Pierwszenstwo: Opublikowano: 12.11.1964 (P 103 716) 05.VIII.1963 Niemiecka [Republika Demokratyczna 15.1.1966 50628 KI. 341, 15/02 MKP -Arl7 j UKD Wspóltwórcy wynalazku: inz. Dieter Steinig, dipl. inz. Hans Jurgen Scharf, dipl. inz. Peter Spillmann Wlasciciel patentu: VEB Maschinen — und Apparatebau Stralsund, Stralsund (Niemiecka Republika Demokratyczna) Urzadzenie do obróbki ryb, zwlaszcza do odcinania glów, ogonów i patroszenia ryb takich, jak szproty lub sardynki Wynalazek dotyczy urzadzenia do obróbki ryb, szczególnie do odcinania glów, ogonów i patrosze¬ nia takich ryb, jak szproty lub sardynki. Urza¬ dzenie to ma duza liczbe elementów chwytajacych w postaci kieszeni otwartych z obu konców i za¬ opatrzonych w noze. Noze dolne, które po nacieciu glowy czesciowo zamykaja elementy chwytajace, sa przesuwane wraz z tymi elementami; w miej¬ scu doprowadzenia ryb zas pod elementatmd chwy¬ tajacymi umieszczona jest prowadnica do usuwa¬ nia odcietych glów.Znane sa urzadzenia, w których ryby nacina sie w poblizu glowy prostopadle do ich osci po¬ dluznej, przecinajac tylko mieso na karku i osc srodkowa tak, ze przy oddzielaniu glowy wyciaga sie jednoczesnie wnetrznosci. Przy takim urzadze¬ niu doprowadza sie ryby naprzeciwko noza o ksztalcie widelek, którego dolne ostrze nacina mie¬ so na karku ryby, podczas gdy górna krawedz noza przy dalszym przesuwaniu ryby, usuwa glowe na bok. Jednakze glowe mozna usuwac równiez za pomoca znanych widelek do oddzielania glów.Znane jest równiez urzadzenie, w którym nacina sie glowe ryby za pomoca noza poruszajacego sie wahadlowo w góre i w dól, a nastepnie oddziela sie glowe za pomoca widelek.Ponadto znany jest sposób urywania nacietej glowy za pomoca urzadzenia chwytajacego klesz¬ czowo. 20 25 W innym znanym urzadzeniu na lancuchu bez konca umieszczone sa katowniki w ksztalcie li¬ tery L, których krótkie ramie oddziela glowe od tulowia przez wywieranie nacisku z boku.Glowe mozna urwac równiez w ten sposób, ze wiszaca rybe, nacieta na karku doprowadza sie do walców, które tworza zwiezajaca sie szczeline i zaopatrzone sa. w zaostrzone kolki, które glowe ryby chwytaja i urywaja.W innym znanym urzadzeniu nacina sie rybe w poblizu glowy za pomoca noza tarczowego, która nastepnie chwyta i usuwa sie za pomoca odpo¬ wiednich haków.Wreszcie znany jest sposób, w którym ryby prze¬ suwa sie do dwóch wspólpracujacych ze soba nozy tarczowych, a po nacieciu ryby oddziela sie glowe przy dalszym przesuwaniu ryb.Wszystkie te znane urzadzenia maja jednak te wade, ze wnetrznosci ryb nie usuwa sie za pomo¬ ca tych urzadzen w calosci w zwiazku z czym za¬ chodzi potrzeba patroszenia ryb dodatkowo w na¬ stepnej operacji.W innym znanym urzadzeniu zastosowano umie¬ szczony nad walcem obracajacy sie walek, do którego sa promieniowo przymocowane sprezyste bijaki. Bijaki te uderzaja ryby w okolice jamy brzusznej i przy przesuwaniu sie ich naprzód chwytaja wnetrznosci, naciskaja na obracajace sie walce i w ten sposób wyciagaja resztki wnetrznosci. 