PL61691B1 - - Google Patents

Description

Pierwszenstwo: Opublikowano: 10.11.1971 61691 KI. 43 ai, 9/00 MKP G 07 b, 9/00 "czyteln i/.l i Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Kowalczyk, Bronislaw Sadej Wlasciciel patentu: Wojewódzkie Przedsiebiorstwo Komunikacyjne Gdansk-Gdynia, Gdansk (Polska) Samoczynne elektroniczne urzadzenie do kasowania biletów Przedmiotem wynalazku jest samoczynne elek¬ troniczne urzadzenie do kasowania biletów jedno- i wieloprzejazdowych pojedynczych lub wielostre¬ fowych, szczególnie biletów stosowanych w miej¬ skiej komunikacji wielostrefowej.Znane sa elektryczne urzadzenia do kasowania biletów jedno- i wieloprzejazdowych, w których ka¬ sowanie przejazdu dokonywane jest przez odbicie okreslonego zestawu cyfr i/albo jednoczesnym wy¬ cieciu otworu w bilecie lub odcieciu czesci biletu.W urzadzeniach tych w przypadku kasowania wieloprzejazdowego lub wielostrefowego dziala me¬ chaniczny uklad zapadkowy uniemozliwiajacy opadniecie biletu i falszywe jego skasowanie. Zna¬ ne elektryczne urzadzenia wymagaja dla kazdo¬ razowego uruchomienia mechanizmu zadzialania reka ludzka na zapadke lub najczesciej dzwignie.Znane i opisane urzadzenia kasujace wykazuja wiele niekorzystnych cech, ale najniedogodniejsza z nich jest koniecznosc kazdorazowego uruchamia¬ nia dzwigni lub zapadki, wzglednie innego urza¬ dzenia na przyklad przycisku elektrycznego przez kasujacego bilety, w celu zadzialania mechanizmu kasujacego, co czyni je niesamoczynnymi, klopot¬ liwymi w obsludze, oraz pogarsza plynnosc prze¬ suwania sie pasazerów przez wnetrze pojazdu.Ponadto; znane • urzadzenia kasujace bilet przez nadruk zespolu cyfr, wymagaja najczesciej recz¬ nego nastawiania numeratora wielocyfrowego ka¬ sownika, a w innych ich odmianach wycinanie 10 15 20 25 30 otworów lub odcinanie czesci kasowanego biletu powoduje czeste zacinanie sie urzadzenia w miej¬ scu zlokalizowania stempla, eliminujac je z eks¬ ploatacji i powodujac zaklócenia w pracy taboru komunikacji miejskiej i straty dla przedsiebior¬ stwa eksploatujacego tabor.Opisane, czesto zdarzajace sie zaciecia znanych urzadzen kasujacych, uniemozliwiaja wyjecie ze szczeliny kasownika tkwiacego w niej biletu i cze¬ sto nieodwracalne jego uszkodzenia, co przy przed¬ stawiajacych znaczna wartosc biletach wieloprze^ jazdowych lub wielostrefowych jest czynnikiem wysoce niepozadanym dzialajacym na niekorzysc podróznych. Ponadto wszystkie znane urzadzenia kasujace mimo zainstalowanych w nich technicz¬ nych srodków zabezpieczajacych, stwarzaja moz-^ liwosc dokonywania oszustw na niekorzysc przed- siebiorstwa komunikacyjnego, przez sfingowane kasowanie biletów.Celem wynalazku jest wyeliminowanie wykaza¬ nych wad znanych urzadzen kasujacych i stwo¬ rzenie nowego elektronicznie sterowanego urza¬ dzenia, dzialajacego calkowicie samoczynnie, bez jakiejkolwiek dodatkowej operacji ze strony osoby kasujacej bilet, poza umieszczeniem biletu w przeznaczonej do tego celu szczelinie urzadzenia