PL91121B1 - - Google Patents

Description

Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do rozstawu kól pojazdów szynowych.

Znane sa zestawy kolowe o zmiennym rozstawie posia¬ dajace kola przytwierdzone do osi i obracajace sie wraz z nia, które moga byc przesuwane w kierunku osiowym, 5 albo kola luzno obracajace sie wokól osi. W kazdym przy¬ padku polozenie kól na osi jest ustalone elementami me¬ chanicznymi stanowiacymi mechanizm ryglujacy, ustala¬ jacy rozstaw kól w zadanej wielkosci.

Celem dokonania zmiany rozstawu kól, dokonuje sie 10 odryglowania osiowego polozenia kól i zmiany rozstawu kól, a nastepnie zaryglowania kól w nowym polozeniu.

Te czynnosci moga byc wykonane w sposób mniej lub wiecej zautomatyzowanyprzezprzetoczenie zestawukolo¬ wego na stanowisko, które moze posiadac elementy po- 15 mocnicze umozliwiajace przeprowadzenie kontroli wy¬ mienionych czynnosci i nadzór nad dobra praca zestawów kolowych.

W niektórych przypadkach zespól posiada dodatkowe urzadzenie odciazajace kola, przenoszace ciezar pojazdu 20 na inne czesci. To odciazenie ulatwia w duzym stopniu czynnosci zmiany rozstawu jak równiez zaryglowania kól w ichnowym polozeniu. Takieurzadzenie ma te niedogod¬ nosc, ze jest skomplikowane i wymaga urzadzen zdolnych do utrzymywania pojazdów szynowych, co pociaga za soba 25 trudnosci zwiazane ze zmiana srednicy zewnetrznej kól, wynikajace ze zuzycia, odksztalcen i ewentualnej koniecz¬ nosci przetaczania obwodu bieznika kola.

W innych przypadkach mozna przeprowadzic zmiane rozstawu kól pozostawiajac zestaw kolowy pod obciaze- 30 niem. Takaczynnosc jest bardzo delikatna, poniewaz poza silami potrzebnymi wylacznie dla przemieszczenia kól, potrzeba jeszcze pokonac oporytarcia bardzo powiekszone na skutek ciezaru pojazdu. Zmiana rozstawu kól pociaga za soba nieuchronnie boczne przemieszczenie prostopadle do kierunku ruchu postepowego zestawu kolowego. To boczne przemieszczenie wywoluje z jednej strony zuzycie szyn nosnych i tocznych obreczy kól, a z drugiej strony zuzycie szyn prowadzacych, powodujace zmiane rozstawu kól, jak równiez zuzycie bocznych powierzchni kól, na które naciskaja te szyny. Ponadto bardziej delikatna jest czynnosc zaryglowania kól w ich nowym polozeniu, ponie¬ waz nie mozna jej zakonczyc przed uzyskaniem dokladne¬ go wymiaru rozstawu kól odpowiadajacego wielkosci usta¬ lonej mechanizmem ryglujacym. A wiec, w czasie przepro¬ wadzania zmiany, rozstaw kól jest okreslony przez szyny prowadzace dzialajac na nie, co powodujepowazne odchy¬ lenia wynikajace z róznic ksztaltu kól. Z tego wynika mozliwosc powazniejszego rozrzutu wzglednych polozen róznych czesci stanowiacych mechanizm ryglujacy, takich rozrzutów, które moga spowodowac trudnosci ostateczne¬ go zaryglowania. Calosc tej instalacji razem ze stanowi¬ skiem i zestawem kolowymo zmiennym rozstawiepozosta¬ je pod wzgledem ekonomicznym bardziej korzystna niz poprzednia.

Celem wynalazku jest usuniecie wyzej wymienionych wad. Cel ten zostal osiagniety tak, ze urzadzeniedo rozsta¬ wu kól pojazdów szynowych o zmiennym rozstawie kól, skladajace sie z co najmniej dwóch szyn nosnych, ma oslony umozliwiajace ograniczone, poprzeczne przemiesz- 91 12191 121 3 czenia powierzchni tocznej szyny równiez poobciazeniu jej zestawem kolowym, w postaci przegubu wahliwego, czlo¬ nuslizgowego i czlonów tocznych, ma tezzespólwywoluja¬ cy sile osiowa dzialajaca na kolo i dazaca do zmiany rozstawu kól oraz ma uklad, korzystnie w postaci styku elektrycznego do ujawniania zmian rozstawu zaryglowa¬ nych kól, powodowanych dzialaniemzespoluwywolujace¬ go sile osiowa jak tez element do równoczesnegomierzenia wielkosci naporu wywieranego przez ten zespól.

