Pierwszenstwo: 10 listopada 1916 r. (St. Zj. Am.).K4. 5 b».Wynalazek niniejszy dotyczy maszyn wrebowychipolegaprzytemnaudoskonale- niu maszyn podobnych, o wydatnej elastycz¬ nosci polaczen, w celu mozliwie latwego przystosowania masz3^ny do róznorod¬ nych warunków. Po zatem takze polega na moznosci odwracania kierunku ruchu przyrzadu tnacego, lub przyrzadu zasila¬ jacego albo obu tych przyrzadów, bez potrzeby zwracania biegu silnika. Po¬ zwala to maszynie pracowac w dwóch kierunkach.Maszyny tego rodzaju znajda prze- dewszystkiem zastosowanie w kopalniach, w których stosuje sie,jako sila jedynie cisnienie, i tam, gdzie chodzi opedzenie dlugich chodników. Równie jednak dobrze maszyna nadaje sie i do pedzenia chod¬ ników krótkich.Rysunek przedstawia wynalazek w za¬ stosowaniu do maszyn wrebowych, na¬ pedzanych osrodkiem sprezonym, do pe¬ dzenia dlugich chodników.Fig. 1 wyobraza rzut pionowy ma¬ szyny, fig. 2 — przekrój podluzny ma¬ szyny, fig. 3 — rzut poziomy maszyny, po odrzuceniu pewnych czesci sklado¬ wych maszyny i ostoi, dla wiekszej wy¬ razistosci rysunku, fig. 4 — przekrój po¬ dluzny fig. 3 — wzdluz linji 4—4, skoro patrzyc w kierunku strzalek, wykonany w skali wiekszej, fig. 5—podobny prze¬ krój poprzeczny fig. 4 — wzdluz linji 5—5, fig. 6 — podobnyz przekrój poprzeczny fig. 3, wedlug linji 6—6, wykonany w skali wiekszej, fig. 7 — przekrój fig. 3, wzdluz linji 7 — 7, fig. 8 — przekrój fig, 3, we¬ dlug linji 8—8, fig. 9 — przekrój fig. 10,wzdluz linji 9—9, fig. 10 — przekrój po¬ ziomy fig. 1, wzdluz linji 10—10 w skali wiekszej, fig. 11 — przekrój poprzeczny wedlug linji 11—11 na fig. 10, fig. 12 — przekrój poprzeczny wzdluz linji 12—12 na fig. *3 w skali wiekszej, fig. 13—takiz przekrój poziomy wzdluz linji 13 — 13 fig. 12, fig. 14 — przekrój podobny do fig. 3, ze wskazaniem lozysk tylnych i lozysk wrzeciona' maszyny w skali wiekszej, fig. 15 — przekrój czesciowy w kierunku strzalek wzdluz 'linji 15—15 na fig. 10 i fig. 16- schematyczny prze¬ krój, jak wyzej w kierunku przeciwnym.Przedstawiona na rysunku maszyna nalezy do typu maszyn zupelnie zamknie¬ tego i spoczywa na plycie lub wozie 1, który moze slizgac sie po dnie chodnika.Na podstawie 1 spoczywa -silnik obraca¬ jacy sie w pewnym okreslonym kierunku i wprawiajacy w ruch mechanizm wre- bowy i podawczy. Obrano tu silnik opi¬ sany w zgloszeniu, pólnocno-amerykan- skiem. Van Deventer'a 996169, umie¬ szczony w oprawie 2, przymocowanej srubami lub w inny sposób do podsta¬ wy 1. W dwóch podluznych kanalach oprawy lezy czesc dolna dwóch równo¬ leglych wirników silnika. Kazdy z wir¬ ników zaopatrzony jest w szeregi krzy¬ zujacych sie wzajemnie zebów spiral¬ nych lub srubowych 5, wspólpracujacych ze soba i biegnacych w kierunku osi maszyny. Waly 6 wirników leza w od- , powiednich lozyskach.Jeden z konców, naj praktyczniej przedni, kazdego walu 6 lezy w rucho- mem lozysku glowicy 8 przymocowanej do oprawy i wchodzacej w wytoczony koniec 9 wirnika. Koniec posiada sred¬ nice mniejsza 10 i