PL68233B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 30.VI.1973 68233 KL 12q,37 MKP C07c 97/12 CZYTE! " ! Wspóltwórcy wynalazku: Wladyslaw Wlodarczak, Andrzej Gieysztor, Krystyna Piotrowska, Jadwiga Rosinska Walsciciel patentu: Zaklady Chemiczne w Bydgoszczy, Bydgoszcz (Pol¬ ska) Sposób otrzymywania pochodnych 1-aminoantrachinonu Przedmiotem wynalazku jest sposób otrzymywa¬ nia pochodnych 1-aminoantrachinonu o ogólnym wzorze przedstawionym na rysunku, w którym Ar oznacza rodnik m- lub p-fenylenowy.Znany sposób otrzymywania pochodnych 1-ami¬ noantrachinonu (Ullmanns Enzyklopaedie d. Tech.Chem. III Bd., 639—700) polega na kondensacji 1-aminoantrachinonu w roztworze o-dwuchloroben- zenu z chlorkiem kwasu benzenodwukarboksylo- wego, rozpuszczonym w o-dwuchlorobenzenie. Pro¬ ces ten wymaga, stosowania 1-aminoantrachinonu o bardzo wysokiej czystosci tzn. sublimowanego.Opis pat. NRD nr 216980 podaje sposób, polegajacy na tym, ze do masy uzyskanej przez dzialanie pieciotlenku fosforu na kwas benzenodwukarboksy- lowy w rozpuszczalniku organicznym, dodaje sie 1-aminoantrachinon, po czym calosc kondensuje sie na lazni wodnej.Niedogodnoscia tego sposobu jest to, ze powsta¬ ly w reakcji ubocznej tlenochlorek fosforu powodu¬ je w trakcie procesu wytwarzanie sie ubocznych produktów kondensacji, które nie tylko obnizaja wydajnosc wlasciwego produktu, lecz równiez przy¬ czyniaja sie do jego zanieczyszczenia. Uzyskany w ten sposób produkt nie nadaje sie do bezposred¬ niego przerobu na barwnik kadziowy, charaktery¬ zujacy sie bardzo wysoka czystoscia odcienia.Stwierdzono, ze trudnosci tych mozna uniknac stosujac sposób wedlug wynalazku, polegajacy na tym, ze z masy poreakcyjnej, uzyskanej przez dzia- 15 20 30 lanie nadmiaru chlorku tionylu na kwas m- lub p-benzenodwukarboksylowy w obojetnym rozpusz¬ czalniku organicznym, odpedza sie nieprzereago- wany czynnik chlorujacy, po czym dopiero dodaje sie 1-aminoantrachinon w postaci stalej, w tempe¬ raturze 100 do 150°C. Optymalna temperatura kondensacji wynosi 140 + 10°C. Ulatwia ona szybkie wydzielanie sie chlorowodoru, przyspieszajac w ten sposób przebieg wlasciwej reakcji.Zaleta tego sposobu jest to, ze przed przystapie¬ niem do kondensacji wyeliminowuje sie czynnik chlorujacy, który reagowalby z amina, przez co z wydajnoscia prawie teoretyczna uzyskuje sie pro¬ dukt w postaci krystalicznej masy nie zawierajacej ubocznych produktów reakcji.Po odsaczeniu i usunieciu rozpuszczalnika, na przyklad przez destylacje z para wodna lub odpe¬ dzenie pod próznia, produkt poddaje sie procesowi wykonczenia wedlug znanych sposobów, polegaja¬ cych na obróbce podchlorynem sodu dla nadania krysztalowi odpowiedniego odcienia oraz na stan¬ daryzacji produktu z dodatkiem dyspergatorów w celu uzyskania wymaganego rozdrobnienia i nada¬ nia odpowiedniej formy handlowej, na przyklad mikroproszku, plynnej pasty itp.Produkt przed standaryzacja charakteryzuje sie bardzo wysoka czystoscia i praktycznie jest chro¬ matograficznie jednorodny, co zapewnia uzyska¬ nie wlasciwego, zywego i czystego odcienia wy- barwien i wydruków. 68 23368 233 Przyklad I. Do 315 ml osuszonego nitroben¬ zenu dodaje sie 17 g kwasu tereftalowego, po czym wkrapla sie 35 g chlorku tionylu. Calosc ogrzewa sie do temperatury 130°, utrzymujac te temperature az do rozpuszczenia sie kwasu. Nastepnie wlacza sie próznie, odpedzajac nadmiar chlorku tionylu.W temperaturze 140° dodaje sie 44,6 g suchego 1-aminoantrachinonu. Calosc ogrzewa sie w tej temperaturze, az do zaniku 1-aminoantrachinonu.Nastepnie przez mase reakcyjna przepuszcza sie strumien azotu celem usuniecia resztek chlorowo¬ doru i saczy sie na goraco oraz przemywa nitro¬ benzenem. Po usunieciu resztek nitrobenzenu uzy¬ skuje sie 55 g jasnozóltego, chromatograficznie jednorodnego pigmentu, co stanowi wydajnosc 96° , teorii. Produkt rozpuszcza se latwo w stezonym kwasie siarkowym oraz w alkalicznym roztworze podsiarczynu sodu, dajac czerwono-fioletowy roz¬ twór, zabarwiajacy bawelne na kolor zólty z od¬ cieniem zielonym.Przyklad II. Do 315 ml osuszonego nitroben¬ zenu i 17 g kwasu izoftalowego wkrapla sie 35 g chlorku wionylu. Calosc ogrzewa sie do tempera¬ tury 13U°C i utrzymuje te temperature az do roz¬ puszczenia sie kwasu, po czym wlacza sie próznie, odpedzajac nadmiar chlorku tionylu. Nastepnie w temperaturze 100°C dodaje sie 44,6 g 1-aminoantra¬ chinonu i ogrzewa w tej temperaturze az do za¬ niku 1-aminoantrachinonu. Nastepnie przez mase reakcyjna przepuszcza sie strumien azotu, celem usuniecia resztek chlorowodoru i saczy sie na go- 5 raco po czym przemywa nitrobenzenem. Po usunie¬ ciu resztek benzenu uzyskuje sie 55 g jasnozóltego, chromatograficznie jednorodnego pigmentu, co sta¬ nowi wydajnosc 96%. teorii. Produkt, rozpuszcza sie latwo w stezonym kwasie siarkowym oraz w 10 alkalicznym roztworze podsiarczynu sodu, dajac wisniowo-czerwony roztwór, zabarwiajacy bawelne na kolor zólty z odcieniem zielonym. PL

Claims (1)

1. Zastrzezenie patentowe ]5 Sposób otrzymywania pochodnych 1-aminoantra¬ chinonu o wzorze ogólnym jak na rysunku, w któ¬ rym Ar oznacza rodnik m- lub p-fenylowy, przez dzialanie chlorku tionylu na kwas benzenodwu- karboksylowy, w srodowisku rozpuszczalnika or- 20 ganicznego i nastepnie reakcje powstalego chlorku kwasu benzenodwukarboksylowego z 1-aminoantra- chinonem dodawanym w postaci stalej, znamienny tym, ze po reakcji chlorku tionylu z kwasem, nad¬ miar chlorku tionylu usuwa sie ze srodowiska re- 25 akcji, po czym w temperaturze 100—150°C dodaje sie 1-aminoantrachinon i przeprowadza kondensa¬ cje. 0 NH—C0—Ar—CO—NH 0 Wzór RSW Zakl. Graf. W-wa, zam. 441-73, nakl. 105 + 20 egz. Cena zl 10,— PL