Przedmiot wynalazku jest uwidoczniony w przykladach wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycznie zespól do zmiany rozstawu kól w widoku z góry, fig. 2a jest schematycznym widokiem od czola, szyny i dwóch plaskich czesci z powierzchniami slizgowy¬ mi, fig. 2b jest schematycznym widokiem od czola szyny i dwóch plaskich czesci z lozyskiem tocznym, fig. 2c jest schematycznym widokiemodczola, urzadzenia wahliwego szyny, fig. 2d jest schematycznym widokiem od czola, szyny z profilowa {^wierzchnia toczna, fig. 2e jest wido¬ kiem schematycznym od czola, szyny z innym profilem powierzchni tocznej, fig. 2f jest widokiem schematycznym od czola szyny z symetryczna powierzchnia toczna, fig. 3 przedstawia urzadzenie do uzyskania sily dzialajacej w kierunku osiowym, wyposazone w sprezyne dazaca do zmniejszenia rozstawu kól, fig. 4 stanowi urzadzenie do uzyskania sily dzialajacej w kierunku osiowym spowodo¬ wanej wlasnym ciezarem pojazdu, dazace do zwiekszenia rozstawu kól, fig. 5 jest urzadzeniem do uzyskania sily wedlug fig. 3 - w widoku z góry, fig. 6przedstawia ruchoma szyne nosna otoczona dwoma oporowymi szynami prowa¬ dzacymi- schematycznie w przekroju, fig. 7 stanowi prze¬ krój ruchomej szyny nosnej zawierajacej oporowa szyne prowadzaca, podwójna dzialajaca na obrzeze kola, a fig. 8 - stanowi widok z góry ruchomej szyny nosnej otoczonej dwiema oporowymi szynami prowadzacymi z fig. 6.

Na fig. 1 do 5 w zespole znajduje sie ruchoma szyna nosna la, Ib, nieruchoma szyna nosna 2a, 2b, szyna prowa¬ dzaca zestaw 3a, 3b, szyna sterujaca czynnosci blokowania la, 4b, oporowa szyna prowadzaca kola 5a, 5b, podtorze 6, powierzchnia toczna 7a, 7b ruchomej szyny nosnej, powie¬ rzchnia toczna 8a, 8bnieruchomej szynynosnej, plaszczyz¬ na pionowa przechodzaca przez punkt oparcia kól na powierzchni tocznej 9a, 9b, powierzchnia slizgu lOa, lOb, czesc posrednia stala slizgu Ha, llb, czesc posrednia ruchoma slizgu 12a, 12b, powierzchnia toczenia rolek 13a, 13b, roltfi toczne 14a, 14b, nieruchoma czesc toczna dla rolek 15a, 15b, ruchoma czesc toczna dla rolek 16a, 16b, os kolysania 17a, 17b,nieruchoma czesc zawieszenia osikoly¬ sania 18a, 18b, ruchoma czesc zawieszenia osi kolysania 19a, 19b, plaszczyzna pionowa przechodzaca przez os kolysania 20a, 20b, nieruchoma powierzchnia toczna 21a, 2Ib, ruchoma powierzchnia toczna 22a, 22b, plaszczyzna pionowa przechodzaca przez punkt podparcia 23a, 23b, zewnetrzna tasma przyczepu 24a, 24b, wewnetrzna tasma przyczepu 25a, 25b, element przytwierdzajacy tasme 26a, 26b, urzadzenie 27a, 27b wywolujace silyw elementach28, 29, 30, 31, 32, rolka oporowa 28a, 28b, pionowe ramie dzwigni dwuramiennej 29a, 29b, os wahan pionowego ramienia dzwigni 30a, 30b, sprezyna 31a, 31b, poziome ramie dzwignidwuramiennej 32a, 32b,wykrywacz zmiany rozstawu ruchomej szyny nosnej 33a, 33b, urzadzenie mie¬ rzace polozenie ruchomej szyny nosnej 34a, 34b.

Na fig. 6 do 8 w zespole znajduje sie ruchoma szyna nosna 41, zewnetrzna oporowa szyna prowadzaca 42, we¬ wnetrzna oporowa szyna prowadzaca 43, podwójna oporo- 4 wa szyna prowadzaca 44, ksztaltownik podtrzymujacy oporowa szyne prowadzaca 45, przytwierdzenie 46 oporo¬ wej szyny prowadzacej do ksztaltownika podtrzymujace¬ go, podtorze 47, walek 48, elastyczny klocek oporowy 49, poszerzenie stopy szyny 50, kolo 51, os wzdluzna toru 52.