zaopatrzony jest w od¬ powiednie przewody do smaru 11. Dalej Wal posiada zwezenie 12, wokolo którego umieszczone jest lozysko kulkowe .13, ustawione zapomoca nasrubków 14 na nagwintowanem przedluzeniu 15 walu.Pozostale konce kazdego z walów, za¬ zwyczaj konce tylne, sa równiez zwe¬ zone przy 16 i umieszczone w lozyskach z glowicami 17, odpowiadajacemi glowi¬ com 8 i stanowiacemi czesci tylne] glo¬ wicy oprawy. Na tylnym koncu walów lezy jeszcze jedno zwezenie 18 z lozy¬ skiem kulkowem 19, podobnem do lozy¬ ska 13. W przedstawionym przykladzie glowica 17 posiada nagwintowana czesc 20 o srednicy nieco wiekszej od zwezenia walu dla lozyska 19. Na gwincie tym umocowany jest wsporniki z wewnetrzna kryza 22 na koncu przednim. Do kryzy tej przylega lozysko kulkowe oporowe 23, zlozone z kulek i dwudzielnych pierscieni.Naroznik wewnetrzny wspornika wcho¬ dzi pomiedzy szereg pierscieni 24, wy¬ zlobionych na powierzchni lozyska i przy¬ mocowanych do zwezenia 25. walu.Pierscienie 24, pierscien posredni 26, i lozysko 19, umocowane sa zapomoca nasrubka nastawnego 27, który spoczy¬ wa na nagwintowanem zwezeniu 28 walu 6. Pierscien 29, nakrecony na we¬ wnetrznej powierzchni wspornika 21, obejmuje lozysko i przyczynia sie do utrzymania go w nadanej mu pozycji.Konstrukcja ta pozwala zaopatrzyc wal wirnika w odpowiednie lozyska, przy- czem nacisk walów zostaje zneutralizo¬ wany, a' uklad lozysk pozwala na do¬ wolne ich przestawianie, w celu uregu¬ lowania nacisku przy pomocy wspor¬ nika 21. W tym celu zalozyc mozna od¬ powiedni uchwyt, przystosowany do otworów 30 wspornika 21, który po prze¬ sunieciu mozna w dowolnej pozycji unieruchomic.W przedstawionym wypadku powie¬ trze, para lub inny gaz sprezony, wpra¬ wiajacy wirniki 4 w ruch, doplywa dlu¬ gim kanalem 31 w podstawie skrzyni silnika przez wpust pionowy 32. Wal do¬ prowadza gazy na linje zetkniecia sie ze¬ bów wirników w miejscu, w którem zeby — 2 —/te przecinaja sie wzajemnie. Rozpreza¬ nie sie gazu wprawia wirniki w ruch obrotowy w kierunku odwrotnym. Gaz rozpreza sie i wprawia w ruch wirniki, usilujac skrecic waly wirników. Gazy uchodza u szczytu wirników do ko¬ mory 32a, umieszczonej pomiedzy po¬ krywami 33 i szczytem skrzyni 2,az ko¬ mory 32* wypustami 34 i 35. Wypusty 34 zajmuja przytem pozycje centralna, wy- lotki 35 zas przypadaja po bokach skrzy¬ ni •£. Wpusty centralne sa sobie wza¬ jemnie przeciwstawione i posiadaja prze¬ kroje wieksze od wpustów bocznych.Wypusty posiadaja otwory 36 prowa¬ dzace bezposrednio do komory 3Sa z ka¬ nalami dolnemi i górnemi, prowadzacemi do ptyty przegrodowej 38 i hazewnatrz.Gaz uchodzacy z wirników zabiera przeto ze soba czasteczki kurzu lub wegla, które w przeciwnym wypadku zanieczyszcza¬ lyby silnik. Zabezpiecza to silnik od przedwczesnego zuzycia jego czesci, co zwykle zachodzi wpodobnych wypadkach.Gaz sprezony, poruszajacy wirniki 4, wprowadzony zostaje do komory 31 z odpowiedniej komory obraczkowej 39 w dodatkowej glowicy, przymocowanej .zprzodu do przykrywy wirników