Opublikowano dnia 20 czerwca 1961 r.Eaty i^fo* POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44820 5d ASIM KL 3 U, H/U1 Kopalnia Wegla Kamiennego „Pawel"*) Przedsiebiorstwo Panstwowe Chebzie, Polska Sposób wykonywania tamy podsadzkowej Patent trwa od dnia 14 wrzesnia 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób wykony¬ wania przenosnych tam podsadzkowych bocz¬ nych i czolowych z zastosowaniem stojaków rozporowych.Znany dotychczas sposób budowania tam podsadzkowych, stanowiacych zabezpieczenie wyrobisk górniczych przy ich zamulaniu pod¬ sadzka plynna po eksploatacji, polega na usta¬ wieniu szeregu stojaków drewnianych, obitych deskami lub plótnem. Tamy te sa z reguly nierozbieralne, wobec czego ich budowa wiaze sie ze znacznym zuzyciem drewna w kopal¬ niach. W ostatnim czasie wprowadzono tamy zlozone ze sztywnych slupów stalowych i tka- *) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Andrzej Torka, Jan Olesinski i Ludwik Orlowski. niny stylonowej, jednak ze wzgledu na trud¬ nosci montazowe, czeste wypadanie slupów oraz wysoki koszt tkaniny, nadajacej sie naj¬ wyzej do kilkakrotnego uzycia, nie znalazly one szerszego zastosowania.Sposób wykonania tamy podsadzkowej we¬ dlug wynalazku polega w odróznieniu od do¬ tychczas znanych sposobów na zastosowaniu stojaków rozporowych, które wciskane za po¬ moca podnosników srubowych lub hydraulicz¬ nych w strop i spong nie wypadaja, nawet przy dzialaniu znacznych sil bocznych. Okla¬ dzine tamy stanowia pasy nosne z siatki jedno¬ litej oraz plótno uszczelniajace mocowane do stojaków za pomoca haków. Tama wedlug wy¬ nalazku moze byc demontowana i umozliwia wielokrotne uzycie jej elementów;.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na rysunku, na. którym fig. 1 przedstawia prze¬ krój pionowy przez tame z widokiem bocznym stojaka z podnosnikiem do *jego rozpierania oraz z dzwignia do rabowania tamy, fig. 2 — widok z przodu czesci tamy czolowej, a fig, 3 — przekrój poziomy przez tame wraz ze stoja¬ kiem.Tama podsadzkowa wedlug wynalazku sklada sie z szeregu dwudzielnych stojaków rozporo¬ wych, polaczonych okladzina z plótna uszczel¬ niajacego 3 i pasów nosnych 6 z siatki jednoli¬ tej. Kazdy ze stojaków tamy sklada sie ze spodnika 7, wykonanego z ksztaltownika stalo¬ wego o przekroju korytowym, oraz osadzonego w nim przesuwnie wysuwnika 1 równiez ze stali korytowej, polaczonego ze spodnikiem za pomoca zamka ciernego. Spodnik 7 ma u dolu zeby wciskane w spong oraz otwór 8 do zamo¬ cowania sworznia dzwigni rabujacej. Podobne zeby sluzace do wbicia w strop ma górna czesc wysuwnika 1. Do obrzezy spodnika 7 i wysuw¬ nika 1 stojaka sa przyspawane haki, sluzace do zawieszenia pasów nosnych 6 z siatki jedno¬ litej.Zamek cierny stojaka posiada dwa sworznie 5 wetkniete w otwory spodnika 7 i zaopatrzone w kliny 4 przesuwnie osadzone w otworach wystajacych na zewnatrz czesciach sworzni.Miedzy powierzchniami dennymi korytek, two¬ rzacych spodnik 7 i wysuwnik 1 (fig. 3), jest umieszczona wkladka cierna 5 z klejonki drzewnej (lignofolu), a na powierzchni dennej wysuwnika 1 — wkladka cierna 14 z plaskow¬ nika stalowego, dociskana lbem sworznia 5. W dolnej czesci wysuwnika 1 znajduja sie podluz¬ ne otwory 18, stanowiace prowadnice sworzni 5 przy podnoszeniu wysuwnika, natomiast do je¬ go górnej czesci jest przyspawany klocek opo¬ rowy 11, sluzacy do oparcia poziomej belki 12, zwiazanej za pomoca liny 16 ze slupem 13 obu¬ dowy scianowej oraz podparcia stopki podnos¬ nika srubowego 2 w czasie rozpierania stojaka.Sposób wykonania tamy podsadzkowej we¬ dlug wynalazku jest nastepujacy. Na spongu ustawia sie w odstepie ok^lo 1 m stojaki i roz¬ piera je za pomDca podncsnika srubowego 2, którego dolna stopka opiera sie o górne obrze¬ ze spodnika 7, a górna o klocek oporowy 11 wysuwnika 1. Takie ustawienie podnosnika umozliwia oddzialywanie sila podnoszaca wzdluz osi stojaka nie powodujac jego wy- boczenia, ani zaklinowania. Po rozparciu sto¬ jaków wbija sie kliny 4, które dociskajac za pomoca wstawek ciernych 14 i 15 zewnetrzna powierzchnie dna wysuwnika 1 do wewnetrznej powierzchni dna spodnika 7, powoduja powsta¬ nie w miejscu polaczenia bardzo znacznych sil tarcia. Sa one jednak mniejsze od sil oddzialy¬ wania górotworu tak, ze w przypadku rozpre¬ zenia sie skal nastepuje wsuwanie sie wysuw¬ nika 1 w spodnik 7, nie dopuszczajac do trwa¬ lego odksztalcenia stojaka. Nastepnie zaklada sie na haki stojaków pasy nosne 6 z siatki jednolitej oraz okladzine uszczelniajaca 3 z plótna, mocujac ja u góry do belki 17 obu¬ dowy scianowej, a u dolu wykladajac spong w postaci zakladki 10, zapobiegajacej wycie¬ kaniu wody. Wreszcie w górnej czesci stoja¬ ków mocuje sie pozioma belke 13, przywiazu¬ jac ja za pomoca liny 16 do slupa 13 obudowy scianowej w celu zabezpieczenia przed wywró¬ ceniem tamy w czasie mulenia, a takze w trak¬ cie rabowania. Po zamuleniu wyeksploatowa¬ nej przestrzeni wyrobiska oraz odsaczeniu wo¬ dy zwalnia sie zamki cierne stojaków przez wybicie klinów 4, przewraca sie stojaki za po¬ moca dzwigni rabujacej 9 na obsunieta skarpe, piasku i zdejmuje sie pasy nosne 6 oraz plótno 3. Elementy tamy moga byc nastepnie prze¬ niesione i zmontowane na nowym polu prze¬ znaczonym do podsadzania.Tama wedlug wynalazku moze byc takze wykonana jako tama boczna, zabudowana na obudowie wyrobia!* korytarzowych, zwlaszcza obudowie wedlug patentu nr 44819. W tym przypadku stosuje sie jako okladzine tamy pasy nosne z siatki jednolitej, pasy gumowe wykonane na przyklad ze zuzytych tasm prze¬ nosników oraz plótno uszczelniajace. — 2 — PL