Przedmiot wynalazku przedstawiony na rysunkach do¬ tyczyjedyniejednej stronytoru. Wrzeczywistosci urzadze¬ nie jest symetryczne, ale stosowanie go po obydwu stro¬ nach toru nie jest konieczne. Praktycznie istnieje mozli- wosc skupienia przewazajacej ilosci podzespolów po jed¬ nej stronie toru.

Na fig. 1 przedstawiono uklad, za pomoca którego do¬ konuje sie po zmianie rozstawu kól, zaryglowania kól w nowym polozeniu naosi, albo tez ewentualnie sprawdze- nie wyników zaryglowania. Czynnosci te wykonuje sie zanim zestaw kolowy opusci stanowisko przed wyjazdem na trase. Zgodnie z rysunkiem pojazd zjezdza ze stanowi¬ ska, przesuwajac sie do przodu od lewej strony ku prawej.

Pojazd opuszczajedna linie kolejowa, a nastepnie wjezdza na druga, która ma tory o mniejszej szerokosci. Jest oczy¬ wistym, ze wynalazek moze byc równiez zastosowany w przypadku odwrotnym.

Na fig. 1 przedstawiono trzy odcinki nieruchomej szyny nosnej 2 oraz dwa odcinkiruchomej szynynosnej 1 umiesz- czone pomiedzy odcinkami nieruchomej szyny. Na stano¬ wisku znajduje sie ponadto szyna prowadzaca 3, która opierajac sie o os, albo o inna czesc sztywno polaczona ze skrzynia pojazdu ma na celu ustawienie osi, któraby za¬ pewnila jej pozostanie posrodku toru, nawet wtedy, gdy kola beda odryglowane iprzesuwane w kierunku osiowym.

Na stanowisku znajduje sie ponadto szyna 4 sterujaca odryglowanie kól, która powoduje najpierw odryglowanie kól, a nastepnie zaryglowanie kól w kierunku osiowym, w miejscu znajdujacym sie pomiedzy polozeniami D i E.

Po uzyskaniu przez zestaw kolowy polozenia A przesu¬ wa sie go do przodu od lewej strony ku prawej stronie (fig. 1), w którym nie jest jeszcze zakonczona zmiana rozstawu kól. W tym polozeniu mechanizm ryglujacy jest odryglo- wany, os jest prowadzona szyna prowadzaca 3, polozenie 40 kól jest ustalonenieruchoma szyna nosna 2. Na stanowisku moze znajdowac sie szynaoporowa 5prowadzaca kola tego samego rodzaju, jaki sie zwyklestosujena skrzyzowaniach i na rozjazdach zwyklych torów kolejowych, W polozeniu B, kola sa ustawione na nowyrozstaw, przy 45 czym mechanizm ryglujacy jest w dalszym ciagu odryglo- wany.W polozeniu C zestaw kolowyopuszcza nieruchoma szyne nosna 2, zeby przejsc na ruchoma szyne nosna 1.

Szyna 1 zezwala na male przemieszczenie powierzchni tocznej przy uzyciu nie duzych sil. W polozeniu D szyna 50 sterujaca ryglowanie powoduje szereg czynnosci, w chwili gdy zestaw przechodzi z polozenia D do polozenia E.

W czasie tych czynnosci os jest w dalszym ciaguprowadzo¬ na szyna 3. Kola, które przenosza obciazenie spoczywaja na ruchomej szynie, która umozliwia boczne przemieszcze- 55 nie bez potrzeby uzycia duzych sil. Ten stopien swobody ulatwia wprowadzenierygla ipoprawne jego umiejscowie¬ nie, poniewaz rygiel w razie potrzeby moze spowodowac male przemieszczenie jednego kola bez slizgania sie kola po szynie. Wykonanie tej czynnosci jest trudne, gdy kolo 60 jest obciazone.

W wielu zestawach kolowych mechanizm ryglujacy sklada sie z jednego lub kilku zebów stozkowych, które wprowadza sie do gniazda o odpowiednim ksztalcie.

Ksztalty mechanizmów ryglujacych moga bardzo róznic 65 sie jedne od drugich. W istocie rygiel moze byc wykonanyi 91 w postaci wpustu przesuwajacego sie w rowku, lub w po¬ staci pierscienia wchodzacego do wtoczenia.

