Odbudowa cienkich pokladów wegla jest polaczona z wielkiemi trudnosciami.Najczesciej odbudowuje sie te poklady za- pomoca pracy recznej, gdyz uzycie wrebó- wek nie jest ekonomiczne, poniewaz budo¬ wa ich byla dotad bardzo zlozona i duzo stosunkowo zajmowala miejsca. Wymaga¬ ja one zawiele obslugi i sily napednej.Celem wynalazku jest utworzenie wre- bówki tak lekkiej, ze jeden czlowiek moze ja obsluzyc. Wymaganie malej wagi daje sie spelnic tylko wtedy, gdy cala konstruk¬ cja jest prosta i moc silnika napednego mo¬ ze byc mala. To ostatnie zadanie jest tez dlatego konieczne, ze wieksza moc silnika czynilaby odbudowe cienkich pokladów nieoplacajaca sie.Wynalazek rozwiazuje to zadanie róz- nemi srodkami, które wszystkie razem i kazdy z osobna umozliwiaja osiagniecie ce¬ lu, uzyskanie malej wrebówki o malem za¬ potrzebowaniu mocy. Z wymaganiem pro¬ stoty nie da sie polaczyc konstrukcja taka, gdzie narzedzie wrebówki oprócz ruchu ob¬ rotowego wykonywa tez ruch zwrotny wzdluz osi. Wskutek tego wynalazek ogra¬ nicza sie do drazka zlobiacego, który wy¬ konywa tylko ruch obrotowy.Wytwarzajac narzedzia zlobiace dawa¬ no im slimakowe krawedzie tnace, umie¬ szczone na obwodzie drazka. Taki drazek zlobiacy wymaga nadzwyczaj wielkiej sily i jest tez nietrwaly, bo krawedzie tnace szybko sie tepia, co znowu zmusza do uzy-wania ciezkich silników napednych o wiel¬ kiej rno£y.Aby tym wadom zapobiec nadaje sie na^ rzedziu w mysl wynalazku taki ksztalt, ze¬ by staly opór skrawania byl jak najmniej¬ szy i zeby zuzywanie sie narzedzia powodo¬ walo jego samoczynne ostrzenie sie; - Majac takie narzedzie mozna utworzyc bardzo prosta budowe maszyny, a przede- wszystkiem mozna dac bardzo lekki silnik napedny, bo jego moc moze byc dostosowa¬ na do normalnego obciazenia przy skrawa¬ niu, gdyz zuzywanie sie narzedzia nie zwieksza obciazenia.Maly ciezar oraz prostota budowy u- mozliwiaja ustawienie wszystkich czesci wrebówki, to znaczy silnika, lozyska drazka zlobiacego i uzytego bebna linowego, jako calosci na podstawie, która przez podno¬ szenie lub opuszczanie mozna zawsze do¬ prowadzic do takiego polozenia, jakiego wymaga polozenie drazka zlobiacego wzgledem pokladu, W ten sposób obsluga i utrzymanie wre¬ bówki sa bardzo proste, a mimo to wydaj¬ nosc pracy jest duza, co umozliwia ekono¬ miczna odbudowe nawet cienkich pokladów Na rysunku uwidoczniono przyklad wy¬ konania na fig. 1 boczny widok, fig. 2 — górny widok, fig. 3 — poprzeczny przekrój przez drazek zlobiacy, fig. 4 — czesciowy widok tego drazka, fig. 5 — ksztalt prze¬ kroju ostrzy zlobiacych. Podstawa 5 dzwi¬ gajaca silnik 1, lozyska 2 dla drazka zlo¬ biacego 3 i beben linowy 4, moze sie obra¬ cac miedzy saniami 7 okolo walu 6. Na tylnym koncu znajduje sie kólko reczne 8, które wprawia w obrót wal 9 zapomoca napedu slimakowego, Wal 9 chwyta zebami luki zebate 10 tak, ze zaleznie od obrotu kólka recznego podstawa 5 podnosi sie lub opuszcza obracajac sie okolo swej osi obrotu 6. Luki zebate 10 sa przymocowane do sanie 7. Na fig. 1 pokazano linjami kropkowanemi drazek zlobiacy w poloze¬ niu podniesionem.Na podstawie 5 przewidziano w miej¬ scu 11 obrotowa rame prowadnicza 12, u- skuteczniajaca prowadzenie na podporach.Rama prowadnicza musi byc zawsze nasta¬ wiona stosownie do podloza i do chwilowe¬ go polozenia wrebówki wzgledem pokladu.W tym celu po kazdej stronie ramy 12 znajduje sie wyciety luk 13, który przy po¬ mocy sruby nastawnej ustala kazdorazowo