samoczynnego.Zalozony cel zostal osiagniety w urzadzeniu we¬ dlug wynalazku, dzieki zastosowaniu elektrycznie sterowanego fotoopornika wysterowywujacego elek- 616913 tryczny uklad wzmacniajacy, który uruchamia mechanicznie dzialajacy zespól kasujacy, majacy zlozony z nastawnych krazkowych elementów cy¬ frowych beben drukujacy i nóz-stempel z otwo¬ rem obcinajacy wraz z zespolem kontrolno-nastaw- 5 czym zmieniajacym skokowo nastawy cyfr kasuja¬ cych polozenie tasmy drukujacej. Samoczynne dzialanie urzadzenia, z jednoczesnym zupelnym wyeliminowaniem mozliwosci dokonywania oszu¬ stwa w kasowaniu biletów, osiagnieto w urzadze- 10 niu wedlug wynalazku, przez wykorzystanie zna¬ nego efektu zmiany opornosci fotoopornika wspól¬ pracujacego z elektronicznym ukladem wzmacnia¬ jacym, pólprzewodnikowym, uruchamiajacym me¬ chanizm kasowania, przy wykorzystaniu jedno- i 15 wieloprzejazdowych oraz jedno- i wielostrefowych biletów o znanym i powszechnie stosowanym pro¬ stokatnym ksztalcie wydluzonym wykonanych z papieru stosowanego powszechnie do tych celów.Samoczynne urzadzenie kasujace wedlug wyna- 2o iazku wykazuje szereg zalet. Calkowita samoczyn- nosc urzadzenia jest osiagnieta przez to, ze dla skasowania biletu wymaga. sie jedynie od samo- kasujacego wlozenia jedna reka biletu do otworu kasownika i wyjecia go po skasowaniu, co zajmuje 25 optymalnie mala ilosc czasu w granicach 1—3 sek.Przyjety w urzadzeniu znany system kasowani^ biletów polegajacy na jednoczesnym zapisie ze¬ spolu cyfr i odcieciu fragmentu biletu, uniemozli¬ wia ponowne uzycie Juz raz skasowanego biletu 3fl i ulatwia przeprowadzanie kontroli. Zapis cyfrowy kasujacy bilet przez nadruk zakodowanego szere¬ gu cyfr, najkorzystniej w postaci szesciu cyfr wskazujacych symbol pojazdu, numer aktualnego pólkursu oraz strefe aktualnie przebywana przez pojazd, *w znacznym stopniu ulatwiaja przeprowa¬ dzanie kontroli, eliminujac calkowicie mozliwosc dokonywania oszustw na niekorzysc przedsiebior¬ stwa komunikacyjnego.Zastosowanie do wspólpracy z samoczynnym 40 urzadzeniem wedlug wynalazku, znanych * elek¬ trycznych urzadzen zliczajacych, umozliwia pre¬ cyzyjne rejestrowanie ilosci i natezenia ruchu pa¬ sazerskiego w komunikacji miejskiej w stopniu dokladnosci dotychczas nieznanym. Zastosowanie 45 do uruchamiania samoczynnego urzadzenia wedlug wynalazku energii elektrycznej, umozliwia zdalne przesterowywanie urzadzenia kasujacego, to jest wielosegmentowego bebna cyfrowego przez prowa¬ dzacego pojazd, niezaleznie od ilosci zainstalowa- 50 nych w zestawie wagonowym samoczynnych urza¬ dzen kasujacych. Samoczynny uklad blokujacy zastosowany w urzadzeniu w wypadku wlozenia przypadkowo lub umyslnie do szczeliny kasownika przedmiotu twardego na przyklad tektury lub bla- 55 chy, powoduje w zasadniczo nowy sposób auto¬ matyczne odlaczenie ukladu samoczynnego kasow¬ nika i sygnalizuje wizualnie albo optycznie ten stan obsludze, przy jednoczesnej mozliwosci do¬ konywania dalszych samokasowan