Przy stosowaniu znanych dotychczas okuc do drzwi lub okien ciezar wlasny dziala na boczne zawiasy, które wskutek tego podlegaja szybkiemu wydieraniu sie na górnych (powiazchmiach. Oprócz tego trzeba zawsze przy wyjmowaniu drzwi lub okien podnosic zawiasy wraz z drzwia¬ mi wzglednie okuciami na czopach, by umozliwic wyjecie ich.Celem niniejszego wynalazku jest usu¬ niecie opisanych niedogodnosci przez wy¬ konanie okucia db drzwi lub okien, w któ- rem górne powierzchnie zawias nie wycie¬ raja isie ii które (umozliwiaja zdejmowanie drzwi lub okiem bez ich podnosizenia. Oku¬ cie wedlug wynalazku niniejszego rózni sie przedewszystkiem tern od znanych okuc, iz ciezar dnzwi lub okien przenosi sie na lozysko stopowe dolne zaposnoca trzpie¬ nia o kulistej powierzchni. Tulejki zawias posiadaja wyciecia umozliwiajace wyijmo^ wanie drzwi wzglednie okien beiz ich pod¬ noszenia. Wedlug wynalazku niniejszego skladaja sie zawiasy z zagietego zelaznego plaskownika, a tulejka zawias zawiera zaopatrzony w nosek przesuwny pierscien, obejmujacy czop zawiasowy. W ten spo¬ sób po przesunieciu tego pierscienia ku gó¬ rze czop zawiasowy, którego srednica jest mniejsza od szerokosci wyciecia w tulejce, moze przejsc przez to wyciecie, co umozli¬ wia zdejmowanie drzwi lub okien z zawias bez ich podnoszenia. Azeby podniesiony ku góirze pierscien znajdujacy sie wewnatrz tulejki zawiasowej nie opadl po podnie¬ sieniu go ku górze, posiada tulejka zawia¬ sowa oprócz wyciecia dla czopa zawiaso¬ wego polaczona z tern wycieciem poziomaszczeline, w która wchodzi nosek pierscie¬ nia po potfmesi^niu i^ pokreceniu go, No- s£k przeszkadza w ten sposób opadnieciu pieatóclienia, Oprócz tego laczy sie wycie¬ cie na czop jeszcze z dolnem wyciecieni bocznem, w którem nosek pierscienia po- zostaje stale przy noitmalnem .stosowaniu okucia.Usuwajac znane niedogodnosci dotych¬ czasowych okuc do drzwi i okien, przed¬ stawia niniejszy wynalazek zasadniczy postep w dziedzinie budowy okuc.Na zalaczonych rysunkach przedsta¬ wiono jedna z wielu mozliwych form wy¬ konania okucia wedlug wynalazku.Fig, 1 i 2 przedstawiaja zawiase w wi¬ doku zboku i w widoku czolowym. Fig, 3 Wskazuje widok zawiasy zgóry. Fig. 4 i 5 przedstawiaja pierscien zawiasowy z no¬ skiem w widoku zboku i w widoku zgóry.Fig. 6, 7 i 8 przedstawiaja w trzech rzu¬ tach czop zawiasowy wraz z plytka do przytwierdzenia. Fig. 9 wskazuje widok za^ wiasy w perspektywie* FJg. 10 przedstawia zlazjome zawiajsiy w widoku zprzodu- Fig. 11, wskazuje przekrój przez futryne i drzwi wraz z widokiem na zawiasy. Fig. 12 i 13 przedstawiaja dolne lozysko stopowe wraz ze sworzniem stopowym w widoku bocz¬ nym, a poczesci w przekroju oraz w wi¬ doku zgóry. Fig, 14 przedstawia drzwi za¬ opatrzone w okucie wedlug wynalazku ni¬ niejszego.Przedstawiona na fig. 1, 2 i 3 zawiasa sklada sie z plaskiego kawalka zelaza 1 zagietego cylindrycznie na jednym kon¬ cu.Utworzona w ten sposób cylindryczna tulejka posiada podluzne wyciecie 2, oraz laczace sie z tern wycieciem poziome