polozenie ramy 12 wzgledem plyty 5.Przeniesienie ruchu silnika napedowego na drazek zlobiacy uskutecznia sie kola¬ mi stozkowemi 14 i 14a. Zapomoca kól stoz¬ kowych 15 i 16, oraz kól czolowych 17 przenosi sie ruch na beben 4. Przeniesienie ruchu na beben linowy moze tez byc bezpo¬ srednio z walu wrebówki, np. zapomoca mi- mosrodu. Silnik posiada tu szczególnie ni¬ ska budowe, odpowiednia w górnictwie.Lopatki sa osadzone w drazku zlobiacym zwyklym sposobem zapomoca stozkowych trzonów.Aby konce ostrzy narzedzia byly stale ostre ii zapewnialy niezmienne zapotrzebo¬ wanie sily, nadaje sie im w mysl wyna¬ lazku odrebny ksztalt, mianowicie taki, ze czesc tnaca posiada przekrój w zasadzie trójkatny, przyczem wierzcholek tego trój¬ kata jest zwrócony do drazka zlobiacego.Uksztaltowanie to jest widoczne na fig. 3— 5. Fig. 5 pokazuje np. rózne przekroje przez 2—2 fig. 3 z powodu trójkatnego przekroju znajduje sie u dolu krawedz 19.Zwezenie przekroju postepuje od trzonu 20 dlótka, ku ostrzu 21. Zuzycie narzedzia po¬ stepuje wzdluz luków 22 (fig. 3). Wskutek tego powstaja ciagle nowe ostrza tnace 23, wiec narzedzie jest stale ostre. Oprócz te¬ go powierzchnia 24 jest tak ustawiona, ze trzony ze styczna 25 tworza maly kat a, przez co osiaga sie ten skutek, ze w czasie skrawania zaglebia sie w wegiel znacznie krótsza czesc powierzchni 24, co zapobie¬ ga zacinaniu sie dlóta w weglu.Dlótka sa stosunkowo blisko siebie. Po¬ za przednim szeregiem dlótek, które sa roz- — 2 —lozone w znanym okladzie.-; slimakowym, znajduje sie drugi, takze slimakowy szereg dlótek, których ostrza znajduja sie w od¬ stepach miedzy dlótkami pferwszego szere¬ gu tak, ze odcinaja natychmiast wegiel po¬ zostajacy po pierwszem cieciu- Wskutek tego ukladu wieloszeregowego i przemien¬ nego staje sie zbyteczny ruch zwrotny draz¬ ka zlobiacego.Opisane wyzej uksztaltowanie narzedzi, zwlaszcza ich trwala ostrosc zapewnia sta¬ le zapotrzebowanie sily napedowej, wsku¬ tek czego silnik moze byc lekki, tern bar¬ dziej ze przez odpowiednie nastawienie lo¬ patek uzyskuje sie teoretycznie uzasad¬ niony kat skrawania. Drazek zlobiacy dlu¬ gosci 1 metra i srednicy 50 mm wymaga silnika okolo 5 KM. Ciezar maszyny z pod¬ stawa i przekladnia wynosi okolo 400 kg.Ciezar taki mozna opanowac zapomoca windy sterowanej zdala przez jednego czlowieka.Czubek drazka 26 jest tak samo jak drazek zlobiacy 5 zaopatrzony w dlótka tak, ze korzystne dzialanie tych dlótek do¬ tyczy tez czynnosci wiertniczych.Na fig. 5 pokazano rózne przekroje dló¬ tek, mogace miec praktyczne zastosowanie.Z tych przykladów wynika, ze dolaczony ksztalt przekroju nie musi byc scisle zacho¬ wany, lecz zasadnicza rzecza jest to, aby dowolny zreszta przekrój posiadal zawsze krawedz 19, skierowana ku dolowi, gdyz to jest warunkiem, zeby przy zuzyciu po¬ wstawalo ciagle nowe ostrze tnace.W budowie wrebówki koniecznem jest takie uksztaltowanie sprzegla, aby drazek zlobiacy mozna zdejmowac z walu równo¬ legle do jego wlasnej osi. Mozliwosc takie¬ go sprzegla polega na tern, ze kolnierz sprzegla 28 drazka zlobiacego posiada wy¬ stepy 29 ksztaltu ogona jaskólczego, które wsuwaja sie w odpowiednie zlobki klino¬ we 30 kolnierza przyleglego walu napedo¬ wego. Oba kolnierze sa przytrzymywane wtedy przez lozysko 31. Celem wymiany drazka wystarczy zluznic lozysko 31 i prze¬ krecic drazek zlobiacy tak,: zeby klin ja¬ skólczy stanal poziomo, wtedy drazek moz¬ na w kazdej chwili wyjac i wymienic.' PL