przez reczne 60 przycisniecie odpowiedniego przycisku dzialajacego elektrycznie na uklad kasujacy.Przedmiot wynalazku jest szczególowo przedsta¬ wiony na przykladzie jego wykonania i zobrazo¬ wany na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia 65 4 ¦¦-'.. ' " uproszczony schemat elektryczny urzadzenia, a fig. 2 przedstawia uproszczony blokowy ¦ schemat ukladu mechanicznego po usunieciu obudowy ze¬ wnetrznej.Jak przedstawiono na fig. 1 uklad elektryczny samoczynnego urzadzenia zasilany ze zródla pradu stalego niskiego napiecia 1 ma wlaczony fotoopor¬ nik 5 naswietlany.zródlem swiatla 2, który wspól¬ pracuje ze wzmacniajacym jego impulsy pracuja¬ cym w znanym ukladzie zespolem pólprzewodni¬ kowym kasujacym 4 wysterowywujacym elektro¬ magnetyczny przekaznik 3 wlaczajacy elektro¬ magnes kasujacy 6 przy czym w tym samym ukla¬ dzie elektrycznym osobno zasilany pracuje w sa¬ mym ukladzie na bazie pólprzewodników zespól kontrolno ustawczy 7 wysterowywujacy w obwo¬ dzie majacym wylacznik 8 i elementy sygnaliza¬ cyjne 9 i 10 przekaznik elektromagnetyczny 11,. który odlacza uklad kasujacy, wmontowanym elektromagnesem przesterowywujacym 13 w ob¬ wodzie majacym wylacznik 12 i dzwignie hako- ksztaltna 14, która dziala na lacznik wielostykowy 15 wieloelementowego bebna cyfrowego 16 kon¬ trolowanego ukladem lampek sygnalizacyjnych 17.Zwiazany integralnie z ukladem elektrycznym,, pokazany na fig. 2, uklad mechaniczny samoczyn¬ nego urzadzenia, sklada sie zasadniczo ze zmonto¬ wanych na wspólnej lawie montazowej 18, zwory 19 wewnatrz której porusza sie ruchem posuwi¬ sto-zwrotnym suwak suportu 20 zawieszony wraz ze stemplem odcinajacym 21 na sprezynach 22, nad majaca otwór 23 matryca noza 24 i wielo- elementowym bebnem cyfrowym 16, który jest po¬ laczony osia 25 z lacznikiem wielostykowym 15 i uruchamiany dzwignia hakoksztaltna 14 poru¬ szana w opisany sposób przez elektromagnes prze- sterowywujacy 13 ponadto na tejze lawie monta¬ zowej 18 jest umocowany kosz 26 zawierajacy umieszczone w nim rolki tasmy 27 uruchamiane skowowo pazurem 28 dzwigni katowej 29 zawieszo¬ nej w suwaku suportu 29 i podpartej wahliwie w koszu ,26. Pod szczelina 30 kasownika lecz nad wie- loelementowym bebnem cyfrowym 16 jest przepro¬ wadzona przez rolki prowadzace 31 tasma druku¬ jaca 32 nawinieta obustronnie na rolki 27. Stempel odcinajacy 21 ma wewnatrz wykonany przelotowy otwór 83 dla przeplywu strumienia swiatla na¬ swietlajacego fotoopornik 5 ze zródla swiatla 2.Samoczynne urzadzenie wedlug wynalazku dzia¬ la zasadniczo w ten sposób, ze bilet wlozony do szczeliny kasownika 30 górnym rogiem przeslania otwór 33 stempla odcinajacego 21 powodujac przer¬ wanie strumienia swiatla padajacego ze zródla swiatla 2 na fotoopornik 5, wskutek czego naste¬ puje zatkanie bazy elementu pólprzewodnikowego Tl i przerwa w przewodzeniu pradu przez ten element, natomiast element pólprzewodnikowy T2 zaczyna przewodzic prad, powodujac tym samym zadzialanie przekaznika