Przedmiotem niniejszego wynalazku jest hy¬ drauliczne urzadzenie dlutownicy do kól zebatych sluzace do odchylania (odskoku) wrzeciona narze¬ dzia w czasie jego ruchu jalowego.Narzedzie dlutownicy do kól zebatych musi byc w czasie swego ruchu jalowego odsuniete od przedmiotu obrabianego w celu wyeliminowania tarcia jego powierzchni przylozenia o obrobiona powierzchnie przedmiotu.Znane dotychczas tego rodzaju urzadzenia do odsuwania stolu z obrabianym kolem zebatym lub odchylanie wrzeciona z narzedziem w jednym je¬ go punkcie zwrotnym, a nastepnie do wzajemnego dosuniecia narzedzia i przedmiotu w drugim punk¬ cie zwrotnym sa wyposazone w zespoly mechanicz¬ ne, napedzane od mechanizmu ruchu roboczego i sterujace za pomoca ukladu krzywek i mimo- srodów ruchem odchylnym wrzeciona lub stolu.Zasadnicza wada tych urzadzen jest ich skom¬ plikowana konstrukcja zwiazana z mechanicznym przenoszeniem i sterowaniem ruchu oraz znaczne przekroje i ciezar elementów spowodowany prze¬ noszeniem duzych sil, niezbednych do pokonania oporu skrawania (sily promieniowej skrawania).Ponadto, ze wzgledu na wystepujace duze sily, mechanizmy tych urzadzen ulegaja stosunkowo szybkiemu zuzyciu wskutek czego nastepuje zmniejszenie dokladnosci i koniecznosc regenera¬ cji poszczególnych zespolów. Inna wada tych zna¬ nych urzadzen, sa zwlaszcza uderzenia spowodo- 10 15 20 25 wane z jednej strony znacznymi przyspieszeniami elementów ruchomych mechanizmów, a z drugiej ich stosunkowo duza masa. Niedogodnosci te sa szczególnie istotne w przypadku dlutownic szyb¬ kobieznych w których przyspieszenia ruchu od¬ chylajacego (odskoku) osiagaja znaczne wartosci.Powyzsze wady i niedogodnosci usuwa hydrau¬ liczne urzadzenie do odchylania wrzeciona narze¬ dziowego dlutownicy do kól zebatych wyposazone w rozdzielacz obrotowy sprzezony z walem mecha¬ nizmu napedowego ruchu roboczego i sterujacy tlokiem sprzezonym z korpusem zespolu wrzecio¬ na i powodujacym odsuwanie narzedzia od obra¬ bianego kola zebatego w trakcie ruchu jalowego i jego dosuwanie w trakcie ruchu roboczego. Po¬ niewaz naped tego ruchu nastepuje na drodze hy¬ draulicznej, uzyskuje sie stale i scisle okreslone polozenia wrzeciona warunkujace wysoka doklad¬ nosc obróbki. Urzadzenie wedlug wynalazku jest ponadto wyposazone w nawrotny suwak, umozli¬ wiajacy zmiane kierunku odchylenia wrzeciona, a tym samym dlutowanie zarówno uzebien ze¬ wnetrznych jak i wewnetrznych. Urzadzenie we¬ dlug wynalazku jest przy tym znaczniej mniej skomplikowane konstrukcyjnie i pewniejsze w dzialaniu w porównaniu do znanych urzadzen, zas dzieki znacznemu zmniejszeniu przekrojów i ma¬ sy elementów przesuwnych powoduje wielokrotne zmniejszenie energii uderzen, która ma ponadto zawsze stala wartosc, wykazuje znacznie zwiek- 53 2093 szona zywotnosc w porównaniu do urzadzen me¬ chanicznych, a tym samym zapewnia wysoka do¬ kladnosc obróbki.Wynalazek jest przykladowo wyjasniony na ry¬ sunku, na którym fig. 1 przedstawia schematycz- 