Opis patentowy opublikowano: 15.11.1977 93498 MKP A23c 13/02 AOlj 11/06 Int. Cl* A2 Twórca wynalazku: Uprawniony z patentu: Alfa — Laval AB, Tumba (Szwecja) Sposób oddzielania plynnych produktów mleka Przedmibiteim wynalazku jest sposób oddzielania plynnych produktów mleka przez filtrowanie. Wedlug szwedzkiego opisu patentowego nr 17 335 znany jest filtr przeznaczony do oddzielania mleka droga filtrowania. W filtrze tym oddzielania plyn¬ nych produktów mleka dokonuje sie przez proste przepuszczenie produktów mleka przez wiele warstw przegród wykonanych z materialu poro¬ watego. Jednakze zdolnosc przerobowa tego fil¬ tra jest znacznie ograniczona ze wtzglejdu na szyb¬ kie zatykanie sie porów w przegrodach fillbra, zwla¬ szcza jesli zawartosc tluszczu jest znaczna. Z tego wzgledu ujawniony w wymienionym opisie filtr nie znajduje zastosowania w skali przemyslowej, a oddzielanie plynnych produkltów mleka w skali przemyslowej dokonuje sie przez odwirowywanie. Sposób oddzielania plynnych produktów mleka przez filtrowanie, wedlug wynalazku polega na tym, ze mleko lub smietane przepuszcza sie wzdluz powierzchni materialu filtrujacego, którego prze¬ wazajaca ilosc porów ma wielkosc 0,2 do 1*0 am, w strumieniu o szybkosci co najmniej 0,5 m/sek., przy czyim zbierane mleko przechodzi pirzez filtr pod cisnieniem kropili przynajmniej 0,2 kG/cm2, a wieksza czesc produktu, wzbogacona smietana, po¬ wraca do wlotu fiUtra. Przy takim postepowaniu okazuje sie, ze ku¬ leczki tluszczu w mleku lub smietanie sa z jednej strony zatrzymywane przez filtr tak, ze nie mo¬ ga przezen przedostac sie, a z drugiej stirotny ahwy- tane sa z powierzchni filltira stirumienieim cieczy przeplywajacym wzdluz jego powierzchni z tak wysltarczajaca predkoscia, ze filttr nie ulega zat¬ kaniu, i przez to jest zdolny do niezaklóconego funkcjonowania, mimo przylepiajacej sie do niego warstwy simietany. Skoro kropelki tluisizcizu i baklterde w mleku maja te sama wielkosc oznacza to, ze uzyskane zbierane mleko bedzie wolne od bakterii i to tym skuteczniej im filitr ma mniejsze pory. Jezeli fil¬ trowanie kropelek tluszczu przebiega zadawalaja¬ co, zbierane mleko bejdzie kompletnie wolne od bakterii. W taikiim razie oznacza to, ze sterylizo¬ wanie zbieranego mleka przez ogrzewanie nie jest konieczne. Okolicznosc ta ma swoje zalety, albo¬ wiem ogrzanie zbieranego mleka szkodzi obecne¬ mu w nim bialka i jednoczesnie pisuje jego smak. Okazalo sie równiez, ze wynalazek umozldjwiia od¬ dzielanie kuleczek tluszczu od produktu mleczne¬ go w sposób ba^iziej pelny niz przez wirowanie. Tak wiec mozna otrzyimac zbierane mleko jeszcze bardziej chude niz poprzednio^ o zawartosci tlu¬ szczu ponizej 0,05%, jesli oddzielanie przeprowadzi sie za pomoca filtra, w którym, wiekszosc jego porów ma wielkosc najwyzej 1,0 ^tm. Im wieksza jest szybkosc sitrumdenia mleka lub smietany przeplywajacego wzdluz powierzchni fil¬ tra, tym wolniejszy jest ten ostatni od osadów smietanki. Duza szybkosc sitruimienia dojprowadza jednakze do odpowiednio nizszej koncentracji 93 49893 498 je^yiritoiei^eckizielaiie za szych tfoffalh ItaL^-zc opr smietany w produkcie, który tylko przeslizgnal sie wzdluz powierzchni filltru. W celu unikniecia nie¬ dogodnego, bo nazbyt czestego powtórnego wply¬ wania tego produktu do wiloltu filtru stwierdzono, iz szybkosc strumlienia raczej nie powinna prze¬ kraczac 20 m/sek. Jezeli pozadane jeslt dokonywanie oddzielania przy duzym przerobie, produkt mleczny moze byc najpierw oddzielony za pomoca filtru, w którym przewazajaca ilosc jego porów ma wielkosc nie wiejkstea niz 10 ^m. Tyim sposobem otrzymuje sie smietane, która ze wzgledu na duze wymiary jej kropelek, nadaje sie do przerobu na maslo. Po¬ nadto uzylskuje sie zbierane mleko o wzglednie wysokiej zawartosci tlul&zczu. To zbierane mleko