elektromagnetycznego 3 i wlaczenie napiecia w obwód cewki elektromagnesu 6 wskutek czego pole magnetyczne wytworzone przez cewke wciaga suwak suportu 20, który prze¬ suwajac sie wraz ze stemplem odcinajacym 21 po¬ woduje docisniecie biletu poprzez tasme drukuja¬ ca 32 do wieloelementowego bebna cyfrowego 16;61891 5 odciskajac na bilecie zakodowany numer. Jed¬ noczesnie stempel odcinajacy 21 przez matryce noza 24, poruszajac sie w jej otworze 23 odcina róg biletu, przeslaniajacy otwór 33. Odciety róg biletu opada, odslaniajac otwór 33 w stemplu od¬ cinajacym 21, powodujac ponowne naswietlenie strumieniem swiatla fotoopornika 5.Wskutek tego nastepuje zatkanie bazy elementu pólprzewodnikowego T2 i przerwa w przeplywie pradu przez ten element, natomiast element pól¬ przewodnikowy Tl otrzymuje napiecie, umozli¬ wiajac tyrn samym powrót przekaznika elektro¬ magnetycznego 3 do polozenia spoczynkowego i rozlaczajac obwód elektromagnesu 6, przy czym jednoczesnie suwak suportu 20 wraz z polaczonym z nim Stemplem odcinajacym 21 zostaje przy po¬ mocy sprezyn 22 odciagniety do polozenia spoczyn¬ kowego i w drodze powrotnej do tego polozenia wywoluje za posrednictwem dzwigni katowej 29 z pazurem 28 przesuniecie tasmy drukujacej 32 w nastepne polozenie, obracajac jej role 27 w- na¬ stepne polozenie, o jeden skelfc. Jednoczesnie z opi¬ sanym dzialaniem, spowodowanym przeplywem pradu w elektromagnesie 16 zostaje uruchomiony obwód zespolu kontrolno-nastawczego 7 w którym baza elementu pólprzewodnikowego T3 umozliwia przeplyw przezen pradu, wywolujac zadzialanie przekaznika elektromagnetycznego 11. W przypad¬ ku gdy przesloniecie otworu 33 w stemplu odci¬ najacym 21 trwa dluzej niz przyjety czas zadzia¬ lania opisanego zespolu ukladu kasujacego 4 (naj¬ korzystniej w granicach 2 sek) na skutek calko¬ witego naladowania kondensatora nastepuje za¬ tkanie bazy tego elementn pólprzewodnikowego T3 i przerwa w przeplywie przezen pradu, co wywo¬ luje przeplyw pradu przez element pólprzewodni¬ kowy T4 uruchamiajac tym samym przekaznik elektromagnetyczny 11, który przerywa obwód za¬ silania ukladu podtrzymujac jednoczesnie napiecie w cewce tegoz przekaznika 11 przy którym na¬ stepuje Smmidi elementu sygnalizacyjnego na przyklad wskazujacego obsludze stan. zablokowa¬ nia. W stania takim kasowanie nastepnych biletów jest dokonywane przez przycisniecie kazdorazowe wylacznika 13 zwierajacego obwód elektromagne¬ su 16. Odblokowanie ukladu nastepuje na skutek przycisniecia wylacznika 8 przez powolana do tego obsluge. Przesterowywanie wieloelementowego be¬ bna cyfrowego IG odbywa sie przy pomocy wy¬ lacznika 12 umieszczonego najkorzystniej na pul¬ picie sterujacego pojazdem. Aktualny pólkurs i strefa przebywana przez pojazd nastawiona na wieloelementowym bebnie cyfrowym 16 jest sy¬ gnalizowana lampkami sygnalizacyjnymi A naj¬ korzystniej w postaci rózonkolorowych zaróweczek, które sa odpowiednio wlaczane przez lacznik wie- lostykowy 15 sprzezony osia 25 z ruchomymi kól¬ kami cyfrowymi bebna 16 za posrednictwem dzwi¬ gni hakoksztaltnej 14 uruchamianej elektromagne¬ sem 13. Bieg tasmy drukujacej 32 jest samoczyn¬ nie przelaczany znanym mechanizmem na prze¬ ciwny w wypadku calkowitego jej odwiniecia. 