sru¬ bami 41, Sruby i dodatkowa glowica sluzyc jednoczesnie moga do umocowa¬ nia glowicy 8 w odpowiedniej pozycji.Przewód obraczkowy 39 posiada wpust 4 i mechanizm rozrzadzajacy zaworami wpustoweml, w celu regulowania do¬ plywu gazu z komory 43 w przykrywie 44, umieszczonej zprzodu maszyny i pola¬ czonej z róznemi urzadzeniami pomoc- niczemi. Przewód 39 laczy sie dalej z przewodem 45 odpowiedniem polacze¬ niem 46, zawierajacem zazwyczaj siat¬ ke 47, która zatrzymuje nieczystosci.W przedstawionym przykladzie zawór wpustowy i jego rozrzad sklada sie z rurki 48 wkreconej przy 49 w przy¬ krywie 44} zawierajacej komore 43, oraz z wstawki 50, która przechodzi przez sciane pionowa tylna 51 z przykrywy 52 i przez sciane frontowa glowicy dodat¬ kowej 40y ze szczeliwa 53, które otacza czesc 50. Wstawka 50 posiada gniazdo 54, na którem lezy grzyb 55, zawiera z wrze¬ cionem 56, poruszajacem sie w dlaw^ nicy 57, stanowiacej czesc wstawki 50.Cisnienie gazu dociska w normalnych warunkach grzyb do gniazda. Dopomaga pod tym wzgledem cisnienie skreconej sprezyny 58, umieszczonej miedzy dla- wnica 57 a czescia 59, nakrecona na ko¬ niec wrzeciona zaworu.Przy poruszaniu czesci 59 mozna otworzyc zawór 55, o ile zachodzi po¬ trzeba przeprowadzania gazu z przewo¬ du 45 do komory 39. Sprezyna 58 i cis¬ nienie gazu w przewodzie utrzymuja stale grzyb w gniezdzie zaworu.Sprezyna 58 polaczona jest nagwin¬ towanym lacznikiem 60 z drazkiem po¬ dluznym 61, który przechodzi przez po¬ krywe 5 silnikami prowadzi do czesci tylnej maszyny, oraz przy 62 z korba 63, obracajaca sie na czopie 64 wspornika 65 oprawy i zaopatrzona ze strony prze¬ ciwnej w kciuk 66, który zaczepia o klin 67, ten zas slizga sie po powierzchni 68 wspornika 65 i posiada odnoge tylna 69} która sie porusza w odpowiednich lo¬ zyskach i zaopatrzona jest ztylu w zeb- nice 70, wspólpracujaca z trybem 11.Tryb umieszczony w odpowiednich lo¬ zyskach, posiada wal 72 przymocowany do dzwigni lub uchwytu 73, umieszczo¬ nego, najpraktyczniej, w czesci górnej ostoi, w jej koncu tylnym.Uchwyt 73 polaczony jest z obciazo¬ nym sprezyna nurnikiem 74, który za¬ pada w odpowiednie wykroje 75 u szczytu ostoi i utrzymuje dzwignie 73 we wszel¬ kiej nadanej jej pozycji. Wobec tego przy ustawianiu dzwigni 73 klin 67 wy¬ konywa ruchy zwrotne, wprawiajacwruch dzwignie korbowa 63 i uruchamiajac za-wór 55, zprzodu maszyny, zapomoca pew¬ nych ruchów robotnika znajdujacego sie poza maszyna.Do smarowania silnika, napedzaja¬ cego wirniki sluzy dodatkowe urzadze¬ nie (fig. 10). Smar miesci sie w zbior¬ niku 76 wspólsrodkowym z górnym kon¬ cem walu 111 w przykrywie 4A. Do zbior¬ nika smar doplywa przez otwory w jego sciance szczytowej, zamykane zatycz- kami 77. Siatki 78 zabezpieczaja od prze¬ nikania mulu i blota. Zawór 79 (fig. 10 i 11) reguluje doplyw gazu do komory 76, posiada po jednym lub po kilka kana¬ lów górnych 80 i dolnych 81 i miesci sie w 82 na przykrywie zawierajacej równiez zbiornik smaru. Zwezona czesc górna 83 zaworu posiada