Do wytwarzania kopek krzyzowych sto¬ suje sie, zwlaszcza w cewiarkach szybko¬ bieznych, bebny prowadnicze do nadcho¬ dzacych nici, które zpstaja nastepnie za po¬ moca tych bebnów przekazane wytwarza¬ nym kopkom, przewaznie równoczesnie na¬ pedzanym tymi bebnami.Miejsce odprowadzania nici w cewiar¬ kach znanych znajdowalo sie dotychczas w przyblizeniu w plaszczyznie srodkowej, pro¬ stopadle przecinajacej os bebna tak, ze po¬ trzebne byly dodatkowe srodki do prowa¬ dzenia nici, by zmusic ja do przesuwu na zmiane w prawo i w lewo od wspomnianej plaszczyzny. Do tego celu sluza prowadniki nici o ruchu wahadlowym, prostoliniowo- zwrotnym lub obrotowym, np. bebny pro¬ wadnicze.Wedlug wynalazku wytwarzanie kopek krzyzowych zostaje znacznie ulatwione w tem sposób, ze nic w jednym kilerunku tyl¬ ko wskutek jednostronnego ukosnego nad¬ chodzenia na beben prowadniczy nawija sie na kqpke wzdluz linii srubowej w obrebie zadanego skoku calkowitego, po czym nic te za pomoca dodatkowych narzadów pro¬ wadniczych odprowadza sie z powrotem w polozenie wyjsciowe.Wyzyskane zostalo zatem spostrzezenie, ze iprzy dotychczas znanych sposobach wy¬ twarzania kopek krzyzowych nic stara sie powrócic do plaszczyzny srodkowej kopki,gdy tylko ma do tego wolna droge. Wedlug wynalazku odbywa sie to w ten sposób, ze plaszczyzne te jakgdyby przesuwa sie wzgledem konca kopki. Poniewaz przy tym tor nici przebiega wzdluz linii srubowej p nieco zmniejszajacym sie skoku, wiec w ten sposób poteguje sie jeszcze korzystne wy¬ twarzanie kopki stozkowej, gdyz przy od¬ powiednim zmniejszeniu skoku linii srubo¬ wej ku wiekszej srednicy nastepuje wiek¬ sze nagromadzenie przedzy, a wraz z tym i ulatwienie wytwarzania sie ksztaltu stoz¬ kowego kopki. Korzystnie stosuje sie przy tym taki uklad, zwlaszcza przy przewaznie stosowanych obecnie kopkach stozkowych, by prowadnik nitek, powodujacy ukosne nadchodzenie nici, byl umieszczony po stro¬ nie wiekszej srednicy wytwarzanej stozko¬ wej kopki krzyzowej.Wskutek jednostronnego ukosnego nad¬ chodzenia nici od strony wiekszej srednicy stozka kopki osiaga sie oprócz tego jedno¬ czesnie samoczynne ujednostajnienie napie¬ cia nici, gdyz nic przy nawijaniu jej na najwieksza srednice kopki krzyzowej po¬ siada wprawdzie najwieksza szybkosc, ale tez i najmniejsze tarcie w prowadniku ni¬ ci, okreslajacym polozenie ukosne, podczas gdy przy nawijaniu jej na najmniejsza srednice kopki krzyzowej nac posiada mniejsza szybkosc, ale wskutek powstaja¬ cego przy tym ostrzejszego kata tego na¬ wijania fpowstaje odpowiednio wieksze tar¬ cie w prowadniku nici.Jesli bebny zlobkowe lub szczelinowe za¬ stosuje sie do sprowadzania nici w poloze¬ nie poczatkowe, to zlobki te lub szczeliny winny przebiegac tylko w jednym kierun¬ ku, a wiec nie powinny sie krzyzowac, przy czym na jednym koncu sa one zaopatrzone w zlobek wyjsciowy, a na drugifrn — w zlo¬ bek wejsciowy lub chwytakowy wzglednie w szczeline.Stosowane dotychczas bebny zlobkowe z poprzednio opisanym zlobkiem, przebie¬ gajacym w jednym tylko kierunku, stoso¬ wano tylko parami, gdyz takze i w tym przypadku nic musiala byc przymusowo prowadzona z powrotem. Wprawdzie w ten sposób unika sie zlobków krzyzowych, lecz znacznie zwieksza sie koszt urzadzenia wskutek koniecznosci stosowania dwóch bebnów, pomijajac juz to, ze nic idaca ze zlobków jednego bebna musi byc przechy¬ lana do zlobków drugiego bebna, co powo¬ duje znaczne naprezenile nici i uniemozli¬ wia stosowanie duzych szybkosci wrzecio¬ na.By za jpomoca poprzednio opisanych bebnów zlobkowych lub szczelinowych we¬ dlug wynalazku ze zlobkiem wzglednie szczelina, przebiegajaca tylko w jednym kierunku, mozna bylo korzystnie wytwa¬ rzac takze walcowe kopki krzyzowe o rów¬ nomiernej grubosci nilci^i skok zlobka w beb-. nie prowadniczym, przebiegajacego w po¬ staci linii srubowej, musi sie zmniejszac w tym samym stosunku, w jakim zmniejsza sie on przy linii srubowej do ruchu wstecz nici. Dzieki temu zwoje srubowe, utworzo¬ ne na kopce, wyrównywaja sie wzgledem siebie pod wzgledem zwiekszania lub zmniejszania skoku tak, ze pozostaje stale ta sama grubosc przedzy i wytwarza sie kopka walcowa.By dalej, zwlaszcza przy wytwarzaniu walcowej kopki krzyzowej za pomoca wyzej opisanego bebna prowadniczego, mozna by¬ lo samoczjynnie wyrównywac róznice najpie. cia nici, wynikajace z ukosnego nawijania nici, wedlug wynalazku przy zmniejszaniu sie kata ukosnego nadchodzenia nicf, a wraz z tym i napiecia nici, wytwaarza sie sa_ mbczynnie odpowiednie wyrównanie napie¬ cia nici, które osiaga sie dzieki temu, ze u- mieszcza sie dodatkowe nieruchome lub run chome oporki, które przy zmniejszaniu sie kata ukosnego nadchodzenia nici odpowie* dnio zwiekszaja tarcie nici w naprezaczu.Dzieki temu takze i przy walcowym nawi¬ janiu samoczynnie osiaga sie stale jednako¬ we napiecie nici. — 2 —By wreszcie móc stosowac jeden i ten sam beben zlobkowy do wytwarzania kopek o róznej dlugosci, wedlug wynalazku pro¬ wadzacy nic zlobek w swym brzegu, po którym przesuwa sie nic, w kazdorazowlo zamierzonym miejscu zwrotu ruchu nici jest zaopatrzony w specjalne wciecie o mniejszej glebokosci. By to wciecie brze¬ gu zlobka moglo zmusic nic, biegnaca w zlobku, do zmiany kierunku skoku, zasto¬ sowane jest (przykrycie dna zlobka, np. pret. Oprócz tego zlobek wzglednie szczeli¬ na wejsciowa jest uksztaltowana w spe¬ cjalny sposób jako chwytak nici przez roz¬ szerzenie i takie uksztaltowanie zlobka wzglednie szczeliny wejsciowej ii przyleglej czesci zlobka lub szczeliny, ze zostaje wy¬ tworzony ukosny chwytakowy brzeg chwy¬ tajacy nitke wzglednie szczelina chwyta¬ kowa. Dzieki temu w danym razie w pola¬ czeniu z oporkiem ograniczajacym skok ni¬ ci zapewnia sie samoczynne wprowadzanie nici.Na rysunku przedstawione sa przykla¬ dy wykonania urzadzenia wedlug wynalaz¬ ku. Fig. 1 przedstawia widok z przodu je¬ dnej postaci wykonania urzadzenia, fig. 2 — widok z boku urzadzenia wedlug fig. 1, fig. 3 — urzadzenie z nicia, znajdujaca sie w miejscu zwrotu przy poczatku samoczyn¬ nego biegu wstecz, fig. 4 — urzadzenie z; nicia w polozeniu ukosnego nawijania sie jej po dwóch obrotacli bebna prowadnicze- go, fig. 5 — urzadzenie z nicia w zlobku chwytakowym, znajdujaca sie w polozeniu przy poczatku prowadzenia jej wstecz, fig. 6 — urzadzenie z nicia w jej polozeniu po dwóch obrotach bebna prowadniczego pod¬ czas jej ruchu wstecz, fig. 7 — dalsza po¬ stac wykonania urzadzenia ze zlobkowanym bebnem prowadniczym z nieruchomym re¬ gulatorem napiecia, fig. 8 — te sama po¬ stac wykonania urzadzenia, lecz z rucho¬ mym regulatorem napiecia, fig. 9 i 10 przedstawiaja urzadzenie do wytwarzania kopek o róznej dlugosci, w widoku z przo¬ du i z boku, a fig. 11 przedstawia dalsza odmiane urzadzenia w postaci bebna szcze¬ linowego.Na rysunku przedstawiona jest poje¬ dyncza glowica cewiarki. Nic F jest na¬ wijana z kopki odwijanej 1 na cewke w po¬ staci kopki krzyzowej 2. Kopkij krzyzowe 2 sa oparte na ramionach wahliwych