02.V.1963 Niemiecka Republika Federalna Opublikowano: 20.VII.1966 51529 KI. 843C323D &d S/oo MKP E 02 f 5\oQ UKD 621.879.34 . Dipl. inz. Friedrich Schwing jun. Wanne-Eickel m . . . , x . (Niemiecka Republika Federalna) wlascicielpatentu: r ' IffilBI IDTEKAJ ]\} n^y r j i e n ? owegoI Urzadzenie robocze koparki uniwersalnej lub podobnej maszyny Wynalazek dotyczy urzadzenia roboczego kopar¬ ki uniwersalnej lub podobnej maszyny, majacego na celu umozliwienie wykonania zalozonych pro¬ stoliniowych ruchów narzedzia roboczego, umiesz¬ czonego na urzadzeniu roboczym koparki w do¬ wolnie nastawianych polozeniach i kierunkach.Przy znanych koparkach lyzkowych ramie lyzki koparki zakresla luk kola wokól swego przegubu na wysiegniku.Jezeli równoczesnie wysiegnik, do którego jest zamocowany przegub ramienia lyzki moze obra¬ cac sie wokól przegubu przy podwoziu, w plasz¬ czyznie pionowej, to narzedzie moze wykonywac ruchy odbywajace sie po jakichkolwiek innych torach.Jezeli w zaleznosci od drogi narzedzia reguluje sie predkosc tych ruchów wysiegnika i ramienia lyzki w scisle okreslony sposób to uzyskuje sie prostoliniowy ruch narzedzia roboczego. Ruch pro¬ stoliniowy narzedzia roboczego mozna równiez uzyskac, jezeli jeden z ruchów odbywa sie ze stala predkoscia, a predkosc drugiego reguluje sie Jezeli ponadto' kat ustawienia narzedzia roboczego ma byc podczas prostoliniowego ruchu tego narze¬ dzia staly, to nalezy dodatkowo wychylac narze¬ dzie z dokladnie uregulowana predkoscia katowa na ramieniu lyzki koparki. Z rozwazan powyzszych wynika, ze przy znanych koparkach lyzkowych nalezy w celu osiagniecia prostoliniowego ruchu roboczego pod okreslonym katem stosowac skom- 10 15 20 25 plikowane ruchy samej maszyny, a osoba obslugu¬ jaca musi niezmiernie precyzyjnie sterowac tymi ruchami Nalezy przy tym zaznaczyc, ze przy zmia¬ nie kata ruchu prostoliniowego, nalezy zmieniac równiez calkowicie zabieg regulacji.Jest rzecza oczywista, ze nawet przy ruchu ro¬ boczym dajacym sie regulowac bardzo dokladnie i przy bardzo malej bezwladnosci urzadzen, do¬ kladnosc pracy zalezy od zdolnosci reakcji i wpra¬ wy osoby obslugujacej. Z tego wzgledu predkosc ruchów roboczych musi byc szczególnie mala, aby umozliwic osobie obslugujacej ich korygowanie, tak by odbywaly sie one wzdluz zadanego toru.Znane sa koparki, które lepiej nadaja sie do wykonywania scisle prostoliniowych ruchów robo¬ czych niz wyzej opisane koparki lyzkowe o znanej konstrukcji. Przy tych koparkach narzedzie robo¬ cze jest zamocowane do wysiegnika, który za po¬ moca krazków jest prowadzony wspólosiowo w in¬ nym wysiegniku. Przez zsuwanie lub wysuwanie tego ukladu mozna spowodowac prostoliniowe ru¬ chy robocze narzedzia. Urzadzenie robocze sklada¬ jace sie z tych dwóch wspólosiowo usytuowanych wysiegników i zamocowanego do nich narzedzia roboczego ma jednak te znaczna wade, ze nawet w calkowicie zlozonej pozycji uklad ten jest jesz¬ cze tak dlugi, ze •przegub urzadzenia roboczego przy nadwoziu musi byc umieszczony bardzo wy¬ soko, aby urzadzenie robocze moglo byc wychylane ku górze, w plaszczyznie pionowej, o szczególnie 5152951529 duzy kat w ^tosunku do poziomu bez potracania o nadwozie