Urzadzenie do samoczynnego przerywania rolnych kultur rzedowych, zwlaszcza buraka cukrowego Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do sa¬ moczynnego przerywania rolnych kultur rzedo¬ wych, zwlaszcza buraka cukrowego.Znane sa urzadzenia do przerywania kultur rze¬ dowych do rozrzedzania szablonowego i mechani¬ cznego stanu upraw. Urzadzenia te maja te istotna wade, ze nie uwzgledniaja one przerywania roslin przed wlasciwym ich wyrwaniem, a tym samym zmniejszaja laczna liczbe roslin na jednostke po¬ wierzchni. Oprócz tego wymagany jest po ich za¬ stosowaniu jeszcze stosunkowo duzy udzial pracy ludzkiej przy rozrzedzaniu roslin.W nowych zmechanizowanych sposobach upra¬ wy buraka cukrowego, gdzie z punktu widzenia na trudny, dokladny i kosztowny siew musza byc osiagniete korzystne, ekonomiczne parametry po¬ zostalych zabiegów i dostateczna rentownosc do¬ chodu na hektar, te znane urzadzenia nie moga byc stosowane.Ponadto znane sa urzadzenia, które przerywaja na przemian rosliny i sa uruchamiane elektronicz¬ nie. Ich organy robocze sa wówczas sterowane i napedzane elektrycznie lub hydraulicznie, przy czym chodzi tu o sterowane wylaczanie organów roboczych w celu opuszczenia wymaganego, nie przerwanego obszaru roslin lulb o boczne wychy¬ lanie obracajacych sie organów roboczych z tego samego podloza. Wszystkie te organy sa sterowane zazwyczaj przez impulsy z jednego przycisku elek¬ trycznego, umieszczonego nad rzedem roslin. 10 15 20 10 Z uwagi na to, ze przyciski te musza znajdo¬ wac sie, w celu zabezpieczenia styku takze z ma¬ lymi roslinami, bardzo nisko nad ziemia, przeto narazone sa one latwo na zanieczyszczenie przez ziemie i czesci roslin. Wskutek tego, ze impulsy pradu i prady zestyku musza byc w tych przyci¬ skach bardzo male, przeto mechanizmy do rozrze¬ dzania sa czesto wlaczane blednie, co powoduje z kolei pozbawienie wartosci rozrzedzonych kultur.Okolicznosci te maja znaczny wplyw równiez na brak niezawodnosci ruchu i na sklonnosci do uszko¬ dzen tych urzadzen, tak ze koszty ruchu wzrastaja i ich wysokosc nie osiaga czesto przy tym wyma¬ ganej granicy rentownosci. Przyczyna niedokladnej pracy jest umieszczenie przycisków stosunkowo daleko od wlasciwych mechanizmów rozrzedzaja¬ cych, aby ochronic je co najmniej czesciowo przed zanieczyszczeniem przez zawirowana mase ziemi.Wskutek tego trudne jest okreslenie miejsc, gdzie znajduja sie opuszczone nie rozrzedzone rosliny.Niedogodnosci te przyczyniaja sie w konsekwen¬ cji do wysokich kosztów wykonania urzadzenia i do czestych uszkodzen przy malej zdolnosci pro¬ dukcyjnej.Ze wzgledów ekonomicznych, a takze technicz¬ nych nie dalo sie dlatego przeprowadzic dotych¬ czas w praktyce w dostatecznej mieTze automa¬ tycznego rozrzedzenia, zwlaszcza buraków cukro¬ wych.Celem wynalazku jest wyeliminowanie w znacz- 83 4423 83442 4 nym stopniu wspomnianych wad i niedogodnosci przez skonstruowanie urzadzenia, które przy wzglednie niskich kosztach wytwarzania gwaran¬ towaloby wysoce zadawalajaca zdolnosc eksploa¬ tacyjna i dostateczna wydajnosc nawet w ciezkich warunkach eksploatacji rolnej, oraz nadawaloby sie do stosowania w szerokim zakresie a jego wy¬ konanie nie wymagaloby duzej dokladnosci.Cel ten zostal osiagniety dzieki opracowaniu urzadzenia wedlug wynalazku, którego istota po¬ lega na tym, ze z walem napedowym jest pola¬ czony zabierak, wyposazony w pazury, a z walem napedzanym jest polaczona wahliiwie zapadka spre¬ zynujaca, zazebiajaca sie z pazurami zabieraka i wyposazona ~Vf zderzak, który przylega okresowo do dzwigni wlaczajacej, stykajacej sie z wysuwal- nym rdzeniem elektromagnesu.Zaleta urzadzenia wedlug wynalazku jest to, ze czesci skladowe1 wykonuja prace mechaniczna w zamknietej, napelnionej olejem obudowie, przeto zbyteczna jest wówczas takze daleko idaca kon¬ serwacja