Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 25.09.1974 72022 KI. 8m,l/01 MKP D06p 3/54 CZYTELNIA Urzedu flotentowego Twórcy wynalazku: Jerzy Jablonski, Józef Meissner, Jadwiga Suminska Uprawniany z patentu tymczasowego: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób barwienia wlókien poliestrowych Przedmiotem wynalazku jest sposób barwienia wlókien poliestrowych metoda cisnieniowa lub su¬ chego dogrzewania (Thermosol) z wstepna obróbka barwionego materialu w kapieli wodnej, zawiera¬ jacej rozpuszczalnik organiczny, za pomoca barw¬ nika zawiesinowego o ogólnym wzorze ii, w któ¬ rym X oznacza atom chloru lub grupe nitrowa, Y oznacza atom wodoru lub atom chloru albo grupe nitrowa, a R oznacza atom wodoru lub grupe alki¬ lowa o zawartosci 1—4 atomów wegla lub za po¬ moca barwnika zawiesinowego o ogólnym wzorze 2, w którym X ma wyzej podane znaczenie, Y ozna¬ cza atom wodoru lub atom chloru, a Z oznacza atom wodoru albo grupe imetoksylowa.Znane sa sposoby barwienia wlókien poliestro¬ wych barwnikami zawiesinowymi w kapieli wod¬ nej z udzialem przenosników, w temperaturze wrze¬ nia, w kapieli wodnej w temperaturze powyzej 100°, w kapieli wodnej z udzialem rozpuszczalników or¬ ganicznych w temperaturze 100—130°, w rozpusz¬ czalnikach organicznych oraz przez napawanie wod¬ na zawiesina barwnika, suszenie i utrwalanie przez dogrzewanie w temperaturach 190—220°. Barwienie z udzialem rozpuszczalników organicznych wyma¬ ga specjalnie wyselekcjonowanych barwników za¬ wiesinowych, dobrze rozpuszczalnych w stosowa¬ nych rozpuszczalnikach i odpornych na ich dziala¬ nie w warunkach barwienia. Wiejkszosc z obecnie produkowanych barwników zawiesinowych nie na¬ daje sie do tego sposobu barwienia.Barwniki zawiesinowe o wzorach ogólnych 1 i 2 charakteryzuja sie mala sorpcja we wlóknie polie¬ strowym i nieznaczna rozpuszczalnoscia w wodzie, co uniemozliwia uzyskanie intensywnych i równych 5 wybarwien za pomoca znanych sposobów barwie¬ nia. Wymienione wlasciwosci uniemozliwiaja sto¬ sowanie omawianych barwników do barwienia wló¬ kien poliestrowych.Sposobem wedlug wynalazku poddaje sie wlók- io no, przedze lub tkanine poliestrowa przed barwie¬ niem obróbce wstepnej, .polegajacej na ogrzewaniu wyzej wymienionego materialu w ciagu 20—60 mi¬ nut w temperaturze 120—130° w kapieli wodnej, za¬ wierajacej 0,2—0,4 czesci wagowych organicznego 15 rozpuszczalnika hydrofilowego, korzystnie dioksanu lub 0,03—0,04 czesci wagowych organicznego roz¬ puszczalnika hydrofobowego, korzystnie chloroben- zenu lub perchloroetylenu, w 1 czesci wagowej ka¬ pieli. W przypadku zastosowania rozpuszczalnika 20 hydrofobowego dodaje sie 0,001^0,02 czesci wago¬ wych srodka emulgujacego w 1 czesci wagowej ka¬ pieli. Po zakonczeniu obróbki wstepnej plucze sie wymieniony material goraca woda i barwi znanym sposobem metoda cisnieniowa lub suchego dogrze- 25 wania barwnikiem zawiesinowym o wzorze 1 lub 2, w których wszystkie symbole maja wyzej podane znaczenie. Wybarwiony material poliestrowy plucze sie w goracej, a potem w zimnej wojdzie, pierze zna¬ nymi sposobami i suszy. ",.. 30 Otrzymane wybarwienia odznaczaja sie znacznie 720223 wieksza intelmsywnoscia i równomiernoscia niz wy- barwienia, uzyskiwane znanymi dotychczas sposo¬ bami.Wynalazek ilustruja, nie ograniczajac zakresu je¬ go stosowania, nastepujace przyklady, w~ których czesci oznaczaja czesci wagowe: Przyklad I. 200 czesci tkaniny .poliestrowej wprowadza sie do agregatu, w którym znajduje sie kapiel o skladzie: 3000 czesci wody, 80 czesci per- chloroetylenu i 25 czesci Alfenolu 8. Obróbke tka¬ niny prowadzi sie w temperaturze 12t0° w ciagu 20 minut, a nastepnie napawa w kapieli zawiera¬ jacej 0,04 czesci) litr barwnika o wzorze ogólnym 1, wrktt6rynTX o^iacaafctom chlonu, Y oznacza atom wódófu, a 11 ozna^zl grupe butylowa, 0,006 cze- scf/litr Schlichte T-8 \ 0,001 czesci/litr kwasu octo¬ wego i^ suszy w temperaturze 120—130° w ciagu 20—3O sekundaWybfciwienie utrwala sie goracym powietrzem