Uprawniony z patentu: Metallgesellschaft Aktiengesellschaft, Frankfurt n/Menem (Niemiecka Republika Federalna) Sposób nanoszenia warstwy fosforanu manganawego na zelazo lub stal Przedmiotem wynalazku jest sposób nanoszenia warstwy fosforanu manganawego na zelazo i stal.Wytwarzanie na stali warstwy fosforanu man¬ ganawego podczas fosforanowania w kwasnym roz¬ tworze wodnym fosforanu manganawego zalezy w znacznej mierze od obróbki wstepnej. Obróbka wstepna elementów stalowych w mocno zasado¬ wych roztworach wodnych oczyszczaczy prowadzi do powstawania warstwy grubokrystalicznej, któ¬ ra równiez po dlugim okresie fosforanowania mo¬ ze wykazywac jeszcze miejscowe defekty w po¬ staci pozbawionej ciaglosci powloki krystalicznej.Osadzaniu sie powloki gruboziarnistej sprzyja tak¬ ze wytwarzanie obrabianego przedmiotu w kwasie solnym lub siarkowym. Przeciwnie, drobnokrysta- liczne, równomiernie kryjace warstwy uzyskuje sie, gdy powierzchnia metalu zostanie odtluszczo¬ na srodkiem organicznym, np. ropa naftowa. Nie¬ korzystnego efektu obróbki w mocno kwasnych lub mocno zasadowych roztworach wodnych moz¬ na uniknac dzieki obróbce srodkiem organicznym przed fosforanowaniem w czasie schniecia elemen¬ tu po splukaniu go woda. Dalszym srodkiem pre¬ wencyjnym jest wytarcie szmata odtluszczonych zasadami lub wytrawionych elementów, po splu¬ kaniu woda. W miejscu wytartym tworzy sie pra¬ wie bez wyjatku powloka bardzo drobnokrysta- liczna. Takze po innych sposobach obróbki mecha¬ nicznej, np. piaskowaniu lub drutowaniu po- 2 wierzchnie obrobione uzyskuja drobnokrystaliczna, szczelna warstwe powierzchniowa.Juz od dawna starano sie zastosowac obróbke wstepna, polegajaca na gruntownym odtluszcza- 5 jacym oczyszczaniu zasadowym oraz ewentualnie za pomoca trawienia kwasami rozpuszczajacego tlenki w polaczeniu z metodami mechanicznymi, w celu uzyskania drobnokrystalicznej, szczelnej warstwy fosforanu manganawego. Zastosowanie do io fosforanowania fosforku cynkowego, np. po od¬ tluszczeniu zasadami lub wytrawieniu kwasem, splukanie powierzchni stali wodnym roztworem zawierajacym skondensowany fosforan, kwas szczawiowy czy fosforan tytanu, nie daje pozada- 15 nych rezultatów. Takze wstepne splukiwanie za¬ sadowym roztworem nadmanganianu nie daje na dluzsza mete w pelni zadowalajacych rezultatów.Znane jest ponadto stosowanie kwasnych roz¬ tworów wodnych, zawierajacych jako skladnik 20 warstwotwórczy ortofosforan jednomanganawy.W celu przyspieszenia procesu tworzenia warstwy dodaje sie czesto utleniaczy do tych roztworów.Fosforanowanie jednak roztworami na bazie fo¬ sforanu manganawego powoduje czesto powsta- 25 wanie powloki o nierównomiernej grubosci.