Przedmiotem wynalazku jest srodek konserwu¬ jacy do pasz, mieszanek paszowych i kiszonek przeciw niepozadanemu dzialaniu mikroorganizmów jak bakterie, drozdze i plesniaki.Rozwój i efektywnosc dzialania mikroorganizmów zwiekszaja sie z reguly w tym wiekszym stopniu, a trwalosc przy skladowaniu pasz i mieszanek paszowych zmniejsza sie w wyniku tego tym bar¬ dziej, im wieksza jest zawartosc wody w tych produktach. Na ogól mikroorganizmy nie dzialaja tylko na takie pasze i mieszanki paszowe, które zawieraja ponizej 12% wody. Trwalosc przy skla¬ dowaniu pasz i mieszanek paszowych, zawieraja¬ cych do okolo 16% wody, jest ograniczona, pod¬ czas gdy przy wiekszej zawartosci wody nastepu¬ je szybkie zepsucie. Z tych wzgledów od dawna przyjete jest suszenie pasz i mieszanek paszo¬ wych w celu ich konserwowania. Suszenie jest jednak mozliwe tylko w ograniczonym zakresie i nie we wszystkich przypadkach. Suszenie natu¬ ralne jest ponadto zalezne od warunków atmo¬ sferycznych, a suszenie sztuczne jest czesto niee¬ konomiczne z powodu duzego zuzycia energii.W przypadku kiszonek konserwowanie powinno eliminowac* nie wszystkie mikroorganizmy. Po- wriinino ono powstrzymywac rozwój tylko rtakiich mi¬ kroorganizmów, które wywoluja niepozadane pro¬ cesy, jak powstanie kwasu maslowego, natomiast nie powinno hamowac rozwoju mikroorganizmów 2 powodujacych podczas silosowania fermentacje nie¬ zbedna do tworzenia sie kwasu mlekowego.Znany jest sposób, polegajacy na dodawaniu -»- w celu konserwacji pasz, mieszanek paszowych i kiszonek — chemikaliów o dzialaniu bakteriobój- szym i/lub grzybobójczym. Jako takie srodki kon¬ serwujace sluza np. formaldehyd i szesciometyle- noczteroamina. Stosuje sie takze kwasy organiczne, jak kwas mrówkowy, propionowy, mlekowy, sor- binowy-benzoesowy, salicylowy, winowy, cytryno¬ wy i suilfosalicylowy, w szczególnym przypadku w poisitaci ich estrów kito soli. Zraane srodki kon¬ serwujace dzialaja czesciowo ty4ko na okreslone rodzaje niepozadanych mikroorganizmów i wyka¬ zuja przewaznie nieznaczne dzialanie.Obecnie stwierdzono, ze jiako srodki konserwu¬ jace do pasz, mieszanek paszowych i kiszonek na¬ daja sie znakomicie kwas akrylowy i kwas meta*- ikrylowy oraz estiry i sole tych kwiasów. Te ikwasy iniemaisyeone i ich pochodne sa nieoczekiwanie sil¬ nie bofktteiriobójcze i grzybobójcze. Chociaz kwasy nych idotychczas jako srodki konserwujace ani pod wzgledem kwasowosci tani pod wzgledem budowy, to efektywnosc ich dzialania jestt nieporównanie wieksza.Wedlug wynalazku stosuje sie jako srodki kon¬ serwujace kwas akrylowy i kwas metakrylowy oraz estry i sole kwasów, a w szczególnym przy¬ padku takze mieszaniny tych substancji. Jako estry 92 44592 445 3 , W mozna stosowac zwlaszcza takie pochodne, w któ¬ rych skladnikiem' alkoholowym jest glikol etyle¬ nowy, glikol 1,2-propylenowy, gliceryna lub jedno- wodorotlenowy alifatyczny alkanol o lancuchu