uchwyt 84. Kanaly 80 i 81 leza po obu stronach plyty prze¬ grodowej 85, która przechodzi do zbior¬ nika i laczy sie z komora powietrzna 43, zapomoca przewodów 86 i 87. Powietrze przechodzace przez komore 43 wpada przeto do czesci górnej zbiornika 76, wywiera cisnienie na powierzchnie smaru i zmusza go do wyciekania kroplami przez dolne otwory, stosownie do wyso¬ kosci zastosowanego cisnienia gazu. W ten sposób smar przedostaje sie do wszyst- , kich czesci silnika. Obracajac dzwignie 84, mozna dowolnie regulowac doplyw smaru.Do zabezpieczenia czesci motoru od scierania, podczas przerwy doplywu.spre¬ zonego osrodka, sluzy osobne urzadze¬ nie. O ile bowiem doplyw gazu ustaje, dalszy obrót wirników^ wytwarza próznie pod przykrywa silnika, co powoduje wy¬ ginanie walów silników w ich lozyskach i silne zuzycie lozysk. By zapobiec temu zawór wpustowy 88 w komorze 39, wpro¬ wadza pod przykrywe powietrze ze¬ wnetrzne, wobec czego, w takich wypad¬ kach, silnik zostaje wylaczony. Konstruk¬ cja tego zaworu (nie przedstawionego na rysunku) moze byc dowolna, mozfra np. zastosowac zawór wsteczny Lunkenhei- mera. Zawór nie nalezy do cech cha¬ rakterystycznych wynalazku, a sluzy wy¬ lacznie do zapobiegania powstawaniu prózni i jej nastepstw pod przykrywa silnika.Po przedstawieniu konstrukcji i spo¬ sobu dzialania silnika nalezy opisac,, w jaki sposób ruch wirników wprawia, w ruch mechanizm wrebowy maszyny.Konce czolowe walów 6 posiadaja prze¬ dluzenie wystajace poza nagwintowane czesci 15. Na kazdem z przedluzen za- kliniony jest tryb 90, który mozna prze¬ suwac po klinie zapomoca pierscienia 91 i dzwigni 93, umocowanej przy 93 na glowicy dodatkowej 40. Dzwignie 93 po¬ siadaja dowolny mechanizm zatrzaskowy, zlozony z zebnic 94 na zblizonych do ¦ siebie koncach. Zebnice te wspólpracuja z trybem srodkowym 95, umocowanym na czopie 96 i obracanym odrecznie za¬ pomoca rekojesci 97. Obrót rekojesci 97 w jednym kierunku przesunie jedna z dzwigni 93 w jedna, druga zas w druga strone, wprawiajac tryby 90 w ruchy obrotowe-odwrotne i wylaczajac jeden z nich ze sczepienia z trybem 98r z którym drugi zostanie natomiast pola¬ czony. Tryb 98 obraca sie tedy w obu kierunkach, przyczem jednak robotnik nie moze polaczyc z tym trybem obu trybów 90 jednoczesnie.Tryb 98 posiada wystajaca ku przo¬ dowi tuleje 99 zakliniona na wale 100, stanowiacym calosc z trybem stozko¬ wym 101 w czesci przedniej tulei 99.Lozyska rolkowe 103 podtrzymuja tule¬ je 99 na ruchomym wsporniku 103 na scianie przedniej glowicy 40. Lozysko oporowe 104 w postaci, najpraktyczniej, lozyska kulkowego miesci sie miedzy walem 100 i koncem przednim przy¬ krywy silnika, sluzac do przejmowania nacisku trybu 104. Koniec tylny walu 100 posiada najpraktyczniej, lozysko rolkowe 105. Oba lozyska powyzsze — 4 —oraz lozysko 102 leza w ruchomych tu¬ lejach 106 i 107 i otrzymuja smar przez kanaly do smaru z komory 39, z której cisnienie gazu wytlacza smar.Z trybem 101 pracuje tryb stozkowy 108 polaczony z przekladnia lancucho¬ wa przyrzadu wrebowego maszyny.Tryb 108 posiada tuleje, wsparta na lozysku oporowem 110, najwlasciwiej kulkowem, obejmujacem koncówke gór¬ na pionowego czopa 111, na którym tryb jest umocowany. Tryb 108 moze byc zakliniony na tulei 112, która stanowi czesc niniejszego trybu 113 polozone¬ go nizej od trybu 108 ponad lozyskiem 114, w którem sie miesci dolny zwezo¬ ny koniec czopa. Czop posiada równiez ruchoma wewnetrzna tuleje 115. Wobec tego przy obrocie trybu 101 tryb 108 obra¬ ca sie równiez i wprawia w ruch tryb 113.Tryb 113 wspólpracuje z trybem 116 o wiekszej srednicy, umocowanym na umieszczonym zprzodu wale piono¬ wym 117, który moze byc polaczony z dolnym trybem lancuchowym, umoco¬ wanym miedzy rama i dolnym koncem try¬ bu 116 zapomoca odpowiedniego sprzegla, zawierajacego pierscien 110. Pierscien ten posiada paluchy znanej konstrukcji, które wchodza w odpowiednie wykroje 121 trybu 118, laczac go lub wylacza¬ jac od trybu 116, w razie odpowiednie¬ go uruchomienia sprzegla. Tryb 118 opasuje lancuch wrebowy 122 zwyklej konstrukcji. Dookola dolnego konca wa¬ lu 117 obraca sie drazek wrebowy 123.Lancuch otacza ów drazek i rozpoczy¬ na ruch po wlaczeniu sprzegla, Wla¬ czajac lub wylaczajac sprzeglo, mozna wprawiac w ruch, lub zatrzymywac lan¬ cuch wrebowy, niezaleznie od kata, zawar¬ tego pomiedzy drazkiem 123, a walem 117.Aby dzialanie sprzegla ulatwic, pier¬ scien 119 polaczony jest z- szeregiem palakowatych podnosników 124, pola¬ czonych , zkolei z przegubowemi rów- noleglemi ramionami 125, oprawionemi w ostoi. Jedno z ramion 125 polaczone jest po za tern z czescia 126, która wyko¬ nywa ruchy zwrotne i posiada rekojesc 127 po stronie zewnetrznej przykrywy.. Pociagajac za rekojesc, wlaczamy lub wylaczamy lancuch wrebowy i silnik.Do. unieruchomienia rekojesci we wszel¬ kiej dowolnej pozycji sluzy mimosród 128'. Po odciagnieciu rekojesci 127 ro¬ botnik zapomoca obrotu mimosrodu za¬ myka ja w odpowiedniej pozycji. Obra¬ cajac mimosród az do wspólsrodkowo- sci z\czescia 126, przed zapadnieciem w te czesc, mozna przez dalszy jego obrót rekojesc unieruchomic.W celu zachowania przez wal 117, * wlasciwego wzgledem ostoi ukladu i zmniejszenia zuzycia lozysk, koniec górny tego walu jest zwezony i lezy w tulei 129 na górnej pokrywie 44. Ca¬ losc obejmuje ruchoma tuleja 130 z dol¬ na kryza 131 pomiedzy przykrywa 44 i piasta trybu 116. Kryza 132 na koncu dolnym czopa przylega do dolnej po¬ wierzchni piasty trybu. Koniec dolny walu jest równiez zwezony i miesci sie w lozysku 133 na podstawie 1. Do lo¬ zyska przymocowany jest drazek wre¬ bowy 128 zapomoca sworzni 134. Pomie¬ dzy lozyskiem 133 a walem lezy rucho¬ ma panewka 135 z górna kryza, podtrzy-. mujaca pierscien lozyskowy 136, umiesz¬ czony wokolo dolnej czesci trybu 116.Pierscien 137, lezacy pomiedzy dolna powierzchnia trybu 116 j górna powierzch¬ nia drazka wrebowego 123, utrzymuje w nalezytem polozeniu zdejmowana i za¬ opatrzona w kolnierz tuleje 138, umie¬ szczona pomiedzy trybami 116 i 118.Wal 