Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia do ciecia w kierunku poprzecznym tafli szklanej przeciaganej ruchem cia¬ glym.Przy pewnych sposobach wyrobu tafli szklanych tafle ciagnie sie z masy sto¬ pionej i wprowadza do poziomych pie¬ ców ochladzajacych.Przyklad urzadzenila tego rodzaju uwi¬ doczniono W patencie amerykanskim Col- buma 1,248,809 z dn. 4 grudnia 1917. Ta¬ fle ze szkla stopionego po wyjsciu z pieca ochladzajacego przechodza na stól rucho¬ my albo przenosnijk znany pod nazwa sto¬ lu do ciecia i na tym ostatnim zostaja4 po¬ dzielone na, odcinki, które po omyciu od¬ nosi sie do oddzialu, gdzie zostaja pocie¬ te (porzniete). To przecinanie nieprze¬ rwanie biegnacej tafli na czesci uskutecz¬ nila sie recznie zapomoca przyrzadu tna¬ cego. Linje ciecia sa bardzo rzadko pro- stemi i prostopadlemi do kierunku przesu¬ wania sie tafli. Odleglosc miedzy poszcze- gólnemi cieciami jest jednoczesnie wymie¬ rzona niedokladnie, wskutek czego otrzy¬ muje sie na koncach znaczne odpadki w postaci skrawków.Wynalazek niniejszy ma na celu prze- dewszystkiem urzeczywistnienie urzadze¬ nia do nacinania tafli szklanych scisle wzdluz prostych poprzecznych, które bie¬ gna w k;lerunku prostopadlym do kierun¬ ku przesuwania tafli. Ponadto wynalazek dotyczy zwyklego urzadzenia do nacina¬ nia, pracujacego samoczynnie, jak rów¬ niez urzadzenjla samoczynnego do odlamy-•wania, które to urzadzenie uruchamiane urzadzeniem dla przecinania lamile tafle Wzdluz naciec^ Wynalazek ponadto doty¬ czy urzadzenia, zapomoca którego nacie¬ cia mozna dokonywac w miejscach scisle okreslonych i w odstepach zadanych, U- rzadzenie to, stosownie do wynalazku, moz¬ na tak zbudowac, ze bez zatrzymywania jmaszyny mozna zmieniac wielkosc (tafli:).Wynalazek obejmuje równiez zespól srod¬ ków, umozliwiajacych reczne rozpoczecie w kazdej chwfii pracy urzadzenia do na¬ cinania tak, ze od tafli mozna odciac pa¬ sek o jakiejkolwiek- dlugosci, nfje przery¬ wajac pracy urzadzenia do odmierzania i to ostatnile rozpoczyna prace od naciecia dokonanego ostatnio. Inne urzadzenia i zalety wynalazku ujawniono w opisie po¬ nizszym i na rysunku zalaczonym przy ni¬ niejszym, ii' Fig. 1 przedstawia widok perspekty¬ wiczny konca pieca ochladzajacego i stól, na którym miesci sie urzadzenie do naci¬ nania, fig. 2 — widok zprzodu wózka na¬ cinajacego jak równiez czesci srednie sto¬ lu do nacinania, fig. 3—pionowy przekrój poprzeczny wzdluz 3—3 na fig. 2, fig. 4^- pionowy przekrój poprzeczny stolu do na¬ cinania, przedstawiajacy urzadzenie naci¬ najace w widoku zboku, fig. 5—widok zgó- ry czesci lancucha dzwigajacego przyrza¬ dy nacinajace lub rznace, fig. 6—podluzny przekrój czesciowy wzdluz lancucha i- przyrzad rznacy glównie wzdluz 6 — 6 na fig. 5, fig. 7 — pionowy przekrój po¬ przeczny lancucha wzdluz 7 — 7 na fig. 5, fig 8 — czesciowy widok zprzodu pro¬ wadnic lancucha, przy jednej z których u- widoczniono samoczynny lacznik, fig. 9 — pionowy przekrój poprzeczny glównie wzdluz 9 — 9 na fig. 8.Fig. 10 przedstawia schemat wlacza¬ nia silnika uruchamiajacego urzadzenie do nacinania, sprzeganie i hamowanie magne¬ tycznie jak równiez wlacznik samoczynny, fig, 11 — widok zgóry przyrzadu zamyka¬ jacego obwód pradu, uruchamiaftego badz recznie, badz tarcza miernicza, fig. 12 — widok zboku sprzegla zaryglowujacego kolo lancuchowe, napedzajace urzadzenie miernicze, przyczem sprzeglo jest wyla¬ czone, fig. 13—widok zprzodu czesci sprze¬ gla, fig. 14—widok zboku kola uruchamia¬ jacego sprzeglo, gdy to ostatnie jest, jak wskazuje fig. 12, wylaczone, fig. 15 — wi¬ dok wnetrza tego kola, wreszcie fig. 16 — widok zprzodu piasty lub lozyska osadzo¬ nego na wale, z którem wspóldziala kolo uruchamiajace sprzeglo.Jak uwidoczniono na fig. 1 — 4, tafla szklana 1 wychodzi z konca pieca ochla¬ dzajacego 2 na stól lub przenosnik '3, któ¬ ry porusza sie z ta sama szybkoscia, jak i1 tafla