Pierwszenstwo: Zgloszenie ogloszono: 30.05.1973 Opis patentowy opublikowano: 15.04.1975 74555 KI. 49h,15/48 MKP B23p 15/48 Twórca wynalazku: Piotr Chrusciak Uprawniony z patentu tymczasowego: Wytwórnia Sprzetu Komunikacyj¬ nego „Warszawa-Okecie", Warsza¬ wa (Polska) Urzadzenie do automatycznego wykonywania rowków wzdluznych na przedmiotach cylindrycznych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do auto¬ matycznego wykonywania lub poglebiania rowków wzdluznych na przedmiotach cylindrycznych. Wy¬ nalazek moze byc stosowany zarówno przy wytwa¬ rzaniu wszelkiego rodzaju detali, które na czesci cylindrycznej musza posiadac rowki wzdluzne jak i przy ich poglebianiu lub ostrzeniu. Szczególne za¬ stosowanie wynalazek moze znalezc przy ostrzeniu gwintowników, rozwiertaków, frezów i innego tego typu narzedzi.W chwili obecnej rowki wzdluzne na przedmiotach cylindrycznych wykonuje sie, badz to na przecia¬ garkach lub na specjalnych urzadzeniach podzia¬ lowych. Znane sa róznego rodzaju podzielnice, jed¬ nak na ogól nie pracuja one w sposób automatycz¬ ny. Znane urzadzenia automatyczne posiadaja ste¬ rowanie od ruchu stolu, lub od kopialu. Na urza¬ dzeniach takich nie mozna regulowac dowolnie ilos¬ ci przejsc roboczych, ani wielkosci bocznego dosu- wu materialu, ani zmieniac ilosci przejsc wyiskrza- jacych. Z tego powodu jezeli zachodzi potrzeba na¬ ostrzyc powierzchnie natarcia takich narzedzi jak: frezy, rozwiertaki czy gwintowniki, to dokonuje sie tej operacji przewaznie recznie. Jest to oczywiscie metoda pracochlonna, malo wydajna a przede wszystkim niedokladna. Ostrzona powierzchnia na¬ tarcia po takim zabiegu moze stracic linie prosta jak i równoleglosc do osi symetrii. Niekontrolowa¬ ne wielkosci dosuwu bocznego moga powodowac tak zwane przypalenie powierzchni, które wplywaja na 30 powierzchniowe odpuszczenie ostrzonych powierzch¬ ni, a za tym na zmniejszenie twardosci szlifowanej powierzchni. Dosuw reczny niekontrolowany wply¬ wa równiez na blad podzialu miedzyostrzowego.Celem wynalazku bylo stworzenie urzadzenia któ¬ re pozwalaloby na automatyczne wykonywanie row¬ ków wzdluznych, a szczególnie nadawalo sie do ostrzenia krawedzi natarcia przebiegajacych rów¬ nolegle do osi symetrii narzedzia i umozliwialo do¬ branie optymalnych parametrów ostrzenia; jak wielkosci dosuwu bocznego, ilosci przejsc roboczych i ilosci przejsc wyiskrzajacych, bez dosuwu bocz¬ nego. Wszystko to ujete powinno byc w cykl auto¬ matyczny, bez wzgledu na ilosc rowków.Cel wynalazku zostal osiagniety, dzieki temu, ze do znanej turbinki powietrznej zastosowano sprzeg¬ lo przeciazeniowe, które za posrednictwem prze¬ kladni slimakowej, wywoluje ruch katowy obra¬ bianego przedmiotu, jak równiez poprzez zestaw kól zapadkowych, tarcze podzialowa i zderzaki za¬ padkowe, powoduja zarówno dosuwy obrabianego przedmiotu do narzedzia, ilosc przejsc wyiskrza- jacych, oraz steruja zaworami powietrznymi, które uruchamiaja caly mechanizm.Przedmiot wynalazku przedstawiono w przykla¬ dzie wykonania na rysunkach na których fig. 1 przedstawia widok urzadzenia z przodu, fig. 2 po¬ kazuje urzadzenie zapadkowe, fig. 3 obrazuje sche¬ mat kinematyczny, a fig. 4 uwidacznia przekrój za- worka powietrznego. 