Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 31.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 10.02.1975 75220 KI. 80b, 23/03 MKP C04b 41/00 CZYTELNIA Ui-edu Pnl-Mrvv-<" Twórcy wynalazku: Stanislaw Tanasiewicz, Piotr Józef Konatkowski, Zbigniew Swiecki, Barbara Szulc Piwowarska Uprawniony z patentu tymczasowego: Walbrzyskie Zaklady Graficzne „Kalkomania", Walbrzych (Polska) Sposób wytwarzania dekoracji naszkliwnych na wyrobach ceramicznych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania na wyrobach ceramicznych dekoracji naszkliwnych o zwiekszonej odpornosci na scieranie oraz dzialanie alkalicznych i kwasnych srodków chemicznych. Sposób dotyczy zdobnictwa naszkliwnego przede wszystkim za*pomoca kalki ceramicznej offsetowej i sitodrukowej, lecz nadaje sie do stosowania równiez w przypadku pieczetowania lub malowania odrecznego wyrobów ceramicz¬ nych, a zwlaszcza porcelanowych lub porcelitowych naczyn stolowych.Ceramiczne wyroby stolowe i artystyczne dekoruje sie przy pomocy farb ceramicznych, którymi stosujac odpowiednie motywy dekoracyjne, najczesciej technika kalkomanii offsetowej lub sitodrukowej pokrywa sie szkliwione powierzchnie tych wyrobów. Nastepnie wyroby te wypala sie w temperaturze 700-900°C. W wyniku obróbki cieplnej farby ceramiczne naniesione na wyroby w postaci proszków zlepionych substancjami organicz¬ nymi ulegaja przeobrazeniom fizyko-chemicznym. Substancje organiczne ulegaja spaleniu, a sproszkowane farby zespajaja sie w gladka powierzchnie ze szkliwem wyrobu ceramicznego w procesie czesciowego nadtopienia ziarn, tzw. witryflkacji. Sama farba ceramiczna stosowana powszechnie do wymienionych technik dekorowania sklada sie w okolo 70% ze stopu tlenku olowiu z krzemionka, który stanowi topnik oraz z pigmentów nieorga¬ nicznych, którymi sa tlenki metali lub ich polaczenia, rzadziej siarczki lub inne zwiazki.Wykorzystywanie nadal takich farb, uzywanych w przemysle porcelanowym od przeszlo stu lat do dekoro¬ wania wyrobów ceramicznych, zwlaszcza naczyn stolowych, napotyka obecnie na trudnosci dwojakiego rodzaju.Stosowane wspólczesnie detergentowe srodki myjace, zawierajace fosforany, niszcza szybko dekoracje, a zastoso¬ wanie zmywarek mechanicznych do naczyn naraza je na niespotykane dotad dzialanie scierajace na skutek wzajemnego ocierania sie naczyn. W szczególnosci stykanie sie powierzchni niedekorowanych, lecz szkliwionych z dekorowanymi prowadzi do latwego zarysowania tych ostatnich, poniewaz róznia sie one wyraznie