w dogrzewaczu w temperaturze 200° w ciagu 60 sekund. Wybarwiona tkanine plucze sie i pierze znanym sposobem. Otrzymuje sie bardzo intensywnie i równomiernie wybarwiona tkanine w kolorze zóltym o doskonalych odpornosciach na obróbke cieplna, czynniki mokre, tarcie i swiatlo.Kapiel po obróbce wstepnej mozna po przejiltro- waniu ponownie stosowac.Przyklad II. 150 czesci luznego wlókna po¬ liestrowego wprowadza sie do aparatu cisnieniowe¬ go, dodaje 1100 czesci wody i 400 czesci dioksanu, ogrzewa w ciagu 15—30 minut do temperatury 1(20—130° i utrzymuje w tych warunkach w ciagu 30—60 minut. Nastepnie chlodzi sie kapiel do tem¬ peratury 40—50° i usuwa do zbiornika. Po przefil- trowaniu mozna ja stosowac ponownie do obróbki wlókna. Obrobione wlókno iplucze sie w aparacie goraca woda, po czym przetlacza sie do aparatu 1500 czesci kapieli barwiacej, przygotowanej uprze¬ dnio w zasobniku z 4,5 czesci mikroproszku barw¬ nika o wzorze ogólnym 2, w którym X oznacza atom chloru, a Y i Z oznaczaja atomy wodoru, 1 czesci Dyspergatora NNO i 1,5 czesci kwasu octowego 30%-owego. Calosc podgrzewa sie w ciagu 30— -^-45 minut do temperatury 120—130° i barwi w tej temperaturze w ciagu 0,5—1 godziny. Kapiel chlo¬ dzi sie do temperatury 40—50° i usuwa z aparatu.Wybarwione wlókno plucze sie goraca, a potem zim¬ na woda i pierze znanymi sposobami, a nastepnie suszy. Otrzymuje sie równe, intensywne i czyste wybaarwienie koloru szkarlatnego o wybitnych od¬ pornosciach na czynniki mokre, tarcie, swiatlo oraz na obróbke cieplna.Przyklad III. 120 czesci tkaniny poliestrowej obrobionej sposobem podanym w przykladzie II barwi sie w temperaturze 120—130° w ciagu 1 go¬ dziny w aparacie cisnieniowym, zawierajacym ka¬ piel o skladzie: 2400 czesci wody, 2,4 czesci mikro¬ proszku barwnika o wzorze ogólnym 2, w którym X oznacza grupe nitrowa, a Y i Z oznaczaja atomy wodom, 1,2 czesci Dyspergatora iS-65 i 2 czesci kwasu celtowego 30%-owego i wykancza znanym sposobem. Otrzymuje sie równe i glebokie wybar- wienie koloru rubinowego o doskonalych odpornos¬ ciach na czynniki mokre, tarcie, obróbke cieplna i na swiatlo. 72022 4 Przyklad IV. 100 czesci przedzy poliestrowej wprowadza sie do aparatu cisnieniowego, dodaje 1500 czesci wody, 50 czesci chlorobenzenu i 10 czesci Alfenolu 8, ogrzewa w ciagu 15^30 minut do tem- 5 peratury 120—125° i utrzymuje w tych warunkach w ciagu 0,5—1 godziny. Nastepnie chlodzi sie kapiel do temperatury 25—30° i usuwa z aparatu, a obro¬ bione wlókno pierze znanym sposobem i barwi spo¬ sobem, .podanym w przykladzie II za pomoca 5 czes- 10 ci barwnika o wzorze ogólnym 2, w którym X ozna¬ cza grupe nitrowa, Y oznacza atom chloru, a Z oznacza grupe metoksylowa. 'Otrzymuje sie równe i intensywne wybarwienie koloru granatowego o bardzo dobrych odpornosciach na czynniki mokre, 15 tarcie i obróbke cieplna oraz na swiatlo. Kapiel po obróbce wstepnej mozna po przefiltrowaniu ponow¬ nie stosowac.Przyklad V. 150 czesci wlókna poliestrowego 20 w postaci tasmy czesankowej, obrobionego sposo¬ bem podanym w przykladzie III, barwi sie sposo¬ bem podanym w przykladzie II za pomoca 4,5 czesci barwnika o wzorze ogólnym 1, w którym X i Y oznaczaja aitomy chloru, a R oznacza atom wodoru. 25 Otrzymuje sie bardzo równe i intensywne wybar¬ wienie koloru zóltego o wybitnych odpornosciach na czynniki mokre, tarcie, obróbke cieplna i na swiatlo. 30 Przyklad VI. 100 czesci tkaniny poliestrowej, obrobionej sposobem podanym w przykladzie I, bar¬ wi sie w aparacie cisnieniowym, zawierajacym ka¬ piel o skladzie: 2000 czesci wody, 4 czesci mikro¬ proszku barwnika o wzorze ogólnym 1, w którym 35 X i Y oznaczaja grupy nitrowe, a R oznacza grupe metylowa, 1 czesc Klutanu i 2 czesci kwasu octo¬ wego 30%-owego w temperaturze 120—1309 w ciagu 0,5—1 godziny i wykancza Wybarwiona tkanine zna¬ nym sposobem. Otrzymuje sie zlocistozólte, batfdzó 40 równe wybarwienie o doskonalych odpornosciach na czynniki mokre, tarcie i swiatlo oraz na obrób¬ ke cieplna. 45 PL PL