7455574555 Urzadzenie stanowiace przedmiot wynalazku, sklada sie z nastepujacych elementów: wrzecienni- ka 1, w którym osadzona jest przesuwna tuleja 2 sprezana z wrzeciennikiem 1, wkretem 3. Na koncu tulei 2 osadzony jest zabierak 4, na którym zamo- 5 cowana jest tarcza podzialowa 5, a na koncu wrze- ciennika 1 zamocowana jest krzywka 6. Na drugim koncu wrzeciennika 1 osadzona jest slimacznica 7 wspólpracujaca ze slimakiem 8. W górnej czesci walka slimaka 8a osadzony jest pierscien 9 ragu- io lujacy poprzez sprezyne 10 moment na przeciaze¬ niowym sprzegle 12.Dolna czesc przeciazeniowego sprzegla 12 osadzo¬ na jest suwliwie na walku slimaka 8a i sprzezona z nim za pomoca klina 13. Druga czesc sprzegla 12 15 osadzona jest na walku 8a luzno i polaczona z po¬ wietrzna turbinka 15 poprzez przekladnie zebatych kól 14. Na dolnej czesci sprzegla 12 zamocowany jest przelaczeniowy kolnierz 11. W dolnej czesci walka slimaka 8b osadzona jest luzno garbikowa 20 tarcza 16 z zgarbikami 16a dociskana dociskaczem 17. Do garbikowej tarczy 16 przymocowane jest za¬ padkowe kolo 18 i wyiskrzajaca tarcza 19. Na kon¬ cu walka 8b zamocowane jest zapadkowe kolo 20.Zapadkowe kolo 18 sprzegniete jest z podzialowym 25 popychaczem 21 poprzez podzialowa zapadke 22, a kolo zapadkowe 20 sprzegniete jest z popycha¬ czem 23 poprzez zapadke 24.Na koncu zapadki 24 znajduje sie garbik 24a. Do stolu 41 przymocowany jest trzpien 25 z osadzona 30 na nim tuleja 26 z wewnatrz umieszczona sprezyna 27. Na górnej czesci tulei 26 zamocowany jest staly zderzak 28, nastawny zderzak 29 i regulowany zde¬ rzak 30f Do loza 40 zamocowany jest tulejowy zde¬ rzak 31. Do stolu 41 zamocowany jest obrotowo 35 dzwigniowy walek 32 zakonczony z jednej strony krzywkowym ramieniem 33, a z drugiej strony ry¬ glowym ramieniem 34. Na stole 41 zamocowany jest równiez obrotowo rygiel 35, jedno ramie 35a pola¬ czone jest ze sprezyna 36, a drugie ramie rygla 35b 40 polaczone jest z popychaczem 37. Do loza 40 przy¬ twierdzona jest krzywka 38, oraz samosterujacy si¬ lownik 39 polaczony jarzmem 39a ze stolem 41.Zawory pneumatyczne: Zp i Ze umieszczone sa miedzy garbikowa tarcza 16 i przelaczeniowym kol- 45 mierzem 11. Skladaja sie one z nastepujacyoh ele¬ mentów: Korpusu 42, obrotowego suwaka 43, suwa¬ kowej dzwigni 44, przymocowanej do obrotowego suwaka 43. Sprezyny 45 przymocowanej jednym koncem do suwakowej dzwigni 44, a drugim do su- 50 wakowego korpusu 46. Wewnatrz suwaka 46 znaj¬ duje sie tloczek 47 przedluzony popychaczem 48, który dociska sprezyna 52. Ponizej tloczka 47 znaj¬ duje sie popychacz 49 polaczony z zapadka 50 prze¬ gubowo, która z kolei laczy sie przegubowo z kor- 55 pusem 46. Popychacz 49 zakonczony jest grzybkiem 53. Miedzy korpusem 46 i grzybkiem 53 na popy- chaczu 49 osadzona jest kompensacyjna sprezyna 51.Na stalej podporze na stole 41 umieszczona jest ob¬ rotowo dzwignia 54, a na popychaczu 48 zaworu Zp 60 przymocowana jest tulejka przerzutowa 55. Na gar¬ bikowej tarczy 16 jeden garbik wylaczenia cyklu 16b jest przedluzony.Przebieg dzialania urzadzenia jest nastepujacy: Przed zalozeniem przedmiotu G, który ma byc obra- 65 biany ustalamy czy podzial obrabianych powierzch¬ ni ma byc bazowany na wykonanych uprzednio rowkach, czy tez podzial ma byc wymuszony za pomoca tarczy podzialowej 5. Dobieramy z kom¬ pletu; tarcze podzialowa 5, krzywke 6, garbikowa tarcze 16 z zachowaniem zgodnosci wystepów na krzywce 6 tarczy podzialowej 5 garbikowej tarczy 16 z iloscia rowków na obrabianym przedmiocie G.W przypadku podzialu wymuszonego zakladamy tarcze podzialowa 5 na zabierak 4, nastepnie zakla¬ damy krzywke 6 na wrzeciennik 1, a nastepnie garbikowa tarcze 16 ma walek 8b. Ustawiamy na¬ stawny zderzak 29 na okreslony dosuw boczny i re¬ gulowany zderzak 30 na okreslona ilosc przejsc ro¬ boczych, oraz ustawiamy rozsuwalne wyiskrzenia tarczowe 19 na okreslona ilosc przejsc wyiskrzaja- cych. Obrabiany przedmiot na przyklad gwintow¬ nik G mocujemy miedzy klem i zabierakiem 4. Po wlaczeniu silnika obrabiarki napedzajacego narze¬ dzie na przyklad tarcze szlifierska N, wlaczamy do¬ plyw sprezonego powietrza do urzadzenia. Nastep¬ nie naciskamy na dzwignie 54, w kierunku strzalki A, a ona naciska na grzybek 53 zaworu Ze, ponie¬ waz przedluzony popychacz 48 opiera sie o garbik 16a garbikowej tarczy 16, a poniewaz sprezynka 51 jest slabsza od kompensacyjnej sprezymy 52, to na¬ cisk na grzybek 53 przesunie popychacz 49, a ten z kolei rozchyli zapadke 50. Przy dalszym nacisku suwakowy korpus 46, bedzie sie przesuwal w kie¬ runku tloczka 47, poniewaz odchylona zapadka 50 nie trafi ma opór tloczka 47.Suwakowy korpus 46, przesunie sprezyne 45, a gdy os sprezyny 45 minie os obrotowego suwaka 43, na¬ stapi przerzut — obrócenie sie obrotowego suwaka 43, a sprezone powietrze poplynie zaworem Ze do zaworu Zp. W momencie naciskania ma dzwignie 54, drugi jej koniec wywiera nacisk na przerzutowa tulejke 55, która przelacza zawór Zp, w takie po¬ lozenie, ze sprezone powietrze przechodzace przez zawór Zp kierowane jest do powietrznej turbinki 15, która poprzez przekladnie kól zebatych 14, prze¬ ciazeniowe sprzeglo 12, walek 8a, slimak 8 i sli¬ macznice 7 wprawia w ruch obrotowy zabierak 4 za posrednictwem tulei 2 i wrzeciennika 1.Zamocowany przedmiot G wraz z krzywka 6 za¬ mocowana na wrzecienniku 1 zacznie sie obracac krzywka 6 swoim wystepem w odpowiednim mo¬ mencie nacisnie na krzywkowe ramie 33, które obróci dzwigniowy walek 32 a ten z kolei ryglowe ramie 34. Ramie 34 nacisnie na ramie popyehacza 35b i przerzuci rygiel 35 na obrabiany przedmiot, lub na tarcze podzialowa 5 w przypadku podzialu wymuszonego. Po zetknieciu sie zaczepu rygla 35 z boczna scianka rowka obrabianego przedmiotu lub rowkiem tarczy podzialowej 5, nastapi zahamowa¬ nie ruchu obrotowego sprzegnietych ze soba; przed¬ miotu G, zabieraka 4, tulei 2, wrzeciennika 1, sli¬ macznicy 7, slimaka 8 i walka 8a. Poniewaz tur¬ binka 15 nadal bedzie otrzymywala doplyw spre¬ zonego powietrza wobec czego bedzie wzrastal mo¬ ment obrotowy na przeciazeniowym sprzegle 12, az do chwili pokonania sily sprezyny 10. Wówczas na¬ stapi rozlaczenie sprzegla 12, a przelaczeniowy kol¬ nierz 11 zamocowany na dolnej czesci sprzegla 12, przesunie