Opublikowano dnia 20 czerwca 1961 r. ^11% eaw njm POLSKIEJ RZECZYPOSPOLITEJ LUDOWEJ OPIS PATENTOWY Nr 44819 41/44 KI. 5 c, &fi%~~ Kopalnia Wegla Kamiennego „Pairel"*) Przedsiebiorstwo Panstwowe Chebzie, Polska Sposób obudowy korytarzowych wyrobisk górniczych Patent trwa od dnia 11 lipca 1960 r.Przedmiotem wynalazku jest sposób obudo¬ wy korytarzowych wyrobisk górniczych za po¬ moca prostokatnych stalowych odrzwi, posiada¬ jacych cechy podatnosci, wysokiej podpornosci i wczesnopodporowosci.W znanych dotychczas sposobach obudowy wyrobisk korytarzowych najczestsze zastosowa¬ nie maja stalowe sztywne odrzwia, nie umozli¬ wiajace swobodnego rozprezania sie stropu i powodujace jego rozwarstwianie i rozkrusza- nie, a takze szybkie odksztalcanie i niszczenie sie obudowy. Znane sa takze sposoby obudowy z zastosowaniem odrzwi podatnych, zlozonych ze stojaków i lukowego nadproza, osadzonego przesuwnie w stojakach lub prostej stropnicy i lukowych, przesuwnych stojaków.*) Wlasciciel patentu oswiadczyl, ze wspól¬ twórcami wynalazku sa Jan Olesinski, Andrzej Torka i Ludwik Orlowski.Wada tej obudowy lukowej jest jej niska podpornosc i koniecznosc powiekszania wylo¬ mu chodnika w skalach plonnych, powodujace¬ go naruszenie nowego stanu równowagi na¬ prezen lub tez wykonywanie wokól niej pod¬ sadzki kamiennej o nierównomiernej grubosci, bardzo niekorzystnie odbijajacej sie na pracy obudowy. Mimo tego, zdarza sie jednak, ze nacisk stropu na szczytowy punkt luku, przed dokonaniem sie dostatecznego zwarcia kamieni podsadzki, jest tak duzy, ze lukowe odrzwia ulegaja znieksztalcenili i zniszczeniu. Dlatego w przypadku wyrobisk korytarzowych o prze¬ kroju prostokatnym, zwlaszcza w warunkach prawidlowego ulawicenia i zalegania pokla¬ dów i skal, dobre wyniki daje obudowa prosto¬ katna.Przedmiotem wynalazku jest sposób obudo¬ wy wyrobisk korytarzowych za pomoca stalo¬ wych podatnych odrzwi o ksztalcie prostokat¬ nym, posiadajacych proste stojaki rozporowe,zlozone z dwóch c esci, polaczonych zamkiem ciernym. Bezposrednio po zalozeniu odrzwia sa przy tym rozpierane za^ pomoca - podnosników wywierajac naprezenia -wstepne miedzy stro¬ pem i spagiem, co zapobiega odspajaniu sie warstw zewnetrznych, a tym samym powsta¬ waniu pozarów, których przyczyna jest prze¬ dostawanie sie powietrza miedzy odspojone warstwy. Zastosowanie w odrzwiach stali o przekroju korytowym oraz zamków ciernych, zaopatrzonych przynajmniej w dwa uklady klinowe powoduje, ze zsuwanie sie ich ele¬ mentów rozpoczyna sie dopiero wtedy, gdy ciezar odspojonej skaly ? przekroczy granice podpornosci obudowy.Powyzszych cech podatnosci,, wczesnopodpo- Towosci i podpornosci nie posiadaja w tym stopniu zadne znane dotychczas obudowy ko¬ rytarzowe. Próby i doswiadczenia majace na celu zbadanie praktycznych mozliwosci zasto¬ sowania sposobu obudowy wyrobisk koryta¬ rzowych wedlug wynalazku wykazaly, ze po-* . zwala on na unikniecie suchej podsadzki mie¬ dzy stropem a odrzwiami, a w pokladach o miazszosci od 1 m równiez przybierki spa- ,gu lub stropu. Dzieki temu sposób ten umozli¬ wia takze szczególnie szybkie podparcie dra¬ zonego chodnika przed rozprezeniem lub od¬ spojeniem warstw stropowych, przy czym po zakonczeniu uzytkowania wyrobiska obudowa moze byc latwo zdemontowana i ustawiona w innym wyrobisku. 