twardoscia.To zarysowywanie sie jest wynikiem duzego udzialu tlenku olowiu w zestawach farb. Wyeliminowanie tlenku olowiu z tych zestawów jak dotad okazalo sie niemozliwe, gdyz wprowadzenie innych topników zastepczych powoduje niekorzystne zmiany barwy pigmentów, utrate wyrazistosci rysunku i tym samym wplywa na obnize¬ nie walorów estetycznych dekorowanych przedmiotów.Z podanych przyczyn zaczeto stosowac na dekorowane naszkliwione wyroby pokrycia ochronne w postaci cienkiej zewnetrznej warstwy szkliwa nie zawierajacego olowiu. Sposób ten, szczególnie przy zastosowaniu szkliw borowo-krzemionkowych posiada jednak szereg wad. Wymienione szkliwo ulega czesciowemu rozpusz¬ czeniu w wodzie o temperaturze 60°C, wystepujacej w zmywarkach mechanicznych i przez to dzialanie ochronneua; MBjsd7 -ns^joa iuiXmo8bm luiBpsdzo OS! nuiion^ iuiXmo8bm nuBpsdzo qi 'tiojbm^ iuiXmo8bm miBpsdzo- OZ i o89Moub;Xj fupids qoXMo8BM psdzo Q3 feqos 9Z diUBZsdiuiz Z9zjd B^udoj mb;s9Z ouozpfezjods i uiui 99*0 fo#uod BiU9iiuBizn op uiAMoin^ oiuX^ui m ouoiuaoipzoi 90^ -Xinzpo8 z Z9Zjd ouBMXuiXzJlti fejc^ '3 0031 XirnBJdduwi op ouo[BdXM 1 cuio/q^ OOt ui9iu9iu$p pod mcdjbm pBjsod m 9f ouBMosBjdXM nwo ^moSem fepsdzo X*0! niMojo iupi9fl iuiXmo8bm rarep^dzo £f z oubzs9iuiz nuBjXj Tupiap 9mo8bm psdzo £ *i pB|5(Xzij •MCSBM^ 91UBJ BIZp BU I MCU -BJOJSOj MCJOM^ZOJ qoXofeloS 9IUBJBIZp BU p^OUJOdpO ?31UMCJ )[Bf *9IUBJ9p$ BU 1|0XUMTI^ZSBU lf0BJO5[0p p^OUJOdpO I^osXm BiUMddBZ 9Iubmoso}sbz oSdJcpf 'BJfludo; btubmXuiXzj;o XpBj^Xzid BMp ouoiMBispdZjd bziuoj •qoXuzoiuiBJ90 MpqoiXM feuMippsBu ifoBJO^p op qoXuBMX?n qoXuzoniBSio9iu MojuouiSid %0£_03 °P ^!s afepop B5j|udo; %o%— OZ, n^pBd -Xzid uii^b; fa -ipAuzDiuiBJOO qjBj op ouip9J?odz9q ^pjBpop o^Bf zsiumcj Z09j '9uzoiuibj9D XqiBj bu Buuonpo bmjsjbm 05(Bf o^jX; 9iu bjubmosojs op dis 9fBpBu 9? 'd^pzz feuzBM dj bui tiizb{buXm 8njp9M ^udoj, *3o0C8~0SZ, 9ZJinBJ9dui9; m BiuBfBdXM iM0S9D0id dis 9feppod U9j qpiX^ *Xuzoiuibj90 qciXM bu isouozjd d^B^l feuBMOjo8Xzjd ^1 1 uiXzoj9M^ouoiq uwi^bj i^|b^ XmX}OUi BMXj^od '0890 -fefBZJll3lpO-00%ZDZSXZD BIU9ZpfeZJn feOOUJOd BZ dlS BMnsn B^udoj o89UBMO)JZSOjds JBIUipBN 'n^ZBlBUXM Snfp9M B^fiudoj to(M9}SJBM fe^uap dis BMXi5jod 9iu9jXdBU zazjdod 5f9unsXj Xu;o8jim ©zozssf uiXzo od luiXMopB^pod uwjso^od n^unsXj ^nupBu XMO)flBpop dis dfnuo^|XM 9iuddjsBjy[ fouzoiuiBJso XqiBj niBiuipBu z Bzsn5[JB 9iubzj -n^tpo 1 9iu9Z9zsXzo dis afnsojs niop^ o89pzB^ niu9is9iuBu od b 'mojoio^ 9fnd5jsXM n^unsXi 9zjozm uiXuBp m 9\\ diuioj^opCi dis BZJB^Mod U9j