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wad zna¬ nych sposobów.Cel ten osiagnieto przez opracowanie sposobu wedlug wynalazku, który charakteryzuje sie tym, 80 ze powlekane elementy plucze sie wstepnie wodna 69 842X9ldfe2l !Oo06 ^ZJd BIUaZJTlUBZ B!U1UIUI I f*0*d*BW S9 1/3 Z + (o3auoxaiuiz ouaoip) o3aAU3ZBxa? tiubjojs -oj x/3 g'o + o3aAU2UB3uBui tiubjojsoj x/3 g'x ?^iu -mcj 0BJ8IM.BZ 9Z0UI o3auda:isM BiuB^nid op pidB^ •BUBZS9IUI I9!^2! -Oo06 ^ZJd BIUaZJTlUBZ 'UIUI X 'LOzd*VN. 1/3 Z + f9?iCM ^Bf o39MBub3ubxu tiubjojsoj 09 1/3 Z oqxv *bubzs9ixu B{iCq x9IdfeH *Do06 ^ZJ<* Bjuazj -tiubz bitiuiui x -OzH M. rtui 08 %06 .^ui 8*8 o/oOQ :BTU9iujBizn 9C02ix9I^ in;ixnBJnq dso^jbm. -bz <9o'd %68 'ujAt °/o98) o33M.bub3ubui tiubjojs -oj x/3 Z •sucfelSAL aiuB2[iqd ais izpBMOJd uLty o *DoS6 ^ZJóI BTU9ZJT1UBZ :uiuiui 01 zgzjd o?H ^ im X/3 32*0 + 8ON 1/3 88*2 + sO*d 1/3 8*92 + «W 1/3 98*8 ULCDBCBJ9TMBZ UliCMBUB^UBUI UI3UBJ0JS0J 8IUBM.0UBJ -OJSOJ I BpOM. BOBJ03 9IUB3inxdS 'BpOM. BUUIIZ 9TUB3{ -rqds *oo09 9Zjn;BJ9dui9^ /a BjuazJiiuBz *mui oI 0fi zazJd ozH ^ BJO^iamuT X/3 8 + *OS*H X/3 OSI ui^ofef -BJ3IM.BZ UIiCM.02f.IBTS 9tSBM.3f /A 9TU9TMBJ^ 9TS BZp -BM0Jd9ZJd 9Tud9;sBN *00S6 ^ZJd biuszjtiubz ;nu -tui oi SBzopod o2H ^ niuBTUojxnsou9zu9qox^o9pop 1/3 S'2 + 9OsISzBN 1/3 SS + HO*N 1/3 SS ulCobCbj s» -3IAU3Z UI9Z0BZDZSiCZ0O UliCMOpBSBZ OUOOUI 9TUBZ0ZS -Xzoo *oo02 9Zjn;BJ9dui9^ m BurazinuBz ;nuxui g TlSfep M. 1BM.01JBU BdOJ 3IU3ZDZSTlftpO 2fBf *B3[Bl 92f -qcjq0 OUBMOSO|SBZ •OgSM.BUBSUBUI TlUBJOJSOJ JX9ld -B3[ M OUBM.OUBJOJSOJ STUdSJSBU B 'lUIBqOSOdS TUIiCu °* -zci ouBiqBjqo (iib;s 9z a;Bqaz o;^ 9UBMo;JBq i ui SOfrl lSHH J^JBui bmoxb^s BqoBxq) T^q9Jd •npBt^iCzJd Caziuod oSauBpod 9iMB;spod bu faz -!Xq iCuoiuiSBfiCM. ^S9f n^zBfBUiOtt. 3n{D9M qosods •giUBMi^SiCj^Bu qnx MiC{d9ZJd Z9ZJdod Amasjb/a PBM 9U0TMiBqZ0d ^B/AAuiAZJ%0 9Z21B; BUZOUI 9Z2|BU -P9C '3IUBZJI1UBZ 9IS 9CtlS0^S UIISftSiCzSM. apaZJ^ *Og -9MBUB3UBUI TIUBJOJSOJ A/A^SJB/A BIU3ZJOM4 lUIBqOS -OdS TUIiCUBUZ lUIISftSiCzSA*. $V/AAuO^A/A BUZOUI UlA/A -BUB3UBUI UI9UBI0JS0J 9TUBM.0UBJOJS0J 9Uf9X03 •BTUBlBTZp pSOUZD9jrL2lS iCu^O^ST qCSOdS /A BZS -C9IUUIZ 9TU 9TUp9IS0d aiUBMTSpUdS Bl^S% ^Ol/A\Oy[ -2fBf *BpOM BIUBMT^ntdS 9IS gCnSO^S 9IU