Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia gamma-L-glutamylotauryny o wzorze podanym na rysunku. Zwiazek ma szczególnie korzystne dzialanie bio¬ logiczne, posiada szerokie spektrum dzialania lecz¬ niczego i profilaktycznego w zmianach chorobo¬ wych spowodowanych bezposrednio luib posrednio uszkodzeniami „AGAS" (aerobiosferyczny genety¬ czny uklad adaptacyjny). W celu wyjasnienia hasla „AGAS" ponizej wy¬ liczono wazniejsze tkanki i narzady tworzace uklad „AGAS". a) Wszystkie biologiczne powierzchnie graniczne stykajace sie z powietrzem atmosferycznym jako biosfera (skórne i tworzywa skóry, cornea i con- junctiva, wnetrze jamy ustnej i gardzieli, drogi oddechowe i pluca), b) szkielet i konczyny (kosci rurowe i gabcza¬ ste, przeguby kuliste, membranyrynowialne, mies¬ nie szkieletowe). c) narzady biorace udzial w gospodarce jonami (transepiteliczny uklad transportu: kosmki jelito¬ we i kanaliki nerkowe), d) uzebienie do rozdirabniaoia pokarmów (moco¬ wane w zebodolach krzemiami), e) narzady sluchu, wechu i glosu. Zwiazek wytworzony sposobem wedlug wynalaz¬ ku wywiera wiec na wyliczone narzady ewentu¬ alnie tkanki ukladu „AGAS" korzystne dzialanie biologiczne, ewentualnie terapeutyczne. Zwiazek wytworzony sposobem wedlug wynalaz¬ ku oddzialywuje dalej na nastepujace funkcje zwia¬ zane z ukladem „AGAS": ochrona przeciwpromiien- na, dzialanie aktywizujace ogólnie mezenchyme, ochrona przed stale narastajacym niebezpieczen¬ stwem infekcji i zabrudzenia skóry i sluzówki (wytwarzanie lizozymerów wilgotnej sluzówki, ak¬ tywizacja nablonka blyszczacego w drogach odde¬ chowych itd.), wzmocnienie ochrony przeciw infek¬ cjom wirusowym i grzybicom. Zwiazek wytwarzany sposobem wedlug wynailaiz- ku dziala przeciwko stale i w wysokim stopniu na¬ rastajacym stresom zycia na ladzie (np. wplywy meteorologiczne, duze róznice temperatur miedzy noca i dniem, zwiekszone niebezpieczenstwo ska¬ leczen), poniewaz stabilizuje zespól adaptacyjny i równoczesnie ochrania przed uszkodzeniami tkan¬ ki glucocorticoidae (np. uszkodzeniami tkainkii lacz¬ nej, uszkodzeniami podstawowej substancji kost¬ nej itd.). Rozwój homoestazy immunologicznej (wzmozone mozliwosci okreslenia w ciele, które komórki sa wlasciwe, a które nie). Zwiazek wytworzony sposobem wedlug wynalaz¬ ku wywiera czesciowo bezposrednio, czesciowo przez odchylenie witaminy A wplyw na metabolizm przez wytwarzanie z witaminy A metabolitów o silnie polarnym charakterze. Dzialanie to jest porówny¬ walne z dzialaniem parathormonu na enzym 25- -hydroksy-cholekalcyferolo-1-a-hydroksylazy kana¬ lików nerkowych. To wyjasnienie czyni zrozumia- 102 866102 866 lytn szerokie farmakologiczne, biochemiczne i te¬ rapeutyczne dzialanie zwiazków wytwarzanych spo¬ sobem wedlug wynalazku. Kierunki tego dzialania sa nastepujace: i ^*Dzialanie charakteru witaminy A: I a) Dzialanie farmakologiczne i biochemiczne: znaczone siarczany tobudowywuja sie w zwiekszo- foW^ rozmiarze* dfc' chrzastek szczurów, ewentual- ffle iULLtwli dcill^j i tkanki watroby i jezyka 10 embrionów kurzych, znaczony radioaktywnie fosfor wbudo/wywuje sie w zwiekszonej skali w chrzast¬ ki szczurów, wystepuje wzmozone dzialanie synte¬ zy siarczanów chondroityny, korzystne dzialanie na leczenie ran ewentualnie na pogorszone lecze¬ nie ran przez doswiadczalne