nie rozgalezionym, zawierajacy 1—8 atomów wegla, 5 najkorzystniej 1—4 atomów wegla zwlaszcza eta¬ nol. W solach skladnikiem zasadowym jest albo zasada organiczna, najkorzystniej zasada azotowa, jak inp. iszesiciometylenocizte]xa!miina, lub metal, naj¬ korzystniej metal alkaliczny lub z grupy ziein alka- 10 licznych, zwlaszcza sód lub wapn. Wymienione kwasy, estry lub sole moga w szczególnym przy¬ padku wystepowac do okolo 50% w postaci poli¬ meru.Srodki konserwujace wedlug wynalazku nadaja is_ sie do wszystkich zwyklych* pasz, mieszanek pa-, szowych i kiszonek pochodzenia roslinnego lub zwierzecego. Sa to np. rosliny zbozowe, jak kuku¬ rydza i pszenica; wytloki powstajace przy uzyski¬ waniu oleju z owoców oleistych i nasion oleistych 20 jak soja, bawelna i rzepak; rosliny okopowe, jak ziemniaki i buraki; maczka rybna; kiszonki, mie¬ dzy innymi z kukurydzy i buraków; mieszaniny takich substancji, zwlaszcza mieszanki paszowe, jak wyroby handlowe, miedzy innymi dla drobiu, 25 swin i bydla przezuwajacego.Substancje przewidziane wedlug wynalazku jako srodki konserwujace mozna na ogól stosowac w dowolnej postaci. Mozna je na przyklad wmie¬ szac jako substancje stale do pasz, mieszanek pa- so szowych i kiszonek lub natryskiwac jako ciecze.W wielu przypadkach * moze byc korzystne wpro¬ wadzenie tych substancji w postaci roztworów. razem z jednym ze skladników paszowych, np ze zwyklym skladnikiem mineralnym.Ilosc stosowanego wedlug wynalazku srodka kon¬ serwujacego dostosowuje sie w konkretnym przy¬ padku w zasadzie do rodzaju paszy, mieszanki paszowej lub kiszonki, które poddaje sie konser¬ wacji, a zwlaszcza do zawartosci wody w tych pro¬ duktach. Na ogól korzystnie jest dodawac do pasz, mieszanki paszowej lub kiszonki srodek konser¬ wujacy w takiej ilosci, aby zawartosc srodka kon- serwujacgo wynosila lacznie okolo 0,01—2% wago¬ wych, najkorzystniej 0,02—0,08% wagowo.Przyklad I. Z handlowego srutu pszeniczne¬ go sporzadzono nastepujace próbki po 300 g; próbka 1 — bez dodatków, zawartosc wilgo¬ ci 10% próbka 2 — z dodatkiem wody, zawartosc wil¬ goci 18% próbka 3 — z dodatkiem wody, zawartosc wil¬ goci 18% i z dodatkiem a) 0,2% wagowo kwasu propionowego b) 0,4% wagowo kwasu propionowego próbka 4 — z dodatkiem wody, zawartosc wil¬ goci 18% i z dodatkiem a) 0,02% wagowo kwasu akrylowego b) 0,08% wagowo kwasu akrylowego próbka 5 — z dodatkiem wody, zawartosc wil¬ goci 17% i z dodatkiem a) 0,1% wagowo akrylanu etylu b) 0,l^o wagowo akrylanu wapnia Próbka 1 2 3a 3b 4a 41* 5a 5b Tablica I Liczba bakterii po 4 dobach 460 480 390 160 380 110 320 410 12 dobach 390 970 280 90 240 18 57 74 24 dobach 440 31400 210 60 210 21 Liczba grzybów po 4 dobach 3,6 3,9 3,0 2,9 3,4 0,9 2,3 3,0 12 dobach 3,8 41,0 2,1 2,4 2,7 0,1 0,7 14 24 dobach 2,9 10800 1,9 1,3 U 0,1 0,3 1,2 Jako rozpuszczalnik dla kwasów i soli nadaje sie na ogól woda. Dla estrów stosuje sie jako rozpuszczalnik