506283 50628 4 W zupelnie inny sposób mozna równiez patro¬ szyc przez pneumatyczne wysysanie wnetrznosci z nacietej ryby.Jakkolwiek znane sposoby patroszenia ryb za¬ pewniaja dobra ich obróbke, to jednak wydajnosc tych urzadzen jest zbyt mala wskutek tego, ze ry¬ by przeprowadza sie przez urzadzenie pojedynczo, jedna za druga. Dlatego starano sie juz poddawac przeróbce jednoczesnie wieksza liczbe ryb w jednej operacji.A zatem znany jest sposób doprowadzania duzej liczby ryb do rozmieszczonych obok siebie rynien w urzadzenia do odcinania glów, w którym ryby nacina sie w znany sposób i zaraz po tym usuwa glowy.Urzadzenie to ma te wade, ze wszystkie operacje przeróbki przeprowadzac trzeba na jednym miej¬ scu, a ponadto rynny nalezy oprózniac przed ich ponownym zaladowaniem. To opróznianie hamuje doprowadzanie nowych ryb.W celu usuniecia tej wady w innym znanym urzadzeniu zastosowano rozmieszczone promienio¬ wo na obwodzie bebna kieszenie do pobierania ryb. Umozliwilo to jednoczesne podawanie wiek¬ szej liczby ryb i przerabiania ich w sposób ciagly.Przy kazdym nastepnym okresie przeróbki mozna jednoczesnie doprowadzac nowo dostarczone ryby niezaleznie od tego, czy poprzednio dodane ryby zostaly juz przerobione.Urzadzenie to ma jednak te wade, ze ryby sa obrobione przy koncu kieszeni zwróconym ku osi bebna, który powinien byc bardzo duzy. Szczegól¬ ne trudnosci sprawia tu usuwanie glów i wnetrz¬ nosci.Celem wynalazku bylo opracowanie urzadzenia o wiekszej wydajnosci oraz umozliwiajace mecha¬ niczne odcinanie rybom glów, ogonów oraz ich patroszenie. Osiaga sie to w ten sposób, ze dopro¬ wadzane glowa naprzód ryby ustawia sie w polo¬ zeniu brzuchem ku dolowi w równolegle rozmiesz¬ czonych wzgledem siebie rynnach, a nastepnie do¬ prowadza isie je do znajdujacych sie nizej elemen¬ tów chwytajacych, rozmieszczonych grupowo na lancuchu bez konca. Elementy chwytajace pola¬ czone ze soba sa poprzecznie i poruszane sa w spo¬ sób ciagly. Zadane polozenie elementów chwyta¬ jacych do przeróbki ryb osiaga sie za pomoca pro¬ wadnicy. Przeróbka ryb odbywa sie za pomoca na¬ rzedzi, które sa skonstruowane tak, ze kazdorazo¬ wo wszystkie ryby znajdujace sie w jednym rze¬ dzie chwytane sa jednoczesnie odpowiednimi na¬ rzedziami przeróbczymi.Pierwsza operacja jest przecinanie karku i pod- brzusznej osci ryb. Jednoczesnie z ta operacja, ewentualnie przy wspólnym napedzie, mozna od¬ cinac ogony. Nóz do nacinania glowy jest przesu¬ wany w znany sposób i przy dalszej przeróbce przytrzymuje rybe.Podczas napelniania elementów chwytajacych i podczas ruchu tych elementów, ryby zostaja do¬ prowadzone za pomoca chwytaka podobnego do bebna, inastawnego i biegnacego synchronicznie z elementami chwytajacymi, sluzacego do ustala¬ nia polozenia glowy ryby lub tez za pomoca nie¬ ruchomej przestawnej listwy, ustawiajacej poloze¬ nie glowy.Usuwanie glowy i wnetrznosci ryb odbywa sie przez przebicie glowy i usuwanie jej w kierunku dlugosci ryby. Podczas ruchu wstecznego elemen¬ tów przebijajacych, glowa