PL95442B1 - Zeliwo szare - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest zeliwo szare przeznaczone szczególnie do odlewania w formach trwalych, zwlaszcza kokilach.W odlewach ze znanych zeliw szarych, szczególnie przy odlewaniu ich w formach trwalych, w wyniku wydzielen strukturalnych ledeburytu i cementytu powstaja w warstwie przypowierzchniowej lub w calym przekroju zabielenia. Warstwa zabielona charakteryzuje sie duza twardoscia, która utrudnia, a czesto i uniemozliwia obróbke skrawania, oraz niska udarnoscia. Wyzarzanie odlewów zmniejsza wprawdzie czesciowo te niedogodnosci, jednak przedluza cykl produkcyjny, a w przypadku odlewów o skomplikowanych ksztaltach powoduje czesto ich deformacje.Zabielenia powstaja takze w odlewach wykonywanych w formach piaskowych, szczególnie przy odlewach cienkosciennych o duzej powierzchni.Znane sa zeliwa, do których dodane jest aluminium w ilosci mniejszej niz 0,25% wagowych lub wiekszej niz 2,5% wagowych. Zeliwa te maja obnizona sklonnosc do zabielen, przy czym w odlewach z zeliwa o zawartosci mniejszej niz 0,25% wagowych aluminium wystepuja jeszcze zabielenia, zas zawartosc powyzej 2,5% wagowych aluminium w zeliwie obniza jego lejnosc.Stwierdzono zgodnie z wynalazkiem, ze do znanego zeliwa zawierajacego wagowo: C = 2,40—4,20%, Si =1,00-3,00%, Mn = 0,00-1,00%, P = 0,00-1,00%, 8 = 0,01-0,10%, dodanie 0,25-2,00% aluminium powoduje zmniejszenie zabielen w odlewach wykonanych z tego zeliwa.Zeliwo wedlug wynalazku posiada takze mala sklonnosc do zabielen przy zawartosci pierwiastków stopowych podanych w procentach wagowych: cyny < 0,10%, miedzi < 1,00%, chromu < 0,50%, niklu < 1,00%, antymonu < 0,30%, molibdenu < 0,50%, wanadu < 0,50%, tytanu < 0,10%, boru < 0,0,1 %, przy czym pierwiastki te sa dodawane do zeliwa celowo lub wystepuja w zeliwie jako naturalne skladniki surowców.Korzystnym jest stosowanie nastepujacej technologii wytwarzania zeliwa wedlug wynalazku. Po roztopieniu wsadu w piecu elektrycznym oraz przegrzaniu cieklego zeliwa do temperatury 1350—1450°C usuwa2 95 442 sie zuzel z kapieli metalowej. Aluminium wprowadza sie wraz z wsadem lub po jego roztopieniu i usunieciu zuzla. Po usunieciu zuzlu w temperaturze 1350-1450°C przeprowadza sie modyfikacje cieklego zeliwa, na przyklad za pomoca 0,2% wagowych CaSi31, po czym tak otrzymanym zeliwem zalewa sie przygotowane formy.Ilosc wprowadzonego do zeliwa aluminium zalezy od zawartosci w nim pierwiastków grafityzujacych i od szybkosci chlodzenia odlewów, im pierwiastków grafityzujacych jest mniej i im wieksza szybkosc chlodzenia odlewów, tym dodatek aluminium do zeliwa jest wiekszy. < Zeliwo wedlug wynalazku nadaje sie takze do wytapiania w zeliwiaku z zimnym lub goracym dmuchem.W przypadku tym aluminium zostaje dodane do zbiornika lub bezposrednio do kadzi rozlew ni czej w stanie stalym lub cieklym.Sklad zeliwa w procentach wagowych ilustruja ponizsze przyklady wykonania.Przyklad I. Do zeliwa o skladzie: C - 3,8%, Si = 2,00%, Mn = 0,35%, P = 0,08% i S = 0,05% dodano Al = 1,0%. Z zeliwa wykonano nastepnie odlewy, których sciany ©grubosci 7 mm, byly intensywnie, obustronnie, chlodzone oraz odlewy z rdzeniami, których sciany ©grubosci 3,5 mm byly chlodzone jednostronnie. Tak wykonane odlewy posiadaly przeslony calkowicie szare bez zabielen i byly dobrze obrabialne skrawaniem. Wytrzymalosc na rozciaganie tego zeliwa wynosila 26 da N/mm2, natomiast twardosc 219-249 HB.Przyklad II. Do zeliwa o skladzie: C = 3,6%, Si = 2,4%, Mn = 0,35%, P = 0,35% i S = 0,05% dodano Al =0,5%, a takze dodatki stopowe Sn =0,07%, Sb =0,15% oraz B =0,003%. Z zeliwa wykonano odlewy kokilowe, jak w przykladzie I, które posiadaly strukture perlityczna bez wydzielen ferrytu z bardzo drobnym grafitem platkowym lub punktowym. Twardosc tego zeliwa wynosila 260-285 HB, przy czym bylo ono bardzo dobrze obrabialne skrawaniem oraz bardzo odporne na scieranie i zuzycie. « Przyklad III. Do zeliwa o skladzie: C = 3,6%, Si = 2,6%, Mn = 0,4%, P = 0,3% i S = 0,06% dodano Al = 1,5%, a takze dodatki stopowe Cu = 0,5%, Cr = 0,5%, Ni = 0,1 %, Mo = 0,4%, V = 0,2% oraz Ti = 0,05%.Z tak przygotowanego zeliwa wykonano odlewy kokilowe, które posiadaly strukture perlityczna z równomiernie rozlozonym drobnym grafitem platkowym. Twardosc tego zeliwa wynosila 285—337 HB. Zeliwo bylo bardzo dobrze obrabialne skrawaniem i odznaczalo sie duza zaroodpornoscia, przy czym nadawalo sie do pracy przy zmiennych obciazeniach w temperaturze do 800°C. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe Zeliwo szare przeznaczone szczególnie do odlewania w formach trwalych, zwlaszcza koktlach, o skladzie w procentach wagowych C = 2,40-4,20%, Si = 1,00-3,00%, Mn = 0,00-1,00%, P = 0,00-1,00%, S = 0,01-0,10%, znamienne tym, ze zawiera wagowo aluminium w ilosci 0,25—2,00% i ewentualne dodatki stopowe w ilosci Sn < 0,10%, Cu < 1,00%, Cr < 0,50%, Ni < 1,00%, Sb < 0,30%, Mo < 0,50%, V < 0,50%, Ti < 0,10%, B < 0,01 %. Prac. Poligraf. UPPRL naklad 120+18 Cena 45 zl PL