PL66760B1

PL66760B1 -

Info

Publication number: PL66760B1
Application number: PL118782A
Authority: PL
Original assignee: Ciba Socicts Anonyme
Filing date: 1967-01-31
Publication date: 1972-08-31

Description

Pierwszenstwo: 03.11.1966 dla zastrz. 1—5 09.XII.1966 dla zastrz. 6 i 7 Szwajcaria Opublikowano: 30.IV.1973 66760 KI. 22a,29/06 MKP C09b 29/06 UKD Wlasciciel patentu: CIBA Socicts Anonyme, Bazylea (Szwajcaria) Sposób wytwarzania nierozpuszczalnych w wodzie barwników azowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarzania nierozpuszczalnych w wodzie barwników azowych.Stwierdzono, ze otrzymuje sie wartosciowe nie¬ rozpuszczalne w wodzie barwniki azowe, wolne od kwasnych grup, powodujacych rozpuszczalnosc w wodzie, w szczególnosci sulfonowych i karboksy- lowych, o wzorze 1, w którym A oznacza reszte skladnika dwuazowego, B oznacza reszte benzeno¬ wa lub naftalenowa, w której grupa aminowa i azowa sa w stosunku do siebie w polozeniu para, Ri oznacza reszte alkilowa, która posiada inne podstawniki niz grupa hydroksylowa i alkoksylowa, a R2 oznacza grupe metylenowa, która jest zwia¬ zana z reszta pirydynowa, jesli podda sie sprzega¬ niu dwuazowana amine z amina o wzorze 2, w któ¬ rym B oznacza reszte benzenowa lub naftalenowa, które w polozeniu para do grupy aminowej zawie¬ raja wymienialny atom wodoru.Jako skladnik dwuazowy stosuje sie korzystnie aminobenzeny, w szczególnosci o wzorze 3, w któ¬ rym X oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe cyjanowa, karbalkoksylowa, alkilosulfonylowa, fe- nyloazowa lub nitrowa, Y oznacza atom wodoru lulb chlorowca, grupe nitrowa, alkilowa, alkoksylo¬ wa, trójfluorometylowa, karbalkoksylowa, lub cy¬ janowa, a Z oznacza atom wodoru lub chlorowca, przy czym przynajmniej jedna z reszt Xi i Y oznacza grupe nitrowa, karibalkoksylowa, cyjanowa, alkilosulfonylowa lub fenyloazowa. 10 15 30 Przykladowo mozna wymienic nastepujace aminy: l-amino-4-chlorobenzen, l-amino-4-bromobenzen, l-amino-4-metylobenzen, l-aimino-4-nitrobenzen, 2- -amino-4-metylo-5-nitrotiazol, 2-amino-4-metylotia- zol, 2-amino-4-fenylotiazol, 2-amino-4-(4'-chloro/- -fenylotiazol, 2-amino-4(4,-nitro/-fenylotiazol, 2- -aminobenzotiazol, 2-amino-6-metylobenzotiazol, 2- -amino^6-metoksybeiTzotiazol, 2-amino-6Hchloroben- zotiazol, 2-amino-6-nitrobenzotiazol, dalej 2-amino- -1, 3, 4-tiadiazol, 2-amino-l, 3, 5-tiadiazol, 2-amino- -1, 3, 5-tiadiazol, 2-amino-4-fenylo-l, 3, 5-tiadiazol.Jako skladniki bierne stosuje sie korzystnie zwiazki o wzorze 4, w którym V oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe alkilowa, alkoksylo¬ wa lub acyloaminowa. W oznacza atom wodoru, grupe alkilowa, lub alkoksylowa, R3 oznacza atom wodoru lub grupe alkilowa, X oznacza grupe cyja¬ nowa, karbalkoksylowa, acyloksylowa, acylowa lub fenylowa i w którym pierscien pirydynowy pola¬ czony jest korzystnie w pozycji 3 z grupa alkileno- wa i m oznacza liczbe 1—4.Szczególnie przydatne sa skladniki bierne o wzo¬ rze 5, w którym X, V, W oraz R3 maja wyzej podane znaczenie. Jako przyklady mozna wymienic: N-cyjanoetylo-N-a-pirydylometyloanilina, N^cyjano- etylo-N-v-pir^dymetyloanilina, N^cyjanoetylo-N-5'- -metylo-2'-pirydylometyloanilina, N-cyjanoetylo-N- -a-pirydylometylo-3-metylo-anilina, N-cyjanoetylo- -N-a-pirydylometylo-3-ehloroanilina, N-cyjanoetylo- -N-a-pirydylometylo-3-metylo-5Hme1xksyanilina, N- 66 76066 760 3 -cyjanoetylo-N-a-pirydylometylo-3-acetamino-5-me- toksy-anilina.Dwuazowanie wymienionych skladników czyn¬ nych mozna przeprowadzic znanymi sposobami, np. za