PL8979B1 - Sposób otrzymywania barwników szeregu antracenowego. - Google Patents

Description

Wynalazek niniejszy dotyczy barwni¬ ków szeregu antracenowego.Wykryto, ze barwniki szeregu antrace¬ nowego mozna otrzymac zapomoca sposo¬ bu, który polega na tern, ze poczatkowo obrabia sie na zimno lub w temperaturze podwyzszonej srodkiem utleniajacym w roztworze kwasnym lub alkalicznym po¬ chodna antrahydrochinonu o wzorze na¬ stepujacym: x OR2 H NHRX (w którym Rx oznacza wodór lub alkyl, R2 — reszte zwiazku, która moze reago¬ wac z atomem H grupy OH, stojacej w polozeniu 9 — 10 antrahydrochinonu, jak np. reszte kwasu chlorowcosulfonowego, chlorowcoalkylu, kwasu chlorowcotlu- szczowego, estru kwasu siarkowego lub zwiazków podobnych, x — wodór lub gru¬ pe podstawiona), jaknp. kwas 2-aminoan- trahydrochinono-9. 10-dwuestrosulfonowy, 2-jednometylo - aminoantrahydrochinono-9. 10 - dwueter, kwas 2-aminoantrahydrochi- nono-9. 10-dwueterokarbonowy lub zwia¬ zek podobny, który zawiera, co najmniej w pierscieniu antrachinonowym jedna zaj¬ mujaca polozenie [3 grupe aminowa lub alkylaminowa i w którym co najmniej po-lozcnfe a , znajdujace sie w polozeniu orto wzgledem grtJLpy aminowej, jest pod¬ stawione wodofem; "nastepnie znajdujaca sie ewentualnie jeszcze przy atomie tlenu w polozeniu 9.10 reszte odszczepia sie za- pomoca zmydlania i otrzymany w ten spo¬ sób leukozwiazek barwnika obrabia srod¬ kiem utleniajacym.W wielu wypadkach druga czynnosc jest zbyteczna, gdyz zmydlanie przebiega juz podczas uprzedniego procesu utlenia¬ nia w roztworze kwasnym lub alkalicznym.Skoro np. wspomniany powyzej kwas 2- aminoantrahydrochinono - 9.10 - dwuestro- sulfonowy utlenic w roztworze kwasnym, natenczas zmydlanie jest zbyteczne, gdyz to ostatnie ma miejsce podczas utleniania w roztworze kwasnym. W tym wypadku najkorzystniej jest prowadzic prace w ten sposób, aby utlenianie poprzedzalo od- szczepianie reszty sulfonowej, t. j. aby u- zyte przy utlenianiu ilosci kwasu wystar¬ czyly do utrzymania odczynu kwasnego na kongo. W tym c;elu mozna kwas wolny podczas procesu, w miare jego wytwarza¬ nia sie, zobojetniac lub tez zmniejszac sto¬ pien dysocjacji kwasu przez dodanie soli.Przy podobnym sposobie pracy po¬ wstaja barwniki szeregu antracenowego, które z hydrosiarczynem daja kapiele bar¬ wiace wlókna roslinne przewaznie na trwale odcienie niebieskie. Nowe barwniki naleza, bezwatpienia, do typu znanych #-#-dwuhydro-./.2. 2\ I1 - antrachinono- azyn.Wspomniane powyzej 9.10 - pochodne 2-aminoantrahydrochinonu otrzymuje sie, dzialajac np. SOs lub kwasem chlorowco- sulfonowym lub jego estrem, jako to kwa¬ sem chlorosulfonowym lub estrom kwasu chlorosulfonowego lub estrem kwasu siar¬ kowego, jak np. siarczanem dwumetylo- wym lub kwasem chlorowcotluszczowym lub ich estrami, lub podobnie reaguj acemi zwiazkami na 2-acyloaminoantrahydro- chinon lub jego pochodne lub produkty podstawienia, przyczem otrzymuje sie kwasy 9-iO-dwuestrosulfonowe, 9 /0-dwu- etery, kwasu 9. 70-dwueterokarbonowe lub inne 9.10 pochodne i wreszcie odszczepia grupe #-acylowa.Sole, np. kwasu 2-aminoantrahydrochi- iiCiJO-9./0-dwuestrosulfonowego otrzymuje sie, przeksztalcajac 2-acyloaminoantrahy- drochinon lub zwiazek podobny lub jego pochodna, lub produkt podstawienia w o- becnosci zasady trzeciorzedowej zapomoca SOs lub srodka odszczepiajacego ten o- statni, jak np. kwasu chlorowcosulfonowe- go lub jego estru i z otrzymanego w ten sposób kwasu 2-acyloaminoantraii/drochi- nono - 9.10 - dwuestrosulfonowego odszcze piajac zapomoca ogrzewania z wodnemi alkaljami grupy acylowe.Jako srodek utleniajacy