen szkla¬ nej tafli podtrzymywanej na poziomych walkach podczas jego nagrzewania i oziebiania, wykorzy¬ stany .zostal gazowy system podpierania, w którym tafle szklana podtrzymuje sie strumieniami gazu w tym czasie, gdy jego temperatura umozliwia deformacje szkla. W sposobie, tym szklane tafle nagrzewa sie i oziebia w polozeniu poziomym na jednolitej gazo¬ wej podporze, zapewniajacej przez ciagle utrzymy¬ wania skierowanego ku górze przeplywu gazu po¬ nizej tafli, z szybkoscia zapewniajaca powstawanie ponizej tafli poduszki gazowej amortyzujacej wstrzasy. Tafla szklana porusza sie wzdluz po¬ ziomego toru sciezki termicznej obróbczej, która podtrzymuje sie najpierw przez goracy gaz, którym tafle ogrzewa sie do temperatury hartowania i nastepnie przez zimny gaz, którym oziebia sie dol¬ na powierzchnie tafli w tym samym czasie gdy górna powierzchnia tafli oziebia sie przez skiero¬ wany w dól uzupelniajacy przeplyw zimnego gazu. W sposobie tym jedyny mechaniczny styk z tafla szklana wystepuje na krawedzi po której przesu¬ wa sie tafla do przodu wzdluz poziomego toru ob¬ róbki termicznej. Styk z powierzchniami tafli jest minimalny, a podtrzymywanie jej bardziej równo- 102 956102 956 mierne anizeli podtrzymywanie na walkach stad istnieje mniejsza mozliwosc odksztalcenia tafli. Sposób ten podtrzymywania tafli szklanej na po¬ duszce gazowej jest trudny do praktycznego zasto¬ sowania poniewaz pozadany jest minimalny kon¬ trolowany styk z goracymi taflami szkla. Celem wynalazku jest opracowanie sposobu i urzadzenia do obróbki termicznej szklanej tafli gdy jest ona ^podtrzymywana w pozycji pionowej przez oparcie pod malym katem do plaszczyzny pionowej o mechaniczne srodki podtrzymujace. Sposób termicznej obróbki szklanej tafli we¬ dlug wynalazku, w którym stosuje sie do przesu¬ wania tafli szklanej o grubosci w granicach 2—15 mm, mechaniczny uchwyt przepustowy. Tafle opie- ra sie w przepustowym uchwycie pod katem 2— .—10° w stosunku do pionu, a czas przebywania tafli w strefie ogrzewania o temperaturze w gra¬ nicach 710—810°C, zawiera sie w zakresie 45—880 sek, przy czym temperatura i czas przebywania sa uzaleznione od grubosci tafli szklanej, w któ¬ rym uzyskuje tafla temperature w granicach 550— —700°C, a ponadto prowadzi sie relaksacje pod¬ trzymywanej tafli szkla, która podczas ogrzewa¬ nia odksztalca sie jedynie w zakresie mniejszym od dopuszczalnego maksimum. Uchwyt przepustowy nachyla sie pod katem mniejszym od 10° w stosunku do pionu, za którym pa*dza sie dolna krawedz tafli. Przepustowy uchwyt tafli szklanej stanowia od¬ chylone na boki pod katem mniejszym od 10° w stosunku do pionu walki, które napedza sie z szyb¬ koscia obwodowa równa szybkosci liniowej prze¬ suwania sie szkla tafli przejsciowo podpartej przez walki. Szklana tafle oparta o odchylone, na bok walki, z dolna krawedzia osadzona w stosunku do robo¬ czej plaszczyzny podpierajacej walki podtrzymuje sie za górna krawedz w polozeniu pochylonym pod katem mniejszym od 10° w stosunku do tej pod¬ pierajacej plaszczyzny oraz pod katem 2^10° w stosunku do pionu, i utrzymuje sie ustalone wa¬ runki termiczne w strefie ogrzewania oraz czas przebywania tafli w tej strefie w zaleznosci od grubosci szkla, wysokosci i masy szklanej tafli, kata odchylenia od pionu podpierajacych walków oraz wielkosci odsadzenia dolnej krawedzi tafli w stosunku do tych walków, przy czym w trak¬ cie wygrzewania w zalozonej temperaturze w za¬ kresie 550—7O0°C prowadzi sie jednoczesnie relak¬ sacje tafli opierajacej sie o podtrzymujace walki w zakresie okreslonym przez odksztalcenie tafli o wypuklosci mniejszej od 0,5 mm. Szklana tafle z mieszaniny sodowo-wapniowo- -kwarcowej nagrzewa sie do temperatury w za¬ kresie od 550°C do 7O0°C oraz osadza sie dolna krawedz tafli na ruchomym uchwycie sprzezonym z podtrzymujacymi walkami. Dolna krawedz tafli odsadza sie od roboczej plaszczyzny podpieraja¬ cych walków na odleglosc zapewniajaca pochylenie tafli szklanej w stosunku do pionu pod katem 2—10°, natomiast równoczesnie napedza sie walki podtrzymujace szklana tafle, która przesuwaja przez strefe ogrzewania. Warunki termiczne dobiera sie w strefie ogrze* wania okreslone przez czas przebywania tafli we¬ wnatrz tej strefy, w której ogrzewa sie tafle do zalozonej temperatury zwiazanej z wielkoscia re¬ laksacji przy której wspólczynnik odksztalcenia goracego szkla okreslony jako: ii 45 50 55 /dt W 65 gdzie tx oznacza czas ogrzewania w sekundach, a rf/t/ oznacza lepkosc szkla w puazach po czasie /t/ od rozpoczecia ogrzewania, jest mniejszy od wartosci krytycznej okreslonej wypukloscia plyty, mniejsza od okolo 0,5 mm. Ogrzewa sie przesuwana w strefie ogrzewania tafle ze szkla sodowo-wapniowo-krzemiankowego, o grubosci w zakresie 2,2—15 mm i wysokosci co najwyzej 0,76 m, która podtrzymuje sie przez prze¬ pustowy uchwyt nachylony pod katem 5° w sto¬ sunku do pionu, z dolna krawedzia tafli odsadzo¬ na okolo 2 mm od tego uchwytu i dobiera sie temperature strefy ogrzewania oraz czas przeby¬ wania tafli wewnatrz tej strefy do uzyskania za¬ lozonej temperatury szklanej tafli w zakresie 580— —<6i80oC. Tafla podlega procesowi relaksacji okres¬ lonej przez wartosc wspólczynnika odksztalcenia goracego szkla stanowiaca wielkosc mniejsza od wartosci krytycznej w zakresie od 3,8 • 10-9 dla tafli szkla grubosci 2,2 mm do 180 • 10~9 dla tafli szkla o grubosci 15 mm. Podparta tafle szybko przesuwa sie do strefy ogrzewania, a nastepnie przesuwa sie ja przez te strefe z mniejsza szybkoscia gdy krawedz kon¬ cowa tafli weszla do tej strefy i wreszcie przy¬ spiesza sie ruch przesuwania podpartej tafli przy wychodzeniu ze strefy przy koncu okresu czasu, ustalonego dla nagrzewania tafli do zalozonej tem¬ peratury. Przy nagrzewaniu tafli przesuwanych kolejno przez strefe ogrzewania dla giecia i/lub hartowa¬ nia podpiera sie kazda tafle na jej dolnej kra¬ wedzi w pozycji pionowej z górna krawedzia tafli opierajaca sie o odsuniete na bok walki podpie¬ rajace i napedza sie grupy walków podpierajacych z róznymi predkosciami w róznych czesciach stre¬ fy ogrzewania i przesuwa sie do przodu kolejne tafle, jednoczesnie przez rózne czesci strefy ogrze¬ wania z róznymi predkosciami odpowiadajacymi predkosciom zespolów walków podpierajacych. Zespól walków srodkowego odcinka strefy ogrze¬ wania napedza sie z ustalona predkoscia, zespól walków na odcinku wlotowym strefy ogrzewania napedza sie z wieksza predkoscia od ustalonej dla przyspieszenia wejscia podpartej tafli szklanej do strefy ogrzewania, zmniejsza sie predkosc zespolu walków wlotowych do predkosci ustalonej, dla przesuniecia tafli do srodka strefy, nastepnie zmniejsza sie predkosc zespolu walków wlotowych, dla osiagniecia przyspieszenia wejscia nastepnej tafli szklanej^do strefy, gdy pierwsza tafla znaj¬ duje sie w strefie srodkowej, napedza sie zespól walków na odcinku wylotowym strefy ogrzewania102 956 6 z predkoscia nastawiona, dla odebrania pierwszej tafli z odcinka srodkowego strefy ogrzewania, a kiedy pierwsza tafla jest podparta w odcinku wy¬ lotowym strefy, zwieksza sie predkosc zespolu wal¬ ków wylotowych, dla przyspieszenia wyjscia pier¬ wszej tafli ze strefy ogrzewania, podczas gdy na¬ stepna tafle przesuwa sie do srodkowego odcin¬ ka, a kolejna tafle szklana podpiera sie w od¬ cinku wlotowym strefy ogrzewania. Urzadzenie wedlug wynalazku do obróbki ciepl¬ nej szklanych tafli, zawierajace piec grzejny, przez który przeprowadzone sa tafle szklane w piono¬ wym polozeniu, a przenosnik transportowy tafli wystajacy poza piec, oraz zawiera ruchoma pod¬ pore dla dolnej krawedzi tafli, w którym podpora mechaniczna stanowiaca uchwyt przepustowy za¬ wiera rozstawione walki, ograniczajace pochylona wystajaca z pieca podpore, dla oparcia tafli szkla¬ nej oraz jej odprezenia i ma zespól napedzajacy zawierajacy elementy do przesuwania ruchomego przepustowego uchwytu wzdluz pieca oraz do na¬ pedzania usytuowanych walków z ta sama pred¬ koscia liniowa co ruchomy przepustowy uchwyt. Urzadzenie wedlug wynalazku zawiera szereg lozysk dzielonych dla odsadzenia w nich dolnych konców walków, natomiast lozyska dzielone sa po¬ laczone lacznikiem w szereg zespolów mieszcza¬ cych w sobie dolne lozyska zespolu sasiednich walków odpowiednia liczbe skrzynek przekladnio¬ wych, z których kazda polaczona jest z górnymi koncówkami jednego z zespolów walków, przy czym polozenie zespolów lozysk dzielonych ustala uklad regulacyjny zsynchronizowany z przeklad¬ niami jak równiez ustala ich polozenie wzgledem siebie dla wyrównania wszystkich walków pod za¬ lozonym katem do pionu. Zespoly lozysk dzielonych i skrzynki przeklad¬ niowe zamocowane sa na prowadnikach, a prety nastawcze polaczone sa z lozyskami dzielonymi i skrzynkami przekladniowymi dla ulatwienia zdal¬ nego nastawienia ich polozenia w prowadnikach. Dolne walki wystaja przez odstepy pomiedzy pionowymi walkami, a zamocowane sa pod ostrym do nich katem poprzez laczace elementy zespolu napedzajacego wprawiajacego w ruch obrotowy z ta sama predkoscia liniowa walki oraz walki dol¬ ne, a ponadto ruchoma podstawe dla dolnej kra¬ wedzi tafli stanowi ruchomy wózek majacy po¬ wierzchnie czolowe dobrane do kata ostrego po¬ miedzy dolnymi walkami, które to powierzchnie sa sprzezone ciernie zarówno z dolnymi walkami jak i walkami. Dolne walki sa krótkie i polaczone za posred¬ nictwem odpowiednich zespolów ze skrzynkami przekladniowymi, stanowiacymi czesc mechaniz¬ mów napedowych. Urzadzenie wedlug wynalazku posiada zespól do nastawiania kazdego z wystajacych krótkich wal¬ ków przez walki dla wyrównania krótkich walków tworzacych tor sprzezony z powierzchnia czolowa wózka. Powierzchnia czolowa wózka sprzezona z wal¬ kami, posiada ramiona nosne na jej górnej kra- 40 50 55 60 wedzi, dostosowane do wspólpracy przez dolna krawedz szklanej tafli. Przenosnik zawiera lancuch bez konca, polaczo¬ ny z elementami napadowymi, podpory (283) dolnej krawedzi szklanej tafli, przymocowanymi do lan¬ cucha, przy czym rozstawne rozmieszczenie ele¬ mentów prowadzacych zapewnia prowadzenie pod¬ pór (283) wzdluz toru odsunietego od walków na odleglosc okreslona katem, pod którym szklana tafla podparta jest przed podparciem przez walki. Urzadzenie wedlug wynalazku posiada elementy dla zmiany szybkosci przesuwu lancucha przez piec, drugi lancuch bez konca przenoszacy roz¬ stawione podpory dla szklanej tafli przechodzace przez piec równolegle i scisle przylegaja do pierw¬ szego lancucha. Urzadzenie zawiera elementy dla napedzania walków z rózna predkoscia w róz¬ nych czesciach pieca i oddzielne elementy napedo¬ we dla drugiego lancucha, za pomoca którego ko¬ lejne szklane tafle sa przesuwane do przodu jed¬ noczesnie przez rózne czesci pieca z róznymi pred¬ kosciami. Piec zawiera zespoly elektrycznych grzejników, rozmieszczone po przeciwleglych stronach drogi przesuwania sie szklanych tafli przez piec, które to grzejniki (151) polaczone sa ze soba w zespoly (154, 166. 