117 jest wydrazony, a sworzen 139 przechodzi wzdluz walu i wkrecony jest do podstawy 1, potegujac odp.or.owe dzia¬ lanie podstawy.Przyrzad nadawczy lezy w czesci tylnej maszyny. Pod tym wzgledem na- — 5 —lezy zaznaczyc, ze ruch obrotowy prze¬ chodzi na centralny tryb 140 w czesci tylnej przykrywy zapomoca przekladni i przyrzadu nawrotnego, jaki przedstawio-. ny zostal przy opisie czesci przedniej maszyny. Przyrzad ten polaczony jest z trybami koncami walów 6. Tryb 140 obraca sie w lozyskach ramy i polaczo¬ ny jest z podluznie ustawionym walem 141 trybu 142 zapomoca srub z nasrub- kami 143. Wal 141 spoczywa w lozy¬ skach rolkowych 142a. Przykrywa 144 w tylnej Swej czesci stanowi podstawe lozysk 142a. Przykrywa 144 polaczona rama 144a, podobna jest do glowicy do¬ datkowej 40, zawierajacej przekladnie i mechanizm nawrotowy. Kanal 145 do¬ starcza smar do lozysk 142a. Znajduje sie on w przykrywie i prowadzi do oliwiar¬ ki 146. Tryb 142 wspólpracuje z wiekszym trybem 147, który obraca sie w lozysku 148, przymocowanem do przykrywy 144.. Tryb stozkowy 149 lezy na plycie 150, polaczonej z trybem 147. Tryb 149 wspólpracuje z trybem stozkowym 151, zaklinionym na dolnym zwezonym kon¬ cu walu 152 w lozyskach 153 przykry¬ wy 154, przymocowanej do dolnej przy¬ krywy 144%. ramy. Odpowiednie prze- , wody doprowadzaja smar do trybów 147, 149 i 151 z dowolnego (nie wska¬ zanego) zródla. Wewnetrzna ruchoma tuleja 155 lezy miedzy walem a lozy¬ skiem, a pierscien oporowy 156 miesci sie pomiedzy trybem 151 a lozyskiem 153 i tuleja 155. Tryb 177, umocowany na czopie 179 w czesci tylnej ramy, obraca sie lacznie z trybem pociagowym 178 ze znaczna szybkoscia w taki spo¬ sób, ze lancuch pociagowy 180, który sczepia sie z tym trybem, biegnie wspiesznem tempie przez maszyne, jak- to bedzie wyjasnione ponizej.Do napedu . sprzegla 175,176 '— tryb 174 posiada górna tuleje 181 z pierscie¬ niem 182, polaczonym dzwignia 183 z przegubem 184 na pionowo przesta¬ wianym czopie, poruszajacym sie sto¬ sownie do ruchów mimosrodu 185 na wale 186. Wal ten posiada tryb stozko¬ wy 187, wspólpracujacy z trybem 188 na krótkiej dzwigni lub uchwycie 189.Dzwignia moze zajmowac, stosownie do wykrojów 190, szereg róznych pozycyj.Przegub dzwigni 183 mozna dowolnie przestawiac przy pomocy nasrubków na¬ stawnych 191 i sworznia 192, na któ¬ rym opiera sie czop 184. Szczególy kon¬ strukcji przyrzadu nie stanowia tresci niniejszego zgloszenia. Przyrzad ten sprawia, ze o ile dzwignia 184 podnosi sie do góry, sprzeglo 175, 176 moze wlaczac lub wylaczac przyrzad nadawczy.Mechanizm malej szybkosci polaczo¬ ny jest równiez z trybem 158, który oddaje swój ruch trybowi nadawczemu 178, za posrednictwem trybu 177. W tym wypadku szybkosc obrotu trybu 178 zo¬ staje zredukowana. Do tego celu sluzy mechanizm zlozony z trybu 193, wspól¬ pracujacego z trybikiem 193.3., stanowia¬ cy czesc trybu 172 i osadzonym na czopie dodatkowym 194. Drugi górny tryb 195 stanowi najpraktyczniej, czesc trybu 193 i laczy sie z wiekszym