korzystnie, alkanole, jak glikol 1,2- -propylenowy lub gliceryne, albo estry, jak dwu- propionian glikolu 1,2-propylenowego lub trójoctan gliceryny, a w sizezegolnym przypadku tiakze mieszaniny tych substancji. Moze byc: ponadto ko¬ rzystne dodawanie do tych substancji, znajduja¬ cych sie w stanie stalym lub cieklym, obojetnych substancji stalych, jak np. kwas krzemowy, krze¬ mionka, Bolus alba lub produkty polimeryzacji kwasu akrylowego, kwasu metakrylowego, ich est¬ rów lub soli. Dodatek takich substancji moze w szcze-: gólnym przypadku miec na celu przeprowadzenie substancji wystepujacej w postaci cieczy w syp¬ kie cialo stale. Przy sporzadzaniu mieszanek pa¬ szowych srodek konserwujacy mozna wprowadzac 50 55 65 Próbki przechowywano w temperaturze pokojo¬ wej i w okreslonych odstepach czasu badano na zawartosc mikroorganizmów.Uzyskano nastepujace wyniki (taiblfoa I). Podlano liczbe ihakteriii i gcrzytoów w 1000 g próibki.Przyklad II. Postepowano wedlug przykla¬ du I z ta róznica, ze stosowano pasze wylacznie dla kur-niosek. Ta mieszanka paszowa zawierala nastepujace skladniki: 43% kukurydzy 14% pszenicy % srutu sojowego (45% surowych protein) 1% maczki rybnej 3% maczki miesnej % zielonej maczki z lucerny % tluszczu paszowego 6% weglanu wapnia 192 445 Tablica II Próbka 1 2 3a 3b 4a 4b 5a 5b Liczba bakterii po 1 Liczba grzybów po 4 Jobach 550 490 340 170 210 80 110 150 12 dobach 410 980 190 80 170 13 42 80 24 dobach ) 4 dobach 360 14000 110 40 73 28 40 26 27 1,7 1,8 4,8 1,1 1,20 1,50 12 dobach 29000 0,9 0,4 1,0 0,1 0,20 0,40 24 dobach 17 ' 87000 0,6 0,20 0,8 0,1 0,1 0,20 2°/o fosforanu dwuwapniowego l°/o przedmieszki witaminowej Odnosne próbki doprowadzono do zawartosci wilgoci wynoszacej 18% przez dodanie wody. Uzys¬ kano nastepujace wyoM (tablica II).Podano liczbe bakterii i grzybów w 1000 g próbki.Przyklad III. Próbki lucerny silosowano w hermetycznych naczyniach szklanych. Lacznie spo¬ rzadzono 50 próbek, w 5 grupach po 10 jednako¬ wych próbek: grupa 1 — bez dodatków grupa 2 — z dodatkiem 0,4% wagowo kwasu propionowego grupa 3 — z dodatkiem 0,08% wagowo kwasu akrylowego grupa 4 — z dodatkiem 0,1% wagowo akrymalu etylu grupa 5 — z dodatkiem 0,1% wagowo okrynalu. wapnia Jakosc próbek okreslono wedlug Fliega (Brock- haus, ABC der Landwirtschaft, VEB Brockhaus- -Verlag, Lipsk, II wydanie (1962), tom I, strony 442—443).Liczba próbek Jakosc wedlug Fliega Grupa 1 2 3 4 Zla 8 1 0 0 1 Mierna 1 2 1 2 1 Zadowa- walajacy 1 1 4 Dobra 0 1 2 3 Bardzo dobra 0 1 3 1 1 | Przyklad IV. Postepowano wedlug przy¬ kladu III z ta róznica, ze zastosowano w grupie 3 0,1% wagowego kwasu akrylowego, a w gru¬ pie 4 0,1% wagowo dwuakrylanu glikolu propy- lenowego. Uzyskano nastepujace wyniki: 40 45 50 55 Liczba próbek Jakosc wedlug Fliega Grupa 1 2 3 4 | 5 Zla 8 1 0 0 1 Mierna 1 2 1 1 2 Zadowa¬ lajaca 1 A 2 3 3 Dobra 0 2 4 3 Bardzo dobra 0 1 2 • 2 1 PL PL PL PL PL PL PL PL