170) oraz czynnik temperatury (161, 171) ma podlaczony do kazdego z zespolów, przy czym kazdy czujnik polaczony jest z ukladem regulacyj¬ nym dla sterowania zasilaniem w prad elektryczny danego zespolu grzejników. Przenosnik zawiera szereg ruchomych podpór dla dolnych krawedzi tafli i elementy napedowe dla przesuwania do przodu ruchomych podpór przez piec, oraz dla napedzania zespolów walków z róz¬ na szybkoscia w róznych czesciach pieca, za po¬ moca których kolejne szklane tafle moga byc przesuwane do przodu przez rózne czesci pieca z róznymi predkosciami. Przedmiot wynalazku jest przedstawiony na ry¬ sunku w przykladach wykonania na fig. I1 uwi¬ doczniony jest w widoku perspektywicznym piec do nagrzewania szklanych tafli wraz z zespolem podajacym szklane tafle, fig. 2a i 2b — piec i zespól podajacy szklane tafle z fig. 1 w widoku z boku w czesciowym przekroju, fig. 3 — zamoco¬ wanie pionowych walków podpierajacych w rzucie pionowym, fig. 4 — piec z fig. 1 w widoku w kierunku IV z fig. 2a, fig. 5 — piec w przekroju wzdluz linii V—V z fig. 2a, fig. 5a — etapy re¬ laksacji plaskiej szklanej tafli podpartej pionowy¬ mi walkami podpierajacymi odchylonymi od pionu pod katem mniejszym od 10° podczas ich nagrze¬ wania, fig. 6 — wykres graficzny doboru wspól¬ czynnika przeliczeniowego dla obliczen dotycza¬ cych deformacji szklanej tafli, podczas nagrzewa¬ nia w piecu, fig. 7 — nastawne zamocowanie dol¬ nych lozysk pionowych walków w piecu, czesciowo w przekroju, fig. 8 — schematycznie w widoku poziomym uklad napedu pionowych i dolnych walków, fig. 9 — zamocowanie nastawne dolnych walków w piecu, fig. 10 — w widoku z góry ru¬ chomy podajnik, na którym podtrzymywana jest szklana tafla podczas jej ogrzewania w piecu, fig.102 956 7 8 » 11 — w przekroju wzdluz linii XI—XI podajnik z fig. 10, fig. 12 — rozmieszczenie grzejników elek¬ trycznych na scianie bocznej pieca, fig. 13 — schemat tyrystorowego ukladu kontroli zasilania pradem zespolu grzejników z fig. 12, fig. 14 — rozmieszczenie grzejników elektrycznych po stro¬ nie przeciwnej do przedstawionej na fig. 12 scia¬ ny bocznej pieca, fig. 15 — schemat obwodu hy¬ draulicznego, ilustrujacy regulacje zasilania cie¬ cza hydrauliczna silnika wodnego o regulowanej predkosci, który zapewnia glówny naped walków, fig. 16 — elektryczny obwód przelaczania, który kontroluje obwód hydrauliczny z fig. 16, fig. 17a i 17b — inny przyklad wykonania urzadzenia do termicznej obróbki tafli szklanych podtrzymywa¬ nych przez lancuchy bez konca podczas ich ogrze¬ wania w piecu, fig. 16 — schematycznie uklad dwóch równoleglych lancuchów podtrzymujacych wraz z ich napedem, fig. 19 — urza¬ dzenie w przekroju wzdluz linii XIX—XIX z fig. 17a z uwidocznionym polozeniem napedu lancuchowego w piecu, fig. 20 — zamocowanie i prowadzenie podpór szklanej tafli, które przyla¬ czone sa do napedu lancuchowego, w powieksze¬ niu, fig. 21a i 21b — schematycznie zmodyfiko¬ wane urzadzenie z fig. 1—16, w którym przeby¬ wac moze kilka szklanych tafli w róznych czes¬ ciach urzadzenia. Urzadzenie fig. 1 do nagrzewania szklanych tafli przenoszonych w pozycji pionowej. Komora pieca 1 ma ksztalt o przekroju prostokatnym, a czesc denna jest pochylona pod katem okolo 5° do pio¬ nu. Komora pieca 1 jest wbudowana do ramy podstawowej, która zawiera dzwigary podstawo¬ we 2, polaczone koncami z dzwigarami poprzecz¬ nymi 3. Od konców dzwigarów podstawowych 2 rozciagaja sie dzwigary pionowe 4 pod katem 5° ' do pionu, pokazane blizej na fig* 4 i 5. Górne konce dzwigarów 4 polaczone sa wzajemnie dzwi¬ garami poprzecznymi 5, które sa pochylone pod katem okolo 5° do linii poziomej. Czesc denna pieca jest podparta dzwigarami poprzecznymi 6, które rozciagaja sie pomiedzy dol¬ nymi koncami dzwigarów pionowych 4 i posiadaja pochylony do dolu schodek 7 blisko jednego kon¬ ca, podpierajacego nachylona do dolu czesc 8 dna 9 pieca. Kazdy z pionowych dzwigarów 4 posiada plyte stopkowa 10, polaczona srubami 11 z górnym po- -ziomym srednikiem odpowiedniego dzwigara pod¬ stawowego 2. Dzwigary 5 i 6 sa takze polaczone z pionowymi dzwigarami 4 w podobny sposób. Komora pieca 1 posiada konstrukcje metalowa z wykladzina zaroodporna, dwie sciany boczne 12 i 18, które wznosza sie pionowo od dna 9 oraz jed¬ nolita konstrukcja stropowa 14, która jest przy¬ mocowana do podluznych dzwigarów 15, zamoco¬ wanych ponizej dzwigarów poprzecznych 5 i sta¬ nowia zawieszenie stropu 14 pieca jak równiez pod¬ parcie dla górnych konców wiekszej ilosci odsunie¬ tych na bok stojacych walków 16, zamocowanych pod katem od 2° do 10° w stosunku do pionu, ko¬ rzystnie 5°, i tworza czesc przenosnika podpieraja¬ cego szklane tafle 17, usytuowanego wzdluz pieca i zespolu zaladowczego fig. 2a i 2b. Walki 16 z za¬ roodpornej stali nierdzewnej lub pokryte azbestem posiadaja srednice 6,5 cm i sa odsuniete 19 cm na bok od pieca. Przestrzen pomiedzy walkami moze wynosic do 30 cm w obrebie wylotu pieca gdzie tafla szklana osiaga koncowa temperature. Na wlo¬ cie pieca tafla szklana posiada niska temperature, a przestrzen ta korzystnie wynosi 38 cm lub wie¬ cej pod warunkiem, ze jest tam wystarczajaca ilosc walków dla utrzymania calej dlugosci tafli w wa¬ runkach stabilnych. Przenosnik obejmuje ruchoma podpore w posta¬ ci wózka 18, na którym osadzona jest dolna kra¬ wedz szklanej tafli. Wózek 18 zawiera mechanizm napedowy dla przesuwania wózka przez piec pod¬ czas gdy tafla podparta na wózku opiera sie o wal¬ ki 16. Mechanizm napedowy walków 16 napedza kazdy walek z ta sama obwodowa predkoscia linio¬ wa co ruchomy wózek. Przenosnik zawiera równiez dolne walki krótkie, 19 z zaroodpornej stali nierdzewnej lub pokryte az¬ bestem, które wystaja przez przestrzenie pomiedzy walkami 16 i sa zamocowane pod katem ostrym do walków 16 korzystnie okolo 50° fig. 4 i 5. Wózek 18 posiada w przekroju ksztalt litery V, który jak przedstawiono na fig. 10 i 11 posiada powierzchnie czolowe 20 i 21 ulozone do siebie wzajemnie pod katem, pasujacym do kata ostrego pomiedzy walka¬ mi 16 i walkami krótkimi 19. Powierzchnie czolo¬ we 20 i 21 wózka sprzezone sa ciernie tak z dol¬ nymi walkami krótkimi 19 jak i z walkami 16. Mechanizm napedowy polaczony jest z dolnymi walkami krótkimi 19 dla obracania kazdego z nich z ta sama predkoscia liniowa co sasiednie walki. Wózek 18 przesuwany jest do przodu za posrednic¬ twem sprzezenia ciernego dolnych walków krótkich 19 i walków 16. Wózek szklanej tafli 17 jest prze¬ suwany przez strefe grzewcza wewnatrz pieca, na którym podparta jest dolna krawedz szklanej taili. Na fig. 5a przedstawiono piec przedzialów tempe¬ raturowych, w których nastepuje deformacja szkla¬ nej tafli 17 opierajacej sie o walki 16. Na kazdym z wykresów fig 5a, walek 16 przedstawia rzeczy¬ wista plaszczyzne podparcia okreslona powierzchnia Poczatkowo tylko górna krawedz szklanej tafli 17. Odstep „a" dolnej krawedzi szklanej tafli od powierzchni walków 16 pokazany jest na wykresie Poczatkowo tlko górna krawedz szklanej tafli styka sie z walkami 16. Gdy szklo mieknie, tafla zaczyna uginac sie pod wlasnym ciezarem i dotykac do walków 16 ponizej górnej krawedzi, jak poka¬ zano na wykresie /i/. Uginanie sie szkla trwa powodujac, ze punkt sty¬ ku z walkami 16 przesuwa sie do dolu, jak poka¬ zano na wykresie /ii/, a wierzcholek arkusza odsu¬ wa sie od powierzchni walków 16. Wykres /iii/ ilustruje jak nagrzewanie szkla prze¬ prowadzone podczas ciaglego przesuwania tafli przez piec, przesuwa w dól punkt styku jednej po¬ wierzchni czolowej tafli z walkami i wierzcholek tafli opiera sie o walki tworzac plytki lub, który zostal wyolbrzymiony na wykresie. Nastepnie czesc szklanej tafli ponizej dolnego styku szkla z walkami dalej wygina sie pod wlas¬ nym ciezarem i wywoluje zjawisko sciskania szkla 40 45 50 55 60102 956 9 10 powyzej tego punktu i luk, który powstal na eta¬ pie nagrzewania przedstawiony jest na wykresie /iii/, wydluza sie az do ewentualnego zalamania sie pod wlasnym ciezarem o walki, dajac drugi obszar styku z walkami jak pokazano to na wykresie /iv/. Badanie ciaglego zachowania sie tafli, która te¬ raz osiaga'wymagana temperature giecia i/lub har¬ towania wykazuje, ze moze tworzyc sie szereg ta¬ kich plaskich luków i zalamywac sie w górnej czes¬ ci podpartej tafli, lecz najnizszy luk jest najbar¬ dziej trwaly poniewaz jest on najbardziej scisnie¬ ty. Wszystkie bardzo plaskie górne luki maja ten¬ dencje do zalamywania sie o walki tak, ze górna czesc tafli wlasciwie splaszcza sie o walki, jak po¬ kazano na wykresie /v/, i trwala wypuklosc roz¬ szerza sie w nizszej czesci tafli. Rozszerzenie sie tej wypuklosci, odpowiadajace wymiarowi „b", mierzonemu od rzeczywistej plasz¬ czyzny podparcia walków 16, okresla rozmiar de¬ formacji tafli w trakcie nagrzewania a temperatu¬ ry i czasu nagrzewania sa regulowane aby pozwo¬ lic podpartej szklanej tafli na zmiekniecie w stop¬ niu mniejszym od maksymalnego, wywolujacego mozliwa do przyjecia deformacje „b" tafli. Dla wiekszosci celów a szczególnie w produkcji przednich szyb samochodowych, mozliwa do przy¬ jecia maksymalna deformacja „b" wynosi 0,5 mm. W sposobie dzialania, strefa grzewcza jest nasta¬ wiona na okreslona temperature a czas ustalony dla przejscia szklanej tafli przez strefe grzewcza, zalezny jest od grubosci szkla, od której zalezy osiagniecie zalozonych parametrów temperatury i wysokosci kata podpartej tafli, regulowanego przez kat pochylenia walków 16 oraz odsuniecie dolnej krawedzi szklanej tafli od walków 16, pozwalaja¬ cy na jej zmiekniecie tylko w stopniu mniejszym anizeli wstepnie okreslone. Mozliwe do przyjecia maksimum deformacji, stanowi wielkosc deformacji mozliwa do przyjecia i odpowiada szczególnie wy¬ maganiom jakosciowym wyrobu. Jezeli wymagania jakosciowe sa bardzo surowe, mozliwe do przyje¬ cia maksimum deformacji moze wystapic na przy¬ klad podczas poczatkowej relaksacji szklanej tafli opierajacej sie o walki 16 jak przedstawiono to na wykresie /iii/ przed pojawieniem sie dolnej wy¬ puklosci. Przez okreslenie zaleznosci temperatury od czasu przenoszenia szklanej tafli 17 przez piec i znajo¬ mosc zaleznosci lepkosci od temperatury szkla, z którego wykonana jest tafla, mozna obliczyc dla szklanej tafli wielkosc zwana „wspólczynnikiem od¬ ksztalcenia" dla kazdego czasu jego nagrzewania i momentu gdy osiagnie on zalozona temperature. Wspólczynnik odksztalcenia oblicza sie za pomo¬ ca nastepujacego wyrazenia: ¦ ¦ \ /dt W o gdzie: ^ — czas ogrzewania w sekundach T|/t/ — lepkosc szkla w puazach w czasie /t/ od rozpoczecia ogrzewania. Wspólczynnik odksztalcenia jest wiec reprezento¬ wany przez zcalkowane pole pod krzywa odwrot¬ nosci lepkosci, wykreslona w funkcji czasu. War¬ tosc wspólczynnika odksztalcenia szklanej tafli równa sie zeru gdy wchodzi ona do pieca i rozpo¬ czyna sie ogrzewanie. Wartosc ta wzrasta wraz z uplywem czasu z szybkoscia zalezna od szybkosci zmiany lepkosci szkla i szybkosci nagrzewania. Wspólczynnik odksztalcenia wzrasta do wartosci krytycznej, kiedy deformacja tafli osiaga maksy¬ malna mozliwa do przyjecia wartosc. Wartosc kry¬ tyczna wspólczynnika odksztalcenia zalezy wiec równiez od przewidzianego zastosowania szklanej tafli. W praktyce program nagrzewania powinien za¬ pewniac, aby faktyczny wspólczynnik odksztalcenia tafli po osiagnieciu wymaganej temperatury, byl mniejszy od jego wartosci krytycznej. W idealnym przypadku, w którym szklana tafla posiada ciagle podparcie wzdluz dolnej jej kra¬ wedzi, wartosc krytyczna wspólczynnika odksztal¬ cenia moze byc wyrazona za pomoca wzoru: T*A S# pgL«Y gdzie: S —: wspólczynnik przeliczeniowy, T — grubosc szkla /cm/, A — kat podparcia — odchylenie tafli od pionu, P — gestosc szklanej tafli /2,5 g/cm1/, g — przyspieszenie grawitacyjne /981 cm/ /sek*/, L — wysokosc szklanej tafli /cm/, Y — przesuniecie dolnej krawedzi szklanej tafli od podpory /cm/. Dla szkla o okreslonej grubosci i wysokosci i przy ustalonych parametrach piecowych, szczegól¬ nie kata pochylenia walków i przesuniecia dolnej krawedzi szklanej tafli od walków i kata szklanej tafli odsunietej od pionu, wspólczynnik przelicze¬ niowy moze byc obliczony dla idealnego przypad¬ ku z ciaglym podparciem dolnej krawedzi szkla¬ nej tafli i dla stanu relaksacji, w którym pojawia sie wypuklosc na szklanej tafli. Krzywa przedstawiona na fig. 6 stanowi wykres wspólczynnika przeliczeniowego S w funkcji, sto¬ sunku mozliwej do przyjecia wielkosci wypuklosci szklanej tafli do przesuniecia dolnej krawedzi od walków, który to stosunek oznaczony jest litera R. Wielkosc wypuklosci mierzona jest wielkoscia przemieszczenia maksymalnej wypuklosci od pier¬ wotnej plaszczyzny szklanej tafli w jego pierwot¬ nym tetanie przed nagrzewaniem. W rzeczywistym przypadku,v w którym dolna 55 krawedz szklanej tafli osadzona jest na rozstawio¬ nych podporach na wózku, a podparcie dolnej kra¬ wedzi szklanej tafli nie jest ciagle, wspólczynnik przeliczeniowy S jest mniejszy od wyzej wymie¬ nionej wartosci idealnej, stad wartosc krytyczna wspólczynnika odksztalcenia, która jest okreslana empirycznie, bedzie mniejsza anizeli wynikajaca z podanego wyzej idealnego wzoru. Dla uzyskania krytycznego wspólczynnika od¬ ksztalcenia, który bedzie zastosowany do kazdych e$ * warunków pracy, szklana tafla o okreslonej