mozna stoso¬ wac sole zelazowe.Otrzymane barwniki mozna oczyscic w ten sposób, ze sie je wyciaga rozpuszczal¬ nikami organicznemi, np. pirydyna lub tez uwalnia od produktów pobocznych zapo¬ moca ponownego rozpuszczenia.Przyklad I. Roztwór wodny 42,9 cze¬ sci wagowych soli dwusodowej kwasu 2- aminoantrahydrochinono - 9.10- dwuestro¬ sulfonowego zakwasza sie kwasem solnym i ewentualnie przesacza, poczem dodaje sie mieszajac w temperaturze zwyklej roz¬ tworu chlorku zelaza dopóty, dopóki ten ostatni nte bedzie w nadmiarze. Miesza sie w ciagu kilku godzin, poczem odsacza sie ciemnoniebieski osad, przemywa do¬ kladnie woda zakwaszona i czysta i otrzy¬ many w ten sposób barwnik, w razie po¬ trzeby, oczyszcza zapomoca ponownego rozpuszczenia.Przyklad II. Roztwór wodny 42,9 czesci wagowych soli dwusodowej kwasu 2-aminoantrachinono - 9.10 - dwuestrosul¬ fonowego zadaje sie 4 czesciami wago- wemi lugu sodowego o 40°Be i mieszajac — 2 —dodaje don w temperaturze 10—15° por¬ cjami wodny roztwór 16 czesci wagowych nadmanganianu potasowego dopóty, dopó¬ ki ten ostatni nie bedzie juz zuzywany. Po odsaczeniu utworzonego dwutlenku man¬ ganu zólty roztwór zakwasza sie, przyczem barwa roztworu przechodzi w fioletowa.Po krótkim czasie osadza sie zabarwiony na kolor fioletowo-czerwony zwiazek, któ¬ ry odsacza sie i przemywa zimna woda.Zwiazek ten jest rozpuszczalny w goracej wodzie i ciagnie w kapieli kwasnej na wel¬ ne, barwiac ja na kolor fioletowo-czerwo¬ ny. Fioletowo-czerwony produkt rozpu¬ szcza sie w wodzie i ogrzewa do 90—95° w ciagu pewnego czasu z 7 czesciami wago- wemi azotynu sodowego. Skoro tylko osa¬ dzi sie trudnorozpuszczalny zwiazek, na¬ tenczas go sie odsacza i przemywa wioda.Nastepnie obrabia sie rozcienczonym lu- gowcem i hydrosiarczynem i otrzymuje sie w ten sposób kapiel kadziowa, w której bawelna barwi sie na czyste odcienie nie¬ bieskie.Przyklad III. 27 czesci, wagowych (3 acetaminoantrachinonu zawiesza sie w 200 cm3 alkoholu i obrabia w obecnosci katalizatora niklowego wodorem pod ci¬ snieniem do chwili przylaczenia ff2. Za¬ wiesine alkoholowa produktu reakcji rozr puszcza sie w 28,5 cz. wagowych lugu so¬ dowego o 40°Be i 200 czesciach wagowych Wody, poczem w temperaturze zwyklej miesza dokladnie bez dostepu ipowietrza z 31,5 cz. wagf siarczanu dwumetylowe- go. Zólty produkt reakcji po odsacze¬ niu i przemyciu rozcienczonym lugiem so¬ dowym i nastepnie woda jest stosunkowo czysty i topi sie po wykrystalizowaniu go z lodowatego kwasu octowego lub alkoho*- lu w temperaturze 253°. Bedac rozpuszczo¬ ny w alkoholu barwi go na zólto i fluory¬ zuje W celu zmydlenia zwiazku acetylowe- go 10 czesci wagowych eteru 2-acetylami- noantrachinono-9J0-dwumelylowego gotu¬ je sie pod chlodnica zwrotna z 300 cz. wag. wody, 200 cz. wag. alkoholu i 40 czesci wagowych kwasu solnego o 20°Be.Po ostudzeniu wypada sól kwasu sol¬ nego eteru 2 - aminoantrachinonodwume- tylowego w postaci lusek zabarwionych sla¬ bo na kolor brunatny. 10 czesci wagowych otrzymanej w ten sposób soli kwasu solne¬ go zarabia sie dokladnie 10 cz. wag. krystalicznego octanu sodowego i mie¬ szanine te ogrzewa przez czas krótki do wrzenia ze 100 czesciami wagowemi wody.Po ochlodzeniu odsacza sie zasade i prze¬ mywa woda. Otrzymany w ten sposób zól- to-brunatny produkt surowy mozna oczy¬ scic zapomoca przekrystalizowania z wod¬ nego alkoholu; otrzymuje sie natenczas ja- sno-zólte luski, topiace sie w temperaturze 235°. Roztwór alkoholowy posiada zólta barwe o zielonej fluorescencji. Eter 2-ami- noantrahydrochinonodwumetylowy rozpu¬ szcza sie obficie w rozcienczonym goracym