szklana. Stól ten moze miec ksztalt najrozmaitszy i sklada sie, jak na rysunku, z szeregu równoleglych lancuchów bez konca 4, zaopatrzonych w listwy drewnia¬ ne 5 tworzace na górnej czesci lancuchów gladka *równa powierzchnije nosna pod¬ trzymujaca tafle szklana. Kazdy z lancu¬ chów posiada szereg rolek 6, które tocza sie po wspornikach 7.Konce lancuchów podtrzymuja rolki lub kola lancuchowe 8, z których jedno napedza sie jakimkolwiek przyrzadem wlasciwym jak np. 9 na fig. 1 — 4 w ten sposób, ze stól posuwa sie w tym samym kierunku i z ta sama szybkoscija, jak i ta¬ fla 1. Ksztalt przenosnika 3 uwidoczniono jako przyklad i przenosnik moze mitec in¬ ny ksztalt, gdyz stosownie do wynalazku mozna1 stosowac jakikolwiekbadz stól ty¬ pu tasmy bez konca. Dotychczas bylo nie¬ mozliwe tafle podzielic na odcinki wiel¬ kosci zadanej, gdyz przyrzad, sluzacy do nacinania lub rzniecia, nalezy prowadzic recznie wpoprzek tafli ruchomej. Poniewaz, jak wspomniano, tafla znajduje sie w ruchu, wiec przeprowadzenie ciecia prostego pod katem scisle prostym wzgledem ruchu jest rzecza szczególnie trudna. Równiez- trudno jest odmierzyc dlugosc tafli zadanej mie- — 2 —dzy dwoma nastepujacemi po sobie cie¬ ciami!. Po dokonaniu na tafli naciec lub narzniec, tafle odlamuje sie wzdluz tych ostatnich badz recznie, badz tez zapomo- ca narzedzia, wprowadzajac go pod tafla wzdluz naciecia i naginajac ja nieznacznie.Wynalazek podane powyzej czynnosci uskutecznia samoczynnie i w sposób scisly, zaoszczedzajac tak robocizny, jak i szkla. Po obu stronach przenosnika przy- mocowywa sie krótkie szyny 10 ii 11, naj¬ korzystniej na podstawie 12, podtrzymuja¬ cej przenosnik 3, równolegle wzgledem siebie, jak równiez równolegle do ruchu tego ostatniego. Nie potrzebuja one byc zbyt dlugie, gdyz calkowita droga, jaka przebiegaja sanki! tnace podczas pracy, nie przenosi kilku cali. Szyny moga miec obok postaci uwidocznionej i inna zadana, np. postac wodzidel, które obejmuja sci¬ sle zaglebienia sanek, których opis bedzie podany. Sanki skladaja sie z czesci glów¬ nej 13, umieszczonej na szynie 10 z jednej strony stolu, i czesci drugiej 14, znajduja¬ cej sie na szynie 11 po drugflej stronie sto¬ lu, a ponadto z mostku 15, który usztyw¬ nia obie czesci 13 i 14 w ten sposób, ze cale sanki moga s;'*e przesuwac naprzód lub wtyl ponad stolem dzwigajacym tafle w kierunku odwrotnym do ruchu tej ostat¬ niej.Narzedzia tnace szklo 16 i 16* (fig. 3, 4, 5, 6 I) 7) spoczywaja na lancuchu bez konca 17, który biegnie stale w jednym i tym samym kierunku, jak to wskazuje strzalka na fig. 3, 4, 6 i 8. Lancuch ten moze miec ksztalt najróznorodnilejszy; u- widoczniony na rysunku nalezy do typu zwyklego i umieszczony jest na rolkach 18, osadzonych na przedluzonych kon¬ cach sworzni przegubowych 19* Te rolki 18 podczas górnego biegu lancucha wo¬ dzone sa przez korytka 20, stanowiace glówna czesc mostku 15. W ten sposób lancuch jest zabezpieczony od skrecania wbok, dzieki czemu przyrzad nacinajacy w sposób zupelnie pewny prowadzony jost po lftnji prostej. Wodzidla korytkowe 20 spoczywaja swemi koncami w korytkach wiekszych 21 i 22, zamocowanych w cze¬ sciach 13 i 14 sanek (fig. 3, 4 i 9). Na¬ rzedziem tnacem 16 moga byc znane kól¬ ka stalowe (fig. 6 i 7) lub djament. Racz¬ ka lub. obsada kazdego z przecinaczy 16 posfiada czesc 24, która wchodzi w odpo¬ wiedni otwór tarczy 25, wodzonej w pro¬ wadnicy 26 ogniwa 27 lancucha 17, Okra¬ gla czesc górna obsady 23 przechodzi na- wskros przez otwór w ogniwie Z7 ii posia¬ da na koncu swym uzwojenie srubowe, na które nakreca sie nasrubek 28. Na tarcze 25 cisnie od wnetrza ogniwa 27 sprezyna 29 w ten sposób, ze narzedzie, poddajac sie opada na tafle 1, przyczem opuszcza¬ nie to mozna regulowac nasrubkiem na- stawczym Z8t Narzedzie 16 mozna z latwo¬ scia wymienic, gdy znajdzie sie na powra¬ cajacej górnej czesci lancucha przez pro¬ ste odkrecenie