W polozeniu F zestaw kolowy schodzi z ruchomej szyny i przechodzi przez odcinek nieruchomej szyny pomocniczej 2. W polozeniu G zestaw kolowy opuszcza ostatni odcinek szyny nieruchomej i wchodzi w nowy odcinekszyny rucho¬ mej, gdzie moze bycprowadzonyszyna 3. Szyna 4sterujaca czynnosciami ryglowania nie wspólpracuje. Kola sa zary¬ glowane. Kiedy zestaw kolowy dojdzie do polozenia N, zestaw 27 wywiera sileosiowa dazacado odsuniecia jedne¬ go kola od drugiego. Ta sila moze byc dowolnej wielkosci, w zaleznosci od wymagan. Ta czynnosc stanowisprawdze¬ nie, kontrole zaryglowania. Jezeli kazde kolo jest prawi¬ dlowo zaryglowane, wówczas nie powinien istniec zaden wyrazny luz w osadzeniach kól. Z tego powodusila wywie¬ rana przez zestaw 27 naciskajaca na kola w celu odsuniecia jednego kola od drugiego umozliwia ujawnienie przy to¬ czeniu sie kola na przynajmniej jednej ruchomej szynie nosnej, powoduje zmiane rozstawu kól, a wiec ewentualne bledy ryglowania, co uniemozliwia poruszanie sie zestawu po linii kolejowej. Jezeli mechanizm ryglujacy jest zle zaryglowany, szyna przesunie sie w sposób zgodny z kolem i wykaze blad zaryglowania. Po zakonczeniu tej czynnosci sprawdzajacej zestaw kolowy opuszcza stanowisko w miejscu K po nieruchomej szynie nosnej odpowiadajacej linii kolejowej.

Na fig. 2a do 2f przedstawiono szesc rozwiazan ruchomej szyny nosnej. Konstrukcja wedlug fig. 2a sklada sie z dwóch czesci ulatwiajacych slizg umieszczonych pomie¬ dzy szyna i podtorzem stanowiska. Sa to czesci plaskie, których powierzchnia jest wystarczajaco duza dla zmniej¬ szenia nacisku i tarcia do dopuszczalnych granic. Tarcie moze byc powaznie zmniejszone przez smarowanie powie¬ rzchni slizgu czlonu 10. Wystarczajace jest wtrysniecie oleju, albo smaru pomiedzy czlony 11 i 12. W przypadku pokazanym na fig. 2b jest zastosowana ta sama zasada przesuniecia. W urzadzeniu zastosowano kilka cylindrycz¬ nych lozysk tocznych 14 czlonu tocznego umieszczonych pomiedzy nieruchoma powierzchnia 15 tego czlonu spo¬ czywajaca na podtorzu 6 i czescia przeciwlegla 16 przy¬ twierdzona do ruchomej szyny. Urzadzenie to umozliwia szynie ruch w kierunku poprzecznym.

Fig. 2c przedstawia urzadzenie, w którym szyna ma ruch wahliwy na osi 17 umieszczonej w czesci 18, stanowiacych przegub wahliwy, która to czesc jest sztywno polaczona z podtorzem. Szyna posiada elementy laczace ja z osia wahliwa 17.

Rozwiazania wedlug -fig. 2d, 2e i 2f wykorzystuja inna zasade dla uzyskania tego samego skutku. Przesuniecie, wzglednie kolysanie, jest zastapione ruchem tocznym.

W tym celu do szyny przytwierdzono ruchoma powierzch¬ nie toczna 22 czlonu tocznego. Tapowierzchnia przetacza sie na nieruchomej czesci przeciwleglej 21 spoczywajacej na podtorzu. Ksztalty czesci 21 i 22 sa odpowiedniowybra¬ ne dla ulatwienia przetaczania sie, które to moze byc wykonane za pomoca róznych powierzchni stykajacych sie. Na przyklad czesc cylindryczna przetacza siepo plasz¬ czyznie, fig. 2d i 2f, albo na odwrót- fig. 2e. Powierzchnia toczenia moze miec jedna krzywizne, fig. 2d i 2f, lub kilka promieni krzywizny - fig. 2e. Moga byc równiez inne postacie wykonania, na przyklad dwa zespoly czesci cylin¬ drycznych, lub nawet stozkowych, toczacych sie jedna na drugich, albo jedne w drugich.