zostaje zapeohnieta z tych elementów za pomoca zgarniacza plytkowego, a jelita zwisajace z ryby po urwaniu glowy zosta¬ ja mocno uchwycone za pomoca elementu kleszczo¬ wego lub wyciagniete przeciwbieznymi, profilowy¬ mi walcami i w (ten sposób zostaja usuniete z ryby.Usuwanie glowy i wnetrznosci ryb odbywa sie za pomoca przenosnika wodnego umieszczonego pod narzedziami do przeróbki. Obrobiona rybe odpro¬ wadza sie do odpowiednio umieszczonych rynien po zmianie kierunku przesuwu elementów chwy¬ tajacych, a przy odsunieciu nozy odcinajacych glowe.Wynalazek jest wyjasniony dokladniej za po¬ moca przykladu wykonania, przedstawionego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia urzadzenie w rzucie bocznym, fig. 2 — rozmieszczenie nozy, fig. 3 — rozmieszczenie listew ustalajacych polo¬ zenie glowy, fig. 4 — element w ksztalcie bebna ustalajacy polozenie glowy, fig. 5 — szczegól urza¬ dzenia do urywania glowy, fig. 6 — sposób zamo¬ cowania glowy i jej odcinanie, fig. 7 — w dwóch rzutach strzemie zaciskowe do uchwycenia jeli¬ ta, a fig. 8 — w dwóch rzutach walce do wyciaga¬ nia jelita.Przerabiane ryby doprowadza sie z zasilajacej rynny 1 do chwytajacych elementów 3 podczas przerwy przelaczeniowej napedowego kola 2 po¬ ruszanego za pomoca maltanskiej przekladni nape¬ dowej. Chwytajace elementy 3 maja postac ry¬ nien o przekroju poprzecznym przewaznie w ksztalcie litery U. Otwarte konce elementów 3 powinny byc odpowiednio nachylone lub zaopa¬ trzone w strzemiaczka do zabezpieczenia ryb przed wywracaniem sie.Zadane polozenie ryb mozna uzyskac równiez za pomoca chwytajacych elementów 3 wykonanych w postaci zamknietych kieszeni. Szereg chwytaja¬ cych elementów 3 jest zamocowanych na lancu¬ chach 4 bez konca umieszczonych w prowadni¬ cach 6. Elementy te sa doprowadzane do narze¬ dzi 7 za pomoca dzwigien 5 rozmieszczonych w pro¬ wadnicy 6. W czasie od chwili rozpoczecia dopro¬ wadzania ryb do chwili ich usuwania prowadnica znajduje sie w miejscu przymusowego prowadze¬ nia chwytajacych elementów 3 w takim odstepie od toru ruchu lancuchów 4, ze zmiana jej odstepu, przeksztalcona w ruch obrotowy elementów 3 za pomoca dzwigien 5, zapewnia zadane polozenie tych chwytajacych elementów. Pozadane jest, aby polozenie ryb bylo prawie pionowe. W celu lat¬ wego doprowadzenia ryb do chwytajacych ele¬ mentów 3, wewnetrzne kontury tych elementów pochylone sa w przyblizeniu pod tym samym ka¬ tem do pionu, jak zasilajace rynny 1. Narzedzia 7 moga byc wykonane w rózny sposób.Nozowa belka 8 jest zaopatrzona w noze 9 przy¬ nalezne do kazdego chwytajacego elementu 3. Sie¬ gaja one do chwytajacych elementów tylko na ta¬ ka glebokosc, aby ryba zostala nacieta tylko na 10 15 20 25 30 35 40 45 50 55 60mm karku i podbrzusznej osci. Belka 8 jest umieszczo¬ na na poprzecznicy podtrzymujacej chwytajace elementy 3. Jest ona ulozyskowana tak, iz moze byc przesuwana w kierunku wzdluznym za pomoca prowadnicy i dzieki temu wszystkie ryby danej grupy chwytajacych elementów 3 sa poddawane obróbce