kwasie solnym i wytraca sie na zimno po¬ nownie prawie ze ilosciowo jako sól kwa¬ su solnego. Po zadaniu roztworu aminy w kwasie solnym azotynem, tworzy sie zwia¬ zek dwuazowy, który sprzega sie z (S-naf- tolem, barwiac sie na kolor brunatno-fiole- towy. 25 czesci wagowych drobnosproszkowa- nej soli kwasu solnego zawiesza sie w 250 czesciach wagowych wody i 30 czesciach wagowych kwasu solnego o 20°Be i zadaje w 30 czesciach wagowych chlorku zelaza (w postaci 10%-ego roztworu), poczem mie¬ szajac ogrzewa sie powoli do wrzenia. Pro¬ dukt utlenienia wypada w postaci brunat¬ nego osadu, który odsacza sie i przemywa goraca woda. Po przekrystalizowaniu z ksylolu tworzy zóltobrunatne blaszki, to¬ piace sie powyzej 290°. Roztwór w alko¬ holu, benzenie, ksylenie posiada barwe zólta o mocnej fluorescencji zielonej. 10 cz. wag. otrzymanego w ten sposób produk¬ tu utleniania, w celu odszczepienia resaty — 3 —eterowej i przeprowadzenia w barwnik, rozpuszcza sie 100 cz. wag. stezonego kwa¬ su solnego i przez czas krótki ogrzewa do 90—100°. Po ostudzeniu wlewa sie do wo¬ dy i osad niebieski odsacza sie i przemywa do odczynu obojetnego. Barwnik niebieski barwi bawelne w kapieli na trwale odcienie niebieskie. W razie potrzeby barwnik moz¬ na oczyscic zapomoca ponownego rozpu- w którym Rx oznacza wodór lub alkyl, R2 — reszte zwiazku, który moze reago¬ wac z atomem H stojacej w polozeniu 9.10 grupy OH antrahydrochinonu jako to re¬ szte kwasu chlorowcosulfonowego, kwasu chlorowcotluszczowego, estru kwasu siar¬ kowego lub zwiazków reagujacych podob¬ nie, jc-reszte jakiegokolwiek badz jedno- wartosciowego substytuentu obrabia sie kwasnym lub alkalicznym srodkiem utle¬ niajacym, korzystniej reaguj acemi kwasno szczenia lub ekstrahowania, np. pirydyna i t. d. PL

Claims (3)

1. Zastrzezenia patentowe, 1. Sposób otrzymywania barwników szeregu antracenowego, znamienny tern, ze pochodna antrahydrochinonowa o nastepu¬ jacym wzorze ogólnym: NHRX solami zelazowemi, najkorzystniej na zim¬ no lub w temperaturze podwyzszonej w o- becnosci soli obojetnych, poczem reszty, zwiazane ze znaj duj acemi sie w polozeniu 9 i 10 atomami tlenu odszczepia sie i otrzy¬ many w ten sposób leukozwiazek barwni¬ ka utlenia.
2. 2. Sposób otrzymywania barwników szeregu antracenowego, znamienny tern, ze pochodna antrahydrochinonowa o naste¬ pujacym wzorze ogólnym: NHR1 x OSOAR2 w którym R± oznacza wodór lub alkyl, R2 — metal lub grupe tworzaca sól, x — wodór lub jakikolwiek badz jedno- wartosciowy substytuent poddaje kie w kwasnym roztworze dzialaniu srodka utle¬ niajacego, najkorzystniej w obecnosci soli obojetnej.
3. 3. Sposób otrzymywania barwnika szeregu antracenowego, znamienny tern, ze pochodna antrahydrochinonowa o naste¬ pujacem wzorze ogólnym: — 4 —0S0aR9 H :/ NHR, OSO,R w którym R^ oznacza wodór lub alkyl, R2 — metal lub grupe tworzaca sól, x — wodór lub jakikolwiek badz jedno- wartosciowy substytuent obrabia sie w o- i utworzony produkt reakcji poddaje dzia¬ laniu kwasnego srodka utleniajacego. 4, Sposób otrzymywania barwnika szeregu antracenowego, znamienny tern, ze 9 - 10 - dwueter antrahydroantrachinonu becnosci alkaljów srodkami utleniajacemi o nastepujacym wzorze: ORo H , NHR, y 1 OR. w którym R] oznacza wodór lub alkyl, R2 — alkyl, aryl lub aralkyl, x — wodór lub jakikolwiek badz jed- nowartosciowy substytuent, obrabia sie srodkiem utleniajacym i ewentualnie o- trzymany zabarwiony produkt utlenienia obrabia dalej srodkami zmydlajacemi. I, G. Farbenindustrie Aktiengesellschaft, Zastepca: K. Czempinski, rzecznik patentowy. Druk L Boguslawskiego, Warszawa PL