nasrubka 28 i wyjecia na rzedzila. Tarcze 25, sprezyne 29 i nasrubek 28 mozna uzywac nieograniezenie.Na górnej czesci sartek 13 ustawia sie silnilk elektryczny, którego wal 31, posia¬ dajacy koniec wydluzony, miesci sie w lo^ zysku 32 (fig. 2).Na wale 31 sa zaklinowane dwa kola lancuchowe znajdujace sirfe w takiej odle¬ glosci, aby mogly wprawiac w ruch oba szeregi rolek 18 lancucha 17. Koniec dol¬ ny lancucha prowadzi taka sama para kól lancuchowych 34, obracajacych sie swo¬ bodnie w lozyskach 35 sanek 36, moga¬ cych s:(e przesuwac wzdluz lancucha. Po¬ lozenie sanek 36 na sankach 14 mozna na¬ stawic zapomoca sruby 37 w ten sposób, ze w razie potrzeby lancuch 17 bedzie na¬ piety. Przyrzady 16 i 16x sluzace do naci- naniia (rzniecia) szkla umieszcza sie na lancuchu 17 w odstepach równych. Jak widac z fig. 3 i 4 przyrzad 16 ukonczyl wlasnie prace, przesuwajac sie wpoprzek tafli 1 od strony lewej ku prawej i zacz- — 3 —nie biec okolo kól lancuchowych 33, Przyrzad 161 zakonczyl wlasnie bieg jalo¬ wy od strony prawej ku lewej i znajduje sie w polozeniu takiem, ze po przejsciu okolo kola lancuchowego 34 nadól pocz¬ nie wykonywac naciecie kolejne.Do samoczynnego zatrzymywania sil¬ nika 30 scisle w chwili;, gdy przyrzad 16 lub /61 dokonal naciecia' poprzecznego ta¬ fli, sluzy urzadzente szczególne. Urzadze¬ nie to sklada sie z wylacznika samoczyn¬ nego 3S, który, - jak to uwidocznia fig. 3 i 4, mozna odpowiednio umiescic na most¬ ku 15 wpoblizu silnika 30. Fig. 8 i 9 uwidaczniaja wylacznik 38 bardziej szcze¬ gólowo. Z korytka 21 wystaja lapy 40, w których osadzony jest wal 39, posiadaja¬ cy ruch obrotowy. Na wale tym umieszcza sie obracajacy sie przerywacz 41 wypo¬ sazony w cztery lezace w równej odle¬ glosci wreby 42, zaczepiajace dwa sprezy¬ nujace styki 43. Dwa znajdujace sile na¬ przeciw siebie wreby 42 posiadaja plytki stykowe 44, wlaczone w 45 w obwód z pradem. Ramiona sprezynujace 43, pola¬ czone sa, jak o tern mowa poinizej, prze¬ wodnikami 46 i 47. Na wale 39 osadzone jest równiez kólko w postaci gw;tazdy, której cztery promienie (rawiiona), znaj¬ dujace sie w równych odstepach, odpo¬ wiadaja czterem wrebom 42; kólko to znajduje sie w pewnej odleglosci od bloku stykowego 41 na drodze wyskoków 49, 50, 491, 501 umieszczonych na pewnych o- gniwach lancucha 17, Skoro jeden z wy¬ skoków przejdzie ponad wlacznikiem sa¬ moczynnym 38, natenczas zaczepi jedno* z ramion kólka 48 i przekreci wal 39 wraz z czescilami osadzonemi na nim o kat 90°* W polozeniu uwidocznionem na fig. 3, 4 i 8 siln/k jest w ruchu i narzedzie 16 pra¬ wie ze ukonczylo swoja droge pracy. Prad uruchamiajacy silnik bagnie wiec przez drut 46, ramie sprezynujace 43, plytke stykowa 44A polaczenie 45, druga plytke 44, ramie sprezynujace 43 i! drut 47, Jak uwidoczniono na fig. 3, wyskok 49 znajdu¬ je sie nieco z/tylu narzedzia 16 wlasnie w chwili, gdy to ostatnie ukonczylo bieg dol¬ ny i po obejsciu kola 33 ma wracac; wy¬ skok 49 napotykajac kólko w postaci gwiazdy przekreca je na cwierc obrotu.Ramiona sprezynujace 42 zostaja we¬ pchniete w stojaca otworem pare wrebów 42 przerywaja prad 9 zatrzymujac silnik i lancuch. Po niejakim czasie silnik uru- chamfla sie na nowo w celu dokonania na¬ stepnego naciecia, a mianowicie zapomoca wlacznika 85 o którym bedziie mowa poni¬ zej. Wkrótce po uruchomieniu silnika i puszczenilu w ruch lancucha, wyskok 50 (fig. 3) napotyka kólko w postaci gwia¬ zdy 48 i przekreca je o dalszy kat 90°, wskutek czego obwód pradu zostaje przez wlacznik 38 zamkniety powtótnife.Drugie narzedzie 161, sluzace do naci¬ nania lub rzniecia (fig. 4), po obejsciu ko¬ la lancuchowego 34 przejdzie nadól i na- tnie tafle szklana wpoprzek od strony le¬ wej ku praweji równolegle od naciecia do¬ konanego przez narzedzi 16, Wyskoki 491 i 501 wzgledem narzedzia 161 odgrywaja taka sama role, jak i wyskoki 49 i 50 wzgledem narzedzia 16, Skoro narzedzie 161 