Dotychczas barwienie skór futerkowych barwnikami utle¬ nialnymi przeprowadza sie na ogól po umartwianiu, pluka¬ niu i zaprawianiu skór, a w sporadycznych tylko przypad¬ kach przed barwieniem pomijalo sie proces zaprawiania.Obecnie przed barwieniem barwnikami utlenialnymi skóry futerkowe poddaje sie zaprawianiu w kapieli zawie¬ rajacej dwuchromian potasowy lub sodowy, badz inne sole metali, jak na przyklad siarczan zelazawy, miedziowy, chro¬ mowy i glinowy w ilosci 0,4-12,0 g/l. Uzyskane w ten spo¬ sób wybarwienia odznaczaja sie wyraznie korzystniejsza jakoscia niz skóry barwione z pominieciem procesu zaprawia¬ nia.Znane sa nastepujace metody barwienia skór futerkowych barwnikami utlenialnymi: metoda klasyczna, metoda bez¬ posrednia, metoda barwienia skór surowych.Metoda klasyczna oparta jest na umartwianiu, zaprawia¬ niu i barwieniu skór wyprawionych. Umartwianie przeprowa¬ dza sie w kapieli o temperaturze okolo 30° C, zawierajacej . sode i wode amoniakalna oraz ewentualnie srodki powierz- chniowoczynne i srodki ochronne dla okrywy wlosowej.Nastepnie skóry plucze sie i wiruje, po czym poddaje sie zaprawianiu. Proces ten przeprowadza sie przez okres 2-24 godzin w kapielach o temperaturze 20-35°C i pH 4,0-6,5, zawierajacych poprzednio wymienione sole metali. Do kapieli tej dodaje sie nieraz: sól kuchenna w ilosci 10-40 g/l oraz kwas pochodzenia nieorganicznego lub orga¬ nicznego w ilosci 0,3-2,0 g/l. Po zaprawieniu skóry wiruje sie, po czym barwi. Barwienie barwnikami utlenialnymi prze¬ prowadza sie na ogól przez okres 2-6 godzin w kapieli za¬ wierajacej mieszanine barwników utlenialnych w ilosci 0,5-15 g/l o poczatkowej temperaturze okolo 32°C ipH okolo 8,0.Po uplywie od 20 minut do 4 godzin wartosc pH kapieli barwiacej ulega obnizeniu do okolo 5,0-6,5. Mieszanina barwników utlenialnych zawiera na przyklad p-fenylenodwu- amine, p-aminofenol, mieszanine p-fenylenodwuaminy z re¬ zorcyna lub pirokatechina.Do kapieli barwiacej przed zarzuceniem skór lub po 15-20 min., po ich zarzuceniu dodaje sie roztwór nadtlenku wodoru o stezeniu 30% wagowych w ilosci równej lub nie¬ znacznie wiekszej niz masa barwników utlenialnych uzytych do barwienia. Po barwieniu skóry dokladnie sie plucze, po czym wykoncza wedlug zasad stosowanych w przemysle fu¬ trzarskim.Metoda bezposrednia polega na tym, ze rozmoczone suro¬ we skóry futerkowe pierze sie i pikluje, po czym sie je zapra¬ wia poprzednio wymienionymi solami metali w kapieli gar- 6880368803 bujacej, zawierajacej zasadowe sole chromu trójwartoscio¬ wego. Nastepnie skóry barwi sie barwnikami utlenialnymi w kapieli o pH okolo 8,0 wedlug zasad podanych w meto-, dzie klasycznej.Barwienie skór futerkowych surowych polega na rozmo¬ czeniu, mizdrowaniu, praniu, plukaniu, czesaniu i umartwia¬ niu skór, po czym zaprawia sie je przez noc w kapieli o tem¬ peraturze 3(fC ipH6,0, zawierajacej dwuchromian potaso¬ wy w ilosci okolo 2,0 g/l, po czym skóry barwi sie barwni¬ kami utlenialnymi w kapieli o pH 8,0. Nastepnie skóry plu¬ cze sie, garbuje w kapieli