UI9TUBM0UBJ -OJSOJ B UI9TUB2fllXd" UliCud^SM Xzp9TUI0d CBZO^MZ sg -BZ 'OoOOI op C9M.oCo2fod iCjn;BJ9duia; po qo.BJti; -BJ9dUI9^ /A 9TUBMI3XSiCj^BU I AijC{d9ZJd *9IUBZJT1U -BZ Z9ZJd ^TB/AAUO^A/A BUZOUI 9TUB3inxd 9Ud9;S^ •JlII/3 g Op Ali BU AlCUIBlSniU1 n3lIPI PO qaBIDSOXI M OS !X9ldiB2l Op iCUBMBpop pXq 9Z0UI BIUdBM. UBJOJSOJ -OJld 9IUXBn;U9M9 ZBJO BZBX9? UBiOJSOJO^JO 'BIU -9IUJBIZTI qox TososnaiM. 9is ui9iuBziuqo z zbjm b;s -BIZM MC^Bpop BIUBtBIZp ^9J9 Z9IUMOJ 0g9MBUB§ 1 -UBUI TlUBJOJSOJ tl^pBdiCZJd M 2XBf 9IUqopOcI *0g9M 9T -BUB3UBUI TlUBJOJSOJ I^O^MOd C9UZOTXBa.SiCj2lOUqOJp 9IS nTU9ZJ0M^ BCBCiCZJdS 9^ T^BpOa 'BTUdBAV T1UBJ -OJSOJOJTd 9IUXBT\;U9M.9 ZBJO BZBX9Z TlUBJOJSOJOq.JO o39uxBzozsndzoJoupnj; i o39uozsojdzoj ouqojp OM02ftBpOp 9IS 9fBpop 039Ud9lSAV. BTUlBSpid Od OT 'nSldB2! 9SO{BMJl BU 9TUlSiCZJ -03f BMiCjdM qDXM.ouoC9iu iCauBlsqns 9tuxo39zdzs b 'M9PTSU9; BTUB3[n{d 0S9Ud9;SM Op 9IUBpOa •j;tx/3 g op g'o 9iuzBM9ZJd 9is btimcj i\9id -B3I /A TIUBJOJSOJOJTd pSO^JBMBZ *TlUBJOJSOJOJTd pO A 9UZ09^U31S C9IUUI BS UBIOJSOJTIOdiCoJ} ' pBff^Zld BU^ 'iCUBJOJSOJ 9UBMOSU9PU031S f9TZpJBg •0S9MBUBgUBUI TlUBJOJSOJ 9ZJÓA^^Z0J /A l\Bld^ /A jCA^SJBM. fe/A -IOSB{M 9IS mU9ZJOA\4 0BfBZpB3lZS9ZJd 'f9MX)UBJ0JS S8 08 -OJ A/A%S1V/A 9IS BTU9ZJ0AV^ S900Jd 9BTUZ9dO TITUB3X -njd uiiCud9;sM iCzJd h<* psolJBM. Cgi^siu ^g^Ti^s BU U O 9Z0UI ZBM9IU0d '9UB39XBZ 9Z^BUp9C }S9C 9IU llUBJOJSOJOJTd 9TUBM.OSOlS 9UZ0BtX^ 'UliCM.OpBSBZ -TlMp UI9UBJ0JS0J0JTd Z iCUBZS9TUIZ 'iCM0p0S0J9^Z0 uBJOjsojoJid 9bmoso|s nsfpBdiCzJd uiiC^ /a C9id9x -CBN *UBJOJSOJOJTd iCMOpBSBZ !X9TdB2T. Op 9TS 9fBp0p 039MBUB3UBUI TlUBJOJSOJ 9TS TlIUBZpBSO TlUI9I3lp9Jd ^iCqZ TlTU9Z9iq0dBZ I BTU9ZS0JdZ0J BnidO^S 039T310S -A/A 9IMIXZ0UI Bp9TUgBIS0 TIX90 A^. 'UI9ZJ:piM0d UliCU -oz9Jds 9iuBM,iqjnuip9ZJd oqxB 9iuBAL£M.oduiod9ZJd '9TUBZS9IUI Z9ZJd pBt^iCZJd BU cqOTlJ iCUXJS /A n9Id -B2I 9IUBIM.BJÓJM. 9^S9Z0 9TMTX?0UI Z9IUM9J 3XBC 'JI8!0^ -B5[ 9TUBZS9TUI 9UMiCSU9;UT Z9ZJd0d Og9M.BUB3UBUI TlUBJOJSOJ 9IUBZSBJdZ0J ^S9C 9UB09XBZ *039Ud9;SA\.BTUB3CTl|d TX8TdiBS[ /A Of9MBUB3UBUI TlUBJOJSOJ BIU -9ZS0JdZOJ U9ldO|S ISfOSiCM 9TAUTZ0UI ^S9C Tl^ZBXBU -A/a 3ri{p9M. nqosods /Ags[iuA/A &\p uiiCDBCnpiC09a •nuiBxzs pSOX! 9ZS2X9TM 9IS feCBZpBSO 9T00IUip9ZJd UIiCUBTqBJqO bu zBM9iuod 'araurafn obCbibtzp *BiUBiu^9qDBXzsn 0g9ZSXBp 19^0 BU 9fTip0M0d 9TU TlUBJOJSOJ 9SOXI BZS2f9T^ 'JlTI/3 S OtOSlO Op 1^1 BU M9UIBJSiXIui tlMII3! P° q9^3TUBJ3 /A 9TS 9PS9IUI 9Z0UI T I^OJM -Od BIUBTUl9qOBXZSTl BTUdO^S pO 9IUZ9XBZ 