PL58349B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 15.XI.1969 .4-' 58349 KI. 22 ©r^ U MKP C 09 b,23Hfe UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jan Gmaj, Halina Scibisz, Józef Mielicki, Lech Wojciechowski Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania zóltych barwników azometinowych rozpusz¬ czalnych w wodzie Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia zóltych barwników azometinowych rozpusz¬ czalnych w wodzie, barwiacych wlókna poliakry- lonitrylowe i wykazujacych bardzo dobre odpor¬ nosci na swiatlo, pranie, sublimacje i gazy prze¬ myslowe.Barwniki azometinowe otrzymane wedlug wy¬ nalazku, w porównaniu z dotychczas znanymi, sa znacznie lepiej rozpuszczalne w wodzie i zde¬ cydowanie wolniej barwia wlókno poliakryloni- trylowe, co umozliwia osiaganie równomiernych wybarwien i stosowanie ich w formie mieszanek z innymi barwnikami.Barwniki azometinowe, których sposób wytwa¬ rzania jest przedmiotem wynalazku, nie byly do¬ tychczas znane. Ich cecha charakterystyczna jest obecnosc ugrupowania —(CH2)nNRRi, polaczonego z barwnikiem azometinowym za posrednictwem atomu tlenu lub siarki.Budowe barwników, bedacych przedmiotem wy¬ nalazku, przedstawia wzór ogólny 1, w którym kazdy z podstawników X i Y oznacza atom wo¬ doru, grupe alkilowa, alkoksylowa lub atom chlo¬ rowca, A oznacza atom 'tlenu lub siarki, R i Rx oznaczaja jednakowe lub rózne grupy alkilowe, hydroksyalkilowe, cyjanoalkilowe, cykloalkilowe lub tworza z atomem azotu uklad heterocyklicz¬ ny, n oznacza liczbe calkowita 1—4, a Z oznacza jednowartosciowy anion, np. Cl-, CH3COO~, C6H5S03— itp. Wymienione rodniki alkilowe, alko- 10 15 20 25 30 ksylowe, hydroksyalkilowe, cyjanoalkilowe i cy¬ kloalkilowe zawieraja 1^5 atomów wegla.Sposobem wedlug wynalazku barwniki powyz¬ sze otrzymuje sie przez poddanie kondensacji w stosunku molowym 1:1 l,3,3-trójmetylo-2-metyle- noindolino-co-aldehydu z amina o wzorze ogólnym 2, w*którym wszystkie symbole maja wyzej poda¬ ne znaczenie. Kondensacje prowadzi sie w srodo¬ wisku kwasnym od kwasu nieorganicznego ta¬ kiego ijak kwas siarkowy, w temperaturze okolo 20°C lub w srodowisku kwasnym od kwasu or¬ ganicznego takiego jak kwas octowy, w tempe¬ raturze okolo 100°C.Barwniki otrzymane sposobem wedlug wynalaz¬ ku o wzorze ogólnym 1 barwia wlókno poliakrylo- nitrylowe z roztworów wodnych bez lub w obec¬ nosci srodków pomocniczych w podwyzszonej tem¬ peraturze na kolory zólte z zielonym odcieniem.Otrzymane wybarwienia posiadaja wysokie od¬ pornosci na swiatlo, pranie, sublimacje i gazy przemyslowe.Wynalazek ilustruja nastepujace przyklady, w których czesci oznaczaja czesci wagowe.Przyklad I. 1 czesc l,3,3,-trójmetylo-2-me- tylenoindolino-co-aldehydu rozpuszcza sie w 2,5 czesciach 98% kwasu octowego, dodaje 1,03 czesci 4^(|3-N,N-dwuetyloaminoetoksy)-aniliny i ogrzewa w temperaturze okolo 100°C do zaniku znaczenia na obecnosc aminy, co trwa okolo 3 godzin. Po¬ wstaly roztwór barwnika w kwasie octowym wy- 5834958349 3 lewa sie do 20 czesci wody, podgrzewa do tem¬ peratury okolo G0°C, saczy z weglem aktywnym i wytraca Ibarwnik z roztworu przez wyisolenie go chlorkiem sodowym i. cynkowym. Wytracony barwnik w formie oleju miesza sie w temperatu¬ rze okolo 20°C do calkowitej jego krystalizacji, saczy i suszy w temperaturze okolo 60°C. Otrzy¬ muje sie 