piklujacej, natluszcza i wykoncza w-sposób stosowany w zakladach futrzarskich. Stosujac wymienione metody barwienia uzyskuje sie skóry futerkowe o mniejszej wytrzymalosci na rozciaganie dermy i wlosów w stanie prostym i w petli, natomiast o wiekszej scieralnosci okrywy wlosowej ni£ wynpsily wartosci tych wskazników w skórach niebarwionych.Sposób barwienia wedlug wynalazku z wstepnym zapra¬ wianiem skór futerkowych przez okres 3-24 godzin w kapie¬ li o temperatuiie 10^6(fC ipH 2,5-6,5 zawierajacej sole metali w ilosci 0,2-1,5 g/l, jak na przyklad siarczan zelaza¬ wy, siarczan miedziowy, siarczan glinowy lub chromowy, badi ich mieszanine, oraz z nastepnym barwieniem zapra¬ wionych skór barwnikami utlenialnymi, takimi jak na przyklad p-fenylenodwuamina, p-aminofenolem, mieszanina p-fenyknodwuaminy z pirokatechina lub z rezorcyna w ilosci 0,5-15,0 g/l, w obecnosci srodków utleniajacych, polega na tym, ze barwniki utlenialne oraz roztwór nadtlenku wodoru o stezeniu 30% wagowych, w ilosci 40-60% wagowych w stosunku do ilosci uzytych barwników, dodaje sie bez¬ posrednio do kapieli zaprawiajacej przy wartosci pH 2,5-6,5.Po uplywie 1-3 godzin barwienia podnosi sie wartosc pH kapieli do znanego zakresu pH 6,5-8,5 i dodaje sie w znany sposób roztwór nadtlenku wodoru o stezeniu 30% Wagowych, w ilosci 50-70% wagowych w stosunku do uzy¬ tych barwników utlenialnych,a nastepnie skóry barwi sie, plucze i wykoncza w znany sposób.Sposób barwienia skór futerkowych wedlug wynalazku, umozliwia stosowanie do zaprawiania o 30-40% mniejszej ilosci siarczanu zelazawego, siarczanu miedziowego, siarczanu glinowego lub chromowego, badz ich mieszaniny, poniewaz przeprowadzajac barwienie w kapieli zaprawiajacej do mini¬ mum eliminuje sie mozliwosc wyplukiwania ze skór futer¬ kowych soli zaprawiajacych. Przeprowadzajac barwienie przez pierwszy okres czasu w kapieli o pH 2,5-4,5 zmniejsza sie niebezpieczenstwo stracenia sie w skórach futerkowych i w kapieli trudno rozpuszczalnych wodorotlenków metali, jak na przyklad wodorotlenku zelazawego i zelazowego, wo¬ dorotlenków chromu i glinu. W ten sposób zostaja wytworzo¬ ne optymalne warunki do powstawania w skórach futerko¬ wych oraz w kapieli zaprawiajaco-barwiacej barwników o bu¬ dowie zblizonej do barwników metalokompleksowych oraz kompleksów, w których sklad wchodza jony metalu, grupy reaktywne keratyny oraz produkty powstajace w wyniku utlenienia i kondensacji barwników utlenialnych. Wytworze¬ nie sie tego typu barwników w poszczególnych warstwach wlosów oscistych i puchowych wplywa na poglebienie bar¬ wy oraz na zwiekszenie odpornosci wybarwienia na dzialanie swiatla oraz na tarcie na sucho i na mokra Po uplywie 1-3 godzin barwienie skóry w kapieli zaprawiajaco-barwiacej o pH 2,5-4,5, wiekszosc soli metali wchodzi w sklad kom- . pleksów odpowiednich barwników. Po podniesieniu pH ka¬ pieli z 2,5-4,5 do 6,5-8,5 i dodaniu do niej roztworu nad¬ tlenku wodoru o stezeniu 30% wagowych, tylko nieznaczna ilosc soli metali zostaje stracona w postaci trudno rozpusz¬ czalnych