PL56137B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 25. IX. 1968 56137 KI. 22 a *za/(x MKP C 09 b 29]o* UKD Wspóltwórcy wynalazku: Jerzy Lenartowicz, Halina Scibisz, Lech Woj¬ ciechowski Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania barwników azowych Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia nierozpuszczalnych w wodzie barwników azo¬ wych do barwienia wlókien syntetycznych o ogól¬ nym wzorze 1, w którym A oznacza reszte aminy aromatycznej lub heterocyklicznej, nie zawieraja¬ cej grup powodujacych rozpuszczalnosc w wodzie, Ri oznacza atom wodoru, grupe alkilowa, hydro- ksyalkilowa lub acylooksyalkilowa, R3 oznacza grupe alkilowa lub acylowa, R4 oznacza atom wo¬ doru, grupe alkoksylowa lub hydroksylowa, przy czym rodniki Ri, R3 i R4 zawieraja w czesciach al¬ kilowych 1—5 atomów wegla, a n oznacza liczbe calkowita 1—12.Barwniki te otrzymuje sie sposobem wedlug wy¬ nalazku przez poddanie zwiazków o ogólnym wzo¬ rze 2, w którym Ri, R3 i R4 maja wyzej podane znaczenia, a R2 oznacza grupe cyjanoalkilowa, za¬ wierajaca w czesci alkilowej 1—12 atomów wegla, kolejno reakcjom hydrolizy grupy cyjanoalkilowej, a nastepnie sprzegania ze zdwuazowana amina aro¬ matyczna lub heterocykliczna, nie zawierajaca grup, powodujacych rozpuszczalnosc w wodzie. Re¬ akcje hydrolizy prowadzi sie w stezonym lub roz¬ cienczonym kwasie siarkowym, najkorzystniej w temperaturze 30—40°C wzglednie w wodnym lub alkoholowym roztworze wodorotlenku sodowego lub potasowego, przy czym grupa cyjanoalkilowa, wystepujaca jako rodnik R2 ulega hydrolizie do grupy karbamyloalkilowej. W wyniku reakcji hy¬ drolizy otrzymuje sie jako produkt przejsciowy zwiazek o ogólnym wzorze 3, w którym Ri, R3, R4 i n maja wyzej podane znaczenia. Zwiazek o wzorze 3 poddaje sie nastepnie reakcji sprzega¬ nia ze zdwuazowana amina aromatyczna lub he- 5 terocykliczna, nie zawierajaca grup, powodujacych rozpuszczalnosc w wodzie, przy czym otrzymuje sie barwnik o ogólnym wzorze 1, w którym A, Ri, R3, R4 i n maja wyzej podane znaczenia.W przypadku, gdy rodnik Ri we wzorze 3 ozna¬ cza grupe hydroksyalkilowa, mozna zwiazek o wzo¬ rze 3 poddac przed reakcja sprzegania reakcji estryfikacji za pomoca np. bezwodnika octowego.Odmiana sposobu wedlug wynalazku polega na 15 tym, ze barwniki o ogólnym wzorze 1, w którym A, Ri, R3, R4 i n maja wyzej podane znaczenia, otrzymuje sie przez poddanie zwiazków o ogólnym wzorze 2, w którym Ri, R2, R3 i R4 maja wyzej podane znaczenia, najpierw reakcji sprzegania ze 20 zdwuazowana amina aromatyczna lub heterocy¬ kliczna, nie zawierajaca grup, powodujacych roz¬ puszczalnosc w wodzie, a nastepnie reakcji hydro¬ lizy grupy cyjanoalkilowej, najkorzystniej w stezo¬ nym lub rozcienczowym kwasie siarkowym w tem«- 25 peraturze 30—40°C. W wyniku reakcji sprzegania otrzymuje sie jako produkt przejsciowy zwiazek o ogólnym wzorze 4, w którym A, Ri, R2, R3 i R4 maja wyzej podane znaczenia. Zwiazek o wzorze 4 poddaje sie nastepnie reakcji hydrolizy, przy 30 czym otrzymuje sie barwnik o ogólnym wzorze 1, 56137w którym A, Ri, R3, R4 i n maja wyzej podane znaczenia.W przypadku, gdy rodnik Ri w otrzymanym zwiazku o wzorze 1 oznacza grupe iiydroksyalkilor wa, mozna zwiazek, o wzorze 1 poddac reakcji estryfikacji za pomoca np. bezwonika octowego.Hydroliza grupy cyjanowej do karbamylowej po¬ woduje zawsze poglebianie barwy w stosunku do barwnika wyjsciowego,! zawierajacego