W przypadku pokazanym na fig. 2c os wahliwa 17 znajduje sie w plaszczyznie pionowej 20 przesunietej 121 6 o wielkosc A w stosunku do plaszczyzny pionowej 9 nacisku kól pojazdu na powierzchnie toczna 7 szyny. Tak samo w przypadku pokazanym na fig. 2d srodek kola okreslajacego zewnetrzna powierzchnie 22 walca znajduje sie w plaszczyznie pionowej 23 przesunietej w stosunku do plaszczyzny pionowej 9 nacisku kól na powierzchnie tocz¬ na szyny. W tych obu przypadkach to przesuniecie wywo¬ luje nacisk osiowy proporcjonalny do przesuniecia i do unoszonego ciezaru, dazacy do przesuniecia plaszczyzny io toczenia od lewej strony ku prawej. Na skutek tego dazenia powstaje sila dzialajaca na kola i dazaca do przesuniecia ich w tym samym kierunku. Taki uklad moze byc wyko¬ rzystany albo w urzadzeniu kontrolujacym poprawnosc zaryglowania, poniewaz ten uklad wywoluje sile osiowa proporcjonalna do nacisku przenoszonego przez os, albo tez dla przesuniecia kól na koncu przebiegu ku mechanicz¬ nym zderzakom wewnetrznym odpowiadajacymnajmniej¬ szej wielkosci rozstawu.

Ten ostatni przypadek móglby zachodzic przy szynie ruchomej 1 dzialajacej miedzy polozeniami C i F (fig. 1), lecz przed wprowadzeniem rygla, co pozwala na ustalenie polozen na osi w stosunku do mechanicznych ograniczen zewnetrznych osi, ustalenia polozen, które jest bardziej dokladne, niz to, które wynika z dzialania bezposredniego na kola.

Fig. 2fprzedstawia inny przyklad wykonania rozwiaza¬ nia przedstawionego na fig. 2d. Srodek walca przetaczania jest umieszczony w plaszczyznie pionowej nacisku kól. To urzadzenie posiada tasmy, które sa przytwierdzone ele- mentern 26 czlonu tocznego do ruchomej szyny nosnej i do podtorza. W tym przypadku sprezyste tasmy posrednicza w ruchu tocznym. Przy duzym wymiarze promienia powie¬ rzchni 22 i sprezystosci tasmy, tasma moze byc wykonana z cienkiego metalu tak, ze sily, które sa konieczne dla dokonania przesuniecia plaszczyzny toczenia szyny "sa ma¬ le. Tasmy sa tak rozmieszczone, ze zezwalaja na toczenie sie szyny ruchomej po podtorzu 6 bez poslizgu.

Fig. 3 i 5 przedstawiaja zespól 27 w dwóch widokach, wywolujace sile konieczna dla sprawdzenia zaryglowania 40 kól w kierunku osiowym. Tourzadzenie dziala w nastepu¬ jacy sposób. W chwili kiedy zestaw kolowy wejdzie na odpowiedni odcinek szyny, rolka 28 styka sie z kolem zestawu. Poniewaz polozenie kól na osi powinno byc zary¬ glowane, kola nie powinny przesuwac sie w kierunku 45 osiowym nawet pod dzialaniem duzej sily. Z tego powodu rolka 28, która ma ksztalt dwóch stozków, dazy do spowo¬ dowania odchylenia dzwigni 29 wahajacej sie na osi 30 w kierunku obrotuwskazówekzegara. Sprezyna 31 przeci¬ wstawia sie temu ruchowi i wywoluje sile dociskajaca 50 rolke 28 do kola, powodujac poziomy nacisk osiowy na kolo. Tasila moze byc dowolnie duza, przy odpowiednich wymiarach rolki, dzwigni dwuramiennej 29,32 i sprezyny 31. W przypadku, gdy rygiel znajduje sie w polozeniu, w którym kolo nie moze przesunac sie w kierunku osio- 55 wym, odpowiednia szyna nosna ruchoma pozostaje w po¬ przednim polozeniu. Jezeli rygiel zle zaryglowal, kolo nie jest przytrzymywane lub jest zleprzytrzymywane i przesu¬ nie sie w kierunku osiowym, co pociagnie za soba ruchoma szyne nosna. Jedno z urzadzen dodatkowych 33 albo 34, 60 pozwala wykryc kazdy ruch ruchomej szyny nosnej prze¬ kraczajacy dopuszczalne odchylki, a drugie, zmierzyc wielkosc przesuniecia szyny w bok. Calosc stanowi urza¬ dzenie kontrolne stanu zaryglowania dzialajace w sposób automatyczny, albo mechaniczny. 65 Konstrukcja przedstawiona na fig. 4 umozliwia osia-91 7 • gniecie tego samego celu. W tym przypadku ruchoma szyna nosna jest zamontowana na ukladzie dzwigni, w którym .znajduje sie rolka 28 dzialajaca, jak poprzednio opisano, i przenoszaca na szyne nacisk w kierunku osiowym.