wodorotlenków, natomiast ulega utlenieniu pozo¬ stala ilosc barwników utlenialnych, przy czym zmienia sie na ogól barwa okrywy wlosowej skór futerkowych.Sposób barwienia skór futerkowych , wyprawionych i i uszlachetnionych barwnikami utlenialnymi w roztworach soli metali wedlug wynalazku umozliwia zmniejszenie zuzy¬ cia barwników utlenialnych o 20-30% oraz zmniejszenie wód sciekowych o okolo 40%, ulatwia oczyszczanie wód sciekowych oraz wplywa na podwyzszenie intensywnosci io wybarwienia i zwiekszenie ich odpornosci na dzialanie swia¬ tla i na tarcie na sucho i na mokro oraz zmniejszenie stopnia uszkodzenia wlókien keratynowych i kolagenowych, w po¬ równaniu ze skórami barwionymi w sposób konwencjonalny.Sposób barwienia skór futerkowych wedlug wynalazku ii przedstawiony jest w nastepujacych przykladach: Przyklad I. Skóry królicze wyprawione, umartwio¬ ne, plukane i zobojetnione w sposób stosowany w przemysle futrzarskim, zaprawia sie przez okres 3 godzin w kapieli o temperaturze 20°C i pH 2,5 zawierajacej 0,2 g/l siarczanu io zelazawego, po czym do kapieli dodaje sie p-fenylenodwu- amine i p-aminofenol w ilosci 0,5 g/l oraz 0,2 g/l nadtlenku wodoru o stezeniu 30% wagowych. Po uplywie 1 godziny pH kapieli zaprawiajaco-barwiacej podnosi sie roztworem wody amoniakalnej do 8,5, po czym dodaje sie do kapieli M roztwór nadtlenku wodoru o stezeniu 30% wagowych w ilos¬ ci 0,35 g/l. Skóry barwi sie przez okres 20 godzin, po czym sie je wiruje, plucze i wykont u wedlug zasad stosowanych w przemysle futrzarskim.Przyklad II. Skóry owcze uszlachetnione metoda to polofiksowania, umartwia sie, plucze i zobojetnia w sposób powszechnie stosowany w przemysle futrzarskim. Nastepnie skóry zaprawia sie przez okres 24 godzin w kapieli o tempe¬ raturze 60°C i pH 4,5, zawierajacej 1,5 g/l siarczanu miedzio¬ wego, po czym do kapieli zaprawiajaco-barwiacej dodaje sie m 9 g/l p-fenylenodwuaminy, 1 g/l p-aminofenolu, 5 g/l piroka- techiny i 6 g/l nadtlenku wodoru o stezeniu 30% wagowych.Skóre barwi sie przez okres 8 godzin, po czym roztworem wody amoniakalnej podnosi sie pH kapieli do 6,5, a nastep¬ nie dodaje sie do niej 5,0 g/l roztworu nadtlenku wodoru 40 o stezeniu 30% wagowych. Skóry barwi sie przez okres 6 go¬ dzin, po czym wiruje sie, plucze i wykoncza wedlug zasad stosowanych w przemysle futrzarskim.Przyklad III. Skóry nutrii wyprawione, umartwione, plukane i zobojetnione w sposób konwencjonalny, zaprawia * sie przez okres 20 godzin w kapieli o temperaturze 25° C i pH 4,5, zawierajacej 0,5 g/l siarczanu zelazawego, 0,2 g/l siarczanu chromowego i 0,3 g/l siarczanu glinowego. Nastep¬ nie do kapieli dodaje sie 1,8 g/l mieszaniny p-fenylenodwu¬ aminy, p-aminofenolu i pirokatechiny oraz 1,26 g/l roztworu ¦o nadtlenku wodoru o stezeniu 30% wagowych. Po 3 godzi¬ nach barwienia podnosi sie pH kapieli do 8,5, po czym do kapieli dodaje sie 0,72 g/l roztworu nadtlenku wodom o ste¬ zeniu 30% wagowych. Skóry barwi sie przez okres 2 godzin po czym sie je plucze i wykoncza wedlug zasad stosowanych m w przemysle futrzarskim. PL