gru- 40 45 50 60 40 45 50 55 60102 956 u 12 bosci i wysokosci byla nagrzewana przy ekspery¬ mentalnym zróznicowanym kacie ustawienia wal¬ ków, przesunieciu dolnej krawedzi szklanej tafli od walków i nastawionej temperatury pieca. Szkla¬ na tafla byla nagrzewana w tych warunkach do wystapienia maksymalnej mozliwej do przyjecia wielkosci odksztalcenia szkla, która moze byc osiag¬ nieta podczas poczatkowej relaksacji górnej czesci szklanego arkusza o walki lecz która jest wieksza niz zazwyczaj ograniczana wielkosc wypuklosci, a mozliwa do przyjecia podczas ciaglej relaksacji szklanej tafli. Program nagrzewania temperatura/czas szklanej tafli jest takze ustalany eksperymentalnie i poz¬ wala na obliczanie rzeczywistego wspólczynnika od¬ ksztalcenia szkla, gdy szklana tafla posiada mak¬ symalna mozliwa do przyjecia deformacje, a rze¬ czywisty wspólczynnik odksztalcenia jest krytycz¬ nym wspólczynnikiem odksztalcenia. Krytyczny wspólczynnik odksztalcenia jest funk¬ cja parametrów T, A, L i Y w wyzej wymienio¬ nym wzorze i okreslenie krytycznego wspólczynni¬ ka odksztalcenia dla okreslonej szklanej tafli w okreslonych warunkach technologicznych pozwala na obliczenie krytycznego wspólczynnika odksztal¬ cenia dla innych grubosci i wysokosci szklanych tafli i dla innych wartosci kata odchylenia od pio¬ nu walków i przesuniecia dolnej krawedzi tafli od walków. Zazwyczaj przesuniecie wynosi okolo 2 mm do 4 mm a mozliwa do przyjecia maksymalna wiel¬ kosc deformacji zalezy od jakosci, szczególnie ja¬ kosci optycznej wymaganej dla wyrobu finalnego. W przypadku szklanych tafli, które sa przeznaczo¬ ne na szyby przednie pojazdów, dla których wy¬ magania optyczne sa surowe, mozliwa do przyje¬ cia moze byc tylkc deformacja szklanej tafli do momentu poczatkowej relaksacji przed powstaniem wypuklosci. Wypuklosc do 0,5 mm mozliwa jest do przyjecia. Gdy wymagania jakosciowe sa mniejsze od kry¬ tycznych, dopuszczalna jest wypuklosc wieksza od 0,5 mm, na przyklad do 4,0 mm. Majac okreslony krytyczny wspólczynnik od¬ ksztalcenia dla szklanej tafli o okreslonej grubos¬ ci i wysokosci, czas wymagany dla jego nagrzania do pozadanej koncowej temperatury, stopujac o- kreslona temperature w piecu, moze byc okreslony i nastawiony. Szklana tafla nie ulegnie relaksacji ponad maksymalna, mozliwa do przyjecia wielkosc odksztalcenia, poniewaz rzeczywisty wspólczynnik odksztalcenia szklanej tafli, gdy osiagnie ona wy¬ magana koncowa temperature, bedzie mniejszy od krytycznego wspólczynnika odksztalcenia. Kat, pod którym podparta jest poczatkowo tafla opierajaca sie o walki 16, moze byc zawarty w przedziale od 2° do 10° dla ogrzewania tafli ze szkla sodowo-wapniowo-kwarcowego o grubosci w zakre¬ sie od 1,5 mm do 15 mm do temperatury w zakre¬ sie od 580°C do 680°C lub nawet 700°C, który to zakres obejmuje zazwyczaj stosowana temperature szkla sodowo-wapniowo-kwarcowego ogrzewanego przed gieciem lub hartowaniem. Walki 16 sa podparte przy ich dolnych koncach przez samoczynnie ustawiajace sie w linii prostej lozyska dzielone, opisane uprzednio, które sa prze¬ noszone przez równolegle dzwigary 22, które bieg¬ na pod dnem pieca i sa oparte na dzwigarach po¬ przecznych 6, które podpieraja dno pieca 9. Po- chylony do dolu stopien 8 w dnie pieca, który bieg¬ nie w kierunku do spodu sciany bocznej 13, nie pozwala stluczkom na dnie pieca, gdy szklana taf¬ la peknie podczas nagrzewania lub wypadnie z walków podtrzymujacych, na gromadzenie sie stlu- czek przy wylotach 23 blisko spodu scian bocz¬ nych 13, których wyloty sa zamkniete przez drzwi na zawiasach 24. Uklad ten pozwala na utrzyma¬ nie czystosci dna pieca bez wiekszych strat ciepla z pieca. Pierwsze dziesiec walków 16 stanowi zespól po¬ dajacy fig. 2a. Walki te zamocowane sa pomiedzy górnymi poziomymi dzwigarami 25, które tworza przedluzenie dzwigarów 15 i dolnymi poziomymi dzwigarami 26, które tworza przedluzenie dzwiga- rów 22 podpierajacych walki. Dzwigary 25 i 26 przy zespole podajacym polaczone sa z rama kon¬ cowa obejmujaca dzwigar podstawowy 2 i stojacy 27, który jest pochylony do pionu pod tym samym katem okolo 5° co walki 16 i podparty pretami 28 ^^ 4. Sciana szczytowa 29 pieca przy zespole podaja¬ cym fig. 4 tworzy ujscie wlotu 30 przez ustawie¬ nie w linii walków 16 lacznie z przedluzeniem 31 przy dnie ujscia wlotu 30 i wyrównanie z krótki- mi walkami 19 dla umozliwienia przejscia wózka 18 na przenosniku do wnetrza pieca. Elastyczna tkanina azbestowa uszczelniajaca tasmy, nie poka¬ zana, zamocowana jest w ujsciu 30. Sciany boczne 12 i 13 pieca, wyposazone w zespo- ly grzejników elektrycznych 32 i 33 na fig. 1. Grzejniki te umieszczone sa po przeciwnych stro¬ nach toru przesuwania szklanej tafli przez piec i polaczone sa razem w zespoly, które sa indywidu¬ alnie regulowane fig. 13 i 14. Szybkosc, z która 40 szklana tafla przechodzi przez piec jest regulowa¬ na z taka szybkoscia jak szklo osiagnie równo¬ miernie zalozona temperature dla dalszej obróbki. Wózek i walki, o które sie tafla opiera sa przy¬ spieszane dla przyspieszenia wyjscia szklanej tafii 45 z pieca na przedluzeniu przenosnika, posiadajacego nastepne walki 16, ustawione pod tym samym ka- * tern do pionu i dolne krótkie walki 19, które sa zamocowane pomiedzy górnymi i dolnymi belka¬ mi podpierajacymi 35 i 36 przy zespole obróbki 50 szkla, na przyklad w sasiedztwie konca wyloto¬ wego pieca, przy którym umieszczone sa ramy dmuchajace 37. Dla kierowania powietrza chlodza¬ cego przez odstepy pomiedzy walkami 16 na jedna strone tafli i bezposrednio na* przeciwna strone 55 tafli dla zahartowania szkla gdy przechodzi ono na. przenosnik do zespolu wyladowczego, tworza¬ cego nieruchome dalsze przedluzenie przenosnika pod tym samym katem pochylenia do pionu, a po¬ laczonego z ukladem napedowym sprzeglem 39. 60 Górna krawedz goracej szklanej tafli moze byc chwytana kleszczami jak równiez moze byc pod¬ noszona z przenosnika oraz podawana do zespolu chlodzenia powietrzem lub opuszczana do zbiornika z ciecza chlodzaca, gdzie nastepuje jej hartowanie. 65 Przedluzanie przenosnika przy wylocie pieca moze102 956 13 14 byc wówczas osloniete ogrzewana obudowa, z któ¬ rej goraca szklana tafla jest podnoszona .lub o- puszczana. Zespól podajacy fig. 1 i 2a, szklana tafle 17 zimna na wózki 18, która opiera sie o walki 16 nie ulega deformacji i koniecznosc dokladnego wy¬ równania polozenia walków 16 nie jest tak ko¬ nieczna jak w piecu gdzie szklo jest nagrzewane. Dlatego walki 16, które sa zamocowane pomiedzy belkami 25 i 26 zespolu podajacego nie posiadaja regulacji katowego ich nastawienia, stad ma stale lozyska dzielone ustawione pod katem, na przyklad °. Dolne konce walków 16 fig. 3 zespolu podajace¬ go posiadaja krótkie waly 38, które rozciagaja sie do dolu pomiedzy dzwigarami 26 przez szczeliny w plycie 49, przykreconej do spodu dzwigarów 26. Ponizej plyty 40 zamocowane sa samoczynnie wy¬ równujace sie lozyska dzielone 41, jedno dla kaz¬ dego walka 16. Lozyska dzielone 41 posiadaja wy¬ stepy 42, które przykrecone sa do plyty 40, a waly krótkie 38 rozciagaja sie do dolu i przez lozyska dzielone 41. Walki 16 zespolu podajacego przy ich górnych koncach stanowia niedzielone wydluzone waly krót¬ kie 43, które rozciagaja sie do góry pomiedzy bel¬ kami 25, a kazdy z nich jest osadzony w samo¬ czynnie wyrównujacym sie lozysku dzielonym 44. Lozyska dzielone 44 sa przykrecone wystepami do plyty 45, która jest zamocowana na wierzcholku dzwigara 25. Kazdy wal 43, oprócz walu 16 najblizszego do wlot** pieca, rozciaga sie do góry przez lozysko dzielone 44 i podtrzymuje blok kola lancuchowe¬ go zawierajacy dwa kola lancuchowe 46 i 47. Kola lancuchowe dla sasiednich walków polaczone sa ze soba za pomoca lancuchów napedowych 49. Wydluzony wal krótki 43 walka 16 zespolu poda¬ jacego, najblizszy wlotowej sciany szczytowej 29 pieca, jest dluzszy od walów krótkich 43 innych walków zespolu podajacego natomiast podtrzymy¬ wany jest pojednyczym kolem lancuchowym 46. Na samym górnym koncu glówny naped lancu^ chowy 50, polaczony jest przez lancuch napedowy 51 z kolem lancuchowym 52 na górnym koncu pierwszego walka 16 wewnatrz pieca. Walki 16 ze¬ spolu przenosnika sa napedzane wspólnym nape¬ dem z walkami 16, stanowiacymi reszte przenos¬ nika. Wewnatrz pieca musi byc zapewniona powierz¬ chnia wszystkich walków, aby powierzchnie ich stanowiace podparcie tafli znajdowaly sie w tej sa¬ mej plaszczyznie nachylonej do pionu pod katem na przyklad 5°. W celu przeprowadzenia tego, walki 16 wewnatrz pieca zamocowane sa w wystepujacych na prze¬ mian zespolach po cztery i trzy walki kazdy i dol¬ ne lozyska kazdego zespolu przylegajacych walków sa nastawne pod katem prostym do kierunku po¬ ruszania sie przenosnika. Górne konce walków kazdego zespolu zamocowane sa w skrzynce prze¬ kladniowej, której polozenie jest takze nastawne pod katem prostym do kierunku poruszania sie tafli wzdluz przenosnika. Pozwala to na regulacje polozenia lozysk dzielonych i skrzynek przekladnio¬ wych w stosunku do siebie dla wyrównania wszy¬ stkich walków 16 w piecu pod zalozonym katem do pionu. s Dolny koniec kazdego walka posiada postac walu krótkiego 53, który, jest podparty w samoczynnie wyrównujacym sie lozysku dzielonym 54, które jest zamocowane w plycie 55. która 'jest podtrzymywa¬ na przez prowadniki trapezowe 56. które suwaja sie w lozach prowadnika 57 i sa zamocowane po¬ nizej dzwigarów 22 fig. 7. Kazdy z prowadników trapezowych 56, który posiada wystep koncowy 58 jest nawiercony i ma nagwintowana konców¬ ke 59 nastawnego walu 60, którego drugi koniec rozciaga sie przez przelotowo umieszczony blok 61. Blok jest przykrecony do dzwigara poprzecz¬ nego 62, rozciagajacego sie pomiedzy dolnymi kon¬ cami dzwigarów pionowych 4 wzdluz jednego boku pieca. Zewnetrzny koniec walu jest nagwintowa- ny i pasowany oraz zabezpieczony przeciwnakret- ka 63 po drugiej stronie bloku 61. Kazda z plyt 55 podtrzymujaca lozyska dzielone 54 dla zespolu podajacego posiada dwa prowadniki w ksztalcie litery „V" i regulacja dwóch walów 60 pozwala- jaca na regulacje polozenia dolnych konców wal¬ ków zespolu podajacego. Górne konce walków 16 zespolu maja zmniejszona srednice i ich wydluzone waly krótkie 64 /fig. 3 i 5/, doprowadzone sa do skrzynki przekladniowej 65 zamocowanej za po- srednictwem prowadników trapezowych 67 tlumia¬ cych drgania zawieszenia, które umieszczone sa w lozach prowadników 68, zamocowanych na wierz¬ cholku podluznie rozciagajacych sie dzwigarów 15. Prowadniki trapezowe 67 dla dolnych lozysk wal- ków posiadaja wystepy koncowe 68, które maja nawiercone i nagwintowane konce 70 nastawnego walu 71. Drugi koniec walu 71 umieszczony jest w prze¬ lotowej plycie ustalajacej 72, która jest zamoco- 40 wana na dzwigarze 73 usytuowanym wzdluz pieca ponizej dzwigarów poprzecznych 5. Zewnetrzny ko¬ niec walu 71 jest nagwintowany i zabezpieczony przeciwnakretkami 75 po drugiej stronie plyty u- stalajacej 72. Kazda skrzynka przekladniowa osa- 45 dzona jest na dwóch takich prowadnikach i obrót walów 71 polaczonych ze skrzynka przekladniowa porusza prowadniki. trapezowe 67 w ksztalcie li¬ tery „V" w ich lozach. Polozenie skrzynek prze¬ kladniowych moze byc tym samym dowolnie re- 50 gulowane odpowiednio do nastawienia lozysk dzie¬ lonych dolnych konców walków 16 napedzanych poprzez skrzynki przekladniowe ustawione pod wy¬ maganym zalozonym katem do pionu. Górne konce wydluzonych walów krótkich 64 walków 16 zamocowane sa w skrzynce przeklad¬ niowej 65 i osadzone w lozyskach dzielonych, a napedzane sa za posrednictwem przekladni slima¬ kowej. Naped wejsciowy kazdej skrzynki przeklad- 60 niowej 65 doprowadzany jest przez prostokatny u- klad napedowy 76 /fig. 8/, który posiada glówny wejsciowy wal napedowy 77. Wal napedowy 77 pierwszej skrzynki przekladniowej 65 polaczony jest przez wal posredni 78 i sprzegla podatne 79 65 z glównym walem wejsciowym 80 glównego pro- 5515 stokatnego ukladu napedowego 81. Naped jest przenoszony • za pomoca walu 84, który osadzony jest w lozyskach dzielonych 85, zamontowanych do pochylego dzwigara podpierajacego 86 /fig. 