pomoca kwasu mineralnego, w szczególnosci kwasu solnego, i azotynu sodu. Sprzeganie mozna przeprowadzic równiez znanym sposobem, np. w srodowisku kwasnym do alkalicznego, ewentu¬ alnie w obecnosci octanu sodu lub innych substan¬ cji buforowych przyspieszajacych szybkosc sprze¬ gania, lub katalizatorów, jak np. pirydyna lub jej •sole.Po zakonczeniu sprzegania otrzymane barwniki niozna wydzielic z mieszaniny poreakcyjnej, np. przez odsaczenie, poniewaz sa one praktycznie nie¬ rozpuszczalne w wodzie. Mozna równiez stosowac zamiast pojedynczych skladników czynnych miesza¬ nine dwu lub wielu skladników czynnych wedlug wynalazku, a zamiast pojedynczego skladnika bier¬ nego mieszanine dwu lub wiecej skladników biernych wedlug wynalazku.Wedlug odmiany sposobu postepowania otrzymu¬ je sie nowe barwniki przez traktowanie srodkami acylujacymi nierozpuszczalnego barwnika azowego o wzorze 6, w którym A, B oraz R2 maja wyzej podane znaczenie, R4 oznacza grupe hydroksyalkilo- wa, a w szczególnosci barwnika o wzorze 7, w którym Xi, Y, Z, V, W, R3 maja wyzej podane znaczenie. Jako srodek acylujacy mozna stosowac "halogenki Jjub bezwodniki nizszych alifatycznych kwasów karboksylowych. Przykladowo mozna wy¬ mienic kwas octowy, propionowy lub maslowy.Acylowanie prowadzi sie celowo na goraco w obec¬ nosci rozpuszczalnika organicznego.Nowe barwniki monoazowe nadaja sie doskonale do barwienia i druku syntetycznych wlókien, np. z octanu celulozy, a w szczególnosci aromatycz¬ nych poliestrów, na kolor pomaranczowy do czer¬ wonego, o doskonalej odpornosci na swiatlo i su- blimacje.Nieoczekiwanie otrzymuje sie na wlóknach polia- krylonitrylowych wybarwienia silne i odporne na swiatlo.W nastepujacym przykladzie czesci oznaczaja czesci wagowe o ile nie podano inaczej,, procenty oznaczaja procenty wagowe, temperatury podane sa w stopniach Celsjusza.Przyklad. 3,5 czesci azotynu sodu rozpusz¬ czono w 68 czesciach jednowodzianu kwasu siar¬ kowego, wprowadzono do tego 6,15 czesci 1-amino- -i2^cyjano-4-nitrobenzenu i dobrze wymieszano. Po pewnym czasie mieszanine wylano na 300 czesci lodowatej wody. Otrzymany roztwór dwuazoniowy wprowadzono w temperaturze 0—5° do roztworu 23,7 czesci N-cyjanoetylo-N-(2-piirydylo)Hmetyloani- liny w kwasie solnym. Mieszanine sprzegajaca zo¬ bojetniono roztworem octanu sodu do obojetnej reakcji wobec czerwieni Kongo. Po zakonczonym sprzeganiu calkowicie wytracony barwnik wydzie¬ lono, jeszcze raz mieszano z woda, zalkalizowano wobec lakmusu roztworem weglanu sodu i odsa¬ czono. Otrzymany barwnik barwi wlókna poliestro¬ we, poliakrylonitrylowe, octanowe i trójoctanowe na kolory fioletowe o doskonalych wlasciwosciach.N-cyjanoetylo-N-(2-pirydylo)-metyloaniline otrzyj muje sie przez reakcje N-cyjanoetyloaniliny z 2- -ahloropikolina.W tablicy podano szereg dalszych barwników, 5 które mozna przeprowadzic w wartosciowe prepara¬ ty i które mozna otrzymac wedlug tego przykladu przez dwuazowanie podanych w kolumnie I sklad¬ ników czynnych i sprzeganie z podanymi w ko¬ lumnie II skladnikami biernymi. Kolumna III po¬ lo daje odcienie kolorów, na które te barwniki barwia wlókna poliestrowe.Tablica 15 20 25 35 40 45 50 55 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 I Wzór 8 Wzór 8 Wzór 11 Wzór 11 Wzór 11 Wzór 13 Wzór 13 Wzór 13 Wzór 14 Wzór 14 Wzór 14 II Wzór 9 Wzór 10 Wzór 10 Wzór 9 Wzór 12 Wzór 12 Wzór 9 Wzór 10 Wzór 12 Wzór 9 Wzór 15 III fioletowy fioletowy czerwony czerwony czerwony pomaranczowy pomaranczowy pomaranczowy fioletowy fioletowy fioletowy 65 PL PL