try¬ bem 196 na innym czopie dodatkowym 197.Czop ten posiada oprócz tego trybik górny 198 wspólpracujacy z-trybem 199 na górnym koncu walu 173. Tryb 199 posiada na dolnej swej powierzchni plaszczyzny sprzeglowe 200, wspólpra¬ cujace z powierzchniami 201 pierscienia 182. O ile przeto dzwignie rozrzadna 189 przesunac w kierunku odwrotnym do wskazanego poprzednio, zacznie dzia¬ lac przekladnia od trybu 158 -na tryb. 177 i dalsze tryby i szybkosc przyrzadu pociagowego zostanie zredukowana.Zmieniajac wymiary trybów 198 i 199 mozna w dalszym ciagu regulowac szyb¬ kosc zasilania. Do tego celu sluzy ob¬ fity dobór, trybów.* Lacznie z powyzszym mechanizmem pracuja przyrzady wyrównawcze, aby 'podczas pracy wrebowej tarcie nie wzra¬ stalo, doswiadczenie bowiem wykazuje, ze w przeciwnym wypadku maszyna na¬ razona jest na powazne uszkodzenia.Przyrzad ten sklada sie z przedluzenia 202 dzwigni 171 oraz z dzwigni 189} ustawionej w taki sposób, ze o ile dzwig¬ nia przesunieta jest na ruch powolny, czyli na szybkosc wrebowa, dzwignia ciezsza 171 zaczepia, o jej koniec i nie moze przesuwac sie dalej. Wobec tego robotnik przy wlaczaniu tarcia, pod¬ czas pracy wrebowej lub przy reduko¬ waniu szybkosci pociagowej (nadawczej) nie potrzebuje odhamowywac, lecz mo¬ ze przechodzic bezposrednio do pelnej szybkosci przy pracy maszyny.Lancuch pociagowy (nadawczy) 180 przechodzi przez prowadnice 203 i 204 po obu stronach trybu 178. Konce lancucha zamocowane sana wspornikach 205i206 wpoblizu przeciwstawionych sobie ze¬ ber. Drazek odbywa ruchy wpoblizu po¬ kladów wegla mniej wiecej pod prostym do kadluba maszyny katem i pozostaj e w tej pozycji przy poprzecznych ruchach ma¬ szyny (fig. 16). Dzieki urzadzeniom do¬ datkowym, maszyna moze pracowac w kierunku dowolnym, chociaz wirniki nie zmieniaja kierunku swego obrotu. Me¬ chanizmy nadawczy i wrebowy moga sie obracac w kierunkach odwrotnych. Jezeli maszyna posuwa sie w kierunku odwrot¬ nym, lancuch 180 przerzucamy do pozycji wskazanej na fig. 17. Sprezony osrodek za¬ miast przez wpust 45 doplywa przez wpust 207 z przeciwnej strony maszy¬ ny, polaczony przewodem 208 z komora 43. Niepotrzebny wpust 45 zamyka wów¬ czas czop 209. Stad wynika, ze nieza¬ leznie od kierunku ruchu maszyny dra¬ zek 123 kolysze sie na swym Czopie, dzieki polaczeniu lancucha 180 z kr}7za 210 na drazku. Lancuch posiada odpo¬ wiedni haczyk i zlobek 211 w glowicy przedniej. Wystepy 212 przykrywy 52 ograniczaja przytem ruchy drazka, W kazdej poprzecznej pozycji wrebo¬ wej i w kazdem polozeniu podluznem mozna zamocowac zapomoca ruchome¬ go czopa 213y który wchodzi przytem w otwory w ramie frontowej, co unie¬ ruchamia drazek przy pomocy nakladek kciukowych 214. Urzadzenia dodatkowe tego rodzaju z latwoscia ocenia i zasto¬ suja fachowcy.Opisana powyzej maszyna przedsta¬ wia jedynie przyklad, ilustrujacy niniej¬ szy wynalazek, który moze znalezc za¬ stosowanie w róznych warunkach i od¬ mianach z zachowaniem wszystkich swych cech zasadniczych i wlasciwosci. PL