szcze¬ liny 3 i 4. Otwory 8 sluza do przytwier¬ dzenia zawiasy 1 do drzwi. Wewnatrz tu¬ lejki cylindrycznej znajduje sie pierscien 5, zaopatrzony w wystajacy plaski nosek 6, który wchodzi w isizczeline 3 lub w szcze¬ line 4 tulejki zawiasowej. Pierscien 5 po¬ siada cylindryczny otwór 7 (fig- 4 i 5), w który wchodzi doklaidnie czop 9 czesci przedstawionej na fig. 6, 7 i 8- Czop 9 two¬ rzy jedna calosc z plaskiem kawalkiem zelaza 10, wydluzonego w plytke zelazna 11, zaopatrzona w otwory 12. Plytke te wpuszcza sie, jak to wskazuje fig. 11, w fu¬ tryne 15 i przytwierdza do fliej zaponioca srub lub gfwozdzi 16. Czesc 10 laczaca plytke 11 z czopem 9 jest tak wygieta, iz wchodzi w odpowiedniego ksztaltu zagle¬ bienie 17 w drzwiach lub w oknie. Przy¬ twierdzona do drzwi 13 (fig- 'U) tulejke zawiasowa naklada sie w ten sposób na czop 9, iz podnosi sie pierscien 5 wewnatrz tulejki zapomoca noska 6, az nosek tenzet- któile sie z górna plaszczyzna ograniczaja¬ ca wyciecie 2. W tern polozeniu pokreca sie pierscien 5 za nosiek 6 tak dlugo, az znajdzie sie on w szczelinie 3. Wówczas pierscien zajmuje w tulejce najwyzsze po¬ lozenie i nie moze opasc. W tern poloze¬ niu mozna wszystkie zawiasy dlrzwi nasu¬ nac zboku na czopy 9, które przechodza swobodnie przez wyciecia 2 w zawiasach.Po nalozeniu zawias na czopy odchyla sie noski 6 i opuszcza pierscienie 5 ku dolo¬ wi tak, az noski 6 znajda sie na wysokosci szczelin 4. Wówczas pokreca sie pierscie¬ nie 5, odchylaj ac noski 6 wbok tak, az znajda sie one w sizczedinach 4. Wówcizas jest polozenie pierscieni 5 wewnatrz tule¬ jek zawiasowych ustalone i zabezpieczone, i drzwi obracaja sie na zawiasach naokolo czopów 9, mieszczacych sie wewnatrz pier¬ scieni 5.Dla uszczelnienia drzwi mozna je za¬ opatrzyc w wystajace listwy 19 o przekro¬ ju trapezowym (fig. 11). Listwy te wcho¬ dza przy zamknietych drzwiach w odpo¬ wiednie zaglebienia futryny, przez co osiaga sie doskonale uszczelnienie drzwi lub o- kien. Futryny posiadaja wyciecia zaokra¬ glone 18 dla tulejek zawiasowych.Na fig. 11 przedstawiono drzwi w sta¬ nie otwartym zapomoca linij przerywa- — 2 —nych. Zawiasa 1 znajduje sie wówczas w polozeniu /'. Na ffig. 11 oznaczono sru¬ by przytwierdzaljace plyjliki zawiasowe / do ramy drzwi lub okien liczba 14.W dolnej czesci drzwi lub okna przy¬ twierdzone sa zapomoca plytek 21 (fig. 12 i 13) trzpienie stopowe 22, wykonane z twardego materjalu, np. ze stali, a zaopa¬ trzone w dolna powierzchnie kulista. Plyt¬ ki 21 trzpieni 22 przytwierdza sie do dol¬ nych krawedzi drzwi lub okien zapomoca srub lub gwozdzi 25, wchodzacych w stoz- kowe rozszerzenie otworów 26 (fig. 13).Trzpien stopowy 22 obraca sie w lozysjku stopowem 24, polaczonem z pozioma plyt¬ ka 23. Lozysko to wraz z plytka 23 wpu¬ szcza sie wdolna czesc futryny, przyczem mozna lozysko pozostawic na miejscu, nie przytwierdzajac go.Trzpien 22 przenosi caily ciezar drzwi lub okna czescia kulistej dolnej powierzch¬ ni na dolne lozysko stopowe 24, a nastep¬ nie na dlolna futryne. PL