dokonalo naciecia, silnik zostaje za¬ trzymany dzialaniem wyskoku 491, który po zetknieciu sie z kólkiem w postaci gwilazdy 48 przekreci je o dalsze 90°. Sko¬ ro silnik ma byc puszczony zpowrotem, natenczas wyskok 501 przekreca wlacznik 38 o dalsze cwierc obrotu, zamykajac ob¬ wód pradu, przyczem narzedzie 16 doko¬ na trzeciego naciecia rozpoczynajac nowy obieg pracy.Na górnej wewnetrznej krawedzi sa¬ nek 13 (fig. 3) osadzona jest w 51 niewiel¬ ka dzwignia kolankowa, znajdujaca sie w tej samej plaszczyznie pionowej z lozem narzedzia nacinajacego; dolne ramie 52 lej dzwigni wystaje ponad dolna krawedz, ta¬ fli szklanej. Dzwignia ta posiada ponadto górne ramie 53 nieco przesuniete, aby nie — 4 —zaczepiac narzedzi 16 i 161. Nie mniej ra¬ mie to znajduje sie na torze wyskoków w 54 lub 541 lancucha 17, nieco ztylu wzgle¬ dem narzedzi 16 i 161. Skoro kazde z na¬ rzedzi dokona naciecia, natenczas przed zatrzymaniem lancucha jeden z tych wy¬ skoków zetknie sie z dzwignia kolankowa i przechylil ja z polozenia nieczynnego (na fig. 3 uwidocznionego linja kreskowana) w polozenie czynne, jak to uwidoczniono na fig. 3 linja pelna. Ramie 52 podejdzie wsku¬ tek tego pod nacSecie dokonane na tafli i uniesie ja o tyle, ze talia zlamie sie wzdluz t^go naeieciaL Po przejsciu wyskoków 54 i 541 dzwignia kolankowa] wraca w polozenie nieczynne. W razfle potrzeby, dzwignie ko¬ lankowa mozna wyposazyc w slaba spre¬ zynke, któraby ja w tern polozeniu utrzy¬ mywala- • Poniewaz tafla; 1 podczas dokonywania naciecia jest w ruchu, wiec niezbednem jest, aby sankil i mostek, podtrzymiufacy na¬ rzedzia nacinajace, poruszaly sie w tym czasie wraz z tafla, w przeciwnytar borwiem razie naciecie byloby dokonane skosnie. W tym celu zaistiosowano ddjpowiedtaie srodka aby sanki podczas dokonywania naciecia sprzac ze stolem 3, dzwigajacym tafle, i po dokonaniu naciecia sanki te wylaczyc. Na jednym z konców" przeniosinika 3 znajduje sie lancuch 55, jak to najwidoczniej przed¬ stawiono na) fig. 2 i 3. Lancuch ten mozna umiescic w odpowiednich odstepach na przedluzeniu 56 czopa 57, stanowiacego ca¬ losc lancucha przenesn/ka 3. W przykladzie wykonania trzy ogniwa lancucha 55 odpo¬ wiadaja jednemu' ogniwu przenosnika.Lancuch ten tworzy jak gdyby zebnice bie¬ gnaca wzdluz krawedzi stolu 3: W sankach 13 osadzone jest obracajace siie kólko ze¬ bate 58, sczepione stale ^ lancuchem 55.Kóllko to osadzone jest ruchomo na wale 59, obracajacym sie w lozyskach 6# i 61 znajdujacych d\a w przedniej i tylnej scian¬ ce sanek 13. Pomimo ze kolo zebate 58 u- rzadzone jest tak, iz moze sie obracac swo¬ bodnie na wale 59, jednak obrót ten jest zwykle skrepowany Sprzeglem przesuwa- nem 62 (fig. 3, 12 i 13), którego zeby 63 wchodza w zaglebienia 64 piasty 65 kola lancuchowego 58. Sprzeglo 62 jest zaklino¬ wane naJ wale 59 w ten sposób, ze moze sie wraz z nim nietylko obracac, lecz i przesu¬ wac wzdluz, dzieki sworzniowi 66, umie¬ szczonemu w szczelinie srednicowej 67, przechodzacej nawskros walu 59. SwOrzen ten równiez jest zamocowamy w wodzidle 68, przesuwanem w wydrazeniu srodkowem 69, biegnacem wzdluz walu 59.Zewnetrzny konrlee posiada zgrubienie 70 (fig. 3, 14 i 16), którego strona czolowa wyposazona jest w szereg wkleslych zagle¬ bien rozmieszczonych spólsrodkowo, z któ¬ rych dwal zaglebienia 71, lezace srednicowo naprzeciw siebie sa glebsze, drugie zas dwa 72, znajdujace sie miedzy tamtemi sa Wez¬ sze. Na koncu zwezonym preta 68 zaklino¬ wane jest kólko reczne 73, którego piasta posiada na stronie wewnetrznej wypukle wyskoki 74 rozmieszczone spólsrodkowo, które moga wchodzic w zaglebienia 71 lub 72.Sprezyna zwiojowa 75 obejmuje wal 59 i jednym swym koncem naciska na sprze¬ glo 62, drugim zas na sprzeglo* 76, któir^ be¬ dzie opisane ponizej. Sprezyna ta utrzymu¬ je zwykle sprzeglb 62 w polozeniu sprze- zónem z kolem lancUchowem 58, tak ze to ostatnie jest zaryglowane i obraca sie wr&c z kolem lancuchowem 58. W tym czasie Wyskoki1 74 wthodza W glebsfce zaglebienia 71 glowicy 70 walu 59. Nalezy zaznaczyc, ze kolo lancuchowe 58, wal 59, sprzeglo 62, pret 68 i kólko reczne 73' obracaja sie ra!