5 nie urzadzenie hydrauliczne do odchylania wrze¬ ciona narzedzia dlutownicy do kól zebatych w wi¬ doku z boku, z czesciowymi schematycznymi prze¬ krojami, fig. 2 — zespól hydrauliczny urzadzenia w widoku z góry, a fig. 3 — przekrój czesci tego 10 zespoly wzdluz linii AA na fig. 2.I Urzadzenie hydrauliczne do odchylania wrze¬ li%i ^im^wynalazku sklada sie z nastepujacych pod¬ stawowych zespolów: z zespolu wrzeciona, z ze- 15 spolu zasilania rozdzielacza, suwaka zwrotnego oraz z zespolu odchylajacego.Zespól wrzeciona sklada sie z korpusu 1, w któ¬ rego lozyskach 2 jest osadzone obrotowo i prze¬ suwnie wrzeciono robocze 3 dlutownicy z przymo- 20 cowanym don narzedziem (dlutownikiem) 4. Wrze¬ cionu nadawany jest ruch roboczy postepowo- -zwrotny za pomoca mechanizmu zlozonego z wa¬ lu napedowego 5 z zaklinowana na nim tarcza 6 zaopatrzona w nastawna korbe 7 oraz z wspólpra- 25 cujacej z ta korba obejmy 8, opierajacej sie o lo¬ zyska oporowe 9 wrzeciona. Ponadto, wrzecionu nadawany jest ruch obrotowy skoordynowany z ruchem obrotowym obrabianego kola zebatego 10, zamocowanego na stole 11 i zapewniajacy jego 30 obróbke obwiedniowa. Do tego celu sluzy slimak 12 sprzezony z napedem stolu 11 i wspólpracujacy ze slimacznica 13 zaklinowana przesuwnie we wrzecionie 3.Na wale 14 slimaka 12 jest osadzony wahadlowo 35 korpus 1 wrzeciona umozliwiajac odchylanie na¬ rzedzia 4 od obrabianego kola zebatego 10 w czaV sie jego ruchu jalowego i dosuwanie go do tego kola 10 w czasie ruchu roboczego.Do tego celu sluzy czesc hydrauliczna urzadze- 40 nia, której zespól zasilajacy sklada sie z pompy 15 zasilanej ze zbiornika 18 i zaopatrzonej w zawór zwrotny 19, oraz z akumulatora 16 z zaworem zwrotnym 17. Akumulator zapewnia przy tym uzy¬ skanie wysokiego wydatku hydraulicznego w krót- 45 kim czasie.Rozdzielacz hydrauliczny stanowiacy w przykla¬ dowym rozwiazaniu przedstawionym na rysunku obrotowy rozdzielacz czterotorowy, jest sprzezony z walem 5 mechanizmu napedu roboczego wrze- 50 ciona 3 przy czym jego tor zasilajacy 20 jest po¬ laczony z zespolem zasilania, tor odplywowy 21 jest polaczony przez zawór zwrotny 22 ze zbiorni¬ kiem 18 a tory robocze 23 i 24 polaczone sa z punk¬ tami zasilania 25 i 26 czterodrogowego suwaka na- 55 wrotnego 27.Suwak 27 moze przyjmowac dwa podstawowe zalozenia, a mianowicie, polozenie przedstawione na fig. 1, w którym punkt zasilania 25 laczy sie przez punkt odbioru 28 z lewa strona cylindra 30 60 a punkt zasilania 26 przez punkt odbioru 29 z pra¬ wa strona tego cylindra 30 oraz polozenie przed¬ stawione na fig. 2, w którym punkt zasilania 25 laczy sie przez punkt odbioru 29 z prawa strona cylindra 30 a punkt zasilania 26 przez punkt od- 65 4 bioru 28a z lewa strona cylindra 30. Suwak 27 jest przy tym sprzezony za pomoca popychacza 31 i krzywki 32 z walkiem sterujacym 33, zakonczo¬ nym pokretlem 34. Walek 33 sluzy do zmiany kie¬ runku odchylenia wrzeciona 3, co ma miejsce w przypadku przejscia z