PL49061B1 - - Google Patents

Description

Opublikowano: 25.11.1965 49061 KI 22%- CU^ UKD Wspóltwórcy wynalazku: Stanislaw Galinowski, Stanislaw Swiatly Wlasciciel patentu: Instytut Przemyslu Organicznego, Warszawa (Polska) Sposób wytwarzania dwubenzantronu i jego pochodnych 10 Od dawna znana jest zdolnosc 4,4'-dwubenzantro- nylu do cyklizacji, która w zaleznosci od warun¬ ków prowadzenia procesu prowadzi badz do otrzy¬ mania dwubenzantronu, inaczej wiolantronu, badz jego pochodnych.Tak na przyklad znany jest sposób cyklizacji 4,4,-dwubenzantronylu do dwubenzantronu przez stapianie go z lugiem potasowym (niemiecki opis patentowy nr 409 689), lub ogrzewanie w stezonym kwasie siarkowym w obecnosci kwasu arsenowego albo nitrozylosiarkowego (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 388 743), albo przez stapianie z A1C13 i NaCl w obecnosci azotanu sodu (opis patentowy Stanów Zjednoczonych Ameryki nr 2 022 884).Znany jest równiez sposób cyklizacji 4,4'-dwu- benzantronylu w stezonym kwasie siarkowym w .obecnosci takich srodków utleniajacych jak dwu¬ chromiany, nadmanganiany, lub nadsiarczany, przy czym procesowi cyklizacji do dwubenzantronu to¬ warzyszy proces utleniania, w wyniku czego pow¬ staja niezidentyfikowane produkty o charakterze szarych barwników kadziowych (niemiecki opis patentowy nr 564 696). Podobnie znany jest sposób cyklizacji 4,4'-dwubenzantronylu w srodowisku stezonego kwasu siarkowego przy stosowaniu Mn02, przy czym zachodzi jednoczesne utlenienie do 16,17-dwuoksywiolantronu (niemiecki opis pa¬ tentowy nr 411 013). Reakcja ta ma duze znaczenie 30 15 20 25 fUrzedi i ^entowecoj 2 fftttM toCWEHlW iBfrNl przemyslowe przy otrzymywaniu znanej zieleni ka¬ dziowej.Znane jest równiez wytwarzanie pochodnych dwubenzantronu przy stosowaniu jako srodków utleniajacych srodków nitrujacych, na przyklad kwasu azotowego. Jesli stosuje sie czynnik nitru¬ jacy w ilosciach stechiometrycznych, wówczas 4,4,-dwubenzantronyl rozpuszczony w stezonym, kwasie siarkowym nitruje sie bez cyklizacji z utworzeniem nitrodwubenzantronylu, nie majace¬ go charakteru barwnika kadziowego. Produkt ten. dopiero pod wplywem alkalicznych srodków kon- densujacych przechodzi w aminowiolantron, który jest szarym barwnikiem kadziowym (niemiecki opis patentowy nr 435 477). Jesli natomiast czyn¬ nik nitrujacy stosuje sie w duzym nadmiarze wówczas z 4,4,-dwubenzantronylu rozpuszczonego w stezonym kwasie siarkowym otrzymuje sie nie¬ zidentyfikowany szary barwnik kadziowy zawie¬ rajacy równiez grupy hydroksylowe (niemiecki opis patentowy nr 498 681).Przedmiotem wynalazku jest sposób cyklizacji 4,4,-dwubenzantronylu wobec srodków utleniaja¬ cych, które jednoczesnie moga byc srodkami nitru¬ jacymi stosowanych w srodowisku fluorowodoru o stezeniu 85—100%. Sam fluorowodór nie dziala na 4,4'-dwubenzantronyl, poza rozpuszczeniem go.Przy zastosowaniu jednak fluorowodoru, jako sro¬ dowiska reakcyjnego oraz w obecnosci dwuchro¬ mianów, Mn02 lub kwasu azotowego nastepuje cy- 4906149061 klizacja 4,4'-dwubenzantronylu do dwubenzantro- nu, badz jego pochodnych przy czym rodzaj pro¬ duktu koncowego zalezy od uzytego srodka utle¬ niajacego.Tak na przyklad traktowanie 4,4'-dwubenzan- 5 tronylu rozpuszczonego w stezonym fluorowodo¬ rze za pomoca dwuchromianu sodowego lub pota¬ sowego prowadzi do otrzymania wiolantronu, w odróznieniu od barwnika wymienionego w nie¬ mieckim opisie patentowym nr 564696. 