- zem jako calds&i* Skoro potrzeba rozlaczyc wal 59 z kolem lancuchowem (jak tobedzie wyjasnione ponizej), natenczas nalezy tyl¬ ko przekrecic kólko 73 o cwierc obrotu wzgledem walu 59. Wyskoki 74 wychodza wtedy z zaglebien glebszych 71 i zatrzasku¬ je sie w zaglebienila mniejsze 72, wskutek czego pret 68 przesuwa sie w prawo (fig* 3), — 5 —uwalniajac kolo 58 od sprzegla i kolo to moze obracac sie na wale zupelnie swobod¬ nie, podczas gdy ten ostatni pozostaje W miejscu. Poniewaz kolo lancuchowe Ij wal obracaja sie stale z szybkoscia nieznaczna, wiec kólko 73 w celu wylaczenia sprzegla] mozna z latwoscia przekrecic, pomimo iz znajduje sie w ruchu.Spólsrodkowo z walem 59 zboku kola lancuchowego 58 osadzony jest hamulec magnetyczny 77 w postaci) pierscienia. Har mulec ten utrzymywany jest w punktach lezacych srednicowo jarzmem lub palakiem 78 w ruchu obrotowym, które to jarzmo o- sadza sie na! wale 79, spoczywajacym w lozyskach w sciankach przeciwleglych sah nek 13. Hamulec stara sie odchylic od kola lancuchowego 58, odchylanie to jednak o- granicza sie stykaniem wyskoku 80 jarzma 78 z wystepem 81, znajdujacym sie na spo- dzfe sanek 13 i zachodzi równiez w sposób spetany; male sprezyny odciagajace 82 po¬ laczone z jednego konca z hamulcem 77, z drugiego zas z pretem nieruchomym 83 ra¬ nek czynia to odchylanie we Wszystkich punktach obwodu równomierne. Kotwica pierscieniowa 84 hamulca jest zalmofcowana na kole lancuchcwem 58. Skoro przez ha¬ mulec magnetyczny 77 prad nie przeplywa, natenczas kolo lancuchowe 58 obracaj po¬ ruszajacy s;e st^le stól 3 i przesuwa stale lancuch 55. Poniewaz kolo lancuchowe mo¬ ze sie obracac swobodne w sadkach 13, wiec te ostatnie, jak równiez i podtrzymy¬ wany przez nie mechanizm nacinajacy, po¬ zostaja w miejscu. Gdy jednak przez hamu¬ lec magnetyczny prad przeplywal, naten¬ czas hamulec zostaje sprze^nrJety z kolem lancuehowem 58 i to ostatnie moze sie po¬ mimo to obracac. Zdby kola lancuchowego, zaczeoiajiafc lancuch 55, sprzegaija sanki; z tym ostatnim i stofem 3, wskutek czegjoi san¬ ki i narzedzie nacinai ace pnrusza sfle naj¬ przód wraz ze stolem 3 i tafla szklana na nim spoczywajaca. Równiez czescil 13 i 14 sainek wraz z mostkiem 15 poruszaja s;e wzdluz szyn 10 i 11.Hamulec magnetyczny 77 wlacza sie w szereg z silnikiem 30 i wlacznikiem 38 (fig. 10), podczas gdy urlichamiany recznie wlacznik 85 wzgledem wlacznika 38 pola¬ czony jest równolegle. Chociaz wlacznik 85 mozna umiescic w jakiemkolwiekbadz miej¬ scu urzadzenia i nadac mu budowe zwykla, to jednak na rysunku uwidoczniono go w postaci dzwigni dodatkowej wlacznika sa¬ moczynnego, jak to o tern mowa ponitej (fig. 3 i 11).Stosownie do schematu polaczen (fig. 10), gdy czesci sa w spoczynku, wlacznik 38 jest otwarty. (Na fig. 10 jest on zamknie¬ ty* gdyz narzedzie nacinajace 16 jeszcze pralcuje, jak to uwidoczniono na rozmai¬ tych figurach rysunku).W celu dokonainia naciecia Wpoprzek ta¬ fli /, wlacznik zostalje zamkniety natych- miajst naciskaniem dlzwigni 85 ii prad ply¬ nnie z przewodu dodatniego przez drut 86, silnik 30, drut 46, drut 87, wlacznik 85, drut 88, hamulec magnetyczny 77, druty 89, 132 i 90 do ujemnego przewodu glównego.Silnirk poczyna dzialac, przeciagaljajc narze¬ dzie nacinaijace wpoprzek tafli, podczas gdy haimulee magnetyczny jednoczesnie sprzega sanki ze stolem. Poniewaz nastep¬ ne narzedzie np. 161 (fig. 4), aby zaczac pracowac, musi obiec kolo loncuchowe 34, nim zetknie sie z tafla, wiec hamulec ma dosc czasu na sprzegjniecie sanek ze stolem, wskutek czego wszystkie czesci sa urucho- nrbne jednoczesnie, nim narzedzie nacina¬ jace rozpocznie nacinanie tafli. Natychmiast po uruchomieniu silnika