Opublikowano: 24.11.1968 54780 KI 5 d, 15/04 MKP E 21 f ijl6U0TEiA .JJKD Wspóltwórcy wynalazku: dr inz. Ryszard Adamek, mgr inz. Jan Gwiaz¬ da, inz. Slawomir Starzynski, mgr inz. Slawo¬ mir Kupczewski, mgr inz. Juliusz Pellar, mgr inz. Wlodzimierz Lepiarz, mgr inz Henryk Bo- janowski, inz. Wladyslaw Skrzydlowski Wlasciciel patentu: Glówny Instytut Górnictwa, Katowice (Polska) ;\ Przesuwna czolowa tama podsadzkowa Przedmiotem wynalazku jest przesuwna czolo¬ wa tama podsadzkowa sluzaca do prowadzenia podsadzki plynnej.Do uformowania piasku podsadzkowego w scia¬ ne podpierajaca strop wyrobiska oraz do oddzie¬ lenia od niego wody jest konieczna tama podsadz¬ kowa. Najczesciej spotykane dotychczas tamy pod¬ sadzkowe sa tamami stalymi budowanymi z drew¬ na i plótna, które to materialy moga byc tylko raz uzyte, gdyz zostaja zamulone w wyrobisku, lub tamami rozbieralnymi, które po kazdym cy¬ klu podsadzania trzeba calkowicie rozmontowac, by je przeniesc na nowe miejsce i nastepnie zmontowac dla przygotowania do wykonania no¬ wego cyklu podsadzania. Znana jest równiez prze¬ suwna hydrauliczna tama przeznaczona do wspól¬ pracy z hydrauliczna obudowa zmechanizowana.Sklada sie ona ze stojaków hydraulicznych pola¬ czonych listwami poprzecznymi tworzacymi wraz ze stojakami azurowa konstrukcje przenoszaca napór posadzki. Tama ta nie znalazla praktyczne¬ go zastosowania w górnictwie do tamowania wy¬ robisk poeksploatacyjnych.Wszystkie wady dotychczas znanych tam pod¬ sadzkowych usuwa calkowicie przesuwna czolo¬ wa tama podsadzkowa wedlug wynalazku.Tama wykonana jest w postaci jednostajnej gietkiej zapory zlozonej z sekcji. Kazda sekcja sklada sie z dwóch glównych zespolów wspor- czych, wspólnych dla sasiednich sekcji i jednego 25 pomocniczego zespolu wsporczego umieszczonego w srodku sekcji. Zespoly wsporcze sa rozpierane za pomoca stojaków hydraulicznych, umieszczo¬ nych z pewnej odleglosci od pokrycia tamy, co wyklucza obciazenie ich momentami zginajacymi i zanieczyszczeniami wody splywajacej po pokry¬ ciu tamy. Konstrukcja tamy zapewnia jej mozli¬ wosc wspólpracy z róznego rodzaju obudowa sta¬ lowa oraz ze stojakami hydraulicznymi i obudo¬ wa zmechanizowana.Przedmiot wynalazku uwidoczniono w przykla¬ dowym wykonaniu na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia tame, ze zdjetym pokryciem, w wi¬ doku z przodu, fig. 2 — tame w widoku z góry, fig. 3 —tame w przekroju wzdluz linii A—A, za¬ znaczonej na fig. 1, przedstawiajacym glówny ze¬ spól wsporczy, fig 4 — tame w przekroju wzdluz linii B—B, zaznaczonej na fig. 1„ przedstawiaja¬ cym pomocniczy zespól wsporczy, fig. 5 — przed¬ stawia dalsza czesc glównego zespolu wsporcze¬ go w przekroju wzdluz linii C—C zaznaczonej na fig. 3, fig. 6 — dalsza czesc glównego zespolu wsporczego w przekroju wzdluz linii D—D zazna¬ czonej na fig. 3, fig. 7 — górna czesc glównego ze¬ spolu wsporczego w przekroju wzdluz linii E—E zaznaczonej na fig. 3, fig. 8 — górna czesc glów¬ nego zespolu wsporczego w przekroju wzdluz linii F—F zaznaczonej na fig. 3, fig. 9 — przedstawia polaczenie lancucha wzmacniajacego pokrycie ta¬ my z ryglem górnym w przekroju wzdluz linii 54 78054 780 3 4 G—G zaznaczonej na fig. 10, a fig. 10 — to samo polaczenie w przekroju wzdluz linii Ii—H zazna¬ czonej na fig. 9.Przesuwna czolowa tama podsadzkowa wedlug wynalazku sklada sie z rygli 1 dolnych zamoco¬ wanych w podstawach 2 glównych za pomoca swo¬ rzni 3 oraz z rygli 4 górnych zamocowanych w wysiegnikach 5 glównych za pomoca sworzni 6.Zamocowanie rygli I i 4 wykonano w ten spo¬ sób, ze