urzadzenia. Oprócz tego kazda jednostka robocza stanowi samodzielna, zamknieta calosc, która moze byc latwo nastawiana na rózne odle¬ glosci rzedowe. Przyciski nie zanieczyszczaja sie w tym urzadzeniu, poniewaz obracaja sie one w czasie wlasciwego rozrzedzania roslin i w ten sposób uwalniaja sie z jednej strony od niepoza¬ danego zanieczyszczenia, z drugiej strony wskutek ich ruchu usuwaja bezposrednio zanieczyszczenie.Sa one umieszczone w bezposredniej bliskosci urzadzenia pielacego tak, ze wzajemne zsynchro¬ nizowanie czynnosci odbywa sie prosto i pewnie.Urzadzenie wedlug wynalazku spelnia tym sa¬ mym zalozenie duzej wydajnosci, niskich kosztów wykonania, a takze eksploatacji oraz zadawalaja¬ cej rentownosci.Przedmiot wynalazku jest przedstawiony w przy¬ kladzie wykonania na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia czesc mechaniczna urzadzenia, w wi¬ doku perspektywicznym, fig. 2 — schemat blokowy ukladu elektrycznego, fig. 3 — szczegól zabieraka czesci mechanicznej urzadzenia, w widoku z przo¬ du, a fig. 4 — zabierak przedstawiony na fig. 3 w przekToju poprzecznym.Na wale glównym 1 jest osadzone kolo napedo¬ we 2, polaczone za pomoca napedu 3, na przyklad napedu lancuchowego, z kolem napedzanym 4.Kolo napedzane 4 jest polaczone z przekladnia 5, wykonana jako przekladnia stozkowa, która umoz¬ liwia korzystny uklad calej jednostki rozrzedza¬ jacej pod wymaganym katem w stosunku do osi ,rzedu.Z przekladnia 5 jest polaczony wal napedowy 6, wyposazony w zabierak 7. Zabierak 7 posiada pa¬ zury 8 albo na swym obwodzie wewnetrznym lub takze na swym obwodzie zewnejtrznym, co nie jest uwidocznione na rysunku.Wspólosiowo, z zabierakiem 7 jest zamocowana na wale napedzanym 9 krzywka zderzakowa 19, wyposazona w sprezynujaca i wahliwie ulozysko- wana zapadke 10. Krzywka zderzakowa 19 jest za¬ opatrzona w powierzchnie oporowa 20. Wal nape¬ dzany 9 jest ulozyskowany wspólosiowo z walem napedowym 6 i obrotowo naprzeciwko niego.Zapadka sprezynujaca 10 jest dociskana spre¬ zyna 11 do pazurów 8 zabieraka 7. Z zapadka sprezynujaca 10 jest ponadto polaczony zderzak 12, zazebiajacy sie z jednym koncem dzwigni wlacza¬ jacej 13, przy czym na drugim koncu dzwigni wlaczajacej 13 spoczywa wysuwalny rdzen 14 elek¬ tromagnesu 15. Z dzwignia wlaczajaca 13 jest po¬ laczona przegubowo nastawcza dzwignia oporowa 16, która jest podparta sprezyna naciagowa 17, któ¬ ra zazebia dzwignie 16 ze sruba nastawcza 18, ulo¬ zyskowana na dzwigni wlaczajacej 13.Na zewnatrz powierzchni obwodowej krzywki zderzakowej 19 jest umieszczona sprezynujaca za¬ padka blokujaca 21, wyposazona w powierzchnie przyporowa 36 i nastawiana za pomoca sruby opo¬ rowej 22. Zapadka blokujaca 21 jest uksztaltowa¬ na w sposób umozliwiajacy zazebienie sie jej z po¬ wierzchnia oporowa 20 krzywki zderzakowej 19. Na wale napedzanym 9 jest zamocowane poza juz wspomniana krzywka zderzakowa 19 napedowe ko¬ lo zebate 23 i drugie napedowe kolo zebate 24.Pierwsze napedowe kolo zebate 23 zazebia sie z pierwszym napedzanym kolem zebatym 25, za¬ mocowanym na wewnetrznym wale napedzanym 26, na którym sa osadzone trwale co najmniej dwa noze rozrzedzajace 27 W danym przypadku stosuje sie trzy noze rozrzedzajace 27* Przelozenie Pi pomiedzy pierwszym napedzanym kolem zebatym 25 a pierwszym napedowym kolem zebatym 23 jest takie same jak liczba nozy roz¬ rzedzajacych 27, a wiec w tym przypadku Pi = 3.Drugie napedowe kolo zebate 24 zazebia sie z dru¬ gim napedzanym kolem zebatym 28, zamocowanym na zewnetrznym wale napedzanym 29, ulozyskowa- nym wspólosiowo z wewnetrznym walem napedza¬ nym 26. Przelozenie P2 pomiedzy drugim napedza¬ nym kolem zebatym 28 a drugimi napedowym ko¬ lem zebatym 24 wynosi P2 = 1.Na zewnetrznym wale napedzanym 29 jest ulo- zyskowany przycisk 30 przewodzacy prad, który moze byc wykonany