Pierwszenstwo: Opublikowano: 20.XI.1970 60832 KI. 49 b, 3/32 MKP B 23 c, 3/32 UKD Wspóltwórcy wynalazku: Waclaw Czembrowski, Jerzy Chycak, Albert Olechno Wlasciciel patentu: Fabryka Przyrzadów i Uchwytów Przedsiebiorstwo Panstwowe, Bialystok (Polska) Urzadzenie do sterowania obrabiarek przeznaczonych w szczególnosci do wykonywania rowków spiralnych Przedmiotem wynalazku jest urzadzenie do ste¬ rowania obrabiarek w szczególnosci przeznaczonych do wykonywania na plaskich powierzchniach row¬ ków spiralnych, oparte na ukladzie pneumatycznym, automatyzujacym ruchy robocze i jalowe narzedzia skrawajacego. Stosowane dotychczas sterowanie ob¬ rabiarek przeznaczonych do wykonywania na plas¬ kich powierzchniach rowków spiralnych w cyklach automatycznych lub pólautomatycznych, jest oparte na ukladach mechanicznych, budowanych wylacznie na bazie przekladni zebatych.Przy tego rodzaju konstrukcji elementy odwzoro¬ wujace i sterujace posuwem wzdluznym i poprzecz¬ nym narzedzia takie jak krzywki tarczowe, krzyw¬ ki bebnowe lub sruby pociagowe sa umieszczane na koncu lancucha kinematycznego, liczac od wrze¬ ciona obrabiarki.Podstawowym warunkiem prawidlowosci wyko¬ nania rowka spiralnego jak zachowanie dokladnosci skoku spirali, na która ma wplyw dokladnosc wy¬ konania elementu odwzorowujacego skok spirali oraz poszczególnych zespolów wchodzacych w sklad lan¬ cucha kinematycznego, przenoszacych naped od wrzeciona obrabiarki do mechanizmu posuwu.Poniewaz w dotychczas stosowanych rozwiaza¬ niach element odwzorowujacy skok spirali jest umie¬ szczony na koncu lancucha kinematycznego, bledy wykonawcze poszczególnych zespolów lancucha su¬ muja sie, co wplywa bezposrednio na dokladnosc skoku spirali wykonywanego rowka. Istotna wada dotychczas stosowanego rozwiazania sterowania ob¬ rabiarek do nacinania rowków spiralnych sa rów¬ niez zbyt duze wymiary gabarytowe zespolu steru- 5 jacego posuwem narzedzia, z uwagi na stosowanie w ukladzie wylacznie przekladni zebatych.Wobec istnienia wymienionych wyzej wad w zna¬ nym dotychczas systemie sterowania obrabiarek do wykonywania rowków spiralnych postawiono sobie io za cel opracowanie konstrukcji sterowania zapew¬ niajacej maksimum dokladnosci wykonania skoku spirali nacinanego rowka, przy zachowaniu cyklu automatycznego procesu oraz zmniejszenie wymia¬ rów gabarytowych ukladu sterujacego, 15 Cel ten osiagnieto przez bezposrednie powiazanie z wrzeciennikiein elementu w postaci sruby odwzo¬ rowujacego skok nacinanej spirali i wywolujacego posuw poprzeczny narzedzia. Cykl automatyczny sterowania posuwem wzdluznym i poprzecznym na- 20 rzedizia zrealizowano w oparciu o uklad pneuma¬ tyczny, który przy stosunkowo prostej konstrukcji pozwala na osiagniecie malych wymiarów gabary¬ towych zespolu sterujacego posuwem narzedzia.Bezposrednie powiazanie z wrzeciennikiem ele- 25 mentu odwzorujacego skok nacinanej spirali eli¬ minuje wplyw bledów wykonawczych na dokladnosc skoku nacinanej spirali poszczególnych zespolów, w postaci przekladni zebatych, wchodzacych w sklad calego ukladu kinematycznego systemem sterowania. 30 Wynalazek jest przedstawiony przykladowo na ry- 6083260832 sunku, który przedstawia schemat sterowania obra¬ biarki do wykonywania rowków spiralnych.We wrzecienniku jest umieszczony rozdzielacz po¬ wietrza 4, który zasila cylinder silowy 3, a poprzez drazek 13 i dzwignie 31 jest polaczony kolem prze¬ suwnym 32. Cylinder silowy 3 poprzez ciegno 12 jest polaczony ze sprzeglem 2.Kolo 34 osadzone. na wale drazonym 36 zazebia sie z kolami 35 i 35a osadzonymi na wrzecionie 1 i la. Na wale 40 jest osadzone kolo lancuchowe 38 napedzajace poprzez kolo 39 i walek sprzeglowy 37, który napedza za posrednictwem stozkowych kól zebatych 41 i 42 pociagowa srube 5 odwzorowujaca skok nacinanej spirali, umiejscowiona w mechaniz¬ mie posuwu poprzecznego obrabiarki.W mechanizmie posuwu poprzecznego umiejsco¬ wione sa pneumatyczne przekazniki 8 i 9 zasilane sprezonym powietrzem z sieci i polaczone z silowym cylindrem 7. Rozdzielacz powietrza 6 sterowany przez silowy cylinder 7, zasila cylinder 14 polaczony ukladem dzwigni 22 i walków 16, 16a, 24 i 24a z krzywkami 17 i 17a, które wspólnie z krzywkami 20 i 20a steruja ruchem suportu narzedzi. Rozdzie¬ lacz powietrza 6 jest polaczony ponadto z przekazni¬ kami 10, lOa, 11 i lla, które oddzialywuja na roz¬ dzielacz 4.Przekazniki 10, lOa, 11 i lla sa umieszczone w poblizu narzedziowych suportów 18 i 18a i sa wzbu¬ dzane przez drogowe zderzaki 26 i 26a, umieszczone na narzedziowych suportach 18 i 18a.Obsady narzedzi 29 i 29a sa wyposazone w sruby 30 i 30a, które sluza do regulacji ustawienia narze¬ dzia wzgledem przedmiotu obrabianego.Przedmioty obrabiane sa mocowane na wrzecio¬ nach obrabiarki 1 i la i sa wprawione w ruchy ob¬ rotowe zas narzedzia wvki0^i."a droge, której tor zblizony jest do prostokata. Ruch przesuwny naci¬ nania spirali oraz powrotny uzyskiwany jest za po¬ moca wymiennej pociagowej sruby 5, sterowanej poprzez pneumatyczne sprzeglo 2 z nawrotnica.Doskok i odskok narzedzia wzgledem przedmiotu obrabianego otrzymuje sie na skutek obrotu krzyw¬ ki 17 i 17a, które poprzez lacznik 23 i 23a odpycha¬ jac sie od krzywki 20 i 20a osadzonej na walku 19 w nieruchomych obsadach 21 i 21a dokonuje przesu¬ wu narzedziowego suportu 18 i 18a.Ruch zaglebienia narzedzia w przedmiocie obra¬ bianym dokonywany jest za pomoca obrotu czescio¬ wego krzywki 20 i 20a, które ustala polozenie na¬ rzedziowego suportu 18 i 18a.Obrót krzywki dokonywany jest za pomoca za¬ padkowego mechanizmu 15 i 25 napedzanego po¬ przez dzwignie 22 pneumatycznym cylindrem 14, którego zadaniem jest takze wywolywanie napedu wahadlowego krzywki 17 i 17a.Wielkosc katowa obrotu krzywki 20 i 20a ustala sie wielkoscia skoku zapadkowego trzpienia 15. 'Wa¬ lek 24 i 24a ze wzgledu na wykonywanie ruchów ob¬ rotowych i przesuwnych w plaszczyznie ruchu na¬ rzedziowego suportu 18 i 18a, polaczony jest z wal¬ kiem dzwigni 22 elastycznie za pomoca przegubo¬ wego walka 16 i 16a.Impulsy sterownicze dokonywane sa za pomoca pneumatycznych przekazników 8—11, 10, lla wzbu¬ dzane przez drogowe zderzaki 26, 26a, 27, 28.Podany schemat przedstawiony jest w chwili za¬ konczenia ruchu posuwu roboczego, a wiec w chwi¬ li zadzialania drogowego zderzaka 27 na przekaznik 8, -Mory spowoduje przesuw tloka w cylindrze 7 wy- 5 wolujac tym przesterowanie rozdzielacza 6.Kolejno rozdzielacz 6 zasila powietrzem cylinder 14, który poprzez dzwignie 22 i walki 16, 16a, 24, 24a obraca krzywke 17, 17a powodujac tym odskok na¬ rzedziowego suportu, 29, 29a. Rozdzielacz 6 dostar- io cza jednoczesnie powietrze do przekaznika 11, któ¬ ry zasila w powietrze cylinder 3 poprzez przekaznik lla i rozdzielacz 4.Czynnosc ta nastepuje po odskoku narzedziowego suportu 18, 18a i zadzialaniu drogowych zderzaków 15 26, 26a na przekaznik 11, lla. Cylinder 3 powoduje przelaczenie sprzegla 2 przez co zostaje wlaczony przyspieszony posuw powrotny mechanizmu posu¬ wu poprzecznego 43. .Mechanizm posuwu poprzecznego wycofuje sie do 20 chwili zadzialania zderzaha 28, na przekaznik 9, który dostarczy powietrze do cylindra 7. Przesuw tloka cylindra 7 spowoduje przelaczenie rozdziela¬ cza 6 dostarczajac powietrze do cylindra 14 i prze¬ kaznika 10. Cylinder 14 poprzez uklad dzwigni 22 25 i walków 16, 16a, 24, 24a obróci krzywki 17, 17a po¬ wodujac doskok narzedziowego suportu 18, 18a do< przedmiotu obrabianego.Ponadto cylinder 14 poprzez zapadkowy mecha¬ nizm 15, 25 dokonuje czesciowego obrotu krzywki 20, 30 20a wywolujac tym zaglebianie narzedzia w przed¬ miocie obrabianym.Przy doskoku narzedziowego suportu 18, 18a dro¬ gowe zderzaki 26, 26a zadzialaja na przekaznik 10,. lOa, które doprowadzaja powietrze do cylindra 3, 35 który poprzez ciegno 12 przelaczy sprzeglo 2, powo¬ dujac przez to wlaczenie posuwu roboczego mecha¬ nizmu posuwu poprzecznego 43. Cykl powtarza sie automatycznie do momentu zakonczenia nacinania spirali. 40 Za pomoca rozdzielacza 4 dokonuje sie odciecia dojscia powietrza do cylindra 3 przy wlaczeniu wy¬ sokich obrotów wrzecion do roztaczania otworów.Wysokie obroty wrzecion wlacza sie przez przesu¬ niecie kola 32 i wlaczenia sprzegla 33 oraz blokatora 45 44 ustalajacego sprzeglo 2 w polozeniu srodkowym.W ten sposób zostaje wylaczony naped mechanizmu posuwu poprzecznego 43.Wielkosc skoku nacinanego rowka spiralnego jest zalezna od skoku pociagowej sruby 5, bedacej ele- 50 mentem wymiennym i odwzorowujacym skok spi¬ rali. PL