koparki przez wystajaca ponad prze¬ gub, ku tylowi, czesc wysiegnika. Wydawac by sie moglo, ze przez umieszczenie przegubu na koncu urzadzenia roboczego moznaby skrócic dowolnie koniec wysiegnika wystajacy ku tylowi.Nalezy jednak uwzglednic fakt, ze przegub musi byc tak usytuowany wzgledem nadwozia i podwo¬ zia, by przy pracy koparki ponizej plaszczyzny jej postoju, a wiec na przyklad przy urzadzeniu roboczym wychylonym w plaszczyznie pionowej ku dolowi mniej Wiecej o kat 45°, nadwozie moglo byc obracane wokól pionowej osi bez kolizji urza¬ dzenia roboczego z podwoziem. Ponadto przegub musi byc umieszczony tak wysoko, by w tej pozy¬ cji narzedzie, przy zsunietym urzadzeniu roboczym, osiagnelo plaszczyzne postoju koparki.Przez przesuniecie przegubu roboczego ku tylowi, zwiekszylby sie wysieg koparki i trzeba by prze¬ sunac przegub ku górze, przy czym równoczesnie nie zwiekszono by drogi roboczej (skoku) narzedzia roboczego.Przy zachowaniu wymaganej statecznosci kopar¬ ki zwiekszalby sie stosunek ciezaru wlasnego ko¬ parki do skoku jej narzedzia roboczego tak bardzo, ze ze wzgledów ekonomicznych rozwiazanie takie nie jest w praktyce stosowane.Za pomoca tego rodzaju koparki z wysiegnikami prowadzonymi wspólosiowo jeden.w drugim, nie mozna w prosty sposób wykonac na przyklad po¬ ziomej plaszczyzny w plaszczyznie postoju przez wysuniecie do przodu lub cofniecie do tylu czesci wysiegnika z zamocowanym do niej narzedziem roboczym. Nalezy przy tym natomiast stosowac równoczesnie wychylanie urzadzenia roboczego ku dolowi lub ku górze z predkoscia katowa, która musi byc regulowana w scisle okreslony sposób w zaleznosci od drogi narzedzia. Z tego wzgledu dokladnosc pracy maszyny zalezy równiez od umie¬ jetnosci osoby obslugujacej.Przy koparkach o innej konstrukcji, narzedzie robocze jest prowadzone prostoliniowo na wysieg¬ niku za pomoca krazków, podobnie jak wózek su¬ wnicowy. Zespól roboczy skladajacy sie z wysieg¬ nika i narzedzia jest zamocowany do nadwozia przegubowo, wychylnie w plaszczyznie pionowej.Nadwozie jest osadzone obrotowo na podwoziu.Dzieki takiej konstrukcji, prostoliniowe ruchy ro¬ bocze narzedzia moga byc wykonane we wszyst¬ kich kierunkach.Wada tego systemu jest jednak to, ze przy czes¬ ciowo lub calkowicie cofnietym narzedziu roboczym, wysiegnik wystajacy do przodu uniemozliwia prze¬ prowadzenie wielu prac. I tak na przyklad przy wy¬ konywaniu plytkiego lecz stromego zaglebienia le¬ zacego ponizej plaszczyzny postoju koparki, a wiec przy wykonywaniu, na przyklad rowu, wystajacy do przodu wysiegnik uderza w dno rowu lub prze¬ ciwlegla Jego sciane, zanim narzedzie robocze dotknie gruntu. Z tego wzgledu ten typ koparki moze byc stosowany tylko do celów specjalnych, jak na przyklad do wygladzania juz dosc dokladnie wykonanych wglebien o odpowiedniej glebokosci.Przy zastosowaniu znanych koparek nie mozna prowadzic narzedzia roboczego po zalozonych to¬ rach prostych, biegnacych na dowolnych wysokos¬ ciach i pod dowolnym katem w stosunku do plasz¬ czyzny postoju koparki.Celem wynalazku jest skonstruowanie koparki s za pomoca której mozna narzedzie robocze pro¬ wadzic po zalozonych torach prostych biegnacych na dowolnej wysokosci