3/, któ¬ ry rozciaga sie do dolu od górnych dzwigarów podluznych 25 zespolu podajacego do podstawowej konstrukcji nosnej urzadzenia. Przy jego dolnym koncu ponizej lozyska dzielonego 85, wal 84 jest sprzezony z walem wyjsciowym 88 prostokatnego ukladu napedowego 89, którego wal napedowy 90 sprzezony jest przez sprzeglo podatne 91 z walem silnika hydraulicznego 92, który stanowi glówny zespól napedowy calego urzadzenia. Pierwsza skrzynka przekladniowa 65 dla wal¬ ków 16 w piecu, posiada wal 93 /fig. 3/, z którego lancuchem 52 przenoszony jest naped od skrzynki przekladniowej do loncucha 50 napedzajacego wal¬ ki zespolu podajacego, przylegajacego do sciany szczytowej 29 pieca. Wszystkie walki 16 zespolu napedowego napedzane sa z taka sama szybkoscia jak walki 16 usytuowane wewnatrz pieca. Prosto¬ katny uklad napedowy 76 przenosi naped z silni¬ ka hydraulicznego na pierwsza skrzynke przeklad¬ niowa 65 z walem transmistyjnym 94 ustawionym wspólosiowo do walu wyjsciowego 77. Wal tran¬ smisyjny sprzezony jest przez sprzeglo podatne 95 z walem posrednim 96, którym naped poprzez na¬ stepne sprzeglo podatne 95 przenoszony jest do nastepnego prostokatnego ukladu napedowego 97, polaczonego z nastepna skrzynka przekladniowa 65, do napedu nastepnych trzech walków. Wszystkie skrzynki przekladniowe 65 sa ze soba sprzezone i wszystkie sa napedzane z ta sama predkoscia przez silnik hydrauliczny 92. Polozenie skrzynki przekladniowej 65 dla kazdego zespolu walków jest nastawne w polaczeniu z nastawie¬ niem plyty 55 podtrzymujacej lozyska dzielone dol¬ nych konców walków. Wszystkie walki 16 prze- Tióshika przechodzacego przez piec moga byc do¬ kladnie wyrównane stad powierzchnia podtrzymu¬ jaca kazdym walkiem szklana tafle ustawiona jest pod tym samym katem do pionu, na przyklad 5°. Dolne krótkie walki 19 okreslaja tor ruchomego wózka 18, który przenosi szklana tafle przez piec i walki te wystaja przez odstepy pomiedzy walka¬ mi 16 wzdluz calej dlugosci przenosnika i zamo¬ cowane sa pod katem ostrym /w tym wykonaniu pod katem 50°/ do walków 16. Piec dolnych walków 19 podpierajacych wózek 18 zespolu podajacego jest krótszych od walków które wystaja w kierunku do wewnatrz pieca i umieszczone sa w przemiennych przestrzeniach po¬ miedzy walkami 16. Zespól podajacy fig. 4 i 8 ma kazdy walek 19 sprzezony z koncówka walu 100, podpartego w obudowie lozyskowej 101, zamonto¬ wanej na pochylej podstawie 102, która jest u- mieszczóna na plycie 103, przykreconej do dzwi¬ garów 26. Waly 100 sa usytuowane w kierunku do dolu podstawy pieca, natomiast wal 100 usytuo¬ wany'najblizej wlotowej sciany szczytowej 29 pie¬ ca, ulozyskowahy w obudowie lozyskowej 101 i na kola lancuchowe 104. Wal ten jest polaczony przez sprzeglo podatne 105 z walem posrednim 106, po¬ laczonym poprzez nastepne sprzeglo podatne 107 z 956 16 walem transmisyjnym 108, sprzezonym z przeklad¬ nia 109, zamontowana na podstawie urzadzenia. Przekladnia 110 ma wal 110 napedzany poprzez sprzeglo podatne 111 prostokatny uklad napedowy 89 silnikiem hydraulicznym 92. Reszta krótkich walków 19 zespolu podajacego jest napedzana od walka 19 usytuowanego najbli¬ zej wlotu pieca. Kazdy z krótkich walków 19 jest sprzezony z walem 100 ulozyskowanym w obudo- wie lozyskowej 101. Na koncówce walu 100 wycho¬ dzacej z obudowy lozyskowej 101 osadzone sa dwa kola lancuchowe 112 i 113. Kola lancuchowe 112 krótkiego walka 19 przylegaja do pierwszego krót¬ kiego walka najblizszego wejsciowej sciany szczy- towej pieca, polaczone jest lancuchem napedowym 114 z kolem lancuchowym 104, które napedzane jest bezposrednio przez silnik hydrauliczny 92. Podobny lancuch napedowy 114 laczy kolo lan¬ cuchowe 113 z kolejnym kolem lancuchowym 113 znajdujacym sie na nastepnym walku stad naped przenoszony jest jednoczesnie na ^wszystkie dolne walki 19 znajdujace sie w zespole podajacym. Na fig. 5 i 8 dolne krótkie walki 19 zamocowane sa wewnatrz pieca dla zapewnienia ciaglosci toru dla wózka 18. Dolne krótkie walki 19 umieszczone sa w kazdej z dwóch przestrzeni pomiedzy pierw¬ szymi trzema walkami 16 w piecu. Nastepnie dol¬ ny walek 19 znajduje sie w przemiennych prze-# strzeniach pomiedzy walkami 16, za wyjatkiem wyjscia do pieca, w którym dolny walek znajdu¬ je sie w kazdej przestrzeni pomiedzy ostatnimi trzema walkami. Dolne krótkie walki 19 w piecu maja dluzsze tuleje fig. 9. Waly 103 sa zamoco¬ wane w obudowach lozyskowych 101, które zamo- cowane sa ponizej pieca. Zapewniona jest regula¬ cja polozenia kazdego z dluzszych walków 19 usy¬ tuowanych w piecu, które wraz z walkami 16 sta¬ nowia tor dla szklanej tafli podpartej powierzch¬ nia czolowa 20 wózka 18. Regulacja obudowy lozy¬ lo skowej 101, w której ulozyskowane sa walki 19 nastepuje w piecu poprzez regulowane usytuowa¬ nie podstawy. Podstawy te zamocowane sa na dwóch równoleglych dzwigarach 114, które biegna wzdluz urzadzenia pod spodem pieca i zamocowane 45 sa ponizej dzwigarów poprzecznych 2. Obudowa lozyskowa 101 przymocowana jest do plyty 115 za pomoca srub, które przechodza przez otwory 116 mocujace obudowy lozyskowej 101. Tafla jest podparta obrotowo przy jej górnym kon- 50 cu pomiedzy wystepami 117, umieszczonymi na jednym koncu pochylej plyty górnej 118, która jest polaczona z plaska plyta podstawy 119 za pomoca korpusu 120 usztywnionego zebrami. Sruba usta¬ lajaca 121 wkrecana jest przez nagwintowany 55 otwór utworzony w dolnym koncu pochylej plyty górnej 118 dla podnoszenia plyty 115, na której za¬ mocowana jest obudowa lozyskowa 101. Sruba 121 regulowany jest kat nachylenia dolnych walków 19 w piecu. Sruby zabezpieczajace 122 sa wpaso- 60 wane w otwory plyty 115 i wkrecona do pochylej plyty górnej 118 dla docisniecia plyty 115 do ure¬ gulowanego pochylenia, gdy walki 19 sa prawi¬ dlowo ustawione pod katem. 65 Plyta podstawowa 119 jest osadzona na plycie102 956 lt 18 fundamentowej 123, która jest przykrecona do wierzcholka dzwigarów 114. Podluzny rowek 124 w dolnej plycie podstawowej 119 wspólpracuje z wypustem 125 na górnej powierzchni plyty fun¬ damentowej 123. Sruba nastawcza 126 wkrecana przez blok montazowy 127, który jest przykreco¬ ny z tylnym koncem plyty fundamentowej 123. Wewnetrzny koniec sruby nastawczej 126 laczy sie z plyta 128, która jest przykrecona do bocznej po¬ wierzchni zespolu podstawy. Sruby zabezpieczaja¬ ce 129 przechodza do dolu przez rowki 130, wcho¬ dza w plyte podstawowa 119 i wkrecone sa do otworów w plycie fundamentowej 123. W celu re¬ gulacji polozenia walków 19 pomiedzy walkami 16, luzowane sa sruby 129 i polozenie zespolu pod¬ stawy podpierajacej obudowe lozyskowa 101, odpo¬ wiednio do plyty fundamentowej 123. Regulacja nastepuje przez obrót srub 126, gdy walek jest ustawiony prawidlowo, a zespól podstawowy jest docisniety do plyty fundamentowej prsez sruby za¬ bezpieczajace 129. Krótkie walki 19 sa w piecu wyrównywane dla utworzenia prostego toru dla wózka 18, przez re¬ gulacje kata nachylenia walków i wystawanie wal¬ ków, a gdy zadane polozenie zostanie osiagniete — walki sa dociskane. Kazdy z walów 103 walków 19, fig. 9, rozciaga sie do tylu poza obudowe lozyskowa 101 i poprzez sprzeglo podatne 131 polaczony jest z posrednim walem napedowym 132. Druga koncówka walu 103 jest polaczona poprzez sprzeglo podatne 133 z wa¬ lem napedowym 134 dolnej skrzynki przekladnio¬ wej 109, Skrzynka przekladniowa 109 posiada trzy waly wyjsciowe 134 dla indywidualnego napedu nastepnych trzech krótkich walków 19, znajduja¬ cych sie w piecu. Na drugim koncu skrzynki przekladniowej 103 wyprowadzony jest wal wyjsciowy polaczony przez sprzeglo podatne z walem wejsciowym kolejnej skrzynki przekladniowej 109, której naped jest przenoszony do nastepnego zespolu trzech krótkich walków 19, znajdujacych sie w piecu. Sprzegla podatne dla wszystkich walków pozwalaja na lat¬ wa regulacje kata nachylenia i zasiegu wystawia¬ nia kazdego z walków. Wózek 18, który stanowi ruchome podparcie dla szklanej tafli fig. 10 i 11. Wózek ten wykonany jest z blachy stalowej wygietej pod katem tak aby zapewnic dwie powierzchnie czolowe, które pasuja do kata ostrego pomiedzy walkami 16, a walkami krótkimi 19. Powierzchnia czolowa stoja¬ ca 20 wózka 18 jest powierzchnia dluzsza i posia¬ da dwie plyty podpierajace 140, których górne krawedzie sa rozszerzone dla utworzenia ramion nosnych 141. Górna powierzchnia 142 ramion nos¬ nych 141 zaopatrzona jest w przeciwslizgowa ognio¬ trwala powloke. Tylna krawedz górnej powierzchni 142 ramion 141 utworzona jest przez pionowa po¬ wierzchnie styku 143, której szerokosc okresla mi¬ nimalne odsuniecie dolnej krawedzi 144 szklanej tafli 17 od powierzchni nosnej walków 16, z po¬ wierzchnia czolowa 20 wózka opierajaca sie o po¬ wierzchnie nosna walków 16 i z dolna krótsza powierzchnia czolowa 21 wózka podparta na dol¬ nych walkach krótkich 19. Ksztalt szklanej tafli pasuje do ksztaltu pojazdu, w którym tafla ma byc osadzona. Walki 16 i 19 maja wspólny naped z jednego silnika hydraulicznego 92. Powierzchnie czolowe 20 i 21 wózka 18 ciagle poruszaja sie z ta sama predkoscia liniowa co walki 16, o które opiera sie szklana tafla 17 przenoszona przez wózek 18. Ra¬ miona nosne 141 na wózku 18 fig. 10 dostosowy¬ wane sa do odpowiedniego ksztaltu szklanej tafli nagrzewanej w piecu, w tym przypadku tafli do¬ stosowanej ksztaltem do ewentualnego giecia dla uformowania szyby przedniej pojazdu mechanicz¬ nego. Wózek 18 posiada takze czlon oporowy 145 przy jego przednim koncu stanowiacy oparcie o zderzak wózka 146 /fig. 2b/ dla zatrzymania go na koncu etapu obróbki dokonanego podczas gdy tafla byla podparta na wózku. Element zagarniajacy 147 za¬ montowany blisko przedniego konca wózka dla za¬ czepienia o wylacznik krancowy SI /fig. 2a/ gdy przedni koniec wózka z tafla szklana wchodzi do pieca przez otwór wlotowy 30, 31. Kolejny element zagarniajacy 148 zamocowany jest w polowie wóz¬ ka i przeznaczony do zaczepiania o czlon urucha¬ miajacy 149. Wylacznik krancowy /fig. 2a/ uru¬ chamia przelacznik S2 umieszczony w piecu dla kontroli regulacji szybkosci poruszania sie wózka przez piec gdy cala szklana tafla znajduje sie we¬ wnatrz pieca. Grzejniki elektryczne 32 zamocowane sa na scia¬ nie bocznej 12 pieca /fig. 5 i 12/, a zwrócone sa w kierunku grzbietu zespolu walków 16. Kazdy z grzejników jest elektrycznym grzejnikiem oporo¬ wym 151 nawinietym na pret ceramiczny, podtrzy¬ mywany przez dwa prety laczace 152. Prad jest dostarczany przez te prety laczace 152. Grzejniki 151 sa rozmieszczone w ukladzie jodelkowym i po¬ laczone sa razem szeregowo w zespoly, które sa oznaczone linia ciagla fig. 12. Na przyklad, górny zespól grzejników napotykany najpierw szklana tafla wchodzi do pieca w kierunku oznaczonym strzalka 153 i napotyka zespól grzejników 154 obej¬ mujacy dziesiec grzejników 151 polaczonych sze¬ regowo fig. 13. Jeden koniec 155 polaczony jest z przewodem 156 zasilajacym prad. Drugi przewód 157 zasilania energia polaczony jest z tyrystoro¬ wym obwodem regulacji 158 o konwencjonalnej konstrukcji. Zespoly grzejników 154 w odpowiedzi na impulsy wyzwalajace, dostarczane do elektrod trigera tyrystorów przewodami wskazanymi prze/ przewód impulsu wyzwalajacego 159, polaczony z obwodem wytwarzajacym impuls wyzwalajacy 160 zasilany energia z przewodów 156 i 157. Termopara kontrolna 161 zamocowana jest w piecu w obrebie granic zespolu grzejników 154. Termopara ta polaczona jest z obwodem regulacji temperatury 162 o konstrukcji konwencjonalnej i reguluje zwykle wylaczanie i wlaczanie wskazy¬ wane przez lacznik przelaczny 163 dla wlaczania do oscylatora blokujacego obwodu wytwarzajacego impuls wyzwalajacy 160, regulowanego przez je¬ den z dwóch potencjometrów 164 i 165. Regulacja potencjometrów 164 i 165 pozwala na 40 45 50 55 60102 956 19 20 odpowiednio wysokie lub niskie poziomy rozpro¬ szenia energii w zespole grzejników 154, w zalez¬ nosci od sygnalu z termopary 161; poziom rozpro¬ szenia energii moze byc przelaczany pomiedzy wy¬ sokim i niskim poziomem, w celu utrzymania wy¬ czuwanej przez termopare temperatury na wyma¬ ganym poziomie, przez regulacje sygnalu zadaja¬ cego za