Claims

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania nierozpuszczalnych w wo¬ dzie barwników azowych o wzorze 1, w którym A oznacza reszte skladnika czynnego, B oznacza resz¬ te benzenowa lub naftalenowa, w której grupa aminowa i azowa sa w stosunku do siebie w po¬ lozeniu para, Ri oznacza reszte alkilowa podsta¬ wiona podstawnikami innymi niz grupa hydroksy¬ lowa i alkoksylowa, a R2 oznacza grupe metyleno¬ wa zwiazana z reszta pirydynowa, znamienny tym, ze zdwuazowana amine sprzega sie z amina o wzo¬ rze 2, w którym B oznacza reszte benzenowa lub naftalenowa, która w polozeniu para do grupy aminowej zawiera wymienny atom wodoru, a Ri i R2 maja wyzej podane znaczenie.

2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze jako skladnik czynny stosuje sie aminobenzen.

3. Sposób wedlug zastrz. 2, znamienny tym, ze jako skladnik czynny stosuje sie amine o wzorze 3, w którym Xi oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe cyjanowa, karbalkoksylowa, alkilosulfonylowa, fenyloazowa lub nitrowa, Y oznacza atom wodoru lub chlorowca, grupe nitrowa, alkilowa, alkoksy¬ lowa, trójfluorometylowa, karbalkoksylowa lub cyja¬ nowa, Z oznacza atom wodoru lub chlorowca, przy czym co najmniej jedna z reszt Xi i Y oznacza66 760 • grupe nitrowa, karbalkoksylowa, cyjanowa, alkilo- sulfonylowa lub fenyloazowa.

4. Sposób wedlug zastrz. 3, znamienny tym, ze jako skladnik czynny stosuje sie amine heterocy¬ kliczna.

5. Sposób wedlug zastrz. 1^4, znamienny tym, ze jako skladnik bierny stasuje sie aimine o wzo¬ rze 5, w którym X oznacza grupe karbalkoksylowa, acyloksylowa, fenylowa lub w szczególnosci cyja¬ nowa, V oznacza atom wodoru lub chlorowca, gru¬ lo pe alkilowa, alkoksylowa lulb acyloaminowa, W oznacza atom wodoru, grupe alkilowa, lub alkoksy- lowa i R3 oznacza atom wodoru albo grupe alki¬ lowa, i w którym pierscien pirydynowy korzystnie jest polaczony w pozycji 3 z grupa alkilenowa.

6. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze nierozpuszczalny w wodzie barwnik azowy o wzorze 6, w którym A, B i R2 maja wyzej podane znaczenie i R4 oznacza grutpe hydroksyalki- lowa, traktuje sie srodkami acylujacymi. A—N=N—B— % Rt WZÓQ A wzód 2 NH2 WZÓQ 3KI. 22a,29/06 66760 MKP C09b 29/06 Mmx CH2 WZÓR 4 N' ¦B, W -n: ¦C2H4X CHZ - kN' Cs WZÓR 5KI. 22a,29/06 66 760 MKP C09b 29/06 -R« a—n—n—b—n: WZÓR 6 w -C2H4OH n=n—^ )-n: z v wzóc 7 •c CN 02N NH, WZÓR 8KI. 22a,29/06 66 760 KI. 60b,l/06 On 'CfH4CN ^CH, N WZÓR J n: •C*h4cn XHZ N / WZÓR 40 5 02CH3 02N- -NH, WZÓR 11KI. 22a,29/06 66 760 MKP C09b 29/06 -C2H4CN ¦n: CH2 VN- WZÓR M CUsSOz NHj WZÓC 43 HC- 02N c C NH£ WZÓB \k CH3 Ne ¦C£H4CN •CH± N WZÓR 15 PL PL