sie w kierunku strzalki B i nacisnie na74555 6 grzybek 53 zaworu Zp przelaczajac go w polozenie w którym sprezone powietrze poplyinie do silowni¬ ka 39, który za pomoca jarzma 39a zacznie przesu¬ wac w lewo stól 41. Na poczatku suwu stolu 41 krzywka 38, poprzez popychacz 37 i ramie 35b od¬ blokuje rygiel 35, a sprezyna 36 utrzyma go w sta- lym polozeniu, aby narzedzie N moglo wejsc do rowka w przedmiocie G.Do stolu przymocowany jest trzpien 25, z nalozo¬ na tuleja 26 i rozprezajaca sprezyna 27, oraz na¬ stawionymi zderzakami 29 i 30 na tulei 26. Gdy stól wykona ruch w lewo o skoku S tuleja 26 wraz ze zderzakami 29 i 30 pozostanie w niezmienionym po¬ lozeniu w stosunku do loza stolu 40, nastapi to na skutek rozprezania sie Sprezyny 27 i stalego oporu tulejowego zderzaka 31, zamocowanego ma lozu 40.W czasie ruchu stolu 41 w lewo o skoku S odpo¬ wiednio nastawione zderzaki 29 i 30 zahamuja ruch w lewo zapadki 22 i 24 poprzez popychacze 21 i 23, gdy ruch stolu w lewo przekroczy skok S zapadki 22 i 24 razem ze stolem 41 beda przesuwac sie w lewo lecz przesuniete i zaczepione o ustalona ilosc zabków na kolach zapadkowych 18 i 20. Skok S równa sie skokowi wyjscia narzedzia N poza przed¬ miot G, by zapadkowe kolo 18 wraz z tarcza 16 nie obrócilo sie w czasie przesuwania podzialowej za¬ padki 22 jest dociskane dociskaczem 17.Gdy stól 41 dojdzie do lewego zwrotnego punktu samoczynny przelacznik silownika 39, zmieni do¬ plyw sprezonego powietrza do lewej komory silow¬ nika i stól 41 bedzie sie przesuwal w prawo. Przy koncu suwu stolu w prawo tuleja 26 zetknie sie z tulejowym zderzakiem 31, ustanie ruch tulei 26 wraz ze stalym zderzakiem 28 w cyklu skoku S, poniewaz stól 41 z mechanizmami bedzie przesu¬ wal sie w prawo, a popychacze 21 i 23 beda zaha¬ mowane przez staly zderzak 28, wraz z zapadkami 22 i 24 wobec tego zazebione zapadki 22 i 24 obróca zapadkowe kolo 18, a wraz z nim garbikowa tarcze 16 i wyiskrzajaca tarcze 19, oraz zapadkowe kolo 20, które przez walek 8b przekladnie slimakowe 8 i 7, wrzecieninik 1, tuleje 2 i zabierak 4, obróci obra¬ biany przedmiot G o zalozona wielkosc dosuwu.Cykl ruchu stolu w lewo powtórzy sie jak wyzej 10 opisano z tym, ze narzedzie N bedzie szlifowac warstwe o jaka obrócil sie przedmiot G w zalozo¬ nym dosuwie bocznym. Po zalozonej ilosci przejsc roboczych wyiskrzajaca tarcza 19, obróci sie w ta¬ kie polozenie ze uniesie garbik zapadki 24a, a wraz z nim zapadke 24, co uniemozliwi zazebianie z za¬ padkowym kolem 20, narzedzie N na skutek braku dosuwu bocznego bedzie wyiskrzac szlifowany ro¬ wek.Po wykonaniu zalozonych ilosci suwów roboczych i wyiskrzajacych tarcza 16 obróci sie tak, ze swoim garbikiem 16a przelaczy zawór Zp i sprezone po¬ wietrze poplynie do powietrznej turbinki 15 przez co uzyska sie jak opisano powyzej obróit przedmio¬ tu G o nastepny rowek i operacja zostanie powtó¬ rzona. Gdy przedmiot G obróci sie o 360° to prze¬ dluzony garbik 16b tarczy 16 wylaczy zawór Ze, który odetnie doplyw sprezonego powietrza do urzadzenia. Na tym konczy sie cykl automatyczny pracy. Garbik 16b jest tak ustawiony, aby zawór Ze wylaczyl sie przed zaworem Zp. 20 25 PL PL