10 Traktowanie 4,4'-dwubenzantronylu rozpuszczo¬ nego w stezonym fluorowodorze za pomoca Mn02 prowadzi do otrzymania 16,17-dwuoksywiolantro- nu, identycznego z produktem opisanym w nie¬ mieckim opisie patentowym nr 411013. 15 Natomiast w przypadku traktowania 4,4'-dwu- benzantronylu rozpuszczonego w stezonym fluoro¬ wodorze za pomoca kwasu azotowego, lub dowol¬ nych azotanów powstaje nitrowiolantron, odróz¬ nieniu, od nitrodwubenzantronylu opisanego w nie¬ mieckim opisie patentowym nr 435 477, lub barw¬ nika kadziowego wymienionego w niemieckim opi¬ sie patentowym nr 498 681.Ponad to korzyscia zastosowania stezonego fluo¬ rowodoru do uzyskania wiolantronu i jego pochod¬ nych z 4,4,-dwubenzantronylu jest to, ze fluorowo¬ dór daje sie z latwoscia regenerowac badz przez 'oddestylowanie, badz przez wytracanie z odcieków pod postacia trudno-rozpuszczalnego fluorku wap¬ nia, w odróznieniu od wszystkich surowców, sta- 30 nowiacych dotychczas znane srodowiska reakcji jak H2S04, AICI3, KOH itp., których regeneracja jest nieoplacalna i które w rezultacie zanieczyszczaja scieki.Przyklad I. 1 czesc wagowa 4,4'-dwubenzan- 35 tronylu rozpuszcza sie w 5 czesciach wagowych 97%-owego fluorowodoru, a nastepnie w tempera¬ turze okolo +10° dodaje sie porcjami 1 czesc wa¬ gowa dwuchromianu potasowego. Po energicznej reakcji powstaje wiolantron, który wyodrebnia sie 40 przez oddestylowanie fluorowodoru, lub przez wy¬ lanie masy reakcyjnej do wody i odsaczenie wy¬ traconego barwnika.Przyklad II. 1 czesc 4,4'-dwubenzantronylu rozpuszcza sie w 5 czesciach 90%-owego fluorowo- 45 20 25 doru, a nastepnie w temperaturze okolo +10° do¬ daje porcjami 1 czesc azotanu amonowego. Powsta¬ je nitrowiolantron, który wyodrebnia sie w sposób analogiczny jak w przykladzie I. Barwi on bawel¬ ne z blekitnej kadzi hydrosulfitowej na kolor zie- lonkawo-szary, przechodzacy pod wplywem pod¬ chlorynu sodowego w gleboka czern.Przyklad III. 1 czesc 4,4,-dwubenzantronylu rozpuszcza sie w 10 czesciach 95%-owego fluoro¬ wodoru, nastepnie w temperaturze okolo -|-10° do¬ daje sie porcjami 2 czesci sproszkowanego braun¬ sztynu (Mn02). Mase reakcyjna miesza sie tak dlu¬ go, az próbka wylana na wode wytraci sie w po¬ staci brunatnego osadu 16,17-dwuoksywiolantronu, co nastepuje po 3 godzinach. Produkt wyodrebnia sie analogicznie jak w przykladzie I. Barwi on ba¬ welne z zielonkawo-blekitnej kadzi hydrosulfitowej na kolor trawiasfco-zieloiny, przechodzacy w blekitny pod wplywem kwasów. Po zmetylowaniu uzyska¬ nego produktu powstaje dwumetyoksywiolantron — znana zielen kadziowa. PL

Claims (4)

1. Zastrzezenia patentowe 1. Sposób wytwarzania dwubenzantronu i jego pochodnych przez dzialanie srodkami utleniaja¬ cymi na 4,4,-dwubenzantronyl, znamienny tym, ze reakcje prowadzi sie w wodnym roztworze 80—100%-owego fluorowodoru a produkt re¬ akcji wyodrebnia sie w znany sposób przez od¬ destylowanie fluorowodoru lub wylanie masy reakcyjnej do wody i odsaczenie wytraconego barwnika.
2. 2. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ja¬ ko srodek utleniajacy stosuje sie dwuchro- chromiany.
3. 3. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ja¬ ko srodek utleniajacy stosuje sie Mn02.
4. 4. Sposób wedlug zastrz. 1, znamienny tym, ze ja¬ ko srodek utleniajacy stosuje sie kwas azotowy lub azotany, dzialajace równoczesnie jako czyn¬ nik nitrujacy. BIBLIOTEK- Urzec 'rentowego Ifrttlii lzicwM'tii I ZG „Ruch" W-wa, zam. 1776-e4 naklad 250 egz. PL