9IS BXB|STl ^MBUBgUBUI UBJOJSOJ 9IS 9fnS0^S C9I^BC /A ^OU •nmgiuJBizTi uiiCzsqnjg od9tu o o39M.bubSubui tiubjojsoj n^pBd -iCzJd /a znC az^BupgC oubSbiso X;B^xnz9J 90bCbx -bmopbz "riui 08 f9ziuod o/o06 oio^o b 'tIui Cgziuod 9S021X9T^ AlBlW 0/00Q /A BUIBTZ OSaiCW 'UliCMBU -BgUBUI UI9UBJ0JS0J Z pBt^ZJd BU 0UB3BIS0 A^l -JTIZ9J 9Jqop OZpJBH •BTU9X9TUIZ UH9lUd0lS 9Z ZBJM B^SBJZM I UJBIZ 0S9C pS02lX8P^ PO O^pBUOd XZ9XBZ 039MBUB3UBUI TlUBJOJSOJ 9IUB{BIZp gOBCTIMiClifY •At9{BlZSiCj2l CBUZOdZOJ BUZOUI 9TU UI9T3fO UlA\ -03 TCDBMJ9SqO iCZJd C9J9^ /A '039AU3UBgUBUI TIU -BJOJSOJ 9M^SJBM BUZDTXB^SiCJ3lOUqOJp BTUBM.OUBJOJS -OJ SBZapOd 9TUd9^SBU 9fBp UliCMBUBgUBUI UI9UBJ -OJSOJ ;iXnBJTiq UIiCDBCBJ9TM.BZ UieJOM^ZOJ 9Ud9lSM giUB^TUd *BJ9JJ9qOS-9^q9a BTD9fpZ 31BC IUII3|Bl iC^SOJd /A 9IS 9fBpTl 9IUBM.XJ3liCA^ •nq.ITTlBJTiq pB^S -od /a 9Cnd9;s^M. o39Mbub2ubui tiubjojsoj 9S9zo BUp9f C9IUUICBU 00 Xp3 'SBZ0M9M 9IS gCTl^SiCZTl T^TUiCM 8Jqop 8IUX93aZOZS *Og8M.BUB3UBUI UUBJOJSOJ o3auBMoSJ9dSiCpz Cauzo^B^SiCj^ iCjn^Tu;s po j£zax -BZ 9IUZBJXM BIUB2pi|d OSaudejSM. 8TUB{BIZa *90? bxoui gg'o OP uijAt \om x — 9o*d: ^loui 8*0 op uxa[ ioui x :qoBOTUBjg /a uo ais 9psaiui oMopBpiiCzjd azoui t BTuaoBJ^s M93turiJBM op OTupeiModpo ais afnuiiCzj^o aizpBso /a 9ozd op ujae iCMOxoui 2fauns -o^s 'o3aM.oposf9j; tiubjojsojo^jo aiuxBn^uaMa zbjo oSaMoposiiMp tiubjojsojo^jo TiiuBpop T^aizp tiub3 -ubui tiubjojsoj aiuaoBJjs DBfnpoM.od 'tiub3ubui nos Xjom;zoj tiubjojsoj auoiM.Bqzod ais aCnso^s ifo^np -OJd qoBpo^aui qoXuui & -aTU^OJALpo qnx n3ni op SBM31 9BM.BPOP BUZOUI UliCzO iCZJd 's'^ BUM9J Hd pso^JBM bCbSbiso iuibpbsbz tijom;zoj iiTUBiu:iaCoqoz iCZJd B1CW '91^; pBt^iCzJd BU 8IS BfBpBU 8M.BU -BgUBUI iCUBJOJSOJO^JO 3UXBZ0ZSTldZOJ OUptlJ; O^B£ •033MBUB3 -ubui tiubjojsoj aizBq bu ogaoBfnuBJOjsoj tijom; -zoj niuBiBizp aCBppod aiuda^sBu b 'oB9mbub3ubui TIUBJOJSOJO^JO O3aUXBZ0ZSTldZ0JOUpTlJl BUIS3TMBZ 6 8*8 695 69 842 6 mieszana, lub tez kapiel o skladzie: 1,5 g/l fosfo¬ ranu manganawego + 0,5 gA pirofosforanu dwu- wapniowego (drobno zmielonego) + 2 g/l Na4P207; 1 minuta zanurzenia przy 90°C; kapiel mieszana.W tabeli podano poszczególne próby z prze¬ prowadzonymi stopniami obróbki oraz otrzymane wyniki. Porównanie wyników próby 2 z wynika¬ mi prób 3—6 oraz próby 7 z wynikami prób 8—11 wyraznie uwydatnia korzystne dzialanie plukania wstepnego. Blacha i kolo zebate posiadaly we wszystkich przypadkach praktycznie takie same co do wygladu powierzchnie. PL