3,05 czesci barwnika, barwiacego wlókna poliakrylonitrylowe na jaskrawy zólty kolor z zielonym odcieniem. Wybarwienia odznaczaja sie bardzo dobrymi odpornosciami na swiatlo, pranie, sublimacje i gazy przemyslowe.Przyklad II. 1 czesc l,3,3-trójmetylo-2-me- tylenoindolino-co-aldehydu rozpuszcza sie w 5 czesciach 20% kwasu siarkowego, dodaje nastepnie 0,96 czesci 4-(Y-N,N-dwumetyloaminopropioksy)- -aniliny i miesza w temperaturze okolo 25°C w ciagu 24 godzin. Po zakonczonej kondensacji roz¬ ciencza sie mase reakcyjna 10 czesciami 10% roz¬ tworu chlorku sodowego, podgrzewa do tempera¬ tury okolo 50°C, saczy z weglem aktywnym i wy- sala barwnik z roztworu za pomoca nasyconego roztworu chlorku cynkowego. Nastepnie miesza sie calosc w ciagu 4 godzin w temperaturze okolo 20°C, saczy wytracony osad barwnika i suszy w temperaturze okolo 50°C. Otrzymany barwnik barwi wlókna poliakrylonitrylowe na kolor zólty z odcieniem zielonym. Wybarwienia odznaczaja sie duza zywoscia i bardzo dobrymi odpornosciami na swiatlo, pranie, sublimacje i gazy przemyslowe.Przyklad III. Przez kondensacje 1,3,3-trój- metylo-2-metylenoindolino-co-aldehydu w warun¬ kach jak w przykladzie I lub II z 2-(|3-N,N-dwu- etyloamino-etoksy)-anilina, 2-((3-N,N-dwumetylo- aminoetoksy)-anilina, 2-(|3-N,N-dwuetyloaminoeto- ksy)-5-chloroanilina, 2-(Y-N,N-dwumetyloamino- propioksy)-anilina, 2T(Y-N,N-dwumetyloaminopro- pioksy)-4-metoksyanilina, 2-(|3-N,N-dwuetyloami- noetylotio)-4-etoksyanilina, 2-(|3-N,N-dwumetylo- 10 15 20 30 35 aminoetylotio)-4-chloro-6-metyloanilina, 4-(y-N,N- -dwumetyloaminopropylotio)-anilina, 4-(p-N,N- -dwuetanoloaminoetoksy)-anilina, 4-(|3-morfolino- etoksy)-anilina, 4-fl3-morfolinoetylotio)-anilina o- trzymuje sie barwniki azometinowe, barwiace wlókna poliakrylonitrylowe na jaskrawo zólte ko¬ lory z bardziej lub mniej zielonym odcieniem.Wybarwienia odznaczaja sie bardzo dobrymi od¬ pornosciami na swiatlo, pranie, sublimacje i gazy przemyslowe. PL

Claims (2)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania zóltych barwników azo- metinowych rozpuszczalnych w wodzie do bar¬ wienia wlókien poliakrylonitrylowych o wzorze ogólnym 1, w którym kazdy z podstawników X i Y oznacza atom wodoru, grupe alkilowa, alkoksylowa lub atom chlorowca, A oznacza atom tlenu lub siarki, R i Ri oznaczaja jedna¬ kowe lub rózne grupy alkilowe, hydroksyalki- lowe, cyjanoalkilowe cykloalkilowe lub tworza z atomem azotu uklad heterocykliczny, przy czym wymienione grupy alkilowe, alkoksylo- we, hydroksyalkilowe, cyjanoalkilowe i cyklo¬ alkilowe zawieraja 1—5 atomów wegla, n ozna¬ cza liczbe calkowita 1—4, a Z oznacza jedno- wartosciowy anion taki jak: Cl-, CH3COO—, C6H5S03—, znamienny tym, ze poddaje sie kon¬ densacji w stosunku molowym 1:1, 1,3,3-trój- metylo-2-metylenoindolino-co-aldehyd z amina o wzorze ogólnym 2, w którym wszystkie sym¬ bole maja wyzej podane znaczenie.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze kondensacje prowadzi sie w srodowisku kwas¬ nym od kwasu nieorganicznego takiego, jak kwas siarkowy, w temperaturze okolo 20°C lub w srodowisku kwasnym od kwasu organicz¬ nego takiego, jak kwas octowy, w temperatu¬ rze okolo 100°C. CH3 CH3 \/ • _C-CH = CH — NH — C6H2 (x) (y) — A — (CH2)„ — NRRi C I CH3 + Z- Wzór 1 H2N -C6H2(x)(y)- A-(CH2)„—NRRt Wzór 2 LZGraf. Zam. 2394 24.VI.69 230 l. PL