pomoca regulacji potencjometrem w obwo¬ dzie kontrolnym 162. Osiem szeregowo polaczonych grzejników roz¬ mieszczonych jest w ukladzie jodelkowym *w dru¬ gim zespole 166 przy wlocie pieca, lezacych poni¬ zej zespolu grzejników 154. Pózniej grzejniki roz¬ mieszczone sa w dwóch zestawach zlozonych z trzech zespolów; kazdy zespól sklada sie z dzie¬ wieciu grzejników polaczonych ze soba szerego¬ wo i kazdy z nich posiada podlaczona termopare kontrolna 161 i zasilany jest przez tyrystorowy obwód regulacyjny pod kontrola wlasciwej termo¬ pary i obwodu regulacji temperatury /fig. 13/. Uruchamianie kazdego zespolu grzejników moze byc dokonywane indywidualnie przez nastawienie sygnalu zadajacego w polaczonym obwodzie regu¬ lacji temperatury. Na przyklad dla nagrzania tafli szklanej o grubosci 2 mm do temperatury giecia 590°, która jest osiagana rzeczywiscie jednolicie, sygnal zadajacy obwodów regulacji temperatury moze byc taki, ze temperatura przy termoparze 161 w obrebie zespolu grzejników 154 wynosi 700°C, a temperatura przy termoparze 161 w ob¬ rebie ;zespolu 166 wynosi 750°C. W nastepnych zespolach grzejników temperatury przy termopa- rach 161 wynosza 700°C dla zespolów wyzszych, 729°C dla zespolów srodkowych i 750°C dla ze¬ spolów dolnych. Elektryczne grzejniki 33 fig. 14 zamocowane sa na scianie bocznej 13 pieca. Podzielone na zespo¬ ly grzejniki 151 oporowe nawiniete na rury cera¬ miczne zawieraja prety 152 przechodzace przez sciane boczna pieca 13. Zespoly te oznaczone sa liniami lancuchowymi i sa podobne do zespolów grzejników przedstawionych na fig. 11, z dodaniem zespolów grzejników 170 z termopara kontrolna 171. Dodatkowy zespól grzejników obejmuje sze¬ reg zlozony z szesciu grzejników, rozciagajacych sie wzdluz spodu dluzszej sciany bocznej pieca 13, tuz powyzej kanalów do usuwania stluczek 23. Grzejniki fig. 14 zwrócone sa przodem bezposred¬ nio do powierzchni tafli szklanej, znajdujacej sie naprzeciw powierzchni czolowej zaczepiajacej o walki 16. Kazdy zespól grzejników regulowany jest przez tyrystorowy obwód kontrolny, z ukladem przelaczania fig. 13. Temperatura przy termopa¬ rze 171 w górnym zespole dwóch zespolów przy wlocie pieca jest utrzymywana na poziomie 700°C a w dolnym zespole na poziomie 750°C dla nagrze¬ wania do temperatury 590°C szklanej tafli o gru¬ bosci 2 mm oraz jej giecia. Temperatura przy teriraoparze 171 w dolnym szeregu grzejników 170 wynosi ?50°C, a W górnych, srodkowych i dolnych zespolach dalszych ukladów 3 zespolów grzejni¬ ków — temperatury przy termoparach 171 wyno¬ sza odpowiednio T00°C, 725°C i 750°C. Fig. 15 przedstawia polaczenie i regulacje zasi¬ lania ciecza silnika hydraulicznego 92. Studzienka 175 zawierajaca ciecz hydrauliczna 176 posiada rure zasilajaca 177, polaczona z wlotem pompy 178, która jest napedzana nie pokazanym na ry- s sunku silnikiem elektrycznym. Wylot pompy 178 polaczony jest z glównym przewodem zasilaja¬ cym 179. Przewód odgaleziony 180 od glównego przewodu zasilajacego 179 polaczony jest z wlotem elektro- magnetycznego czterodroznego zaworu sterujacego 181, obejmujacego glówny korpus zaworu 182 i po¬ siadajacego dwa solenoidy sterujace 183 i 184. Zawór 181 z „srodkowa blokada", to znaczy gdy dwa pracujace solenoidy 183 i 184 sa wylaczane spod napiecia, korpus cewki zaworu jest blokowany w polozeniu srodkowym, zapobiegajac przeplywowi cieczy. Jeden przewód wylotowy 183 zaworu 181 polaczony jest z silnikiem hydraulicznym 92, a przewód wylotowy 186 silnika jest polaczony zwrotnie z wlotem zaworu 181. Wlot ten jest se¬ lektywnie polaczony przez zawór 181 z przewodem 187, który jest polaczony, przez sterowany popy- chaczem przeplywowy zawór kontrolny 188 i z przewodem powrotnym 189, który zasila studzien- ke 175. Solenoid 184 jest normalnie stale zasilany energia. Ciecz pod cisnieniem jest normalnie ciagle dostarczana do silnika 92 przewodem 185. Stopien otwarcia przeplywowego zaworu kontrolnego 188 reguluje szybkosc, z która ciecz wylatuje z sil- nika 92 i w ten sposób reguluje szybkosc obrotów silnika. Zawór kontrolny 188 sterowany jest przez rolke dociskana krzywka 190, która opiera sie na przesuwnej krzywce 191, posiadajacej trzy efek¬ tywne czesci powierzchni 192, 193 i 194. Srodkowa czesc- powierzchni 193 .znajduje sie wyzej od in¬ nych czesci powierzchni 192 i 194, które opadaja po bokach czesci kontrolnej 193. Krzywka 191 za¬ mocowana jest na jednym koncu trzonu tlokowe¬ go 200, który polaczony jest z tlokiem 201 prze- 40 suwanym w cylindrze 202. Otwory przelotowe na koncach cylindra 202 po¬ laczone sa przewodami 203 i 204 odpowiednio, przez jednodrozne zawory ograniczajace 205 i 206, z otworami wylotowymi nastepnego czterodrozne- 45 go zaworu sterujacego 207 z „srodkowa bkkada,\ Zawór sterujacy 207 zasilany ciecza hydrauliczna pod cisnieniem przewodem 208, który jest pola¬ czony z glównym przewodem zasilajacym 179 przez zawór redukcyjny 209. Inny otwór przelotowy za- 50 woni 207 polaczony jest przez przewód wylotowy 210 z przewodem zwrotnym 189. Widelki przegubu 220 na swobodnym koncu trzonu tlokowego 200 polaczone sa sworzniem prze¬ gubu 221 z widelkami 222, które sprzezone sa z «5 jednym koncem preta 223, który podtrzymuje krzywke 191. Pret 223 jest przesuwnie zamocowa¬ ny w lozyskach 231, umieszczonych w obudowie 232, która jest przymocowana do plyty podstawo¬ wej, która takze podtrzymuje cylinder 202. Na- eo stawne czlony oporowe 233 i 234 na precie 223 podtrzymujacym krzywke, opieraja sie o obudowe lozyskowa dla ograniczenia ruchu krzywki przez tlok 201. fl_ Przelacznik S3 zamocowany na plycie podstawo-102 956 21 wej posiada uruchamiana przelacznikiem rolke 236, która wspólpracuje z powierzchnia krzywki 193 i jest przeciwlegla do rolki 190 dociskanej krzywka. Wraz z krzywka 191 przy jej calkowicie roz¬ ciagnietym polozeniu, przedstawionym na fig. 15, okreslonym jprzez czlony oporowe 233, oparte o oprawe lozyska 231, rolka dociskana krzywka 190 opiera sie na czesci 192 powierzchni krzywki, prze¬ plyw cieczy hydraulicznej do silnika reguluje pred¬ kosc silnika 92 do wartosci, która napedza walki 16 i krótkie walki 19 z predkoscia pozwalajaca na przesuwanie do przodu wózka i tafli szklanej z predkoscia pelzania 0,025 m/sekunde. Gdy tlok 201 jest czesciowo wciagany do cylindra 202 i rol¬ ka 190 opiera sie na najwyzszej czesci powierzchni krzywki 193, zawór kontrolny 188 reguluje prze¬ plyw cieczy hydraulicznej z silnika 92 dla wytwo¬ rzenia w duzym stopniu skutecznej predkosci wal¬ ków 16 i 19 dla przesuwania do przodu wózka i tafli szklanej z predkoscia 0,4 m/sekunde. Przy innym ekstremum poprzeczki preta 223 przy calkowitym cofnieciu tloka 201, gdy czlon oporowy 234 opiera sie na czesci 194 powierzchni krzywki. Daje to predkosc walków 16 i 19, które przesuwaja do przodu wózek i tafle szklane z predkoscia 0,06 m/sekunde, która jest predkoscia przesuwania sie szkla przez piec podczas nagrze¬ wania. Uruchamianie urzadzenia rozpoczyna sie z zawo¬ rem 207 unieruchomionym w polozeniu srodko¬ wym, z ciecza hydrauliczna pod cisnieniem w prze¬ wodzie 204. Trzon tlokowy 200 jest calkowicie wy¬ ciagniety i krzywka 191 jest ustawiona z popy- chaczem krazkowym 190 na powierzchni krzywki 192. W tym polozeniu krzywki 191, zawór 188 jest tylko nieznacznie otwarty. Silnik pracuje z naj¬ mniejsza nastawna szybkoscia, a walki 16 i 19 sa napedzane z predkoscia przesuwania wózka i tafli szkla, na przyklad 0,025 m/sekunde. Wózek 18 przenoszacy tafle 17 utrzymywany jest w zespole podajacym w sprzezeniu poslizgowym z walkami 16 i 19 przez wciagany ogranicznik 241 /fig. 2a/. Wciagniecie ogranicznika pozwala na ruch do przodu wózka 18 i podpartej szklanej tafli 17 na walkach z predkoscia 0,02*5 m/sek., dopóki list¬ wa zgarniajaca 147 na wózku zazebia przelacznik ograniczajacy SI, który umieszczony jest tuz na ^zewnatrz wlotu 30, 31 pieca, a krawedz prowa¬ dzaca tafli 17 znajduje sie wewnatrz wejscia pieca. Przelaczniki krancowe Si i S2 wlaczone sa do elektrycznego obwodu przelaczania, który przed¬ stawiony jest schematycznie na fig. 16. Przelacznik Si jest normalnie rozwarty, polaczo¬ ny jest szeregowo z normalnie zwartymi stykami R23 przekaznika R2 i podlaczony do solenoidu przekaznika Rl. Styki podtrzymujace Rll przekaz¬ nika Rl polaczone sa równolegle z przelacznikiem SI. Gdy listwa zgarniajaca 147 na wózku zazebi przelacznik SI, przekaznik Rl zostanie zasilony energia i zewra sie normalnie rozwarte styki R12, które polaczone^sa szeregowo z normalnie zwar¬ tym krzywkowym przelacznikiem krancowym S3 i z solenoidem 213 zaworu 207, Zasilanie energia solenoidu 213 powoduje zasi¬ lenie ciecza pod cisnieniem przewodu 203, prowa¬ dzacego do cylindra 202 dla wciagniecia tloka 201 do cylindra. Krzywka przesuwa sie z jej poczat¬ kowego polozenia, w którym rolka 190 znajduje & sie na czesci powierzAini krzywki 192 w polozeniu, w którym rolka 190 znajduje sie na najwyzszej czesci krzywki 193. Uruchamia to zawór 188 dla zwiekszenia zasilania ciecza silnika 92. Szybkosc rolek jest zwiekszana dla nadania predkosci po- io czatkowej 0,4 m/sekunde dla wózka i tafli szkla¬ nej. W srodkowym polozeniu wysoka czesc krzywki 193 rozwiera przelacznik S3, który wylacza spod napiecia solenoid 213. Tlok 201 utrzymywany jest w polozeniu srodkowym w cylindrze 202. Czlon uruchamiajacy 149 przelacznik krancowy S2 umieszczony jest wewnatrz pieca. Przelacznik S2 jest normalnie rozwarty i gdy czlon urucha¬ miajacy 149 jest zazebiony przez listwe zgarnia- wa l*8 na polowie drogi wózka, krawedz sply¬ wajaca szklanej plyty 17 wchodzi wlasnie do pie¬ ca. Przelacznik krancowy S2 jest polaczony szere¬ gowo z przekaznikiem czasowym Tl, który jest nastawiony na opóznianie do 5 sekund dla zapew- nienia, aby krawedz splywajaca tafli znalazla sie wewnatrz pieca zarnm predkosc walków zostanie zmniejszona do szybkosci, z która wózek i szklo przesuwaja sie przez piec. W nastawionym okresie, po którym przelacznik S2 jest zwarty, styki Tli przekaznika czasowego T zwieraja sie. Styki te polaczone sa szeregowo z normalnie zwartymi stykami R31 przekaznika R3 i z solenoidem przekaznika R2, który posiada styki podtrzymujace R21, polaczone równolegle ze stykami przekaznika czasowego Tli i styki R22, które sa normalnie rozwarte i sa polaczone rów¬ nolegle z polaczonym szeregowo krzywkowym prze¬ lacznikiem krancowym S3 i stykami przekaznika R12. 