wyskok 50 styka sie z kólkiem w postaci gwfaizdy 48 w spo¬ sób opisany powyzej, ustawiajac zpowro- tem wlacznik 38 w polozenie, w jakiem prad jest zamkniety. Obecnie wlacznik 85, który tylko na chwile byl nacisniety, moz¬ na uwolnic i prad przeplywa z przewodu dodatniego przez drut 86, silnik 30, druty 46 i 47, wlacznik 38, hamulec majglnetycz- ny 77, druty 89, 132 i 90 do przewodu u- jemnego. Czesci beda w ruchu, dopóki na- — 6 —cinanie nie zostanie ukonczone i wyskok 49 lub 491 nie zetknie sie z wylacznikiem 38 i nie przerwie pradu ponownie, zatrzymujac w ten sposób silnik i przerywajac doplyw pradu do hamulca magnetycznego 77, wsku¬ tek czego sanki zostaja rozlaczone ze sto¬ lem 3.Ciezarek nastawny 91 (fig. 2) zawie¬ sza sie na lince 92, przerzuconej przez kra¬ zek 93 i polaczonej z sankami w 94. Skoro sanki sa polaczone ze stolem 3 i wtraiz z nim sie poruszaja, natenczas ciezarek zostaje podciagniety do góry, gdy natomi\asit sanki zostana ze stolem rozlaczone, dzieki rozla¬ czeniu hamulca 77 z kolem lancuchowani 58, ciezarek 91 odciaga sanki w polozenie poczatkowe. Sprezyna odpychowa 95, u- mieszczona miedzy czescia podstawy 12 i sankami 13, lagodzi uderzenie wózka przy jego powrocie chociaz, gdy ciezarek 91 jest dobrany scisle, uderzenia te sa niewiel¬ kie, gdyz odciaganie wózka mozna dokonac powoli ze wzgledu na to, ze pozostaje dosc czasu miedzy dwoma kolejnemi nacieciami.Obecne nalezy opisac srodki do samo¬ czynnego wlaczania lacznika 85 w pewnych odstepach czasu, w celu nacinania tafli na odcinki o dlugosci zadanej. Na koncu wa¬ lu 59 miedzy glowica 70 i piasta 60 na przedniej stronie sanek 13 osadzal sie tar¬ cze miernicza 96 wykonujaca ruch obroto¬ wy. Sprezyna zwojowa 97 lacfcy sie koncem wewnetrznym z piasita 60 i koncem ze¬ wnetrznym z koleczkiem 98 na stronie we¬ wnetrznej tarczy. Sprezyna ta stara sie u- trzymac wyskok 99 tarczy na nastawnej srubce udarowej 100 umieszczonej na san¬ kach 13 (linja kreskowana na fig. 2), Tar¬ cza ta niema potrzeby przekrecic sie ponad pelne 360°, wskutek czego i sprezyna moze byc slaba. Opór wiec sprezyny nie bedzie wywieral na mechanizm wplywu znacznego, jak równiez i przekrecanie sie sprezyny w polozenie pierwotne nie bedzie zbyt gwal¬ towne.Strona zewnetrzna tarczy wpoblizu swego obwodu moze byc nastawiana odpo¬ wiednio na cale w zaleznosci od ruchu li- nijnego tafli szklanej; kazda podzialka po¬ siada otwór 101 przechodzacy nawskros tarczy, w który mozna wsadzic zatyczke lub klin 102 (fig. 2, 4 i H) zatyczke lub klin wtyka sie w otwór 101 odpowiednio do zadanej dlugosci tafli. Na fig. 2 nastawie¬ nie odpowiada tafli o dlugosci 60.Zatyczka 102 moze, dzialajac na ra¬ mie 85, uruchomic wlacznik w spo¬ sób opisany powyzej. Wlacznik po¬ siada postac dzwigni 103 polaczonej prze¬ gubowo w 104 z ramieniem 105 sanek 13.Koniec wewnetrzny dzwigni 103 scjega do sanek i sprezyna napinajaca 106 laczy go z wyskokiem kadluba sanek. Koniec zewnetrz¬ ny dzwigni wyposazony jest w styk wlacz¬ nika, drugi zas styk 109 przytwierdzony jest do plyty 110, osadzonej sprezynuj aco na ramffeniu 111 sanek 13. Druty 87 i 88, wzmiankowane powyzej, lacza styki 108 i 109. Ramie 85 jest przedluzeniem dzwigni 103 osadzonej w ten sposób,, ze mozna ja uruchamiac badz recznie, badz zatyczka 102, I i ¦ ¦ i ! '¦ i i ¦ [ Sprezyna odciagajaca 106 utrzymuje stale styki 108 i 109 w polozeniu rozwar¬ lem; styki zetkna sie jedynie wtedy, gdy koniec zewnetrzny dzwigni zostanie naci¬ sniety nadól ramieni|emi 85.Grzbiet tarczy mierniczej 96 wyposazo¬ ny jest w szerokie wewnetrzne zazebienie pierscieniowe 112, które obchwytuje spre¬ zyna 97, odgrywajaca role oprawy zabez¬ pieczajacej. Krótki! wal 113, oisaldzony w lozysku 114 umieszczonem w sciance przed¬ niej sanek 13, posiada na jednym ze swych konców zaklinowane kólko zebate 115, zan zebiajace wewnetrzne zazebienie 112, pod¬ czas gdy na drugim jego koncu