Wynalazek niniejszy dotyczy obuwia oraz rekawiczek tego typu, w którym, w ce¬ lu ulatwienia wkladania i zdejmowania obuwia wzglednie rekawiczek, przewidzia¬ ne sa rozciecia, utrzymywane w stanie zamkniecia, gdy obuwie, wzglednie reka¬ wiczka, znajduje sie na stopie wzglednie na dloni, W szczególnosci wynalazek do¬ tyczy obuwia lub rekawiczek, posiadaja¬ cych elastycznie rozciagliwa czesc, sluzaca do zaciskania obuwia wzglednie rekawiczek dookola kisci lub stopy. Wynalazek doty¬ czy zwlaszcza obuwia gumowego, np. bo¬ tów, oraz podobnych rodzajów obuwia wierzchniego i bedzie ponizej opisany w odniesieniu do takiego obuwia.Przy fabrykacji rekawiczek oraz obu¬ wia, zwlaszcza wierzchniego, uwazano juz oddawna za rzecz pozadana móc wykony¬ wac wierzchy tych wyrobów z materialu tak elastycznego, aby obuwie wzglednie re¬ kawiczke mozna bylo wlozyc bez trudu, aby obejmowaly one po wlozeniu noge wzglednie reke tak szczelnie, zeby utrzy¬ mywac sie mogly we wlasciwym polozeniu bez koniecznosci stosowania specjalnych narzadów w rodzaju guzików lub sznuro¬ wadel. W przypadku obuwia gumowego próbowano np. rozwiazac to zagadnienie, umieszczajac po bokach lub z przodu obu¬ wia wstawki z bardzo elastycznej gumy.Wstawki te wulkanizuje sie na ogól wraz z pozostalymi czesciami obuwia gumowego; próbowano tez juz przyszywac takie wstawki do obuwia po jego wykonczeniu.W obu tych przypadkach wyniki sa jednakdosc niezadowalajace. Wstawki gumowe poddane sa w kazdym razie stosunkowo znacznym obciazeniom przez caly czas, gdy obuwie znajduje sie na nodze, co, jak wiadomo, wywiera szkodliwy wplyw nawet na gume wysokiej jakosci. Takim wstaw¬ kom gumowym nadaje sie przeto stosunko¬ wo znaczna grubosc, co jednak utrudnia zdejmowanie obuwia, oprócz tego zas po¬ woduje nadmierne sciskanie nogi. Nalezy tez dodac, ze znaczne rozciaganie, któremu poddane sa takie wstawki, utrudnia lub na¬ wet uniemozliwia znalezienie odpowiednie¬ go lakieru lub podobnej substancji do< po¬ wlekania gumy, która maglaby wytrzymac tak znaczne odksztalcenie.Stosowano tez juz do obuwia wstawki z tak zwanej tkaniny elastycznej. Jednak¬ ze tkaniny takiej nie mozna wprowadzac do obuwia przed jego wulkanizacja, po¬ niewaz na ogól ogrzewanie dziala na nia szkodliwie. Wprawdzie wstawki te mozna przyszyc po zakonczeniu wulkanizacji, jednak na ogól nadaje obuwiu wyglad mniej estetyczny, poniewaz przyszywanie tych wstawek do gumy jest dosc trudne. Po¬ nadto taka tkanina elastyczna jest na ogól mniej trwala niz pozostale czesci obuwia i jest rzecza trudna zastapic ja nowymi wstawkami bez niekorzystnej zmiany wy¬ gladu obuwia, Wedlug wynalazku niedogodnosci tych unika sie dzieki zastosowaniu elastycznie rozciagliwej wstawki, utworzonej z kawal¬ ka gumy arkuszowej, zaopatrzonej w faldy, plisy lub zmarszczki, przebiegajace pod pewnym katem, np. poprzecznie, wzgledem kierunku rozciagania wstawki. Gdy obu¬ wie jest na nodze, rozciaganie wstawki od¬ bywa sie calkowicie lub czesciowo w dro¬ dze rozplaszczania tych nierównosci ka¬ walka gumy. Wstawka taka moze byc wul¬ kanizowana po zaopatrzeniu jej w faldy, plisy lub zmarszczki i znosi wówczas dosko¬ nale rozciaganie dzieki swej elastycznej odpornosci, która mozna dostosowac do da¬ nych warunków, dobierajac odpowiednio grubosc kawalka gumy, ksztalt, glebokosc oraz