Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.IV.1970 59428 K1- 21 d2, 48 MKP UKD H01 f MjWjU Twórca wynalazku: Wlasciciel patentu: mgr inz. Lucjan Zaczek „Elta" Fabryka Transformatorów i Aparatury Trak¬ cyjnej im. Bojowników PPR, Lódz (Polska) Blachowany rdzen dwu- lub trójramowy trójkolumnowy do transformatorów lub dlawików trójfazowych Przedmiotem wynalazku jest blachowany rdzen dwu- lub trójramowy, trójkolumnowy do transfor¬ matorów lub dlawików trójfazowych.Rdzenie transformatorowe wykonywane sa z blach o zorientowanej strukturze krystalicznej dla zmniejszenia strat. Buduje sie je w ten sposób, ze kolumny i jarzma podzielone sa na dwie lub wie¬ cej czesci zwanych ramami. Ramy te oddzielone sa od siebie odpowiednio szerokimi wzdluznymi szczelinami.Szczeliny wykonuje sie poprzecznie do powierzch¬ ni blach i wykorzystuje sie je do przeprowadza¬ nia sworzni sciskajacych kolumny i jarzma. Ramy rdzenia musza byc ze soba polaczone magnetycz¬ nie w wezlach laczacych kolumne srodkowa z obo¬ ma jarzmami.Koniecznosc dobrego (polaczenia magnetycznego miedzy ramami we wspomnianych wezlach wynika z dazenia do uzyskania jaknajbardziej równomier¬ nego rozkladu strumienia magnetycznego miedzy ramami, a tym samym do dalszego zmniejszenia strat, zmniejszenia odksztalcenia strumienia ma¬ gnetycznego oraz zmniejszenia szumów transforma¬ tora.Najbardziej rozpowszechnione sa dwa sposoby zaplatania ram kolumny srodkowej z ramami jarzm. Pierwszy z nich polega na tym, ze blachy ramowe srodkowej kolumny i jarzm sa wykrawa¬ ne z odpowiednimi wystepami pokrywajacymi 15 20 25 szczeliny miedzyramowe we wspomnianych we¬ zlach.Wezly sa bezszczelinowe i calkowicie pokryte ze¬ lazem, jednakze sposób ten bardzo utrudnia i po¬ draza budowe transformatorów. Wymaga stosowa¬ nia w produkcji duzych ipras i drogich narzedzi wy¬ krawajacych. Sposób drugi polega na tym, ze wspomniane wezly zaplatane sa blachami prosto¬ katnymi w trójcyklowym systemie skladania.Wada tego systemu jest to, ze szczeliny miedzy¬ ramowe w wezlach wypelnione sa tylko w 75 pro¬ centach odpowiadajacego im przekroju poprzecz¬ nego zelaza ram kolumnowych i jarzmowych. Ta¬ kie przewezenie przekrojów zelaza w polaczeniach miedzyramowych utrudnia równomierny rozklad strumienia miedzy ramami, powoduje miejscowe powiekszenie nasycenia magnetycznego pociagajac za soba wzrost strat i temperatury w tych miej¬ scach. Ponadto blachy w szczelinach miedzyramo¬ wych wezlów na skutek zmniejszonej ich ilosci nie moga byc dobrze sprasowane i to moze stac sie przyczyna wzrostu szumów transformatora.Celem wynalazku jest wykonanie magnetycznych wezlów wiazacych ramowa kolumne srodkowa z ra¬ mowymi jarzmami w taki sposób, aby wezly te by¬ ly calkowicie wypelnione zelazem.Zadaniem wynalazku jest opracowanie takiego nowego rozwiazania konstrukcyjnego rdzenia trój- kolumnowego, które przez odpowiedni dobór wiel¬ kosci i ksztaltów poszczególnych blach pozwoliloby 5942859428 na calkowite zapelnienie zelazem wezlów wiazacych kolumne srodkowa z jarzmami, a tym samym umozliwiloby usuniecie wad wystepujacych w do¬ tychczasowych konstrukcjach.Cel ten zostal osiagniety przez opracowanie ta¬ kiej konstrukcji rdzenia dwu- lub trójramowego, skladajacego sie z trzech ramowych kolumn leza¬ cych w jednej plaszczyznie i polaczonych dwoma ramowymi jarzmami, w której wezly magnetyczne wiazace ramowa kolumne srodkowa z ramowymi jarzmami sa calkowicie wypelnione zelazem.Przy tym rozwiazaniu zastosowano blachy tak zwymiarowane i ulozone, ze miedzyramowe szczeli¬ ny w wezlach laczacych kolumne srodkowa z jarz¬ mami sa pokrywane przez przedluzenia blach ko¬ lumnowych i jarzmowych oraz dodatkowe blachy prostokatne o ksztaltach zblizonych do kwadratu.Rozkrój i uklad blach jest tak opracowany, ze rdzen skladany jest systemem dwucyklowym. Kaz¬ dy cykl moze sie skladac z jednej lub wiekszej ilo¬ sci warstw blach. Korzysci wynikajace z zastoso- sowania wynalazku polegaja na tym, ze oprócz wyeliminowania wad wystepujacych w dotychcza¬ sowych konstrukcjach, osiagnieto zmniejszenie ilo¬ sci róznych elementów, to jest blach wchodzacych w sklad rdzenia oraz latwiejszy dwucykiowy system zaplatania, w którym cykl II zawsze jest zwiercia¬ dlanym odbiciem cyklu I.Wynalazek zostanie blizej okreslony na przykla¬ dach wykonania przedstawionych na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia cykl I, a fig. 2 — cykl II rdzenia dwuramowego, natomiast fig. 3 przedstawia cykl I, a fig. 4 — cykl II rdzenia trójramowego.Na fig. 1 i fig. 2 przedluzenia blach 2 i 3 oraz blacha 1 majaca ksztalt zblizony do kwadratu, po¬ krywaja szczeliny miedzyramowe w wezlach rdze¬ nia dwuramowego. Kierunek orientacji krysztalów blach 1 wedlug fig. 1 i fig. 2 powinien byc taki jaki jest dla przylegajacych blach ram jarzmowych.Cykl II wedlug fig. 2 jest zwierciadlanym odbiciem cyklu I wedlug fig. 1.Drugim przykladem zastosowania wynalazku jest rozwiazanie konstrukcyjne rdzenia trójramowego, gdzie pokazane na fig. 3 i fig. 4 przedluzenia blach b, c i d oraz blachy a i f majace ksztalty zblizo¬ ne do kwadratu i nieco wydluzona blacha e pokry¬ waja szczeliny miedzyramowe w wezlach rdzenia 5 trójramowego. Kierunki orientacji krysztalów blach a i e wedlug fig. 3 i fig. 4 powinny byc takie jak dla przylegajacych blach ram jarzmowych, nato¬ miast blachy f — taki jak dla blachy b. Cykl II wedlug fig. 4 jest zwierciadlanym odbiciem cyklu I 10 wedlug fig. 3.Blachy 1 wedlug fig. 1 i fig. 2 oraz blachy a i f wedlug fig. 3 i fig. 4 moga byc takze wykonane z materialu magnetycznie izotropowego, lub z ma¬ terialu o krysztalach orientowanych w dwóch wza- 15 jemnie prostopadlych kierunkach. PL