podawanie kcrtyzo- nu u psów i szczurów, wzmozenie dzialania wita¬ miny A w hipo- 1 hiperwitaminozach wywolanych doswiadczalnie u szczurów i psów, dzialanie ha¬ mujace stres wywolany choroba wrzodowa, dziala¬ nie ulatwiajace degranulacje nastocytów, dzialanie wzmagajace wytwarzanie linozymu, dzialanie na gospodarke pierwiastkami sladowymi (krzem, cynk, miedz, mangan, fluor), dzialanie wzmagaja'e two¬ rzenie nablonka, wzmagajace aktywnosc fosfatazy zasadowej, na wywolane lokalnie dzialaniem wita¬ miny A granulowanie, powodowanie bardzo plas¬ kiego przebiegu krzywej dawka-dzialanie, ewen¬ tualnie zmiana przepisu przy duzych dawkach, dzialanie aktywizujace na aparat Colgie'go, ko¬ rzystne dzialanie na budowe komórek kielichowa- tych, dzialanie wzmacniajace stezenie witaminy A. b) dzialanie kliniczno-terapeutyczne: kerato:un- junctivis sioca, syinchrom Sjoirgein'a, rhino-lairyngo- -pharyngitis, sioca, ozaena, chroniczne bronchitis, sinobronchitis, mucoviscidose, konstytucjonalne choroby jezyka u malych dzieci, paradentoza, sklon¬ nosc do zakazen skóry i sluzówki wirusami i grzy¬ bami, antagonistyczne dzialanie do kortyzonu, ko¬ rzystne dzialanie na przebieg leczenia ran poope¬ racyjnych i sluzówki, erosio colli, schorzenia ro¬ dzaju pruritius, obnizenie wrazliwosci ruchowej i smakowej. B) Dzialanie bez charakteru witaminy A. a) Dzialanie farmakologiczne i biochemiczne: 45 dzialanie na poziom cukru we krwi w sensie przej¬ sciowego obnizenia, dzialanie wzmagajace fosfa- turie, dzialanie obnizajace poziom fosforu w oso¬ czu krwi, dzialanie ochronne przed promieniowa¬ niem, dzialanie skracajace czas osiagniecia celu w 50 badaniach labiryntowych ze zwierzetami, dziala¬ nie zmniejszajace w wywolanych doswiadczalnie zatruciach fluorem i kadmem, dzialanie wzmaga¬ jace cykliczne opróznienie nerek z fosforanu ade¬ nozyny, dzialanie wzmagajace aktywnosc y-gluta- 55 mylotranspeptydazy (CGPT), dzialanie wzmacniaja¬ ce aktywnosc tyrozynoaminotransferazy enzymów watroby. jb) Dzialanie lecznicze: slabe uszkodzenia popro- mieniowe, Vitilgo, hipotonia miesni, dzialanie psy- 60 choenergetyzujace, korzystne dzialanie w stanach ozdrowieniowych i gerontologicznych oraz na funk¬ cje mnestyczne, sklonnosci cheloidalne, Spondylo- sis ankylopoetica, choroby narzadów ruchu pole¬ gajace na oslabieniu zasiliflifl,* Fundus sklerotycz- w 40 ny, Amylcidoza, Morphea, mastopathia fibrocysto- logiczna. Przy podawaniu zwiazku wytworzonego sposo¬ bem wedlug wynalazku czas traktowania jest nie¬ zwykle zróznicowany. Liczne choroby (np. Phi- no-laryngo-pharyngitis sicca) staja sie bezobjawo- we juz po dwóch tygodniach doustnego podawa¬ nia 3 razy dziennie po 5 jmg, do symptomatycznej poprawy w innych chorobach (np. paradontoza, synchrom Shorgen'a) potrzeba jest do dwóch mie¬ siecy, a przy jeszcze innych chorobach (np, Spon- dylosis ankylopoetica) leczenie musi trwac od trzech do szesciu miesiecy. Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia y-L-glutamylotauryny polegajacy na tym, ze Y-L-glutomylooliigopeptyd poddaje sie reakcji z ta¬ uryna w obecnosci transpeptydazy gammaglutamy- lowej. Ze zwiazku wytworzonego sposobem wedlug wy¬ nalazku mozna wytwarzac w prosty sposób do¬ wolne preparaty farmaceutyczne, ochronne, kos¬ metyczne ewentualnie weterynaryjne. Preparaty te moga zawierac jeden skladnik czynny lub kom¬ binacje skladników czynnych. Dawka czytego sklad¬ nika czynnego wynosi 50—500 nanogramów na dzien i kilogram wagi ciala i podaje sie w trzech dawkach jednorazowych. Tabletka zawiera 2—20 |jig, korzystnie 10 \ig skladnika czynnego i oprócz tego obojetne biolo¬ gicznie nosniki, np. cukier mlekowy, skrobia oraz zwykle substancje pomocnicze przy tabletkowaniu takie jak srodki granulujace i poslizgowe, np. po- liwinylopirolidon, zelatyna, talk, stearynian mag¬ nezu, aerosil itp. Przy bardzo malych dawkach ko¬ rzystne jest dodawanie substancji czynnej w po¬ staci roztworu do masy tabletek jeszcze przed gra¬ nulowaniem i mieszanie gniotownikiem. W ten sposób substancje czynna rozdziela sie równomier¬ nie. Substancja czynna jest stabilna, tabletki wiec moga byc rozprowadzane w handlu bez podawania terminu. Zawartosc substancji czynnej w tablet¬ kach o przedluzonym dzialaniu, ewentualnie ka¬ psulek spensularnych moze wynosic 10—20 |xg. W preparatach do wstrzykiwan korzystna daw¬ ka wynosi 5—10 fig na ampulke. Mozna przy tym stosowac wstrzykiwanie domiesniowo, podskórnie i dozylnie. W podanym stezeniu srodek czynny nie uszkadza ani tkanki ani scian naczyn. Srodek czynny moze byc oprócz tego stosowa¬ ny infuzyjnie. Czopki zawieraja 2—20, korzystnie okolo 10 mikrogramów substancji czynnej i wy¬ twarza sie je z masla kakaowego lub z odpowied¬ niego do tego celu syntetycznego wosku lub tlusz¬ czu np. z wytwarzanej w Republice Federalnej Nie¬ miec masy Imhausen. Zawartosc substancji czynnej w masciach kos¬ metycznych lub sluzacych do leczenia skóry wy¬ nosi okolo 0,1—1 mikrograma na gram. Podstawa masci moze byc hydrofilowa lub hydrofobowa i zawierac zwykle skladniki, np. cholesteryne, para- fine gliceryne, lanoline* maslo kakaowe, olej Ma¬ ny itd. Substancje czynne moga prócz tego byc przetwa¬ rzane na preparaty aerozolowe, przy czym zawar¬ tosc substancji czynnej wynosi równiez 0,1—1 mi-102 866 krograma na gram. Przy preparowaniu tabletek podjezykowych jedna tabletka zawiera 10 mikro- gramófW substancji czynnej a czas rozpadku tablet¬ ki wynosi okolo 1/2—1 godziny. Polimery do przedluzonego wydzielania substancji czynnej moga byc przykladowo przygotowane jako zawiesina i zawierac 1—5 mokrogramów substan¬ cji czynnej na gram polimeru. Preparaty do wstrzy- kiwan z przedluzonym dzialaniem mozna wytwa¬ rzac badz stosujac wysokoczasteczkowe polimery, badz z soli utworzonych z wysokoczasteezkcwych zasad organicznych np. histazy, protaminy i zwiaz¬ ku wytworzonego sposobem wedlug wynalazku, przy czym jedna ampulka zawiera 10—20 mikro- gramów substancji czynnej. Puder do celów kosmetycznych lub leczenia skó¬ ry wykonuje sie ze zwyklymi nosnikami np. tal¬ kiem i zawiera on substancje czynna w stezeniu 0,1—1 \ig substancji czynnej na gram pudru. Dla leczenia oczu zwiazek przeksztalca sie w krople ewentualnie masci mieszajace sie lub nie mieszajace sie z plynem lez. Zawieraja one 0,1—1 mikrograma substancji czynnej na gram prepara¬ tu. Dzieciom nalezy podawac zwiazki wytworzona sposobem wedlug wynalazku w dawkach okolo 0,3 mokrograma na kilogram wagi ciala. Preparaty sterylne wytwarza sie korzystnie przez saczenie sterylne. Pozadane dzialanie zapobiegawcze, farmakolo¬ giczne lub kosmetyczne wymienionych preparatów mozna wzmocnic i