inne wymiary fald, plis lub zmar¬ szczek, a takze jakosc i stopien twardosci gumy.Elastycznie rozciagliwa wstawka moze byc przymocowana badz do dwóch prze¬ ciwleglych brzegów rozciecia na przodzie obuwia lub tez do jednego z zewnetrznych boków obuwia wzglednie do czesci reka¬ wiczki, obejmujacej badz kisc, badz dlon.Jezeli rekawiczka lub obuwie wykonane sa z gumy, to elastycznie rozciagliwa wstawka moze byc przyklejana lub tez wykonana z jednego kawalka z pozostala czescia wy¬ robu, przy czym mozna ja wulkanizowac wraz z calym wyrobem, poniewaz dzieki uksztaltowaniu tej wstawki nie ma potrze¬ by stawiac specjalnych wymagan, dotycza¬ cych miekkosci i elastycznosci materialu, z którego wstawka taka jest wykonana.Elastycznie rozciagliwej wstawce z gu¬ my mozna nadac grubosc taka, aby mogla ona niezawodnie znosic obciazenia, któ¬ rym jest poddawana podczas uzytkowania obuwia, i aby zarazem byla dostatecznie miekka i podatna, dzieki zaopatrzeniu jej w faldy, plisy lub zmarszczki, a takze aby nie utrudniala wkladania i zdejmowania obuwia. Jezeli wstawka taka przymoco¬ wuje sie do obuwia przed jego wulkaniza¬ cja, to sam kawalek gumy moze byc badz niewulkanizowany, badz tez juz przedtem wulkanizowany. Najlepiej jest poddac taki kawalek gumy wulkanizacji wstepnej, np. w odpowiedniej formie ksztaltujacej, w stopniu takim, aby nie zachodzilo niebez¬ pieczenstwo wygladzenia fald, plis lub zmarszczek i aby podczas wytwarzania obuwia nie zachodzily inne znaczniejsze odksztalcenia. W niektórych razach moze byc jednak rzecza dogodniejsza stosowanie kawalków gumy zupelnie niewulkanizowa- nej, która zaopatrzono w potrzebne faldy, plisy lub zmarszczki np. przez walcowanie za pomoca walców zlobkowanych, Ela- — 2 —stycznie rozciagliwe wstawki moga tez byc wykonane z jednego kawalka z wlasciwa rekawiczka wzglednie z obuwiem, przy czym czesc powierzchni rekawiczki wzgled¬ nie obuwia zaopatruje sie wówczas w.po¬ trzebne faldy, plisy lub zmarszczki. Ten ostatni sposób mozna np. zastosowac wów¬ czas, gdy obuwie wykonane jest jako ca¬ losc z gumy niewulkanizowanej w formie ksztaltujacej, przy czym poddaje sie je wówczas nastepnie calkowicie lub czescio¬ wo wulkanizacji w tej samej formie.Elastycznie rozciagliwe czesci po¬ wierzchni mozna tez tak uksztaltowac i za¬ opatrzyc w takie ozdoby, iz poprawiony zo¬ staje w ten sposób estetyczny wyglad wy¬ konczonego wyrobu. Jezeli np. faldy te znajduja sie na przodzie obuwia gumowe¬ go, to mozna je ulozyc na ksztalt wachla¬ rza lub rozety lub tez nadac im ksztalt szerszego lub wezszego paska, którego zmarszczki przebiegaja poprzecznie wzgle¬ dem kierunku jego dlugosci. Oczywiscie istnieje tu bardzo wielka ilosc mozliwych odmian ksztaltów, tym bardziej, ze sam sfaldowany, plisowany lub przymarszczony kawalek gumy, potrzebny do celów wyna¬ lazku, posiada juz ladny wyglad. Mozna tez z latwoscia zastosowac lakierowanie lub inne wykonczanie rzeczonego kawalka gu¬ my, poniewaz sfaldowania moga byc tak uksztaltowane, ze po nalozeniu lub zdjeciu obuwia wzglednie rekawiczki lub tez gdy obuwie wzglednie rekawiczka znaj¬ duje sie na nodze wzglednie na rece, guma nie doznaje rozciagniecia, przekraczajace¬ go rozplaszczenia fald, tak iz lakier nie do¬ znaje znaczniejszych odksztalcen.Na rysunku przedstawiono pare przy¬ kladów wykonania