6 Opisany na przykladzie wykonania i zobrazowa¬ ny na rysunku przedmiot wynalazku jest jedynie jedna z wielu mozliwosci realizacji samoczynnego urzadzenia do kasowania biletów, które moga byc 5 zmieniane i laczone w ramach zastrzezen paten¬ towych.Uzyte w opisie okreslenie „znany", oznacza we¬ dlug norm powszechnie znanych lub danych za¬ czerpnietych z literatury ogólnie dostepnej. io Przedmiot wynalazku znajduje zastosowanie w gospodarce narodowej, w srodkach masowej ko¬ munikacji miejskiej, w szczególnosci w tramwa¬ jach, autobusach i trolejbusach na liniach o du¬ zym nasileniu ruchu pasazerskiego o wielu stre- 15 tach. PL PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Samoczynne elektroniczne urzadzenie do ka- 20 sowania biletów jedno- i wieloprzejazdowych, zasi¬ lane ze zródla pradu stalego niskiego napiecia. i zawierajace beben cyfrowy kasujacy, znamienne tym, ze ma wzbudzany zródlem swiatla (2) foto- opornik (5), który wysterowywuje zespól kasujacy 25 (4), majacy elektromagnetyczny przekaznik (3) i elektromagnes kasujacy (6) oddzialujacy na zlo¬ zony ze znanych nastawnych elementów krazko¬ wych beben cyfrowy (16) i stempel odcinajacy (21) majacy wykonany wewnatrz otwór (33), przy czym 30 w tym samym ukladzie pracuje zespól kontrolno- -nastawczy (7) uruchamiajacy skokowo rolki (27) tasmy drukujacej (32). 2. Samoczynne .urzadzenie wedlug zastrz. 1 zna¬ mienne tym, ze jego beben cyfrowy (16) jest prze- 35 stawiany elektromagnesem przesterowywujacym (13) w obwodzie majacym wylacznik (12) i dzwig¬ nie hakoksztaltna (14), która dziala na lacznik wielostykowy (15) polaczony osia (25) z tym bebnem. 40 3. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 1 i 2 znamienne tym, ze jego stempel odcinajacy <21) 1 jest wraz z suwakiem suportu (20) zawieszony na sprezynach (22) nad majaca otwór (23) matryca noza (24) i porusza sie ruchem posuwisto-zwrot- 45 nym wewnatrz zworu (19) umocowanej do wspól¬ nej lawy montazowej (18). 4. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 1—3 znamienne tym, ze otwór (33) w stemplu odcina¬ jacym (21) jest tak usytuowany, ze umozliwia 50 przeplyw przezen strumienia swiatla ze zródla swiatla (2) do fotoopornika (5). 5. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 1 do 4 znamienne tym, ze rolki (27) sa uruchamiane sko¬ kowo za posrednictwem pazuru (28) dzwigni kato- 55 wej (29|), która jest zawieszona w suwaku suportu (20) i podparta wahliwie w koszu (26). 6. Samoczynne urzadzenie wedlug zastrz. 1 do 5 znamienne tym, ze tasma drukujaca (32) jest prze¬ prowadzona pod szczelina (30), lecz nad wieloele- 60 mentowym bebnem cyfrowym ' (16) poprzez rolki prowadzace (31).KI. 43 a1, 9/CO 61691 MKP G 07 b, 9/00 Fig.

2. PZG w Pab., zam. 1355-70, nakl. 230 egz. PL PL