rygle posiadaja mozliwosc przesuwania sie wzdluznego, obracania sie o pewien kat w plasz¬ czyznie poziomej i usytuowania sie o pewien kat w plaszczyznie pionowej. Mozliwosc tych ruchów uzyskano dzieki owalnym otworem la i 4a wyko- nanym^ w ryglach, przez które to otwory przecho¬ dza sworznie 3 i 6 mocujace rygle oraz dzieki luzom Ib i 4b miedzy ryglami 1, a pólkami 2a i miedzy ryglami 4, a wysiegnikami 5. Miedzy ry¬ glami 1 i 4 rozpiete sa lancuchy 7 wzmacniajace pokrycie 8 tamy.Lancuchy 7 przymocowane sa na stale do rygli 1 dolnych, a do rygli 4 górnych za pomoca haków 4c, co umozliwia skracanie i wydluzenie lancu¬ chów 7 w zaleznosci od wysokosci sciany. Pokry¬ cie 8 tamy jest jednolite wzdluz calej tamy i przy¬ mocowane do rygli 1 dolnych za pomoca listew 9 dociskowych, a do rygli 4 górnych za pomoca li¬ stew 10 dociskowych. Za pomoca listew 9 zamoco¬ wano równiez fartuchy 11 dolne uszczelniajace ta¬ me przy spagu, a za pomoca listew 10 fartuchy 12 górne uszczelniajace tame przy stropie. Do pod¬ staw 2 glównych i wysiegników 5 glównych zamo¬ cowano przegubowo za pomoca sworzni 13 i 14 stojaki 15 hydrauliczne, przenoszace sily sciska¬ jace pochodzace od naciagu lancuchów 7 i naci¬ eku stropu nad tama. Sily naciagajace lancuchy 7 sa wynikiem parcia mieszaniny podsadzkowej na pokrycie 8 tamy.Miedzy koncami podstaw 2 glównych i koncamL wysiegników 5 glównych sa zamocowane przegu¬ bowo za pomoca sworzni 16 i 17 rozpory 18 prze¬ noszace sily sciskajace i rozciagajace. Sily sciska¬ jace przenoszone przez rozpory 18 pochodza od nacisku stropu, a sily rozciagajace od naciagu lan¬ cuchów 7 i od ciezaru wysiegników 5 glównych w chwili gdy tama jest wyrabowana. Zarówno sto¬ jaki 15 jak i rozpory 18 moga zmieniac swa dlu¬ gosc w pewnych okreslonych granicach. Pozwala to na dostosowanie wysokosci tamy do zmian wy¬ sokosci sciany w miare postepu przodku. Podsta¬ wy 2 glówne tamy zaopatrzone sa w pólki 2a, przymocowane do wsporników 2b. przenoszace reakcje rygli 1 dolnych na podstawy 2 glówne i stojaki 15 oraz w stateczniki 2c, nadajace pod¬ stawowym 2 glównym zadana statecznosc.Uszy 2d przymocowane na koncach podstaw 2 glównych sluza do przesuwania tamy. Wysiegniki 5 glówne posiadaja w swej przedniej czesci wspor¬ niki 5b wzmocnione zebrami 5c, do których przy¬ mocowano pólki 5a przenoszace reakcje z rygli 4 górnych na wysiegniki' 5 glówne i na stojaki 15.W celu wzmocnienia rygli 1 i 4 i zabezpieczenia ich przed ugieciem sie pod wplywem naciagu lan¬ cuchów 7 w srcdku kazdej sekcj tamy umieszczo¬ no pomocniczy zespól wsporczy skladajacy sie z hydraulicznego stojaka 19, podstawy 20 pomocni— czej i wysiegnika 21 pomocniczego, przy czym polaczenia stojaka 19 z podstawa 20 i wysiegni¬ kiem 21 dokonano za pomoca sworzni 22 i 23 dzie- s ki czemu uzyskano polaczenia przegubowe. Pod¬ stawa 20 pomocnicza polaczona jest z ryglem 1 dolnym przegubowo za pomoca sworznia 24 i w podobny sposób za pomoca sworznia 25 polaczono wysiegnik 21 pomocniczy z ryglem 4 górnym. Dla polaczen do rygli 1 i 4 przymocowano uszy lc i 4d.Podstawa 20 pomocnicza posiada wspornik 20a i pólke 20b, które to elementy przenosza reakcje rygla 1 dolnego na stojak 19. Ucho 20c przymoco¬ wane do podstawy 28 pomocniczej sluzy do prze¬ suwania tamy. Reakcja rygla 4 górnego przeno¬ szona jest na stojak 19 poprzez pólke 21a, wspor¬ nik 21b, zebra 21c i wysiegnik 21 pomocniczy.Wyzej opisana tama dziala w sposób nastepu¬ jacy.Tama przygotowana do wykonywania podsadzki znajduje sie w stanie rozpartym miedzy stropem i spagiem. Lancuchy 7 rozpiete miedzy