Pierwszenstwo: Opublikowano: 6.II.1967 52854 KI. 53 g, 4/02 MKP A 23 k UKD 4JJI0 «T- Wspóltwórcy wynalazku: inz. Aurelia Staszewska, mgr inz. Andrzej Nawrocki Wlasciciel patentu: Centralne Laboratorium Przemyslu Rybnego, Gdy¬ nia (Polska) Sposób wytwarzania maczki rybnej niesionej z surowca solonego Przedmiotem wynalazku jest sposób wytwarza¬ nia maczki rybnej niesionej z surowca solonego.Maczka z surowca slonego wytwarzana jest do¬ tychczas w sposób analogiczny jak z surowca nie¬ sionego. Sposób ten polega na ogrzewaniu surow¬ ca posrednio i bezposrednio za pomoca pary wod¬ nej i gotowaniu w temperaturze 90—105°C przez okolo 25 minut, przy czym dolna granice tempera¬ tur stosuje sie do surowców delikatnych (szprot, chwast rybny, sledz baltycki i odpady pozostale przy obróbce sledzi swiezych).Kryterium prawidlowosci gotowania jest w tym przypadku latwe oddzielanie sie tkanki miesnej od osci i calkowite skoagulowanie krwi. Po za¬ konczeniu gotowania oddzielona tkanke miesna wraz ze skoagulowana krwia poddaje sie praso¬ waniu w temperaturze 70—80°C do zawartosci wody w wytlokach równej 40—60%.Ten sposób wytwarzania maczki rybnej z su¬ rowca slonego nie daje produktu nadajacego sie do bezposredniego wykorzystania jako karmy, ze wzgledu na duza zawartosc w nim soli w ilosci 15—20%. W celu uzyskania maczki nadajacej sie na karme surowiec slony lugowano woda, a uzy¬ skana z niego maczke mieszano z maczka uzyska¬ na z surowca niesionego. W konsekwencji otrzy¬ mywano maczke o wartosci rynkowej nizszej od maczki uzyskanej z surowca niesionego.Wad tych nie posiada sposób wedlug wynalazku, który pozwala na uzyskanie maczki z surowca io slonego, zawierajacej mniej niz 1% soli przy jednoczesnym utrzymaniu strat bialka na poziomie równym 40—50%. W maczce uzyskanej sposobem wedlug wynalazku zawartosc bialka strawnego jest o 10—15% wyzsza w porównaniu z zawartoscia tego bialka w maczce otrzymywanej znanymi do¬ tychczas metodami. Dalsza korzysc wynikajaca ze stosowania sposobu wedlug wynalazku polega na mozliwosci wytwarzania maczki niesionej równiez w okresie jesiennym.Sposobem wedlug wynalazku solony surowiec rybny ogrzewa sie w temperaturze 60—75°C w warniku zasilanym para wodna przez 30—40 mi¬ nut, przy czym pare te doprowadza sie do plaszcza 15 grzejnego i bezposrednio do masy rybnej. Wedlug wynalazku istotne jest, aby temperatura ogrzewa¬ nej miazgi zawarta byla w granicach 60—75°C.W tych warunkach nastepuje tylko czesciowa ter- moliza kolagenu do 30%, przy prawie calkowitej 20 denaturacji termicznej bialek tkanki rybnej, na¬ lezacych do globulin i czesciowo do albumin.Dzieki pozostawieniu okolo 70% niezhydralizo- wanego kolagenu miazga nie rozpada sie i pod¬ czas nastepnego odciskania na prasie z wodami 25 poprasowymi przechodzi nie wiecej niz 3,5% zwiazków bialkowych.Odsalanie wytloków prowadzi sie wedlug wy¬ nalazku przez kilkakrotne mieszanie z woda w temperaturze okolo 55°C, stosujac 2—3 czesci wa- 30 gowe wody na 1 czesc wagowa wytloków oraz 528543 2—3-krotna wymiane wody, do uzyskania zawar¬ tosci soli w wytlokach ponizej l°/o. Temperatura odsalania okolo 55°C zapewnia dostateczna dyfuzje soli, nie powodujac równoczesnie powazniejszych zmian w bialkach tkanki rybnej.Odsalanie wytloków woda mozna prowadzic w sposób ciagly w basenach lub pluczkach, przy czym czas lugowania woda nie powinien przekra¬ czac 30 minut.Po odsoleniu wytloków wode, odparowuje sie do wilgotnosci okolo 60%, po czym w znany spo¬ sób wytloki suszy sie, miele i ewentualnie odtlu¬ szcza. Odprasowanie wytloków do mniejszej wil¬ gotnosci, zwlaszcza ponizej 50%, powoduje nad¬ mierne utraty bialka.Sposób wedlug wynalazku, z uwagi na koniecz¬ nosc utrzymania scislych parametrów korzystnie jest prowadzic w sposób ciagly, zarówno przy 4 ogrzewaniu surowca w celu zdenaturowania bial¬ ka jak i nastepnie przy odsalaniu wytloków woda. PL