1 Zaleta sposobu wedlug wynalazku jest po¬ nadto fakt, ze stosowane w nim stojaki odrzwi sa pozbawione czesci luznych oraz skompliko¬ wanych mechanizmów, które podlegaja w wa¬ runkach pracy kopalni szybkiemu zanieczysz¬ czeniu i uszkodzeniu, a takze wszystkie czesci zamka stojaka sa w jego stanie zwolnionym luzno z nim zwiazane i nie moga sie zagubic.Wynalazek jest wyjasniony na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia pionowy przekrój poprzeczny przez obudowe, fig. 2 — pionowy .przekrój wzdluzny obudowy, a fig. 3 — prze¬ krój" poziomy jednego ze stojaków.Obudowa korytarzowych wyrobisk górni¬ czych wedlug wynalazku stanowi szereg prosto¬ katnych odrzwi, polaczonych pod stropem okla¬ dzina 1 z siatki jednolitej. Kazde z odrzwi sa zlozpne z belki stropowej 3 (nadproza) i dwóch stojaków rozporowych, przy czym zarówno bel¬ ka jak i stojaki sa wykonane ze stali o prze¬ kroju korytowym. Belka stropowa 3 ma przy- spawane zderzaki 2, zabezpieczajace przed wy¬ biciem stojaków do wnetrza korytarza, na przy¬ klad wskutek wypadania bryl z ociosu. Kazdy z dwóch stojaków odrzwi sklada sie ze spodni¬ ka 8, opartego o spag wyrcbiski oraz osadzone¬ go w nim przesuwnie wysuwnika 4, polaczone¬ go ze spodnikiem za pomoca zamka ciernego, posiadajacego dwa sworznie 6, wetkniete w otwory spodnika 8 i zaopatrzone w dwa kliny 5, przesuwnie osadzone w otworach wystajacych czesci sworzni. Miedzy powierzchniami den¬ nymi koryt, tworzacych spodnik 8 i wysuwnik 4, jest umieszczona wkladka cierna 12, wyko¬ nana z klejonki drzewnej (lignofolu), a na po¬ wierzchni dennej spodnika 8 wkladka cierna 13 z plaskownika stalowego, dociskana przez lby sworzni 6. W "górnej czesci spodnika 8 znajduja sie podluzne otwory 14, stanowiace prowadnice sworzni 6 przy podnoszeniu wy¬ suwnika. Wysuwnik 4 posiada u góry przyspa- wana stopke 15, wykonana takze ze stali ko¬ rytowej i stanowiaca gniazdo, w którym jest osadzona belka 3 nadproza, przy czym za¬ kleszczajacy charakter tego osadzenia nie po¬ zwala na deformacje przekroju belki, a równo¬ czesnie umozliwia jej ugiecie pod wplywem osiadania górotworu. W dolnej czesci spodnika 8 znajduja sie dwa otwory 10 do przetkniecia sworznia podnosnika 9, w czasie rozpierania obudowy w celu uzyskania naprezen wstep¬ nych miedzy stropem i spagiem.Sposób wykonania obudowy wyrobisk kory¬ tarzowych wedlug wynalazku jest nastepujacy.Belke nadproza 3 przymocowuje sie za pomo¬ ca zaczepów do umieszczonych pod stropem podciagów, wysunietych z zabudowanej juz czesci chodnika. Nastepnie obydwa konce belki podpiera sie za pomoca stojaków w ten spo¬ sób, ze stopka 15 stojaka obejmuje koryto belki, po czym przez otwory 10 spodnika 8 przetyka sie sworzen podnosnika srubowego, opierajac jego ruchoma stopke o spodnia czesc wysuwnika 4. Takie ustawienie podnosnika umozliwia oddzialywanie na wysuwnik sila podnoszaca, dzialajaca wzdluz jego osi. Podno¬ szenie wysuwnika 4 i zwiazanej z nim belki 3 nadproza powoduje rozpieranie odrzwi i od¬ dzialywanie na strop ze znaczna sila rzedu kilku ton. Wysuwnik 4 ustala sie w polozeniu podniesionym przez wbicie klinów 5, które do¬ ciskajac do siebie, za posrednictwem wstawek ciernych 12 i 13, powierzchnie den wysuwnika i spodnika powoduja powstanie w miejscu polaczenia bardzo znacznych sil tarcia. Sa one jednak mniejsze od sil mogacych spowodowac trwale odksztalcenie elementów obudowy tak, ze w przypadku ruchów tektonicznych lub roz- — 2 —prezania sie skal nastepuje wsuwanie sie wy- suwnika w spodnik. Demontaz obudowy od¬ bywa sie w odwrotnej kolejnosci, przy czym do wywrócenia stojaków po zwolnieniu zam¬ ków ciernych uzywa sie dzwigni rabujacej, któ¬ ra zaczepia sie o sworzen wetkniety w otwór 10 spodnika.Sposób obudowy wedlug wynalazku znajduje zastosowanie w przypadku prostokatnych wy- , robisk korytarzowych, w warunkach prawidlo¬ wego ulawicenia i zalegania pokladów i skal, jak równiez do zabudowy skrzyzowan wszel¬ kiego rodzaju wyrobisk korytarzowych. PL PL