40 Gdy przekaznik czasowy Tl dziala alby zewirzec przelacznik Tli, przekaznik R2 zasilony zostaje energia i styki R22 zwieraja sie dla ponownego zasilania solenoidu 213 zaworu 207. Ciecz pod cis¬ nieniem jest znów dostarczana do cylindra 202 45 przewodem 203 i tlok 201 jest ponownie wciaga¬ ny dla przeniesienia rolki 190 na czesc krzywki 194. Otwarcie zaworu 188 okresla wtedy obrót walków z predkoscia dajaca predkosc postepowa, wózka i szkla w piecu 0,06 m/sekunde. Gdy rolka 190 porusza sie do dolu, powierzchnia 194 walków 16 i 19 zmniejsza predkosc i zmniejsza predkosc wózka i tafli szklanej od predkosci po¬ czatkowej 0,4 m/sekunde do predkosci w piecu 0,06 m/sekunde, która jest osiagana w czasie gdy 55 krawedz splywajaca tafli znajduje sie wewnatrz pieca. Gdy przekaznik R2 zostanie zasilony energia, jego normalnie zwarte styki R23, które sa pola¬ czone szeregowo z solenoidem przekaznika Rl roz- 60 wieraja sie dla odlaczenia przekaznika Rl. Jezeli krzywka przesunie sie na prawo, przelacznik S3 zawrze sie ponownie lecz solenoid 213 pozostanie zasilany energia przez zwarte styki R22. < Drugi przekaznik czasowy T2, który moze byc 65 nastawiony na opóznienie do 5 minut, polaczony 50102 956 23 24 jest równolegle z przekaznikiem R2 i dzialanie je¬ go jest pobudzane gdy styki przekaznika czasowe¬ go Tli zewra sie i zasilony zostanie przekaznik R2. Przekaznik czasowy T2 dziala przez zwarcie stykowy R21 przekaznika. Przekaznik T2 nastawio¬ ny jest na opóznienie czasowe i zwiera styki T21 gdy tafla szklana przeszla przez piec z predkoscia dla wybranego czasu nagrzewania szkla do wyma¬ ganej temperatury, zaleznej od grubosci szkla, wysokosci tafli i kata podpartej tafli. Po nastawionym czasie opóznienia, przekaznik czasowy T2 dziala dla zwarcia styków T21, które polaczone sa szeregowo z normalnie zwartymi sty¬ kami R41 przekaznika R4 i z solenoidem przekaz¬ nika R3. Styki R32 przekaznika R3 polaczone sa równolegle ze stykami T21 przekaznika czasowego i gdy przekaznik R3 dziala, normalnie zwarte sty¬ ki R32, polaczone szeregowo z przekaznikiem R2 rozwieraja sie dla odlaczenia przekaznika R2, który rozwiera styki R22, wylaczajac tym samym napiecie z solenoidu 213 w tym samym czasie gdy styki R33 przekaznika R3 zwieraja i zasilaja ener¬ gia, przez zwarte styki S31 przelacznika krancowe¬ go S3, drugi solenoid 214 zaworu 207. Zawór 207 przepuszcza ciecz pod cisnieniem do przewodu 204, prowadzacego do tylnego konca cy¬ lindra 202 i zaczyna sie wyciaganie trzonu tloko¬ wego 200 z cylindra. Popychacz krazkowy podno¬ si powierzchnie krzywki 194 na jej wysoka czesc i silnik zwieksza szybkosc aby nadac wózkowi maksymalna szybkosc poczatkowa 0,4 m/sekunde dla przeniesienia szkla z pieca w strefe tempe¬ ratury wstepnego chlodzenia i pomiedzy ramami dmuchajacymi 37. Listwa zgarniajaca 147 na wózku, który ze zwiek¬ szona szybkoscia wysuwa sie z pieca, wlacza prze¬ lacznik krancowy S4 zamocowany pomiedzy ra¬ mami dmuchajacymi 37 i zwiera go zasilajac energia solenoid przekaznika R4. Gdy przekaznik R4 zostanie zasilony, styki R42, polaczone równolegle z przelacznikiem S4, zwie¬ raja sie; styki R41 zostaja rozwarte aby przerwac doplyw energii do przekaznika R3; styki R43, któ¬ re sa równolegle polaczone ze stykiem S31 i R33, zwieraja sie dla zasilenia energia solenoidu 214 zaworu 207, omijajac zwarte styki R33 i S21. Wysuwanie sie tloka 201 z cylindra 202 trwa i rolka 190 zsuwa sie w dól z powierzchni krzyw¬ ki 192 tak, ze silnik 92 zmniejsza ilosc obrotów aby nadac szybkosc pelzania wózka i szkla 0,025 m/sekunde i jest utrzymywany przy tej predkosci przez czlon oporowy 233 opierajac sie o prawo¬ stronne lozysko 231, kiedy goracy szklany arkusz przenoszony jest z ta szybkoscia pomiedzy rama¬ mi dmuchajacymi 37., Przedstawiony przelacznik przyciskowy S5, pola¬ czony jest szeregowo z normalnie zwartym prze¬ lacznikiem krancowym S6, który jest umieszczo¬ ny po prawej stronie dalekiego konca przenosnika dla wlaczania przez listwe zgarniajaca 145 na wóz¬ ku 18, gdy wózek zbliza sie do konca przenosnika. Przy zwartym przelaczniku S5, gdy przelacznik S6 zwiera solenoid przekaznika R6, zostaja zasilane energia zwierajace sie styki R6 polaczone równo¬ legle z przedstawionym przelacznikiem S5 i styki R62, polaczone szeregowo z cewka 240 wyjsciowe¬ go sprzegla rolkowego 39. Cewka 240 sprzegla jest zasilana energia przez caly czas dzialania równo¬ czesnie ze zwarciem przelacznika S5. Rolki prze¬ lacznika na wyjsciu pieca poruszaja sie z ta sama predkoscia co rolki w piecu gdy wózek wla¬ cza przelacznik S6 po czym rolki wyjsciowe zo¬ staja wysprzeglone i zatrzymuja sie. Normalnie zwarte styki S61 przelacznika S6 po¬ laczone sa szeregowo z przekaznikiem R2 i roz¬ wieraja sie gdy wózek uruchomi przelacznik S6 dla wylaczenia spod napiecia solenoidu przekazni¬ ka R4. Silnik 92 zaczyna teraz obracac sie z predkoscia nadajaca wózkowi szybkosc pelzania do przodu 0,025 m/sekunde i nastepna szklana tafla lado¬ wana jest gdy zahartowana tafla i jego wózek zostal usuniety z walków wyjsciowych. Przycisk przestawionego przelacznika S5 zostaje przecisniety dla ponownego wlaczenia sprzegla 37, Mwózek stojacy na zespole podajacym jest wciaga¬ my i rozpoczyna sie obróbka nastepnej tafli. j Fig. 11 przedstawia jak górna krawedz szklanej tafli opiera sie o walki 16 podpierajace gdy zim¬ na szklana tafla 17 ladowana jest na wózek 18 na zespole podajacym i podczas poczatkowego okresu nagrzewania szkla. Gdy szklo jest nagrze¬ wane podczas przechodzenia przez piec i osiaga temperature o zakresie 580°C do 6G0°C do której ma byc nagrzane. Szklo staje sie po uzyskaniu tej temperatury wystarczajaco miekkie, aby oprzec sie o walki 16 podpierajace i moze zostac zdefor¬ mowane w stopniu niemozliwym do przyjecia, jezeli bedzie wytrzymane w tej temperaturze zbyt dlugo. Poczatkowo górna czesc tafli opiera sie o walki 16 i wysokosc efektywnej powierzchni podtrzymu¬ jacej walki 16 musi byc zawsze wystarczajaca dla dostosowania sie do dopuszczalnej relaksacji. Przekaznik czasowy T2 jest tak nastawiony, ze szklo osiaga wymagana temperature, która jest rzeczywiscie równomierna na calej tafli i na wskros jej. W czasie gdy goraca tafla jest przyspieszana do wyjscia z pieca dla nastepnej obróbki, na przy¬ klad hartowania lub giecia i hartowania, zanim wielkosc deformacji tafli przez poczatkowa relak¬ sacje górnej jej czesci podpartej o walki 16, zwlaszcza gdy zewnetrzna wypuklosc w dolnej czesci tafli przekroczy granice mozliwej do przy¬ jecia deformacji tafli. Nastawianie temperatury grzejników pieca na 700°C, 725°C daje srednia temperature w piecu okolo 730^C. Czas przechodzenia szklanej tafli przez piec w tej temperaturze jest regulowany. W celu zapewnienia wymaganej temperatury koncowej szkla w nastawionym czasie przechodzenia. Pod¬ czas czasu przechodzenia szklanej tafli moze sie deformowac, a przy koncu okresu nagrzewania osiagnie faktyczna wartosc wspólczynnika od¬ ksztalcenia. Szklana tafla jest do przyjecia, jezeli faktyczny wspólczynnik odksztalcenia jest mniej¬ szy od krytycznego wspólczynnika odksztalcenia, opartego na mozliwej do przyjecia deformacji 40 45 50 55 60 15102 956 szklanej tafli do czasu wyladowania jej z pieca z predkoscia wyladowywania 0,4 m/sekunde. Czas nagrzewania jest nastawiany albo przez na¬ stawianie szybkosci przechodzenia szkla przez piec, albo przez nastawianie czasu przechodzenia szkla przez piec, przy ustalonej szybkosci przed przy¬ spieszeniem szkla gdy osiagnelo ono zalozona tem¬ perature i 9wyladowaniem przez wylot pieca. Szybkosc przechodzenia moze byc nastawiana przez regulacje poloienia czlonu ograniczajacego 234 na precie krzywki 223 w celu zmiany granicy wciagania tloka 201 do cylindra 202. Okreslenie polozenia rolki 190 na powierzchni krzywki 192 i stopnia otwarcia zaworu 188, reguluje predkosc obrotów silnika hydraulicznego 92. Zakres szybkosci przechodzenia szklanego arku¬ sza przez piec od 0,025 m/sekunde do 0,06 m/se¬ kunde jest w ten sposób z latwoscia osiagany. Jak podano w tablicy 1 moga byc stosowane inne temperatury w piecu. Tablica 1 . 26 Temperatura zespolów grzejnych /°C/ 680 700 720 | 780 705 725 745 805 730 7-50 770 830 Srednia i temperatura w piecu /°C/ 710 730 750 1 81° Przy kazdej okreslonej sredniej temperaturze w piecu, czas przyjety dla osiagniecia przez tafle wymaganej temperatury koncowej zalezny jest od ich grubosci. Nastepujace tablice od 2 do 7 podaja przyklady pracy dla zakresu grubosci szkla od 2,2 mm do 15 mm i czasów grzania, wymaganych do osiagniecia koncowej temperatury szkla w za¬ kresie od 580°C do 700°C. Parametry wspólne dla kazdego z podanych w tablicach od 2 do 7 przykladów sa nastepujace: Kat nachylenia walków 16 =5° do pionu Przesuniecie dolnej krawedzi tafli do walków 16 Wysokosc szklanej tafli Gestosc szkla /sodowo-wapniowo-kwarcowe/ Maksymalna dopuszczalna wypuklosc plyty Tablica 2 Koncowa temperatura szkla=580°C =2 mm =0,76 m =2,5 g/cm8 =0,5 mm Grubosc szkla 1 2,2 mm Krytyczny wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia 2 3,8Xl0-» Srednia tempe¬ ratura w piecu /°c/ 3 710 750 810 Czas na¬ grze¬ wania /sek./ 4 67 56 45 Wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia I 5 3,6X10-" 2,7X10-" 1,9X10-" | 40 50 55 1 1 3 mm 4 mm mm 2 7,2X10"9 12,7X10"9 19,8X10-9 3 710 750 810 710 750 810 710 750 810 4 88 75 57 115 95 75 141 117 93 4,7X10"" 3,5X10-" 2,5X10-" 6,2X10"" 4,6X10-" 3,2X10-" 7,7X 10-" ,7X10-" 4,0X10"" Tablica 3 Koncowa temperatura szkla=610°C Grubosc szkla 2,2 mm 3 mm 4 mm 1 5 mm Krytyczny wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia 3,8X10"9 7,2X10-9 12,7X10-9 19,8X10"9 Srednia tempe¬ ratura w piecu /°c/ 710 750 810 710 750 810 710 750 810 710 750 810 Czas na¬ grze¬ wania /sek./ 79 65 51 104 85 65 136 110 85 167 135 105 Wspól- czynnik odksztal¬ cenia 9,6X10-11 6,8X10^ 4,5X10-11 1,3X10-10 8,8X10-" ,9X 10-u 1,6X10"10 i,ixio-10 7,6X10-11 2,0X10-10 1,4X10-10 g^io-11 Tablica 4 Koncowa temperatura szkla=0500C 65 Grubosc szkla 1 2,2 mm 3 mm 4 mm mm, Krytyczny wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia 2 3,8X10"9 7,2'X10-9 12,7 X10"9 19,8X10-9 Srednia tempe¬ ratura w piecu /°c/ 3 710 750 810 710 750 810 710 750 810 710 750 810 Czm na¬ grze¬ wania /sek./ 4 102 da 60 134 104 77' 175 135 100 216 166 124 Wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia 13,2X10"9 1,9X10-9 1,2X10"9 4,1 X10~9 2,5X10-9 1,5X10-9 ,3X10"9 3,3X10~9 2,0X10-9 6,5X10-9 4,0X10-9 2,4X 10~927 102 956 28 1 1 6 mmi 8 mnij L 2 28,8X 10"* 50,8X10-* 3 710 750 810 710 750 810 4 258 198 147 344 262 194 7,9X10-* 4,4X10~* 2,9X10"* | ,6X10~* 1 6,4X10-* 3,9X10-* 1 Tablica 5 Koncowa temperatura szkla=665°C Grubosc szkla 3,0 mm 4,0 mm 6,0 mm 8,0 mm ,0 mm 12,0 mm Krytyczny wspól¬ czynnik odksztal- 1 cenia 7,2X 10-* 12,7X10-* 28,8X10"* 50,8X10"9 79,2X10-* 115,2X10-* Srednia tempe¬ ratura w piecu /°c/ 710 750 810 710 750 310 710 750 810 7iV 150 810 710 750 810 7i0 750 81J Czas na¬ grze¬ wania /sek./ 163 121 89 199 147 107 290 216 158 3818 296 207 4817 360 260 590 436 Wspól¬ czynnik odkszcal- cenia 14,4X10-* 8,7X10-* 4,5X 10-* | 18,3X10"* ,1X10-* ,79X10-* | 27,0X10"* 14,9X10"* 8,48X10-* | 36^iX}0-* 19,9X10-* 11,4X10"* | 45,9X10-* ,3X10"* 14,4X10"* | 56,1X10-* ,9X10"* 17,7X10-* | Tablica 6 Koncowa temperatura szkla=680oC Grubosc szkla 1 6,0 mm 8,0 mm ,0 mm Krytyczny wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia 2 28,8X 10-* 50,8X10-* 79,2X10-* Srednia tempe¬ ratura w piecu A7 3 ?10 750 810 710 750 810 710 750 810 Czas na¬ grze¬ wania /sek./ 4 2#7 236 168 450 314 221 565 396 278 Wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia 94,5X10"* 44,5X 10-* 23,6X10-*| 127,0X10-* 59,4X10-* 31,7XH)-*| 160,0X10-* 75,3X10-* 40,1X10-* 1 40 45 55 60 1 1 12,0 mm ,0 mm 2 115,2X10-* 180,0X10-* . 3 | 4 710 750 810 710 750 810 686 479 337 880 635 435 197,0X10"* 91,0X10-* 49,0X10-* 264,0X 10"* 1212,OXlO-» 78,0X 10-* Tablica 7 Koncowa temperatura szkla=700°C Grubosc szkla Krytyczny wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia 6,0 mm 8,0 mim ,0 mm 12,0 mm ,0 mm 89,3X 10-* 157,5X 10- 245,5X10-* 357,0X10-* 544,0X10-* Srednia tempe¬ ratura w piecu /°C/ 810 810 810 810 750 810 Czas na¬ grze¬ wania /sek./ 184 243 306 371 710 497 Wspól¬ czynnik odksztal¬ cenia 85,0X10-* 114,0X10"* 145,0X10-* 177,0X10-* 490,0X10-* 232,0X10-* W tablicy 7 podano tylko warunki nagrzewania szklanej tafli do temperatury 700°C z mozliwa do przyjecia relaksacja. Parametry dla kazdego z tych przykladów sa nastepujace: Kat nachylenia walków 16 =10° do pionu Przesuniecie dolnej krawedzi tafli od walków 16 =2,0 mm Wysokosc szklanej tafli =0,61 m Gestosc szkla /sodowo-wapniowo-kwarcowe/ =2,5 g/cm8 Maksymalna dopuszczalna wypuklosc tafli =0,5 mm W tablicach 2 i 3 rzeczywiste wartosci wspól¬ czynnika odksztalcenia sa o wiele mniejsze od wartosci krytycznego wspólczynnika odksztalcenia, którego wartosc dla maksymalnej mozliwej do. przyjecia wypuklosci 0,5 mm jest taka, ze szkla¬ ne tafle sa w wymaganej temperaturze koncowej 580°C lub 610°C pewien czas nieruchomo w po¬ czatkowych etapach relaksacji ich górnych kra¬ wedzi o walki. Przy nastawieniu urzadzenia moz¬ na stosowac dlatego bardziej zaostrzone kryteria mozliwej do przyjecia deformacji przy odpowied¬ nio mniejszej wartosci krytycznego wspólczynnika odksztalcenia. Niektóre wyniki w tablicy 5 wykazuja, ze rze¬ czywisty wspólczynnik odksztalcenia przewyzsza krytyczny wspólczynnik odksztalcenia gdy nagrze¬ wa sie szklo o grubosci 3 mm do temperatury 665°C przy temperaturze w piecu 710°C i 750°C i przy dlugich czasach nagrzewania odpowiednio 163 i 121 sekund oraz gdy nagrzewa sie szklo o grubosci 4 mm do temperatury 665°C przy tempe-102 956 29 raturze w piecu 710'°C i czasie nagrzewania 199 sekund. Dane z tablicy 6 dowodza takze, ze powolne nagrzewanie szklanych taili o grubosci 6 mm do mm przy niskiej temperaturze