wynalazku, mogacych znalezc zastosowanie do obuwia, w szcze¬ gólnosci zas do obuwia wierzchniego, np. kaloszy i botów. Wynalazek mozna by jednak zastosowac niemal w tej samej po¬ staci do obuwia innego rodzaju, umozliwia¬ jacego wkladanie i zdejmowanie za pomo¬ ca wstawek gumowych, zaopatrzonych w faldy, plisy lub zmarszczki i przymocowa¬ nych do obuwia za pomoca przyklejenia, a wiec np. do obuwia plóciennego; mozna by go tez zastosowac, jakkolwiek nie bez pewnych trudnosci, i do obuwia skórza¬ nego.Fig. 1 przedstawia widok boczny obu¬ wia, zaopatrzonego z przodu we wstawke wedlug wynalazku; fig. 2 — widok wstawki w wiekszej podzialce w rzucie poziomym; fig, 3 — jej widok boczny, fig. 4 — widok boczny innej postaci obuwia z wstawka we¬ dlug wynalazku, w innym wykonaniu i przymocowanej odmiennie; fig. 5 — widok perspektywiczny wstawki, uzytej do obu¬ wia wedlug fig. 4; fig. 6 — widok czolowy wstawki, wykonanej w postaci rozety; fig. 7 — kilka róznych przekrojów sfaldo- wanej, splisowanej lub pomarszczonej wstawki elastycznie rozciagliwej.Wedlug fig. 1 wstawka umieszczona jest na przodzie obuwia 1, tak iz przykrywa podbicie stopy. Wstawka elastycznie roz¬ ciagliwa wykonana jest w postaci kawalka gumy 2, przedstawionego w wiekszej po¬ dzialce na fig. 2 i 3. Posiada ona tu postac wachlairzowata i jest przymocowana do gór¬ nej czesci obuwia 1 wzdluz przeciwleglych boków 3", schodzacych sie ze soba u dolu.W tej postaci ksztalt wachlarza uzyskuje sie, faldujac kawalek gumy tak, aby faldy w przekroju poprzecznym mialy ksztalt linii zygzakowatej (fig. 7a).Wedlug fig..4 wstawka elastycznie roz¬ ciagliwa posiada postac dwóch pasków 5, umieszczonych w poprzek rozciecia 4, wy¬ konanego w bocznej czesci cholewki obu¬ wia; widok takiego paska przedstawiony jest osobno na fig. 5. Kazdy z tych pasków posiada faldy lub zmarszczki, przebiegaja¬ ce poprzecznie wzgledem kierunku dlugo¬ sci paska.Fig. 6 przedstawia wstawke w ksztalcie * rozety, wyrózniajaca sie tym, ze faldy prze¬ biegaja tu wzdluz linii lamanych. W ten — 3 —sposób otrzymuje sie powierzchnie, która nie daje sie rozwinac geometrycznie na plaszczyznie. Uksztaltowanie takie daje sie z powodzeniem zastosowac wówczas, gdy jest rzecza pozadana, aby wstawka po¬ wodowala szczelne obejmowanie nogi, po¬ niewaz kawalek gumy o powierzchni, nie dajacej sie rozwinac na plaszczyznie, prze¬ ciwstawia sie z wieksza sila rozciaganiu, niz powierzchnia, dajaca sie rozwinac. Po¬ wierzchnie, nie dajace sie rozwinac na plaszczyznie, powstaja wówczas, gdy zmarszczki tworza desen jakichkolwiek linij lamanych lub krzywych.Fig. 7a przedstawia przekrój, odpowia¬ dajacy wstawce 2 wedlug fig. 1 — 3, to znaczy przekrój o ksztalcie zygzaka; prze¬ krój b sklada sie ze zmarszczek zakrzy¬ wionych w obie strony, natomiast przekro¬ je c i d posiadaja postac zmarszczek o ostrych krawedziach, zwróconych na ze¬ wnatrz wzglednie ku wnetrzu. Wstawki elastycznie rozciagliwe moga tez posiadac postac elementów rurkowych, badz czescio¬ wo otwartych, jak to przedstawiono w prze¬ kroju na fig. 7e, badz tez calkowicie zamknietych, jak to przedstawiono na fig. 7f. Zamiast przekrojów, przedstawio¬ nych na rysunku, mozna by tez zastosowac rózne inne przekroje, skombinowane ze so¬ ba nawzajem lub tez z innymi przekrojami na bardzo rózne sposoby. PL