S90OJJ *feuzoiuiBJ90 feqjBj feuBMo^zsojds 5is BiXdBU uXzsbui Xoouiod Xzid Xjc^ *o99M -opBj5(pod n;so5jod npXzn Xzjd Xuijoj z Xuozsou9zid Xzoiuqopz mXjoui dis 9fn^nip ^fsinui9 Xuozo9iwod i9idBd bn l9M03psoid XqiBj dis 9[hso;s n^mp op fopsdzofBu f9Mo;9Sjjo i5[iuqD9| op niu9iS9iupo m omopb|^Xzjj *qoXuzoiuiBJ90 McqojXM o39uzodjpo biubmoibui an\ BiuBMo;dzo9id 'n^njpoiis *f9Mo;9Sjjo nilBUIO^lB^ ^80ip 'lUIBqOSOds IUIXUZ9J f9UOZSOUBU* f9UZDIUIBJ90 XqJBJ feuUOJ^OO dM^SJBM feuZJjdUM9Z 05[Bf dlS 9(hso;s U9^ ^pudoi '^ludoj Xub9buiXm otfn^sXzn uiuiio'Ofe?!u°d BiU9iuJBizn op ipXufXoBjqiM qri[ qoXMO[n^ qoBU ¦X|UI M BIUaBJpZOJ I XpOM Op 9IUB|XM Z9Zld IZpmS 9IUMOjdBJ *3 0031 0^0(0 9ZJn^BJ9dUi9; M dlS BldBJS dUTUBZS -9IUI uiXzo od *ns5|BJoq iuiXavo9bm luiBpsdzo 09_0^! iuiiiob^ iuiXmoSbm luinpsdzo o\—£ 'iidjbm^ iuiXmo8bm UUBID^dZO Q£—S\ Z dlS BZS91UI qoXAV08BM psdZO C^—C\ pSOJlM niMO|0 UBlUBjX|BJ9UI XuBM05[IjXpOUI XofelM -oub;s Xmoub;X; i9ids qpsods u9;m XubuiXzjjo "ujuj 90*0 feziuod BiugiujBizn op Biuasjpzoj 'uizpoS^ nSfepM D 003T ojo^o 9ZJniBi9dui9i m 9f B|BdXM *i^mB|zs^ dis 9fnsBid luio/q^ OOt^—00C uj9iu9iusp pod f9j Xuiubzs -9iui z *ni90 Ti5[U9i; IUiXmoSbm luiBpsdzo 0'l~r0 Z! himo^o n^[U9[) iuiXmo3b/a auBpsdzo s\—Z\z hubiXj n5[U9p qoXMo8BM p^dzo 9—£ 9iuBZS9iuiz zgzjd dis bzjbm;Xm ui9i^zb[buXm z 9iupo3z U9| 3[iudox ifoBio^ap XMJBq oS9D -fefnuuojap 9iu 'bmi^^zs o39;sXzooJZ9Zjd 9iu9ZJOM;n BiuM9dBz ntMO{o ubiub;Xjb)9ui m tiubjXj n^ug^ 9iuBzfeiM2 'J9UZ0IUIJ9; piqcjqo 9ISBZ3M 9iu9zofejod o; B|BMj;n oMo^Bpop Xjo;^[ 'rugo n^ugp n^Bpop o39i5jpiM9iu zbjo 'gOIIW ©niUOjM XlIBZfelMZ 9piMO5^B0 9fejSOZ IIIMOJO ^9U9|| UltU M XjJBMBZ 9Z 'psOJI feppn M HUB^X; 11^19^ pB^SOd M B2(IUpB{^S qDXuZDIUIBJ90 qJBJ B^iudoj nMBlS9Z Op 9IU9ZpBMOjdM Z9Zld X^dluSfelSO JBJSOZ U9J P3 •n|90 o99UOZO|BZ 9pdlu2felSO BU o990fefB[BMZOd nqOSOds 9IUBMO0Bldo JS9f UlXuZ9]Uq09) UI9IU9IUpB3BZ BIUBZfelMZOJ Op UjXuOZ0X|XM B '9UZ0IUIBJ90 XqOiXM BU itÓBJO^pp BIU9ZSOUBU 5[IUqD9; qoXuzpj biubmoso;s psoMiizoui niu9Z09idz9qBZ Xzid zbjo *M05[unsXj qoXuozsouBU osoj^soi pso;sizbjXav iub ^cjuguiSid ipXuBA\oso;s dAUBq bu 9iuui9fn XqB^BMX|dM 9iu bjc;^ P^omi^oui niu9iuM9dBZ uiXus9Zdoup9f Xzjd *o39Uzoiuibj9D nqoiX/w omii^zs 9fnqD90 b^bC 9iuBJ9ps bu fepsouiodpo npdzj 089; dis XqX|BZ0BUzpo *qoXuzoiui9qo Mp^pois 9iuB^Bizp 9usbm^i 9uzoi[B5[ib bu psouiodpo ^oqo 919;^ [sXzn ^S9f n^[ZBjBuXM oSazsfaiuiu ui9p3 *n[ZB[BuXM 8n|p9M q9sods 9fnuiuiij9 psoupoSopgiu 1 XpBM fozXM 9UoiMB;sp9zij *9IUBJ9ps BU p^OUJOdpO BIU -9iupB9BZ 9iuzo9;B;sop 9fnzfeiMzoi 9111 *XqiBj op 9iuBpop 9iup9isodz9q Z9zid pB^Xzid bu 9iu b 'f9uuo;npo Xm;sjbm X)U9Ui8ld BU (9UOZO{BU pBJSOd M iqBJ9UI tl3[U9l| UI9I^;Bpop Z B|5{ZS 0S9UBM03[ZS0lds BIUBMOSO^SBZ U^pBdXzjd M 9iuXp9f n;^9j9 9iUB5jsXzn bimijzouih ,qoXuzaiuiBJ9D qiBj qoX^Xzn o89uzoiui9qo npB^s op njBpui n^u9il nfBZpoi 1 B|^[ZS 089UBM0^ZS0JdS PSOJI OMOZBJOpZB^ BIUBMOSO^SOp UO B8BUlXAV *Pbav B5uT^ BpBISOd q9SOds U9; I 3fBUp9f •qoXofefXui M95JPOJS 9IUB{BlZp BU OSOUJOdpO feUOZS^dlMZ 9fnZB^XM BUMIJ5JZSBU BfOBJ05f9p ui9qosods uiX; bub^sXzq '3 008—00S 9Zjn;Bisdui9; m niu9[BdXM BUBppod osojbo 1 uigi[Bt nouo^ bu B^i^fod 9fe;soz n(B)9Ui n^(U9p ui9i^;Bpop z b^zs o89UBM05fzsojds bm^sjbm bx *M9^u9p qoX; buiubzs9iui qrq nz9u8BUi (BiudBM 'npos 'n^ij 'nuipB^ ^9U9p ;s9f uiX; ui9i5[U9ii uiXzo Xzid *njB;9Ui n^u9j; o89up9f foiumfeu 00 ui9pflBp -op z 2\yps o89UOido;s o89UBMO^zsoids feMjsiBM 9fB|soz B;Xi3(od BJ9;^| 'M9|U9Ui8id bm^sjbm dis gfnpfBUZ ifsinui9 9izpoMM r9U(BZ3zsndzoj bu uiXj9;^f bu *nj9idBd 9iu^sXzj05| 'b^iusouz dis BpB^s 9uqopodoj3[zs 9iuqozJ9iMod BU BIU9ZSOU9Zid Op BUMipfZSBU BfOBJ05f9p c\iC 2£0\ Ju NdH Ui9;U9^Bd 089;drq0 BIUBZfelMZOJ 089UUI 8njp9AV •lfDBJ05[9p UBM0SXJBZ I pdlU^dd UI9I)fO UlXjoS qoXuZOOpiM Op *BIUBJ9pO TU[!UXm M 9iudd;sBU b -omizoj iuiXofejo8 biubmXuiz qoBpjXo ipXuf9[o^| m 9uo dis fefeiqd{8oj -ifoBJO^pp BiuBjBdXM 9isbzo m znf qoXuzoiu -Bqo9UiouiJ9) u9zdidBU BiuBMB^SMod op izpBMOid oo *fefoBJ0^9p feuiBS b ui9Mi|^fzs uiXuuojqoo Xzpd;uiod fsuidsp io^ou|bzj9zszoj M9|iuuXzol9dsM B0IUZ9J Bznp Z91UM9J 9fndd;sX^v '9{ba\j)o^oj^ o^|Xj ;S9f ui9iubmosXjbz pszjd 033 SL 375 220 3 stopiono w tyglu w temperaturze 1250°C i wylano go do wody. Po rozdrobnieniu w mlynie kulowym do uziarnie- nia ponizej 0,01 mm sporzadzono farby ceramiczne przez zmieszanie 70% topnika i 30% pigmentów. Farby te zastosowano do wykonania wzorów dekoracyjnych na arkuszach kalkomanii. Wzorami pokryto wyroby porcela¬ nowe i utrwalono je przez wypalanie w temperaturze do 820°C. Uzyskano dekoracje o twardosci w skali Brinella 450—520 kG/mm2 bardzo zblizonej do twardosci szkliwa porcelanowego wynoszacej 480 kG/mm2.Przyklad II. Topnik otrzymany sposobem podanym w przykladzie 1 zastosowano jako szkliwo ochronne. Topnik nalozono jako warstwe pokrywajaca zewnetrzna powierzchnie wzorów dekoracyjnych, które na drodze kalkomanii przeniesiono na wyroby porcelanowe. Dekoracje utrwalono przez wypalenie w tempera¬ turze 820°C. Uzyskano dekoracje o twardosci 450—470 kG/mm2, podczas gdy twardosc szkliwa porcelanowego wynosila 480 kG/mm2. PL