uzupelnic w licznych kombina¬ cjach. Jako mozliwe dodatki czynne biologicznie- stosu¬ je sie witaminy A, C, E i K, pierwiastki sladowe, kortyzon i jego pochodne, progesteron, hormony gruczolu tarczycy, substancje dzialajace radiomi- metrycznie i immunosupresywnie, psychofarmace- utyki, przede wszystkim srodki uspokajajace ty- moleptyki, organiczne zwiazki krzemu, preparaty gerontologiczne, srodki obnizajace poziom chole¬ sterolu we krwi, antyhistaminowe itd. Dozowanie tych czynnych dodatków jest takie jak przy samo¬ dzielnym, zwyklym, leczniczym ich dawkowaniu. Zwiazek wytworzony sposobem wedlug wyna¬ lazku mozna stosowac równiez jako dodatek do mieszanek zywieniowych i leczniczych. Oddzialy- wujac czesciowo na przyrost wagi, czesciowo zmniejsza zapotrzebowanie na witamie A, ewen¬ tualnie poprawia jej przemiane. Dalej zwiazek ten poprawia przyswajanie pierwiastków sladowych — ich poziom we krwi podnosi sie. Przy stosowaniu zwiazku jako dodatku do paszy dla zwierzat do¬ zowanie doustne wynosi korzystnie 200 nanogra- mów na kilogram i dzien. Stezenie w mieszankach paszowych odpowiada w przyblizeniu zawartosci — 2 mikrogramów/kilogram, ewentualnie 1—2 mg/ tone paszy, czyli stezeniu 0,001—0,002 ppm. Z uwa¬ gi na tak bardzo male stezenia stosowanie zwiazku jako dodatku paszowego jest szczególnie oplacal- ne ekonomicznie. Zwiazek wytworzony sposobem wedlug wynalaz¬ ku korzystnie dodaje sie do mieszanek witamino¬ wych lub stosujac w mikrokapsulkach, które za¬ wieraja prócz tego inne potrzebne doda,ki paszo- we. Zwiazek moze prócz tego byc stosowany w wodzie pitnej, soli lizawkowej lub niekiedy rów¬ niez jako aerozol. W leczeniu weterynaryjnym zwiazek wytwarza¬ ny sposobem wedlug wynalazku ma tzkie same ld zakresy zastosowan jak w medycynie np. przy uszkodzeniu skóry (ciecia), leczeniu ran, zlama¬ niach. Nastepujacy przyklad ilustruje wynalazek. Przyklad. W 900 ml wody rozpuszcza sie 6,05 g (50 mmoli) 2-amino-2-(hydroksymetylo)-pro- pano-l,3-diolu (TRJS), 4,38 g (75 moli) chlorku so¬ du, 2,50 g (20 mmoli) tauryny i 6,14 (20 mmoli) zredukowanego glutationu. Roztwór doprowadza sie do wartosci pH 8,0 za pomoca stezonego kwa- su chlorowodorowego, po czym roztwór uzupelnia , . , sie woda do objetosci 1 1. Do roztworu dodaje sie ' •j IDO mg zaczynu gamma-glutamylotranseptydazy (wyodrebnionej z nerki swini metoda M. Orlowski, A. Meistcrz 5. Biol. Chem. 240, 338/1965). Roztwór pozostaWst sie do odstania w temperaturze 37°C na jedna godzine, nastepnie dodaje do niego 100 ml 5%; roztworu kwasu trójchlorooctowego. Wy¬ tworzony osad oddziela sie za pomoca wirówki, po czym roztwór kwasu trójchlorooctowego ekstra- huje sie w ekstraktorze pracujacym w sposób cia¬ gly w ciagu 8 godzin. Nastepnie roztwór odparo¬ wuje sie do objetosci okolo 100 ml w temperatu¬ rze 30°C pod zmniejszonym cisnieniem i przenosi na 2,2—50 cm kolumne wymieniacza jonowego na¬ pelniona zywica Dowex 1 w mrówczanie. Substan¬ cje zaabsorbowana na kolumnie eluuje sie 1 N kwasem solnym. Otrzymuje sie 50 ml roztworu kwasu solnego. Roztwór ten odparowuje sie naj¬ pierw w temperaturze 30°C pod cisnieniem 15 mm Hg, a nastepnie w temperaturze pokojowej pod cisnieniem 0,1 mm Hg do sucha. Pozostalosc rekrystalizuje sie z 8010/*; etanolu. Otrzymuje sie 250—300 mg gamma-L-glutamylotauryny. 50 PL PL PL PL PL PL PL