Kazda z róznych postaci wykonania ruchomej szyny nosnej wedlug fig. 2, moze bycwyposazona w niepokazane, elementy uzupelniajace ograniczajace ruch do wymaga¬ nych granic. Równiez koniec tych szyn moze byc z boku wciety w taki sposób, ze nawet w przypadku bocznego przesuniecia szyny ustawi sie ona w prawidlowym poloze¬ niu umozliwiajacym przejscie zestawu kolowego. Ponadto szyny ruchome moga miec urzadzenia sprezyste lub me¬ chaniczne, które daza doprzesuniecia szyn do ich poloze¬ nia srodkowego, w chwili gdy nie sa one obciazone ze¬ stawem.

W przypadku fig. 2c przyjeto, ze os wahliwa 17 szyny ruchomej, jak równiez os walca toczenia wedlug fig. 2d, 2e i 2f sa równolegle do osiwzdluznej toru. Spelnienie warun¬ ku równoleglosci nie jest konieczne, bo moznaby te osie rozmiescic w taki sposób, azeby pozadany skutek byl zalezny od polozenia zestawu na szynie. Wówczas przesu¬ niecie A osi byloby wielkoscia zmienna.

Ponadto przyjeto na fig. 1, ze szyny rozchodzace sie w miejscu A sa nieruchomymi szynami nosnymi. Zmiana rozstawu kól dokonuje sie ruchem tocznym nakladajacym sie na ruch slizgowy w kierunku osiowym. Sily potrzebne dla pokonania tarcia wystepujacego miedzy kolami i szy¬ nami sa uzyskiwane na przyklad przez oporowe szyny prowadzace 5.

Rozchodzace sie szyny mozna wykonac w postaci szere¬ gu ruchomych szyn nosnych rozmieszczonych dla uzyska¬ nia tego samego wyniku. Taka konstrukcja zmniejsza wy¬ stepujace silyipowaznieprzedluzazywotnoscstanowiska.

Okreslenie pojazd, obejmuje zarówno wagony towarowe jak równiez i wagony osobowe toczace sie na wózkach lub na pojedynczych zestawach kolowych.

W fig. 2a do 2f plaszczyzna symetrii szyny zbiega sie z plaszczyzna 9 nacisku kól na powierzchnie toczna szyny.

Jednak taki uklad nie jest warunkiem koniecznym.

Fig. 1 dotyczy czynnosci przebiegajacych pod koniec operacji zmniejszania rozstawu. Jest oczywistym, ze po¬ dobni czynnosci maja miejsce przy operacji zwiekszenia rozstawu kól. W tym przypadku zespól 27 wywolujacy sile powinien byc zamontowany w odwrotny sposób, tak azeby dazyl do zmniejszenia rozstawu kól zamiast do jego zwie¬ kszenia.

Urzadzenie wedlug fig. 1 przewidziane dla przebiegu od lewej strony kuprawej dla zmniejszeniarozstawu kól moze byc równiez wykorzystane dla przebiegu od prawej strony ku lewej w przypadku czynnosci zwiekszenia rozstawu.

Czynnosci wykonywane pomiedzy polozeniami J, H, G i F sa wiec praktycznie nie uzyteczne. Odryglowania dokonuje sie przy przejsciu z E do D: nastepnie w B zaczy¬ na sie operacja zmiany rozstawu, a w A jest ona czesciowo wykonana, a nastepnie przebiega w dalszym ciagu.

Rózne operacje, które nalezy wykonac w czasie zmiany rozstawu kól zostaly przedstawione i opisane tak, jak gdyby nastepowaly jedne po drugich i byly oddzielone jedne od drugich. Tenostatni warunek nie jest bezwzgled¬ nie wymagany, bowiem czynnosci moga sie nakladac. Na przyklad mozna zaczac operacje ryglowania przed zakon¬ czeniem zmiany rozstawu kól.