i pod dowolnym katem W stosunku do plaszczyzny postoju koparki.Cel ten wedlug wynalazku osiagnieto dzieki te- io mu, ze urzadzenie robocze zamontowano do kopar¬ ki w sposób przestawny w pionie i wychylny w plaszczyznie pionowej.Przyklad wykonania koparki wedlug wynalazku uwidoczniono na rysunku, na którym fig. 1 przed- 16 stawia koparke uniwersalna w pozycji roboczej w widoku z boku, przy czym plaszczyzna pracy lezy ponizej plaszczyzny postoju koparki. Pozycja zaznaczona linia kreskowana pokazuje polozenie urzadzenia roboczego pod koniec ruchu roboczego. 20 Fig. 2 przedstawia te koparke w widoku z boku, przy czym wysiegnik jest odchylony do najnizszej pozycji. Linia kreskowana oznaczono pozycje urza¬ dzen roboczych odchylonych ku górze. Na fig. 3 pokazano koparke wedlug fig. 1 w widoku z boku, 25 przy czym plaszczyzna robocza koparki lezy po¬ wyzej plaszczyzny jej postoju.W koparce pokazanej na rysunku, prostoliniowe prowadzenie narzedzia roboczego uzyskuje sie bez uzycia szyn i tym podobnych elementów. Urza- 30 dzenie robocze sklada sie z silownika 2, sluzacego do nastawiania narzedzia 1, przedniego ramienia 3, elementu srodkowego 4, tylnego ramienia 5, ele¬ mentów kierujacych 6 i silownika 7, który sluzy jedynie jako naped. Tylne ramie 5 tworzy wraz 35 z elementami kierujacymi 6, odcinkiem CD i od¬ cinkiem AB równoleglobok, na skutek czego w kazdym polozeniu silownika 7 odcinek CD jest równolegly do odcinka AB. Element srodkowy 4 pozostaje wiec podczas prostoliniowych ruchów ro- 40 boczych w pozycji niezmiennej w stosunku do poziomu. Ramiona 3 i 5 zamocowane przegubowo do elementu srodkowego 4, sa sprzezone za pomo¬ ca krzyzujacych sie lancuchów, zastepujacych prze¬ kladnie zebata. Sprzegniecie to powoduje, ze oby- 45 dwa ramiona 3 i 5 podczas prostoliniowego ruchu roboczego narzedzia roboczego 1 maja w stosunku do elementu srodkowego 4 równe predkosci kato¬ we, przy czym kierunek tych ruchów jest prze¬ ciwny. Przy ruchu silownika 7 osiaga sie Wiec fo ruch przegubu E narzedzia roboczego wzdluz linii prostej AE.Poniewaz punkty EFGiH tworza przy pozy¬ cji roboczej narzedzia 1 równoleglobok, wiec na¬ rzedzie 1 podczas prostoliniowego ruchu roboczego 55 pozostaje zawsze w tej samej pozycji katowej, a wiec kat ustawienia narzedzia jest staly. Odcinek AB, a tym samym polaczone z nim przegubowo urzadzenie robocze moze byc wychylane za pomoca silownika 8 w plaszczyznie pionowej, aby prosto- 60 liniowy ruch mógl byc prowadzony pod dowolnym katem. Poniewaz wysiegnik pomocniczy 9 utrzymu¬ jacy podstawe, moze byc za pomoca silownika 19 podnoszony ku górze i opuszczany ku dolowi, wiec mozna wykonac za pomoca koparki wedlug wyna- 65 lazku prace nie tylko pod okreslonym katem51529 5 wzgledem poziomu na jednej wysokosci, lecz na dowolnych poziomach.Silowniki 11 sluza do wychylania narzedzia ro¬ boczego wokól osi K—K. Na skutek tego, ze silo¬ wnik 7 jest zasilany niezmiennym co do wielkosci strumieniem cieczy hydraulicznej, a silownik 8 jest napedzany dokladnie regulowanym, zmiennym strumieniem cieczy hydraulicznej, mozna wiec za pomoca koparki wedlug wynalazku wykonywac narzedziem 1 dowolne, rózne od prostoliniowych, ruchy robocze. PL