jednoczesnie. Po skonczonym nacinaniu ryb nóz 9 nie zmieniajac polozenia krazy razem z elementami chwytajacymi. Elementy 3 sa zao¬ patrzone w odpowiednie szczeliny, sluzace do wpro¬ wadzania do nich nozy 9.W celu ustalenia stopnia nacinania ryby zastoso¬ wano przestawna listwe 10 ustalajaca polozenie glowy ryby, która jednoczesnie ogranicza od dolu chwytajace elementy 3. Spód listwy 10, ustalajacej polozenie glowy ryby, jest poza miejscem nacinania niedostepny dla nozy. Do prowadzenia ostrza do przebijania sluza boczne prowadnice. Podczas przerwy przelaczeniowej napedu, glowe przebija sie ostrzami 11, 14 uruchamianymi z zewnatrz. Doklad¬ niejsze kierowanie osiaga sie za (pomoca prowadni¬ cy 12 do usuwania glów, która ma postac bebna, z rozmieszczonymi obok siebie wycieciami, dopasowa¬ nymi do ksztaltu glowy ryby; sa one rozmieszczone odpowiednio do odstepów grup chwytajacych ele¬ mentów i kraza z nimi synchronicznie.Przy dalszym obracaniu sie napedowego kola 2, podczas przerwy przelaczeniowej, ostrza 11, 14 sa wbijane do glowy ryby, przytrzymywanej z boku za pomoca zderzakowej plytki 13 lub za pomoca listwy 10 ustalajacej polozenie glowy. Nastepnie ostrza te sa przesuwane na dól zgodnie z kierun¬ kiem ruchu ryby, a podczas wstecznego ruchu tych ostrzy uwalnia sie je z glowy ryby za pomoca plyt¬ kowego zgarniacza 15. Element do oddzielania glowy ma postac wspornika z rozmieszczonymi na nim licznymi ostrzami 11, 14; jest on umieszczony poprzecznie w stosunku do lancucha 4 i przegubo¬ wo w tarczach lub dzwigniach. Tarcze lub dzwig¬ nie sa obracane dookola osi równoleglej do lan¬ cucha 4.Inny sposób usuwania glowy polega na zasto¬ sowaniu zamocowanych widelek stracajacych 17, które zakleszczaja glowe ryby.W razie potrzeby, mozna odcinac ogony ryb za pomoca noza 16 do odcinania ogonów. Umieszcza sie je w jednym miejscu urzadzenia i kazdy z nich jest zaopatrzony w dwa ostrza. Jedna grupa ostrzy 10 15 35 40 45 jest zamocowana nieruchomo, a druga umieszczona jest przesuwnie pod katem prostym do lancuchów 4.Uruchamia sie je za^ pomoca zespolu korbowego zsynchronizowanego z predkoscia obwodowa mal¬ tanskiej przekladni napedowej.W nastepnych etapach obróbki ryb wykonuje sie ich patroszenie. Kolki 19 rozmieszczone na chwy¬ tajacych elementach 3 rozpychaja zaciskowe strze¬ miona 18, utrzymywane razem pod napieciem spre¬ zyny dopóty, dopóki jelita nie znajda sie miedzy podpórkami gumowymi nasadzonymi na zacisko¬ we strzemie 18. Podczas dalszego ruchu chwytaja¬ cych elementów 3 zaciskowe strzemiona 18 lacza sie tak, ze jelita sa mocno trzymane i pozostaja na miejscu w przeciwienstwie do tulowia ryby, która posuwa sie dalej. Jelita moga byc wyrwane z tulowia ryby równiez w inny znany sposób za pomoca profilowanych obrotowych walców 23, któ¬ re oczyszcza sie za pomoca dysz 22.Glowe i resztki jelit odprowadza sie za pomoca wodnych przenosników 24.Usuwanie wypatroszonych ryb do odprowadza¬ jacych rynien 21 wykonuje sie po odsunieciu nozy 9, dotychczas przytrzymujacych rybe. PL