grupe "cyja- noalkilowa. Estryfikacja grupy hydroksyalkilowej pewoduje natomiast przesuniecie barwy w odwrot¬ nym kierunku,' w wyniku czego otrzymuje sie barwnik o odcieniu zblizonym do odcienia barw¬ nika wyjsciowego, to znaczy do odcienia barwnika, zawierajacego niezhydrplizowana grupe cyjanoal- kilowa.Barwniki otrzymane sposobem wedlug wynalaz¬ ku barwia wlókna syntetyczne na zywe i czyste od¬ cienie. Wybarwienia wykazuja dobre trwalosci ogólne. Barwniki te mozna stosowac do barwienia wlókien poliestrowych, poliamidowych i poliure¬ tanowych. .¦¦.'»'¦¦¦ ¦ r Przyklad I. 20 g N-fl-cyjanoetylo-N'-acetylo- -m-fenylenodwuaminy dodaje sie do 45 g 88°/o kwa¬ su siarkowego, utrzymujac temperature'okolo 20°C.Nastepnie podgrzewa sie do temperatury 30—35°C i miesza w ciagu 1—2 godzin. Otrzymany czerwo- no-brunatny roztwór wlewa sie do 700 g wody z lodem tak, aby uniknac podwyzszenia temperatury powyzej 20°C, po czym miesza sie w ciagu 15 mi¬ nut, dodaje okolo 50 g lodu i zadaje powoli 30% roztworem weglanu sodowego do uzyskania war¬ tosci pH 7,5 — 8. Mieszanie prowadzi sie do mo¬ mentu przejscia powstalego poczatkowo zólto-sza- ,rego, bezpostaciowego osadu w forme krystaliczna.Nastepnie saczy sie i przemywa trzykrotnie nie¬ wielka iloscia wody. Dobrze odcisnieta paste roz¬ puszcza sie w 2 litrach wody, dodaje okolo 100 g lodu i rozpoczyna sprzeganie. Przygotowany zna¬ nym sposobem wodny roztwór zdwuazowanej 2- -chloro-4-nitroaniliny dodaje sie powoli do otrzy¬ manej jak wyzej zawiesiny komponentu biernego, utrzymujac temperature 0—5°C i unikajac nad¬ miaru dodawanego zwiazku dwuazowego. Dodawa¬ nie zwiazku dwuazowego przerywa sie, gdy wysta¬ pi niewielki, utrzymujacy sie dluzej niz 15 minut -nadmiar komponentu czynnego. Nastepnie miesza sie w ciagu 2—3 godzin i saczy. Otrzymuje sie barwnik, barwiacy wlókna syntetyczne, na kolof czerwony. Wybarwienia wykazuja dobre trwalos¬ ci pgólne. c. Przyklad II. 20 g N-fJ-cyjanoetylo-N'-acety- Jo-m-fenylenodwuaminy rozpuszcza sie w 2 litrach wody. Nastepnie dodaje sie 500 g lodu i prowadzi sprzeganie, dolewajac powoli roztwór zdwuazowa¬ nej znanym sposobem 2,6^dwuchloro-4-nitroanili- tny. .podawanie zwiazku dwuazowego przerywa sie z chwila stwierdzenia, ze w srodowisku reakcji po¬ zostaje juz tylko niewielki nadmiar skladnika biernego. Ótrzymsrny barwnik odsacza sie, przemy- ,wa, 3 jitrami ,wody i suszy paste w temperaturze 50—60?C. .Nastepnie rozdrabnia sie wysuszony barwnik i dodaje w ciagu 20 minut, przy ciaglym mieszaniu, do 40 g stezonego kwasu siarkowego, po czym miesza sie w temperaturze 22—25°C w ciagu 56*37 V 1 godziny. Nastepnie roztwór wlewa, sie do 1 litra wody z lodem, miesza w ciagu 15 minut i saczy.Paste przemywa sie trzykrotnie, uzywajac do kaz¬ dego przemywania po 40 mililitrów wody. Otrzy- 5 muje sie barwnik w kolorze bordo, wykazujacy na wlóknach poliestrowych dobre trwalosci ogólne.Przyklad III. Do 40 g 85°/o kwasusakowego dodaje sie ,23 g 2-N-P-cyjanoetyldamino-4Tacetylo- aminoanizolii, utrzymujac temperature J!5—20°Q- 10 Nastepnie miesza sie w temperaturze pokojowej w ciagu 1—2 godzin i wlewa do 2 litrów wody z lodem, po czym miesza sie w ciagu dalszych 20 mi¬ nut, dodaje 400 g lodu i dolewa powoli .przygoto¬ wany znanym sposobem roztwór'-., zdwuazowanej ]5 6-bromo-2,4-dwunitroaniliny. Sprzeganie' kupczy sie z chwila stwierdzenia, ze w srodowisku reakcji pozostaje juz tylko niewielki nadmiar;, komponen¬ tu biernego. Nastepnie miesza sie jeszcze w ciagu 20—40 minut, saczy i przemywa trzykrotnie, uzy- 20 wajac do kazdego przemywania-po 50 ml wody.Otrzymuje sie granatowy barwnik, wykazujacy bardzo dobre trwalosci ogólne na wlóknie polie¬ strowym i poliamidowym.Przyklad IV. 25 g N-cyjanoetylo-N-etanoio- 25 -N'-aeetyio-m-fenylenodwuaminy rozpuszcza sie w 100 ml wody. Otrzymany roztwór dodaje sie w ciagu 30 minut do roztworir 8~g lugu sodowego w 70 ml wody w temperaturze 50°C. Nastepnie miesza sie w ciagu 40 minut, chlodzi do tempera- 30 tury 15QC i saczy* Paste suszy sie w 50°C i po wy¬ suszeniu dodaje do 40 ml kwasu octowego lodo¬ watego. Do otrzymanej zawiesiny dodaje sie 10— 15 g bezwodnego octanu sodu, podgrzewa do tem¬ peratury 50°C i prowadzi estryfikacje* dodajac w 85 ciagu 4—6 godzin w- temperaturze 60—70°C 30 g bezwodnika kwasu octowego. Produkt estryfiko¬ wania wlewa sie do 1,5 litra wody z lodem i sprze¬ ga, dodajac roztwór zdwuazowanej 6-bromo-2,4- -dwunitroaniliny. Otrzymuje sie czerwony granat 40 Q dobrych trwalosciach ogólnych na wlóknie po- lietrowym i poliamidowym. PL

Claims (1)

Zastrzezenia patentowe 45

1. Sposób wytwarzania barwników azowych nie¬ rozpuszczalnych w wodzie do barwienia wlókien syntetycznych o ogólnym wzorze 1, w którym A oznacza reszte aminy aromatycznej lub hete- 50 rocyklicznej, nie zawierajacej grup, powoduja¬ cych rozpuszczalnosc w wodzie, Ri oznacza atom wodoru, grupe alkilowa, hydroksyalkilowa lub acylooksyalkilowa, R3 oznacza grupe alkilowa lub acylowa, R4 oznacza atom wodoru, grupe 55 alkoksylowa lub hydroksylowa, przy czym rod¬ niki Ri, R3 i R4 zawieraja w czesciach alkilo¬ wych 1—5 atomów wegla, a n oznacza liczbe calkowita 1—12, znamienny tym, ze zwiazek o ogólnym wzorze 2, w którym Ri„ R3 i R4 po- 60 siadaja wyzej podane znaczenia, a R2 oznacza grupe cyjanoalkilowa, zawierajaca w czesci al¬ kilowej 1—12 atomów wegla, poddaje sie reak¬ cji hydrolizy w stezonym lub rozcienczonym kwasie siarkowym wzglednie w wodnym lub al¬ koholowym roztworze wodorotlenku sodowego5 56137 6 lub potasowego, a nastepnie otrzymany produkt przejsciowy o ogólnym wzorze 3, w którym Ri, R3, R4 i n maja wyzej podane znaczenia, podda¬ je sie reakcji sprzegania ze zdwuazowana ami¬ na aromatyczna lub heterocykliczna, nie zawie¬ rajaca grup, powodujacych rozpuszczalnosc w wodzie, przy czym w przypadku, gdy Ri we wzorze 3 oznacza grupe hydroksyalkilowa, zwiazek przejsciowy o wzorze 3 ewentualnie estryfikuje sie przed reakcja sprzegania za po¬ moca srodka estryfikujacego, takiego, jak bez¬ wodnik octowy. Odmiana sposobu wedlug zastrz. 1, znamienna tym, ze zwiazek o ogólym wzorze 2, w którym Ri, R2, R3 i R4 maja wyzej podane znaczenia, 10 poddaje sie reakcji sprzegania ze zdwuazowana amina aromatyczna lub heterocykliczna, nie zawierajaca grup, powodujacych rozpuszczal¬ nosc w wodzie, a nastepnie otrzymany produkt przejsciowy o ogólnym wzorze 4, w którym A, Ri, R2, R3, i R4 maja wyzej podane znaczenia, poddaje sie reakcji hydrolizy, korzystnie w ste¬ zonym lub rozcienczonym kwasie siarkowym, po czym otrzymany barwnik o ogólnym wzorze 1, w którym A, Ri, R3, R4 i n maja wyzej po¬ dane znaczenia, w przypadku, gdy Ri oznacza grupe hydroksyalkilowa ewentualnie estryfiku¬ je sie za pomoca srodka estryfikujacego takiego, jak bezwodnik octowy. R R* \-S N(CH2)a-CO-NH2 7C N NR, NH-R3 Wzór A NH-R* Wzór Z Ri, R NH-R* JTV WzórS NH-R3 Wzór 4 SR2 PL