zaklinowa¬ ne jest inne kólko zebate 116, polaczone z kolem zebatem 117, osadzonem na wale 59 mfledzy piasta 60 i pierscieniem nierucho¬ mym 118. Kolo zebate 117 zwykle w czaisie _ 7 —obrotu sprzegniete jest z walem 59 sprze¬ glem przestawialnem 76 opisanenn uprzed¬ nio. Sprzeglo 76 osadzone jest na wale 59 w ten sposób, ze daje sie nietylko prze¬ stawiac, lecz moze sie wraiz z walem obra¬ cac i posiadla pijerscien cierny 119, dziala¬ jacy na wydrazenie stozkowe 120, znajdu¬ jace sie w kole zebatem 117. Te powierzch¬ nie cierne utrzymywiaine sa normalnie w polozeniu czynnem opisana juz sprezyna 75, naciskajaca przytem na sprzeglo 76.Magnes pierscieniowy] 121, sluzacy do; u- ruchamiania sprzegla, osadzony jest nieru¬ chomo, spólsrodkowo do wahi 59 nai po¬ przeczkach 122 i 123 samek. Magnes ten znajduje sie tuz przy sprzegle 76, którego powierzchnia pionowa 124 wyposazona jest w kotwice pierscieniowia 125 magnesu 121.Skoro do magnesu 121 doplynie prad, na¬ tenczas sprzeglo cofnie sie nieco ku spre¬ zynie 75 i kolo zebate 117 zostanie zwol¬ nione. Kolai zejbate 117, 116, 115 i 112 two¬ rza przekladnia dla tarczy 96. Przekladnia ta obliczania! jest w ten sposób, ze obrót tarczy mniejszy od 360° odpowiada rucho¬ wi linijnemu stolu 3, jaki ten wykona prEy najwiekszej dlugosci tafli. Wskutek tego wielkosc podzialkii tarczy 96 zalezy od wielkosci przekladni zastosowanej. Kreski uwidocznione na czolowej stronie tarczy sluza, rozumie sie, jako przyklad.Magnes 121 wlaczony jest W dbwód szczególny wraz z wylacznikiem 126, któ¬ ry pod kaizdym wzgledem odjpowiada wlacznikowi opisanemu. Wlacznik ten moz¬ na umiescic w jakiemkolwiekbadz miejscu wpoblizu lancucha 17; na fig. 3 i 4 znaj¬ duje sie zboku wlacznik 38. Wlacznik 126 mozna zamknac lub otworzyc wyskokami 127 i 128, jak równiez 127\ 1281 (fig. 3 i 4).Jak jjwidoczniorio na fig. 10„ prad plynie od przewodu dodatniego przez druty 86, 129, wylacznik 126, drut 130, magnes 121, druty 131, 132 i 90 do przewodu ujemne¬ go. Wyskoki 128 i 127 lub 1271 i 1281 u- rzadzone sa na lancuchu 17 w ten sposób, ze magnes 121 wzbudza sie na przeciag kil¬ ku sekund podczas przesuwania sie narze¬ dzia tnacego wpoprzek tafli szklanej.W tym czasie kolo lancuchowe 58, jak równiez i wal 59 jest zaryglowane i nie moga sie obracac, wskutek czego kolo ze¬ bate 117 jest nieczynne. Podczas wzbudza¬ nia magnesu 121 kolo, 117 jest rozlaczone z tarcza 59 i sprezyna 97 czesciowo skreco¬ na, przekreca tarcze 96 w kiferunku prze¬ ciwnym do ruchu wskazówki' zegarowej do¬ póty, dopóki wyskok 99 nie zetknie sie z wystepem 100. W tym satmym czasie kola zebate 115, 116, 117 obracaja sie wraz z tar¬ cza 96. Skoro przez magnes 121 prajd1 prze¬ stanie plyna,c, natenczas kolo zebate 117 sprzega sie ponownie z walem 59 i tarcza 96 obraca sie w kierunku wskazówki zegaro¬ wej z chwila, gdy kolo lancuchowe 58 i wal 59 zostana zwolnione i beda mogly sie obracac. W jakiemkolwiek miejscu wlaisci- wem drutu 130 moznaj umiescic wylacznik zwykly 1301 (f:|g. 10) w celu wylaczania wlacznika 121 (przy rozprzegnietem sprze¬ gle 62), gdy mechanizm ma byc przez czas dluzszy uruchamiany recznie. Wylacznik 1301 do ruchu zwyklego jest zbyteczny.Nalezy obecnie opisac calkowity prze¬ bieg pracy mechanizmu. Przyjmiemy, ze mechanizm nacinajacy pozostaje w spoczyn¬ ku, kolo 73 obraca sie, jak uwidoczniono na fig. 14, i sprzeglo glówne 62 jest zwolnione.Stól 3 dzwigajacy tafle szklana jest jednak w ruchu i kolo lancuchowe 58 obraca sie swobodnie w sankach 13. Skoro naciecia na¬ lezy dokonywac np. w odstepach okolo 1500 mm, natenczas zatyczke 102 wklada sie w otwór 60 (fig. 2). Kólko 73 wykona cwierc obrotu i zajmie polozenie uwidocz¬ nione na fig* 3, sprzegajac kolo lancuchowe 58 z walem 59. Dzwignie wylacznikowa 85 moznai obecnie nacisnac wdól w celu doko- nan'a pierwszego naciecia w zadanem miej¬ scu tafli. Lancuch 17 i narzedzia nacinaja¬ ce zostaja obecnie uruchomione i kolo lan¬ cuchowe 58,, jak równiez i wszystkie kolk — 8 —wm« ze itóleftt i f*jm£&c rótpfiód. Jak Wipm'dfto {K%fe)( wyskok 50 itfucha- mfc* faspt&reóftky wlabzifrik 38, tak, iz dzwi* gfeif Wllaefc9ftlka rno&tó ttWfjteic, Ptfrrltotó to £fad b^lzle .pfMplyuttl praa silnik 1 ha* flitftee. N^r^ekzte aaciriatfaCfe /6 lttb jg1 bJegfiifc wp&pftek t&lll. Podczas tiskutecz- ftiaUte fi6<^cte Wy$k*jfc 12? hib 1271 styka sie t wylACziliktarti J2g 1 porttóza go W ten sposób, ze obwód zostaje zamkniety i pt%& piwplywai prftt* rnAgfMw 12/* Kolo zebate 117 ^dtttafikr efawns* sprzegniete a Walem .$9 i tpffiyfca 97 ©brdtó apt^disrni i&f&ie 96 w polotente porra^tkow*, preyesam wyskok 99 MaJAtó* ^ nmprwcw srubki ^W, Wkrttce poteffl wyskok 12* lub /2S1 ze- Usam i*t z wtacmikkifl 126 i ptratfwie do¬ plyw i^adtt &Q tflagnesti 121. Sprzeglo 76 aOttanie ll*UHIczsfc &*fitiete, Natychmiast pt ujkittwaitie^tt pcftez naraedzte 16 lub 161 flosl^ria, Wyskok 5# li* 54l #tyha sie z rimDbt 93 ttKAdisniai do pfzeltóty\^a- nl* i tafl* przelamuje: gle W^dlili naci^ci^, Bezposrednio potem wydfcók 49 Itib 49* itmdiamlat WfadUMk 38 W tóft sfrrisób, iz cfapfyw |tfa4tt to ssfijkss 30 i hMndcd /? z6#to|# pfBe^arfty. Silnik j$ l fatftetM /? \#ta«ry tA w axmytiteu l-MHldf-J9 sostaja twrfae«oiie « ateteni J § itffe» pot^mja sie W2#uZ (w'f«W» na f*£ 2). Nfe ninfejfkoftt i MKtfft 96 zap&tnoCA ptz&kito&tA dbtwcd sie zWtnntt W Mmtikti WskAzóWkl zegara. Cu*- zai^ 9/ o&ciagt sknhi w ptnozeine potrze lkóm i ptóczas tóg** flfcnu fcdld fe4cuch#- ws 5* teczy $6? i^&wrotcm wsdtoz fznettefea 55, przyczem szybkosc obrottt t&tazy £# rtó chwile wzrastaj, aby nadazyc za zwiekszona s*yttfi©&ria ssnek im^gl^TOm tafli 1 poczem smfe ttkftifmAA &AA lecz tarcza 96 obraca sif gftdilj 4&p6ki ZatfCftM 102 nie nacisnie rtfHlgfilft 85 *!&&&; natenczas sanki natych¬ miast zostaja sprzegniete ze stol&fo J i po¬ ruszaja sie ponownie, jak to opisano powy¬ zej. Silnik uruchamia zpowrotem narze¬ dzia tififctaatac& Taffcza 90 ptfzestejs sl*?-a* bracac i wlacznik $3 titfzyniyWfttty jest W polozeniu zamknietem dotad, dopóki ma¬ gnes 121 dfcial&ftkto Wla^n^ft 72$ nie be¬ dzie wzbudzony. Tarcza 96 wtedy prze- kf^cft si% pod wplyWgin spfatyny 97 w kierunku ódwrotttyitl i obwód z pradem ulega przerwaniu dzialaniem przerywacza 85, lecz jednoczesnie wlacznik 38 dziala- iikm wystepu 50 lub S01 zostaje zamknie¬ tym, dopóki naciecie nie bedzie Uskutecz¬ nione, Ten cykl pracy powtarza sie samo¬ czynnie i nieograniezoria ilosc razy.W fazie potrzeby dlugosc ldfli ódciiui* nej mozna zmieniac doWolfite, pi^AestdWia- tac ^tycak^ 102 w; ótwóf lai-ezy 96, który odpowiada1 nowej dli^dscl talM, co niózfta uskutecznic bez zatrzymywania urzadzenia.Pofiadto mozna dóWcilnie odciac W kszó&j chwili talie wezsza hib tafle o dlugosci mniiejszej niz ta, na Jaka zosfetla nais.taWld- ria maszyna W tym celu Wystarczy Jkci- sttAc tiadól dzwignie 85 w chwili, ^dy finty; *».tófH( w kftórem rna byc (Sokonaa^ M= decie, znajdzie sie {k)d nlostkiem 15. Ma^ szyna b^zposredfiiió jiottóm zaczyna ócfcmfe- rzac tafle,, jak poprzednio, od naciecia do¬ konanego ostatnio.Dokladnosc tarczy mieirniczej sluzace) do kalibrowania lub nastawiania mozna miarkowac zajpomoca srubki 100, która zmienia polozenie poczatkowe tarczy, Jak wynika z powyzszego, urzadrierjie opisane, po^ostaiwione sinemu soibi^ pt*± ctife samociyririie i odcifca taik «SM6) vrieii k-o^l &A*d< dopóki nie 2Jos4sen^ pttzt W- botnika nastawione inaczej. Jednoczesmi mozna dokonywac riaciec w jakiemkólwkk- ba&n inhem dowokem rróetscu tall^ ^ fttf^ no^tefe d^teltótiem *$&£&$$$ wi^tik^, ^ je^fi^ ^ przerywa pt£8f &Mte&jmsi& urzadzenia mierniczego, które bezposrednio potom podejmuje ponownee swa prace, sko- ro tylko ma&zyna zostanie pozostawiona samej sobie. Maszyne mozna w kazdej chwi-li wylaczyc, do czego wystarczy przekrecic kólko reczne 73 o 90°. PL