w piecu 710°C prowadzi do niemozliwych do przyjecia deformacji, gdy rzeczywisty wspólczynnik odksztalcenia prze¬ wyzsza krytyczny wspólczynnik odksztalcenia. Przypadek ten wystepuje równiez przy nagrzewa¬ niu szkla o grubosci 6 i 8 mm przy temperaturze w piecu 750°C. Wyniki podane w tablicach 2 do 6 wykazuja, ze dla nagrzewania tafli ze szkla sodowo-wapniowo- -kwarcowego, którego grubosc znajduje sie w za¬ kresie 2,2 mm do 15 mm, a wysokosc wynosi naj¬ wyzej 0,76 m, przy ustawieniu walków podpiera¬ jacych pod katem 5° do pionu i dolna krawedzia tafli odsunietej o okolo 2 mm od podparcia, wa¬ runki cieplne w piecu i czas przebywania tafli wewnatrz pieca nastawione sa dla osiagniecia za¬ lozonej temperatury szklanej tafli w zakresie 580°C do 6«0 °€, zmiekczajac szklana tafle w takim stopniu, ze wartosc wspólczynnika odksztalcenia goracej tafli jest mniejsza od wartosci krytycznej w zakresie od 3,8X10~9 do 180X10~9, której war¬ tosc krytyczna wspólczynnika odksztalcenia okres¬ lana jest przez wypuklosc goracej szklanej tafli mniejsza od okolo '0,5 mm. Nastepne tablice 2 do 5 wykazuja, ze dla na¬ grzewania tafli ze szkla sodowo-wapniowo-kwar- cowego, której grubosc znajduje sie w zakresie 2,2 mm do 4 mm i której wysokosc wynosi naj¬ wyzej 0,76 m, przy ustawieniu walków podpiera¬ jacych pod katem 5° do pionu i dolna krawedzia tafli odsunieta o okolo 2 mm od podparcia, wa¬ runki cieplne w piecu i czas przebywania tafli wewnatrz pieca nastawione sa dla osiagniecia za¬ lozonej temperatury szklanej tafli w zakresie 580°C do 665°C, zmiekczajac szklana tafle w takim stop¬ niu, ze wartosc wspólczynnika odksztalcenia go¬ racej tafli jest mniejsza od wartosci krytycznej w zakresie 3,8X10-• do 12,7X10-°, której wartosc krytyczna wspólczynnika odksztalcenia okreslona jest 0rzez wypuklosc goracej szklanej tafli mniej¬ sza od okolo 0,5 mm. Dodatkowo taiblica 7 wykazuje, ze dla nagrze¬ wania tafli ze szkla sodowo-wapniowo-kwartowe- go o grubosci w zakresie 6 mm do 15 mm, której wysokosc wynosi najwyzej 0,61 m, przy walkach podpierajacych nachylonych pod katem 10° do pionu i dolna krawedzia tafli odsunieta o okolo 2 mm od podparcia. Warunki cieplne w piecu i czas przebywania tafli wewnatrz pieca nastawio¬ ne sa dla osiagniecia zalozonej temperatury szkla¬ nej tafli okolo 700°C. Zmiekczajac szklana tafle w takim stopniu, ze wartosc wspólczynnika od¬ ksztalcenia goracej tafli jest mniejsza od war¬ tosci krytycznej w zakresie 89,3X10"9 do 544X10-9, której krytyczny wspólczynnik odksztalcenia okres¬ lony jest przez wypuklosc goracej szklanej tafli wielkosci mniejszej od okolo 0,5 mm. Odleglosc dolnej krawedzi szklanej tafli od plaszczyzny podpierajacej walki w piecu jest istotna przy okreslaniu krytycznego wspólczynnika odksztalcenia szklanej tafli. Odsuniecie to moze wynosic do 4 mm, lecz jest zazwyczaj mozliwe najmniejsze z uwagi na powazny wplyw wielkosci odsuniecia na wartosc krytycznego wspólczynnika odksztalcenia. Wysokosc szklanej tafii jest istotna w stosunku do odsuniecia stanowiacego czynnik w okreslaniu obciazenia grawitacyjnego szkla podczas jego na¬ grzewania, stad zarówno wysokosc jak i grubosc szkla okreslaja jego ciezar majacy wplyw na wy¬ puklosc tafli. Czynniki te sa dlatego istotne w ustalaniu wa¬ runków obróbki szklanej tafli nagrzewanej do wy¬ maganej temperatury bez deformacji przekracza- Jacej jej mozliwe do przyjecia maksimum. W oparciu o doswiadczenie z eksploatacji i obli¬ czenia na podstawie wzoru na okreslenie wspól¬ czynnika odksztalcenia szklanej tafli — przykla¬ dowo szklana tafla o grubosci od 2 mm do 15 mm i wysokosci od 0,6 do 1,0 m moze byc nagrze¬ wana do wymaganej temperatury w zakresie 580°C do 640°C z walkami podpierajacymi odchylonymi pod katem od 2° do 10° od pionu i z odsunieciem dolnej krawedzi tafli od walków do 4 mm. W tych zakresach wszystkie szklane tafle sa zado¬ walajaco obrabiane z relaksacja o walki mniejsza od maksymalnej mozliwej do przyjecia deformacji tafli i z rzeczywistym wspólczynnikiem odksztal¬ cenia tafli, lezacym znacznie ponizej jej wartos- ci krytycznej. Dla nagrzewania szklanej tafli do koncowej tem¬ peratury szkla od 640°C do 700(C, ze srednia temperatura w piecu w zakresie 710°C do 810°C ustalono, ze przy niezmiennych innych warunkach, granica grubosci szkla, które moze byc obrobione jest nizsza. Przedstawiono to w tablicy 7, która reasumuje wyniki dla obróbki szkla. Tafle szklane sa odsuniete na odleglosc okolo 2 mim od po¬ wierzchni walków podpierajacych. W tablicy tej 40 wysokosc szklanej tafli oznaczona jest litera H, a kat nachylenia walków do pionu litera a. Tablica 8 45 50 55 60 65 Tempe¬ ratura szkla °C 650 665 680 700 1 Tempe¬ ratura w piecu °C 810 750 710 810 750 710 810 750 710 810 750 710 Obrabialna grubosc szkla | /mm/ i H=0,6 m 2—15 2—15 2—15 2—15 2—15 2—15 3—15 4^15 8—15 12—15 H=0,76n a^5° 2-45 2—15 2—15 2—15 4—15 6—15 6—15 —15 l H-l m 0=2° 3—15 6—15 &—15 1 8-15 — —31 Dla najmniejszej wysokosci tafli szklanej, wy¬ noszacej 0,6 m, koncowa temperatura szkla do 665°C jest osiagalna dla wszystkich grubosci od 2 mm do 15 mm. Gdy wymagana koncowa temperatura szkla wy¬ nosi 680°C, istnieje mozliwosc osiagniecia jej dla szkla o grubosciach powyzej 3 mm, przy wyzszej temperaturze w piecu 810°C, poniewaz przy tej temperaturze czas przejscia szkla przez piec jest krótszy i pozostaje mniej czasu na jego odksztal¬ cenie. Powyzsze uzupelnia fakt, ze temperatu¬ ra w piecu wynosi tylko 710°C, a wywolane nia odksztalcenie szkla, mniejsze od 8 mm, przekra¬ cza mozliwe do przyjecia granice, przy rzeczywi¬ stym wspólczynniku odksztalcenia szkla osiagaja¬ cym i przewyzszajacym jego wartosc krytyczna. Przy tej samej wysokosci szkla 0,6 m, jego temperatura koncowa 700°C moze nie byc osiag¬ nieta calkowicie w szkle cienszym od 15 mm, gdy temperatura w piecu wynosi 710°C, poniewaz czas przejscia bylby za dlugi dla osiagniecia na- nia grubego szkla równomiernie na wskros, ze mogloby powstac niemozliwe do przyjecia jego od¬ ksztalcenie. Przy wyzszej temperaturze w piecu 810°C szklo o grubosci 12 mm i powyzej moze byc pomyslnie równomiernie nagrzewane do tempera¬ tury 7<00°C. Warunki sa bardziej zaostrzone, gdy wysokosc szkla wynosi 0,76 m i kat nachylenia walków do pionu jest 5°. Tablica 8 pokazuje, jak dla niz¬ szych temperatur w piecu i wymaganej tempe¬ ratury szkla 665°C, nizsza granica grubosci, która moze byc pomyslnie obrabiana, wzrasta do 6 mm. Jezeli wymagana jest koncowa temperatura szkla G80°C moze ona byc osiagnieta w szkle o grubosci 6 mm i powyzej, gdy temperatura w piecu wynosi 810°C, a w szkle o grubosci 10 mm i powyzej, gdy temperatura w piecu wynosi 750°C. Gdy tempera¬ tura w piecu wynosi 710QC szklo nie moze byc pomyslnie obrabiane. Szklo ciensze od 15 mm nie moze byc nagrzewane do 700°C bez powstania niedopuszczalnej deformacji. Jak mozna sie spodziewac trend tych wyników przedluza sie, gdy obrabiane jest szklo o wyso¬ kosci jednego metra z katem nachylenia walków od pionu o 2°. Kolumna po prawej stronie tablicy 8 pokazuje, dlaczego nie jest mozliwe nagrzewanie szkla o tej wysokosci i o grubosci mniejszej od mm do temperatury 680°C lub 7O0°C. Inne za¬ kresy grubosci moga byc pomyslnie nagrzewane do grzania grubego szkla równomiernie na wskros, ze temperatury w zakresie od 650°C do 665°C w za¬ leznosci od temperatury w piecu; im wyzsza tem¬ peratura w piecu tym szerszy jest zakres grubosci, szkla, które moze byc obrabiane. Wszystkie te wyniki dotycza nagrzewania szkla o grubosci do 15 mm. Grubsze szkla moga byc obrabiane, lecz zazwyczaj handlowe grubosci szklanych tafli zawarte sa w granicach od 2 mm do 15 mm. W miejscu wózka podpierajacego 18, który po¬ rusza sie na dolnych walkach podpierajacych 19, przenosnik moze posiadac lancuch bez konca, roz¬ ciagajacy sie ponizej walków 16 i zazebiajacy na¬ ped lancuchowy, podlaczony do napedu przenosni¬ ka. 956 32 Podparcia dolnej krawedzi szklanej tafli przy¬ mocowane sa do lancucha w odstepach i prowadzo¬ ne sa wzdluz drogi odsunietej od walka na odleg¬ losc, która okresla kat pod którym podparta szkla- na tafla opiera sie o walki. Takie podparcie lancuchowe przedstawione jest na fig. 17 do 20 i na rysunkach tych dwa lan¬ cuchy bez konca 250 i 251, przenoszace podparta szklana 'tafle, rozciagaja sie przez piec równoleg¬ lo le do siebie i ponizej oraz scisle przylegaja do walków 16 podpierajacych. Zaopatrzenie w dwa lancuchy umozliwia jednoczesna obecnosc dwóch tafli w urzadzeniu, zwiekszajac jego wydajnosc. Przykladowo, jedna tafla moze byc ladowana na stacji zaladowczej, podczas gdy druga tafla zbliza sie do konca swojej drogi z mala szybkoscia przez piec, przed przyspieszeniem jego predkosci do wyj¬ scia z pieca, po osiagnieciu wymaganej tempera¬ tury. , 20 Celem pomieszczenia wiecej niz jednej tafli na¬ raz, niezbedny jest podzial napedu walków 16 podpierajacych na zespoly. Zespól walków 16 pod¬ pierajacych stanowiacych oparcie dla tafli pod¬ czas nagrzewania w piecu. Waljti 16 usytuowane w piecu sa napedzane z mniejsza szybkoscia ani¬ zeli walki, o które opiera sie tafle jest przyspie¬ szany w zespole podajacym tafle do pieca. Fig. 17 przedstawia dwa lancuchy 250 i 251. Lancuch 250 rozciaga sie pomiedzy kolem lancuchowym 252 przy stacji zaladowczej, a napedowym kolem lan¬ cuchowym 253 poza wylotem przenosnika, gdzie wyladcwywane sa zahartowane szklane tafle. Kolo lancuchowe drabinkowe 253 zamocowane jest na wale napedowym 254, na którym zamocowane jest takze kolo zebate napedzane 255, zazebiajace sie z kolem zebatym posredniczacym 256. Kolo ze¬ bate posredniczace 256 zazebia sie takze z kolem zebatym 257, które jest polaczone przez sprzeglo 258 z walem 259, napedzanym za posrednictwem 40 skrzynki przekladniowej 260 silnikiem napedowym 261. Drugi lancuch 251 usytuowany jest pomiedzy na¬ pedowym kolem lancuchowym 262 na wylocie urza¬ dzenia, a kolem lancuchowym drabinkowym 263 45 przy zespole podajacym. Kolo lancuchowe drabin¬ kowe 262 zamocowane jest na wale 264, na którym zamocowane jest kolo zebate 265 zazebiajace sie poprzez kolo zebate posrednie 266, z kolem zeba¬ tym 267. Wal 264 mozna polaczyc przez sprzeglo 50 268 z walem 259. Naped na kolo zebate 267 przenoszony jest z kola zebatego 269 przez sprzeglo 270 z walu na¬ pedowego 271. Wal napedowy rozciaga sie od 55 skrzynki przekladniowej 272, która jest napedzana drugim silnikiem 273. Wal napedowy 271 polacz- ny jest poprzez sprzeglo 274 z kolem zebatym 275, które zazebia sie z kolem zebatym 257. Nastepny wal wychodzacy ze skrzynki przekladniowej 260 60 oznaczony jest odnosnikiem 276 i wal ten nape¬ dzany jest przez naped o ukladzie prostokatnym 277 stanowiacym skrzynke przekladniowa, która napedza srodkowy odcinek zespolu o stalej pred¬ kosci walków 16 usytuowanych w piecu. 