Na fig. 1 przedstawiono szyne prowadzaca zestaw jako prostolinijna na calej dlugosci stanowiska. W niektórych 121 ¦ '.'. 8 przypadkach, w zaleznosci od odchylek, moze wystepowac zmienny luz miedzy szyna i zestawem.

Przedstawiona na fig. 3 sprezyna jest sprezyna spiralna.

Sprezyna mozebycna przyklad piórowa, lub tez wykonana w postaci bryly kauczuku mniej lub wiecej odksztalconej.

Zadaniemelementu w tej czesci jest wywarcie sily zaleznej od wielkosci odksztalcenia. Urzadzenie 33 i 34 ujawniajace polozenie szyny moga byc zamontowane na kazdej szynie i ujawniac jej przesuniecia. Urzadzenie wykrywajace 33 io mozebyc wykonanewpostaci zwyklego styku elektryczne¬ go zamykajacego na przyklad obwód sygnalu alarmowego.

Urzadzenie 34 moze byc potencjometrem przekazujacym polozenie szyny za pomoca sygnalu elektrycznego.

Zamiast mierzenia polozeniakazdej szynylewej i prawej !5 urzadzeniami 33a i 33b, albo 34a i 34b mozna zastosowac dla obu szyn jedno urzadzenie ujawniajace, reagujace na zmiane rozstawienia szyn.

Na fig. 6 przedstawiono dwie oporowe szyny prowadza¬ ce 42 i 43 (wewnetrzna i zewnetrzna), które przytwierdzone sa poprzez ksztaltowniki podtrzymujace 45 do podtorza 47. Toprzytwierdzenie jest wykonane za pomoca elemen¬ tów laczacych, takich jak wkrety, sruby, spaw punkto¬ wy i podobnych. Szyna 41 spoczywa na podtorzu za posrednictwem walków 48 i elastycznych klocków oporo- wyeh 49 umieszczonych pomiedzy podtorzem 47 i elemen¬ tami poszerzenia stopy szyny 41. W ten sposób zespól skladajacy sie z szyny nosnej 41, walka wahan 48 i elasty¬ cznych klocków 49 tworzy szyne nosna, która moze wyko¬ nywac ruchy kolyszace. Powierzchnia toczna szyny moze wykonywac ograniczone przesuniecia boczne, nawet gdy obciazone kolo spoczywa na szynie. Walek 48 przenosi naprezenie pionowe, a poniewaz klocki oporowe 49 sa elastyczne, szyna moze nieco kolysac siedookola tworzacej walka 48.

Przy przesuwaniu sie przez zespól zestawu kolowego do przodu, polaczonemu z bocznym przemieszczeniem na skutek dzialania oporowej szyny prowadzacej 42 dazacej do zmniejszenia rozstawu kól lub szyny oporowej 43 daza¬ cej do powiekszenia rozstawu kól, kolo pociaga za soba 40 w swoim ruchu poprzecznym szyne nosna 41, na której opiera sie to kolo. W celu ograniczenia wielkosci kolysania sie szyny nosnej korzystnym jest pociecie szyny nosnej na kilka odcinków niezaleznych, przy czym odcinki sa usta¬ wione w szeregiwedlugzadanegoksztaltu. Wtensposób sa 45 zmniejszone odchylenia boczne szyn ruchomych i na kaz¬ dym odcinku dokonuje sie zmiany rozstawienia o odpo¬ wiednia wielkosc. Poniewaz latwo wywoluje sie kolysanie szyny, sily potrzebne dla uruchomienia szyny jak równiez wynikajace z tego zuzycie wystepujace na czolowej powie- 50 rzchni pracujacej oporowej szynyprowadzacej sa nie duze.

Poniewaz wyeliminowano równiez slizg poprzeczny miedzy kolem i szyna, nie wystepuje zuzycie tych czesci na powierzchniach styku.

Na fig. 7 jest przedstawiona oporowa szyna prowadzaca 55 dzialajaca na obrzeze kola. Zespól pracuje w ten sam sposób.