dlutowania uzebien ze¬ wnetrznych na dlutowanie uzebien wewnetrznych.Hydrauliczny zespól do odchylania wrzeciona 3 sklada sie z wymienionego uprzednio cylindra 30, którego strony lewa i prawa sa polaczone w opi¬ sany wyzej sposób z punktami odbioru 28, 28a i 29 suwaka 27 oraz z osadzonego przesuwnie w tym cylindrze tloka 36 polaczonego za pomoca sworz¬ nia 35 z korpusem 1. Sworzen 35 jest przy tym za¬ konczony koncówka 37 umieszczona w podluznym otworze 38 tarczy 39 osadzonej na walku 33. Otwór 38 umozliwia przesuniecie koncówki 37 sworznia 35 o wielkosc h, odpowiadajaca zadanej wartosci od¬ chylenia narzedzia 4 od przedmiotu obrabianego 10 w trakcie jego ruchu jalowego.Dzialanie opisanego wyzej urzadzenia jest na¬ stepujace: W zaleznosci od tego czy dlutowane jest uzebienie zewnetrzne czy tez wewnetrzne ustawia sie za pomoca pokretla 34 przez obrót go o kat 180° suwak 27 w polozeniu odpowiadajacym fig. 1 lub fig. 2. Równoczesnie walek 33 pokretla 34 ustawia samoczynnie tarcze 39 w polozeniu, w któ¬ rym rozszerzona czesc otworu 38 znajduje sie z le¬ wej lub z prawej strony koncówki 37 sworznia 35.W przypadku przedstawionym na fig. 1 odpo¬ wiadajacym dlutowaniu uzebien zewnetrznych w dolnym punkcie zwrotnym narzedzia 4 przedsta¬ wionym linia przerywana — zostaje skierowany olej z toru zasilajacego 20 do toru roboczego 24 rozdzielacza obrotowego 40 i przez punkt zasila¬ jacy 26 i punkt odbiorczy 29 suwaka 27 — do pra¬ wej strony cylindra 30. Wskutek tego nastepuje przesuniecie tloka 36 na lewo i odchylenie wrze¬ ciona 3 od polozenia pionowego w kierunku strzalki I. Olej z lewej strony cylindra 30 jest rów¬ noczesnie wypychany przez punkty 28 i 25 suwa¬ ka 27 i tor 23 rozdzielacza obrotowego 40 do toru odprowadzajacego 21.W górnym punkcie zwrotnym narzedzia 4, przed¬ stawionym na rysunku linia ciagla nastepuje wskutek przeniesienia ruchu roboczego na roz¬ dzielacz 40 skierowanie oleju z toru zasilajacego 20 do toru roboczego 23 a nastepnie przez punkt zasilajacy 25 i punkt odbiorczy 28 suwaka 27 do lewej strony cylindra 30, powodujac przesuniecie tloka 36 i polaczonego z nim korpusu 1 oraz wrze¬ ciona 2 w kierunku strzalki II.Podobna zmiana kierunku przeplywu i odchy¬ len wrzeciona nastepuje odpowiednio w górnym punkcie zwrotnym ruchu roboczego narzedzia 4.W przypadku jdlutowania uzebien wewnetrznych obraca sie pokretlo o 180° powodujac z jednej strony przesuniecie popychacza 31 suwaka za po¬ moca krzywki 32 w polozenie przedstawione na fig. 2, a z drugiej przez obrót tarczy 39 przeciw¬ ne usytuowanie rozszerzonej czesci otworu 38 wzgledem koncówki 37 sworznia 35. W wyniku te¬ go w trakcie ruchu jalowego wrzeciona nastepuje odchylenie go w kierunku strzalki II, a w trakcie53 209 5 ruchu roboczego jego powrót w kierunku strzal- 2. ki I — w polozenie pionowe.Urzadzenie hydrauliczne do odchylania wrze¬ ciona narzedzia wedlug wynalazku moze znalezc zastosowanie zarówno do dlutownic z nozem kraz- 5 kowym jak i zebatkowym. PL