w sposób nastawczy, a mia¬ nowicie osiowo, to znaczy w kierunku osi zewne¬ trznego walu napedzanego 29 lub takze w kierun¬ ku promienionym. Przycisk 30 jest polaczony elek¬ trycznie z ruchomym stykiem 31, ulozyskowanym trwale na zewnetrznym wale napedzanym 29. Styk ruchomy 31 jest polaczony w stanie spoczynku przycisku 30 elektrycznie ze stalym stykiem 32, który jest ulozyskowany na przyklad na nie uwi¬ docznionej na rysunku obudowie mechanizmu.Na obudowie tej jest takze umieszczone podwo¬ zie 33 kazdej jednostki rozrzedzajacej, sluzace do kopiowania terenu, które w danym przypadku jest wyposazone we wskaznik 34 lisci roslin. Staly styk 32 jest polaczony elektrycznie z uziemionym wzmacniaczem impulsowym 35, z którym jest tak¬ ze polaczony elektrycznie elektromagnes 15. Caly elektryczny obwód pradu jest podlaczony do nie uwidocznionego na rysunku zródla pradu, prze¬ waznie zródla pradu stalego o napieciu 112 Volt.Urzadzenie wedlug wynalazku dziala w nastejpu- jacy sposób: Przycisk 30 przejezdza razem z urza¬ dzeniem wzdluz rzedu roslin. Z chwila kiedy przy¬ cisk 30 dotknie rosliny, elektryczny obwód pradu zamyka sie przez ruchomy styk 31 przycisku 30 10 15 20 25 30 55 40 45 50 55 6083442 6 i staly styk 32 a nastepnie przez uziemienie, wsku¬ tek czego powstaje iimpuls pradu, który jest dopro¬ wadzony do wzmacniacza impulsów 35. Stad jest ten impuls, po odpowiednim wzmocnieniu, dopro¬ wadzony do uzwojenia elektromagnesu 15.Wysuwalny rdzen 14 elektromagnesu 15 porusza sie wówczas w dól i naciska w dól koniec dzwigni wlaczajacej 13. Dzwignia 13 wychyla sie i zwalnia zderzak 12 sprezynujacej zapadki 10. Jednoczesnie z wychyleniem dzwigni wlaczajacej 13 dzwignia oporowa 16 jest dociskana do obrotu krzywki zde¬ rzakowej 19. Sprezynujaca zapadka 10 chwyta pa¬ zury 8 zabieraka 7, który obraca sie stale z walem napedowym 6. Ruch obrotowy jest wówczas prze¬ noszony poprzez sprezynujaca zapadke 10 i krzyw¬ ke zderzakowa 19 na wal napedzany 9.Za pomoca pierwszego, napedowego kola zebate¬ go 23 umieszczonego na wale 9, wprawia sie w ruch obrotowy poprzez pierwsze napedzane kolo zebate 25 wewnetrzny, napedzany wal 26 z nozami roz¬ rzedzajacymi 27 a za pomoca drugiego, napedowego kola zebatego 24 nadaje sie ruch obrotowy poprzez drugie, napedzane kolo zebate 28 zewnetrznego wa¬ lu napedzanego 29 z przyciskiem 30, Wskutek tego nastepuje naped we wzajemnie róznym, podanym juz przelozeniu.W danym preypadku wewnetrzny wal napedzany 26 z nozami rozrzedzajacymi 27 dzwigajacy przy¬ cisk 30, wykonuje w czasie obrotu tylko trzecia czesc obrotu to znaczy, ze nóz rozrzedzajacy 27 od¬ klada tylko jedna trzecia obwodu, wskutek czego dochodzi do rozrzedzenia roslin, jednakze dopiero z tylu pierwszej rosliny, której dotknal przycisk 30 i opuscil sie w rzedzie. W czasie obrotu przy¬ cisku 30 przerywa sie jednoczesnie przez ruchomy styk 31 elektryczny obwód pradu wzmacniacza im¬ pulsów 35.Przy obrocie walu napedzanego 9 krzywka zde¬ rzakowa 19 dociska z powrotem poprzez dzwignie oporowa 16 dzwignie wlaczajaca 13, która przesu¬ wa z powrotem jednym koncem w góre wysuwal¬ ny rdzen 14 elektromagnesu 15, a drugim koncem wyzebia z zapadki 10 za pomoca zderzaka 12 pa¬ zury 8.Obrót walu napedzanego 9 i polaczonych z nim lub podlaczonych do niego juz opisanych czesci jest wówczas przerwany, przy czym ewentualny ruch zwrotny jest blokowany przez zapadke blokujaca 21, której powierzchnia oporowa 36 przylega do powierzchni oporowej 20 krzywki zderzakowej 19.Z uwagi na to, ze w ten sposób nastepuje rów¬ niez ponowny zestyk ruchomego styku 31 ze sty¬ kiem stalym 32, przeto cale urzadzenie jest przy¬ gotowane do nowego, dalszego impulsu, wywolane¬ go przez styk przycisku 30 z dalsza roslina oraz do 15 25 30 35 40 45 50 55 okresowego powtórzenia calego, opisanego juz cy¬ klu pracy. PL PL