65 Wal 279 wychodzacy ze skrzynki przekladniowej33 272, polaczony z silnikiem 273, polaczony jest z napedem o ukladzie protokatnym 280, który prze¬ kazuje naped zespolom skrzynek przekladniowych, napedzajacych odcinki o zmiennej predkosci wal¬ ków 16 podpierajacych. Odcinek o mniejszej pred¬ kosci 282 rozciaga sie od wlotu pieca do odcinka o stalej predkosci 278, a drugi odcinek o zmiennej predkosci 282 rozciaga sie od odcinka o stalej predkosci 278 do wylotu pieca. Przez selektywne wlaczanie sprzegiel 258, 268, 270 i 274 rózne od¬ cinki walków podpierajacych moga byc wszystkie napedzane z jednakowa lub rózna predkoscia. Podparcie 283 szklanej tafli sa przedstawione schematycznie na fig. 17 i 18 pokazane bardziej szczególowo na fig. 19. Podparcia 283 sa przymo¬ cowane do lancuchów 250 i 251 w odstepach. W wykonaniu podparcia przedstawione sa parami, kazda para podpór 283 jest zazebiona o dolna kra¬ wedz pojedynczej szklanej tafli 17. Lancuchy 250 i 251 przedstawione sa takze na fig. 20. Górny przesuw lancuchów znajduje sie ponizej lozysk dla walków podpierajacych 15 i podparcia dla dolnej krawedzi tafli sa w ksztalcie wygietego czlonu, którego górne czesci przedsta¬ wione sa szczególowo na fig. 20. Kazde podparcie jest wygiete do srodka i jest uksztaltowane w ten sam sposób jak podparcia przedstawione na fig. 10 dla przyjmowania dolnej krawedzi szkla¬ nej tafli 17 na górna krawedz 285 podparcia. W poblizu tej górnej krawedzi zamocowany jest su¬ wak prowadzacy 285 zwrócony do wewnetrznej powierzchni czolowej podparcia; biegnie on w row¬ kach prowadzacych 286, znajdujacych sie blisko dolnego konca kazdego z walków 16. Kazdy z czlonów podpierajacych 283 wzmocniony jest ze¬ brem usztywniajacym 287 przy jego dolnym kon¬ cu i posiada pierscieniowy kolnierz 288 dla zalo¬ zenia na wal 289, który jest zamocowany we wsporniku 290 czlonu wózka 291, który jest przy¬ czepiony za pomoca zaczepu 292 do lancucha 230. Lancuchy biegna w specjalnie uksztaltowanych prowadnicach 293, które sa zamocowane do dolnej czesci konstrukcji ftieca na plycie podstawowej 294, gdzie jest równiez zamocowana szyna prowa¬ dzaca 295 o kolowym przekroju poprzecznym, na której biegnie rolka diabolo 296. Rolka diabolo 296 biegnaca na szynie prowadzacej 295 i suwak pro¬ wadzacy, biegnacy w rowkach 286 walków 16, slu¬ zy do prowadzenia podpór 283 szklanej tafli. Pod¬ pory 263 przymocowane do drugiego lancucha 251 sa podobnej konstrukcji, chociaz posiadaja dluzsze czlony wózka 291 dla wyciagania z lancucha 251 z rolkami diabolo 296, biegnacymi na tej samej szy¬ nie prowadzacej 295. Fig. 19 przedstawia dolna droge powrotna lan¬ cuchów 250 i 251 z odwróconymi podporami 283 i z nastepna szyna prowadzaca 297, zamocowana na podporach 298 ponizej podlogi pieca, dla prowadze¬ nia przebiegu podpór z powrotem do wlotu pieca. Wyposazenie szyn prowadzacych 295 i 297 dla sprzezenia przez rolki 296 na podporach, zapobie¬ ga potrzebie stosowania dodatkowego podparcia lancucha pomiedzy kolami lancuchowymi. Inna postac urzadzenia, zgodnie z wynalazkiem 956 34 przedstawiona jest schematycznie na fig. 2la i 2Ib. Wykonanie to umozliwia jednoczesna obróbke trzech tafli, zwiekszajac w ten sposób wydajnosc urzadzenia. Urzadzenie posiada .stojace walki 16 podpierajace, nachylone pod malym katem na przy¬ klad okolo 5° do pionu i dolne krótkie walki 19, nachylone do poziomu w ten sam sposób jak w uprzednio opisanym wykonaniu. Kazda z przeznaczonych do hartowania szkla¬ nych tafli jest przenoszona przez urzadzenie na wózku typu przedstawionego na fig. 10 i 11. Urza¬ dzenie podzielone jest na strefy i pierwsza strefa, która jest strefa podajaca na zewnatrz pieca, po¬ siada dziesiec walków 16 i piec dolnych krótkich walków 19. Walek 16, najblizszy wlotu pieca na¬ pedzany jest lancuchem od pierwszego walka 16 pierwszej strefy Gl przenosnika wewnatrz strefy wejsciowej pieca. Pierwsza strefa przenoszenia Gl obejmuje dzie¬ siec walków 16, które sa napedzane przez trzy skrzynki przekladniowe 300, z których pierwsza napedza pierwsze cztery walki 16, a druga i trze¬ cia napedzaja po trzy walki 16. Naped skrzynek przekladniowych przekazywany jest przez silnik hydrauliczny 92, którego wal wyjsciowy polaczo¬ ny jest z napedem o ukladzie prostokatnym 89, z którego wal napedowy przenosi przez napedowy uklad prostokatny 81, naped do zespolu napedu wejsciowego 391, polaczonego ze skrzynkami prze¬ kladniowymi 300. Naped od poczatku do konca przenoszony jest z silnika 92 przez uklad napedowy prostokatny 89 do dolnej napedowej skrzynki przekladniowej 302, z której rozciaga sie wal napedowy 303 od kazdej z czterech dolnych krótkich walków 19 w pierw¬ szej strefie przenoszenia Gl. Druga strefa przenoszenia G2 znajduje sie w srodkowej czesci pieca i obejmuje pietnascie wal- 40 ków 16, które sa napedzane w trzech zespolach po cztery walki kazdy i jednym zespole z trzech walków, przez cztery skrzynki przekladniowe 304. Naped skrzynek przekladniowych przenoszony jest od drugiego silnika hydraulicznego 305, który 45 jest -polaczony z prostokatnym zespolem napedo¬ wym 306, z którego wal napedowy przenosi naped do wejsciowego zespolu napedowego 309 skrzynek przekladniowych przez prostokatny uklad napedo¬ wy 308. Silnik 305 napedza dwie dolne skrzynki 50 przekladniowe 311 bezposrednio przez prostokatny uklad napedowy 306, skrzynki przekladniowe 311 posiadajace waly wyjsciowe 312, które napedzaja osiem dolnych walków 19, które umieszczone sa w strefie przenoszenia G2. 55 Naped z drugiego silnika 305 przenoszony jest przez wal laczacy 313, który polaczony jest z jed¬ na strona pierwszego sprzegla 314 umieszczonego pomiedzy drugim "zespolem przenoszacym G2 a trzecim krótkim zespolem przenoszacym G3, który obejmuje trzy walki 16 i pojedynczy dolny walek krótki 19. Trzy walki napedzane sa przez poje¬ dyncza skrzynke przekladniowa 315, do której na¬ ped dostarczany jest przez wal 316, rozciagajacy 65 sie od prostokatnego ukladu napedowego 317, któ-102 956 36 ry sprzezony jest przez wal 318 z druga strona pierwszego sprzegla 314. Przedluzenie walu 318 przez prostokatny uklad napedowy 317 sprzezony przez nastepny prosto¬ katny uklad napedowy 319, który napedza wal pojedynczy dolnego krótkiego walka 19 tej strefy, z walem 320 sprzezonym z jedna strona drugiego| sprzegla 321 z wyjsciem dolnej skrzynki przeklad-] niowej 323. Ze skrzynki przekladniowej 323 naped przenoszony jest na waly 324 dwóch dolnych krót¬ kich walków 19 w czwartej strefie przenoszenia G4, znajdujacej sie wewnatrz pieca. Czwarta stre¬ fa posiada cztery stojace walki 16, które polaczo¬ ne sa przez skrzynke przekladniowa 325, sprzezo¬ na przez wal 326 z napedem wyjsciowym dolnej skrzynki przekladniowej 323. Przenosnik wewnatrz pieca uzupelniony jest piata strefe przenoszenia G5, która stanowi krótki odcinek obejmujacy trzy walki 16 i pojedynczy dolny krótki walek 19. Trzy walki polaczone po¬ przez skrzynke przekladniowa 327 z napedowym walem laczacym 328, polaczony z dolna skrzynka przekladniowa 329, która napedzana jest przez trzeci silnik hydrauliczny 330 i takze dostarcza naped na wal 331 dla dolnych krótkich walków 19. Wal 332 wychodzacy z dolnej skrzynka przeklad¬ niowej 329 sprzezony jest z druga strona trzecie¬ go sprzegla 332. Pierwszy silnik 92 pracuje w ukladzie jak u- przednio opisano i moze napedzac na przyklad z mala predkoscia wózek ze szklana tafla o szyb¬ kosci 0,025 m/sekunde i 0,06 m/sekunde. Obydwie strefy ladowania i pierwsza strefa Gl przenosni¬ ka piecowego, moga byc napedzane kazda z tych szybkosci pod kontrola kolejnosci wlaczania. Drugi silnik 305 jest silnikiem o stalej pred¬ kosci, który napedza strefe przenoszenia G2 z szybkoscia zapewniajaca predkosc przesuwania sie wózka i szkla 0,06 ml/sekunde. Strefa G2 przenos¬ nika jest dlatego stale napedzana z nastawiona predkoscia piecowa. Trzeci silnik 330 moze byc napedzany z predkoscia dajaca szybkosc pelzania wózka i szkla O^S m/sekunde, którego predkosc wyjsciowa jest taka sama jak predkosc wejsciowa 0,4 m/sekunde i takze predkosc w piecu 0,06 m/se¬ kunde. Szybkosc poruszania sie stref przenosnika G3, G4 i G5 na odcinku wyjsciowym pieca jest regulo¬ wana stanem poruszania sie trzech sprzegiel 314, 321 i 332, które moga byc sprzeglami elektromag¬ netycznymi. Praca zaczyna sie od uruchomienia silnika 92 dla nadania walkom liniowej predkosci 0,025 m/se¬ kunde i gdy zaladowany wózek zostaje wypuszczo¬ ny z zespolu podajacego posuwajacego sie z szyb¬ koscia pelzania w kierunku wejscia do pieca. Po wlaczeniu pierwszego przelacznika krancowego SI, umieszczonego na zewnatrz pieca, przez wózek. Silnik 92 zostaje przyspieszony dla nadania wal¬ kom liniowej predkosci powierzchniowej 0,4 m/se¬ kunde, zwiekszajac w ten sposób szybkosc prze¬ suwania sie szkla do pieca. Strefa Gl pieca otrzy¬ muje wówczas naped dla nadania wózkowi ze szklem predkosci 0,4 m/sekunde dla szybkiego przesuniecia zimnej tafli do pieca. Druga strefa G2 przenosnika pracuje z liniowa predkoscia wal¬ ków 0,06 m/sekunde, przy której to predkosci szklo jest nagrzewane podczas przechodzenia przez piec zalozony przez czas z ta predkoscia. Nastawiony jest czas na przekazniku czasowym T2; po uru¬ chomieniu przelacznika S2, predkosc silnika 92 zmniejsza sie dla zmniejszenia szybkosci strefy Gl przenosnika piecowego do liniowej predkosci walków 0,06 mi/sekunde, z która to predkoscia trwa przesuwanie sie szkla do drugiej strefy przeno¬ szenia G2, która stale pracuje z ta predkoscia. Gdy szklana tafla przesunela sie do strefy prze¬ noszenia G2, strefa Gl gotowa jest do przyjecia nastepnej tafli i jej szybkosc zostaje zmniejszona do szybkosci pelzania 0,025 m/sekunde, a nastepna tafla szkla ladowana jest z zespolu podajacego. W tym etapie pierwsze sprzeglo 314 zostaje wlaczone a drugie sprzeglo 321 zostaje wylaczone, a strefa przenoszenia G3 pracuje takze z liniowa predkoscia walków 0,06 m/sekunde. W miedzyczasie trzeci silnik 330 pracuje dla na¬ dania napedu strefom przenoszenia G4 i G5, ze zwiekszona predkoscia wyjsciowa tak, ze poprzed¬ nie szklo jest w tym czasie przyspieszane i prze¬ suwa sie szybko przez wylot z pieca do ram dmu¬ chajacych 37. Trzecie sprzeglo 332 zostaje wlaczone tak, ze strefy G4 i G5 pracuja obydwie ze zwiekszona predkoscia wyjsciowa. Gdy tafla znajduje sie pomiedzy ramami dmu¬ chajacymi, silnik 330 jest przyspieszany dla nape¬ dzania tafli z predkoscia 0,06 m/sekunde, trzecie sprzeglo 332 zostaje wylaczone i wlaczone zostaje drugie sprzeglo 321 tak, ze strefa przenoszenia G4 pracuje teraz takze z predkoscia 0,06 m/sekunde, gotowa do przyjecia goracej szklanej tafli, której krawedz prowadzaca przesuwa sie ze strefy prze¬ noszenia G3 do strefy przenoszenia G4. Przesuwanie sie szkla trwa dopóki krawedz pro¬ wadzaca nie osiagnie konca strefy przenoszenia G5. Krawedz tafli przekracza teraz koniec strefy przenoszenia G2 i przy koncu nastawionego uprzed¬ nio czasu nagrzewania arkusza bez deformacji, przekaznik czasowy powoduje wylaczenie pierw¬ szego sprzegla 314, podczas gdy drugie sprzeglo 322 pozostaje wlaczone, trzecie sprzeglo 332 zostaje ponownie wlaczone i trzeci silnik 330 jest przy¬ spieszany dla napedzania stref przenoszenia G3, G4 i G5 z predkoscia wyjsciowa, przyspieszajac w ten sposób wyjscie goracego szkla z pieca do po¬ lozenia pomiedzy ramami dmuchajacymi, gdzie predkosc koncowej strefy G5 przenosnika jest zmniejszona i szklo jest hartowane gdy przechodzi ponizej ram dmuchajacych. W czasie gdy goraca tafla szklana jest przyspie¬ szana do wyjscia z pieca, nastepna tafla przesu¬ wa sie przez piec w strefie przenoszenia G2 z predkoscia 0,06 m/sekunde, a strefa przenoszenia Gl i strefa ladowania powraca do predkosci pel¬ zania, przygotowujac sie do ladowania nastepnej szklanej tafli. W ten sposób znajduja sie w urza¬ dzeniu jednoczesnie trzy tafle szklane i czas ob- 65 róbki jest znacznie zmniejszony. 40 45 50 55 60ióz 9S6 37 38 Drugi i trzeci silnik moga byc silnikami hydra¬ ulicznymi tego samego typu co silnik 92 i moga byc napedzane w ten sam sposób pod kontrola obwodów przelaczajacych, pobudzanych za pomoca przelaczników krancowych, umieszczonych w stre¬ fach przenoszenia i wspóldzialajacych programo¬ wanych przekazników czasowych. Alternatywnie silnika moga byc silnikami elek¬ trycznymi, regulowanymi przez Impulsowe obwody liczace, w których liczniki nastawiane sa dla re¬ gulacji przedzialów czasowych pracy silników z róznymi predkosciami, W innym wykonaniu silniki moga byc silnikami elektrycznymi, których predkosc regulowana jest przez obwody tyrystorowe z mozliwoscia dopaso¬ wywania predkosci tych trzech silników. Zmiany predkosci sa wywolane przez wózek 18 gdy prze¬ chodzi on przez piec i uruchamia przelaczniki krancowe. Wynalazek obejmuje piec do nagrzewania szkla przed procesem hartowania lub giecia i technologie hartowania o niskich kosztach inwestycyjnych z nagrzewaniem szkla w pozycji odchylonej od pio¬ nu dla kolejnej obróbki pomiedzy pionowymi ra¬ mami dmuchajacymi luib w matrycach do giecia. Gdy szklo jest giete pomiedzy pionowymi matry¬ cami moze byc nastepnie opuszczane do zbiornika z ciecza chlodzaca. Stwierdzono, ze odksztalcenie i znakowanie szkla jest minimalne i jest o wiele mniejsze anizeli przy stosowaniu konwencjonalnego poziomego ukladu z trzonem walkowym, poniewaz powierzchnia styku szkla z walkami jest ograniczona do obszaru wierz¬ cholka szkla, gdzie opiera sie ono o walki. PL PL PL PL PL PL PL