Na fig. 8 oporowe szyny prowadzace 42 i 43 sa przedsta¬ wione jako równolegle do siebie i zbiezne wzglednie roz¬ biezne w stosunku do osi wzdluznej 52 toru. Szyna nosna 60 pocieta na odcinki 41a, 41b i 41c jest narysowana równiez jako równolegla do oporowych szynprowadzacych. Mozna je równiez umiescic równolegle do osi wzdluznej 52 toru, tak, aby kazdy odcinek szyny byl przesuniety nieco w sto¬ sunku do sasiadujacego. Zamiast walka 48 mozna zastoso- 65 wac inne konstrukcje dla zapewnienia ruchu powierzchni91 121 tocznej szyny nosnej. Mozna zamontowac szyneza pomoca elementów tocznych, elementów slizgowych lub nawet polaczenia przegubowego. W przedmiocie wynalazku za¬ stosowano elementy kauczukowe dla wykonania klocków 49, lecz oczywistym jest, ze te elementy moga byc wykona¬ ne z innych materialów, na przyklad ze stali w postaci sprezyn srubowych lub podkladek. 7£7 /7fc£ JBP~|

Claims (8)

Zastrzezenie patentowe 10

1. Urzadzenie do rozstawu kól pojazdów szynowych o zmiennym rozstawie kól, skladajace sie z co najmniej dwóch szyn nosnych, znamienne tym, zema czlony umozli¬ wiajace ograniczone, poprzeczne przemieszczenia powie- 15 rzchni tocznej (7) szyny (1) równiez po obciazeniu jej zestawem kolowym, wpostaci przegubu wahliwego (17,18, 19), czlonu slizgowego (10,11,12), czlonów tocznych (13, 14,15,16) i (21,22,24,25,26), ma tezzespól (27) wywoluja¬ cy sile osiowa dzialajaca na kolo i dazaca do zmiany 20 rozstawu kól, oraz ma uklad (33), korzystnie w postaci styku elektrycznego do ujawniania zmian rozstawu zary¬ glowanych kól, powodowanych dzialaniem zespolu (27), jak tez element (34) do równoczesnego mierzenia wielkosci naporu wywieranego przez zespól(27). 25

2. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, ze os (17) przegubu wahliwego jest przesunieta wstosunku dc plasz¬ czyzny pionowej, przechodzacej przez powierzchnie tocz¬ na (7) szyny (1), wywolujac moment obrotowy, wprawiaja¬ cy szyne w ruchwahliwy. 30 10

3. . 3. Urzadzeniewedlugzastrz. 1, znamienne tym, zeczlony toczne maja nieruchoma powierzchnie toczna (21) do prze¬ taczania po niej za posrednictwem powierzchni pomocni¬ czej (22) stanowiacej wycinek walca, odcinka szyny nosnej (1) z tym, ze przynajmniej jedna tasma (24, 25) czlonów tocznych jest przytwierdzona z jednej strony do ruchomej szyny (1), a z drugiej strony do podtorza (6), zapewniajac ruch toczny, przeciwstawiajacy sie slizganiu odcinka szy- ny*(l) po podtorzu (6).

4. Urzadzenie wedlugzastrz. 1, znamienne tym, zezespól (27) jest umieszczony na odcinku toru (G-J), na którym znajduje sie ruchoma szyna (1).

5. Urzadzenie wedlug zastrz. 1, znamienne tym, zeuklad (33) jest umieszczony na odcinku toru (G- J).

6. Urzadzenie wedlugzastrz. 1, znamienne tym, zezespól (27) ma przynajmniej jedna oporowa szyne prowadzaca (44) ulozona wzdluz odcinka szyny (41).

7. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym, zezespól (27) ma dwie równolegle oporowe szyny prowadzace (42), (43), umieszczone po obydwu stronach kazdej szynynosnej (41) z tym, ze szyny prowadzace (42), (43), umieszczone po jednej stronie toru sa rozbiezne wzglednie zbiezne w sto¬ sunku do szyn oporowych, umieszczonych po drugiej stro¬ nie toru.

8. Urzadzenie wedlug zastrz. 6, znamienne tym ze szyna oporowa (44) ma rowek, w którym jestprowadzoneobrzeze kól (51) z tym, ze szyna oporowa umieszczona po jednej stronie toru jest rozbiezna wzglednie zbiezna w stosunku do szyny oporowej oporowej umieszczonej po drugiej stro¬ nie toru.91 121 cci kj 12^ 10 n V777777/Z777777777A r F/Cf.2d \ Fig.2c * N /7 O 23-1 2^ •Cl F/*5f.2e O 2J- 2«i 26 22 6 2) Fig.2f Y///////////////////////////A V777777777777777777777Z77\ 6 Fl93 ^ ,3< F,9-4 « ,9 ,7 ,1 -E TTT^91 121 46 42 r&A f- 0* ¦41t 5049 WM % JS (fO 41 fo fr YZJZ2 #-c.frl.p$\w. FIGA ^ tssssy^ A4S ;\\ *