pomoca filtra o mniej- oprócz smietany uzyskuje si^ zbierane mleko £ zajdatnej, niskiej zawairtosci tluszczu,W,?ten spo«3b do ostatnio opisanego od¬ dzielania stqsiuje sot filtr, w którym przewazaja¬ ca ilosc Jeg^polEÓ&wJna wielkosc prayriagimtiiiej 0,2 ^m. Smietana uzyskiwana przez oddzielanie spo¬ sobem wedlug wynalazku i majaca na przyklad % (tluszczu moze byc poddalwana dalszemu za- gejszczaniu iprzez. poiwtóilne fdlUtroiwanie, az do uzy¬ skania na przyklad 50% tluszczu. Tak dtrzyimana smietana nadaje slie do wyrolbu masla. Przedmiot wynalazku zostanie. blizej omówiony w oparciu o rysunek^ na którym fig. 1 przedstawia przykladowo wykonanie filtira dio stosowania spo¬ sobu wedlug wynalazku, iw przekroju wzdluznym, zas fig. 2 — instalacje doprolwadzajaca poddawany oddzielaniu produkt i odprowadzajaca uzyskane z^ oddzielania produkty, w schemacie ideowytm. Na flig. 1, plyty 1 i 2 polaczone sa ze soba sru¬ bami i ttworza pusta, przestrzen 3 prosltapadloscien- nego ksztaltu. Przegroda 4, sluzaca jako filtr i dzielaca przestrzen 3 na dwie czesci, scisnieta jest miedzy plytami. Przegroda ta, kltóra róiwnie dobrze moze byc przegroda z ponolwaitego tworzywa sztu- cznelgo, jest sciskana wzdluz swych powierzchni obwodowych, gdzie diwie pierscieniotwe uszczelki gumowe 5 i 6, znajdujace sie naprzeciwko siebie, uszczelniaja przestrzen 3, by zapobiec przecie¬ kom wzdluz miejsca laczenia plyt. Przegroda fil¬ trujaca 4 wzmacniana jest przeciw cisnieniu fil¬ trowania za pomoca plyty 7, wykonanej z porowa¬ tego materialu,, takiego jak spiekana nierdzewna stal. Strzalka 8 wskazuje kierunek doprowadzania produktu mlecznego' o temperaturze 45^560C, przy uzyciu nieuiwidocznionej pampy, wytwarzajacej cis¬ nienie niezbedne do filtrowania. Strzalka 9a wska¬ zuje kierunek wyplyfwanda uzyskanego1 koncentra¬ tu, a strzalka 9b kierunek wyplywania zbieranego mleka pb, jego przejsciu przez przegrode 4. Na fig. 2 uIwMoczniono instalacje,, która pozwa¬ la prowadzic filtrowanie w dlugiim okresie czasu. Wlot 8 urzadzenia jest polaczony z pampa 10, a niezbedne dla filtrowania cisnienie reguluje sie zaworem 11, wstawionym na wylocie uzyfckiwane- go koncentratu 9a. W celu otrzymania pozadane¬ go zageszczenia koncentratu, mozliwie duza czesc tego (ostatniego wraca przewiodem 12 do wlotu pompy 10. Urzadzenie pracuje w nastepujacy spo¬ sób. Produkt mleczny, jaki ma byc poddany fil¬ trowaniu, wiplyiwa przez wlot 8 i na swej drodze do wylotu 9a przeplylwa wzdluz powierzchni prze- io grody 4. Dzieki dlawieniu- strumienia na wylocie 9a i cisnieniu tu wytwairzanemu, w g6rmej czesci przestrzeni 3 zbierane mleko przenika przez prze¬ grode 4 i podpierajaca ja plyte 7, by wyplylwac / przez wylot 9b. Cisnienie kropli na filitir wynosi od 0,2 do 3 kG/om2, a szybkosc stnuimlienia wzdluz powierzchni filtra od 0,5 do 20 m/sek. Przyklad. Filtr wedlug fig. 1 i 2, majacy przestrzen 3 o wymiarach 50X60X0,2 imm oraz przegrode 4 wykonana z esltru celulozowego z no- minaina wielkoscia porów 0,45X,10_6 m, polaczo¬ no z wylotem pampy recyrkulacyjnej 10, o wydat¬ ku 15 ml mleka na minute. Mleko utrzymywane w temperaturze 45°C zawieralo 4,5% wagowo tlu¬ szczu. Z pomoca pompy 10 i zaworu 11 ustawio- 23 no predkosc przeplywu mlejka przez filtr równa 2 m/sek., przy czym zastosowano równiez przeplyw powrotny przez przejwód 12 do poimpy 10. Spadek cisnienia na przegrodzie 4 wynosil srednio 1,0 kG/iam2. Zmierzony, staly przeplyw filtratu wyno- sil 10 ml/min. Filtrat stanowilo mleko' odtluszczo¬ ne o zawartosci tluszczu 0,0145% wagowo. IZawór dlawiacy, nie pokazany na fig. 2,, ale zasltosiowa- ny na wylocie smietanki, zgodnie z kierunkiem strzalki 9a, wyregulowano na .przeplyw o wairlbosci 5 ml/min. Przy procesie diagjego oddzielania zmie¬ rzona zawartosc tluszczu w smietance wynosila 13,5% wagowo. PL PL PL PL