ryglami 1 dolnymi i ryglami 4 górnymi i wzmacniajace po¬ krycie 8 tamy sa napiete, a wysiegniki 5 glówne i 21 pomocnicze na calej swej dlugosci przylega¬ ja do stropu. Tama ustawiona jest w przyblizeniu wzdluz linii prostej. Po wykonaniu podsadzki, przystepujac do przesuwania tamy rabujemy sto¬ jaki 15 i 19 hydrauliczne trzech pierwszych sekcji tamy i rozpoczynamy przesuwanie tej czesci tamy na nowa pozycje w ten sposób, ze pierwszy glów¬ ny zespól wsporczy przesuwany o caly skok ta¬ my i rozpieramy go miedzy stropem a spagiem za pomoca stojaka 15 hydraulicznego. Pozostale ze¬ spoly wsporcze wyrabowanyeh trzech sekcji tamy przesuwamy w ten sposób, ze tworza one linie; prosta miedzy pierwszym, glównym zespolem wsoprezym i pierwsza jeszcze nie wyrabowana sekcja tamy (czwarta). Nastepnie rabujemy czwar¬ ta kolejna sekcje tamy przesuwajac jednoczesnie do linii nowej pozycji drugi kolejny, glówny ze¬ spól wsporczy, który rozpieramy wraz z pomoc¬ niczym zespolem wsporczym pierwszej sekcji ta¬ my. W ten sposób kolejno rabujemy i kolejno przesuwamy sekcje tamy, przy czym trzy sekcje sa stale wyrabowane i tworza one linie prosta, skosna miedzy nowa i stara pozycja tamy. W chwili wyrabowania stojaka 15 hydraulicznego, rozpie¬ rajacego glówny zespól wsporczy tamy, przednia czesc wysiegnika 5 glównego, mocujaca rygiel 4 górny, przemieszcza sie w dól wraz z ryglem 4, powodujac zluzowanie lancuchów 7 i pochylanie sie stojaka 15 i rozpory 18 w kierunku pokrycia 8 tamy.Wysiegnik 5 glówny straci kontakt ze stropem.By zapobiec dalszemu przemieszczaniu sie przed¬ niej czesci wysiegnika 5 glównego w dól zwalnia¬ my dzwignie 15a rabujaca stojaka 15 hydraulicz¬ nego powodujac zakonczenie zsuwu tego stojaka.Wysiegnik 5 glówny opiera sie teraz na stojaku 15 hydraulicznym a rozpora 18 jest rozciagana utrzy¬ mujac wysiegnik 5 glówny w równowadze. Po wyrabowaniu stojaka 19 hydraulicznego, rozpie¬ rajacego pomocniczy zespól wsporczy, wysiegnik 21 pomocniczy opada w dól tracac kontakt ze 15 20 25 30 35 40 45 50 55 6054 780 5 6 stropem. W czasie przesuwania tamy na nowa pozycje wysiegnik 21 pomocniczy opiera sie na stojaku 19 hydraulicznym i ryglu 4 górnym.Po przesunieciu sekcji tamy na nowa pozycje rozpieramy stojaki 15 i 19 hydrauliczne napinajac lancuchy 7 i dociskajac wysiegnik 5 i 21 do stro¬ pu. W przypadku, gdy sciana zwiekszy wysokosc musimy wydluzyc lancuchy 7 przez zaczepienie na haku 4c nastepnego zwisajacego swobodne ogniwa lancucha oraz musimy zwiekszyc dlugosc rozpo¬ ry 18 do takiej dlugosci, by przy pionowo ustawio¬ nym stojaku 15 hydraulicznym wysiegnik 5 dole¬ gal na calej dlugosci do stropu. Wymiar pokrycia 8 tamy wzdluz lancuchów 7, jest dobrany na naj¬ wiekszy zasieg tamy. Jezeli tama pracuje na za¬ kresie wysokosci nizszym od maksymalnego, nad¬ miar pokrycia 8 tamy zwisa swobodnie.Pokrycie 8 tamy posiada jeszcze pewien zapas dlugosci w kierunku wzdluz tamy. Zapas ten mie¬ sci sie w szczelinach 26 i 27 miedzy ryglami 1 i 4 i jest on niezbedny dla wykonania manewru prze¬ suniecia tamy. Znajdujace sie bowiem w trakcie przesuwania, trzy sekcje tamy zwiekszaja swoja dlugosc przez skosne ich ustawienie. Jest to mozli¬ we dzieki owalnym otworom la i 4a w ryglach 1 i 4. Rygle te przemieszczaja sie na sworzniach 3 i 6 zwiekszajac dlugosc skosnego odcinka tamy.Przesuwanie tamy moze sie odbywac za pomoca podciagników hydraulicznych lub mechanicznych.Po wykonaniu przesuniecia na nowa pozycje ostat¬ niej sekcji i jej rozparcia, tama jest gotowa do wykonania nowego cyklu podsadzania przestrzeni otamowanej. PL