k przy¬ mocowanych obrotowo do podstawy 3 lub do slizgajacego sie po niej wózka. Nic nad¬ chodzaca z kopki odwijanej 1 jest. prowa¬ dzona i, w danym razie, odpowiednio na¬ prezana za pomoca prowadnika 5 nici. Ko¬ pka nawijana 2 jest napedzana we wszyst¬ kich przykladach wykonania bebnem pro¬ wadniczym 7. Bebny prowadnicze glowic sa osadzone albo na wspólnym walku nape¬ dowym 6, albo na walkach poszczególnych.Kopka odwijana 1 i prowadnik 5 nici sa przekladane z plaszczyzny srodkowej x — x w prawo az do plaszczyzny, prze¬ chodzacej przez prawa krawedz czolowa kopki 2 (fig. 1). Nieruchomy oporek 8 ogranicza doprowadzaJnie nici w prawo do bebna prowadniczego 7.W postaciach wykonania urzadzenia we¬ dlug fig. 1 — 11 bebny prowadnicze 7 sa zaopatrzone w zlobki 10 lub szczeliny pro¬ wadnicze 15 w postaci linii srubowej, zlo¬ bek 10 wzglednie szczelina 15 jest na swych obu koncach na krótkich odcinkach odgieta w kierunku linii o skoku przeciw¬ nym do linii srubowej, wskutek czego zo¬ staje wytworzony zlobek wejsciowy 12 wzglednie szczelina wejsciowa 121 oraz zlobek wyjsciowy 13 wzglednie szczelina wyjsciowa 131. zlobek wejsciowy 12 wzgle¬ dnie szczelina wejsciowa 121 i przylaczo¬ ny don odcinek 11 zlobka srubowego 10 wzglednie odcinek 18 szczeliny prowadni¬ czej 15 sa uksztaltowane tak, ze wytworzo¬ ny zostaje ukosny brzeg wzglednie po¬ wierzchnia chwytakowa 16 albo szczelina chwytakowa 161.Dzieki temu utworzony zostaje zlobek chwytakowy wzglednie szczelina chwytako- - 3 -wa, chwytajace nic w sposób (pewny i zonie, niajace jej kierunek skoku (fig. 2 — 11).Nic F, nadchodzaca na beben prowadni- czy 7, przebiega droge oznaczona linia kropkowana (fig. 4 i 5) wskutek jedno¬ stronnego ukosnego nadchodzenia. Powsta¬ jaca przy tym linia srubowa y posiada nie¬ co umniejszajacy sie skok. W przypadku wytwarzania kopek walcowych stosuje sie beben prowadniczy ze zlobkiem 10 o skoku zmniejszajacym sie w kierunku przeciw¬ nym do kierunku prowadnika nici, okres¬ lajacego ukosne nadchodzenie nici (fig. 7 i 8).Poniewaz jednak przy walcowym ksztal¬ cie kopek nie nastepuje powstajace przy ksztalcie stozkowym samoczynne wyrów¬ nanie wahan napiecia, powodowane ukos¬ nym nadchodzeniem nici, wiec w urzadze¬ niu wedlug wynalazku w poblizu prowadni¬ ka 5 naci (fig. 7) umieszczony jest drugi prowadnik 50 nici, wspólpracujacy z pro¬ wadnikiem 5 i wyrównywajacy napiecie w ten sposób, ze nic przy nadchodzeniu w kie¬ runku najbardziej ukosnym podlega w drugim nieruchomym prowadniku 50 naj¬ mniejszemu tarciu, które przy zmniejsza¬ niu ukosu nadchodzenia znowu sie zwiek¬ sza, przy czym zespól tych dwóch prowad¬ ników nici stanowi nieruchomy regulator napiecia nici.Zamiast wspomnianego jednego tylko pomocniczego prowadnika 50 nici mozna takze zastosowac kilka prowadników, by w ten sposób w razie potrzeby jeszcze bar¬ dziej wyrównac naprezenia.W postaci wykonania wedlug fig. 8 za¬ miast nieruchomego regulatora 5, 50 na¬ piecia nici zastosowany jest ruchomy regu¬ lator 51, 5, 52 napiecia. Liczba 5 oznaczony jest przy tym prowadnik, okreslajacy u- kosne nadchodzenie nici, 51 — równiez nie¬ ruchomo umieszczony drugi prowadnik ni¬ ci, a 52 — ruchomy prowadnik, dodatkowi© hamujacy bieg nici. Ten ruchomy prowad¬ nik dziala w ten sposób, ze przy nadcho¬ dzeniu nici w kierunku najmniej ukos¬ nym najbardziej ja hamuje, przy zwiek¬ szaniu sie zas ukosu nadchodzenia nici po¬ woli odsuwa sie od nici tak, by przy osiag¬ nieciu najwiekszego ukosu wcale nie na¬ pinac juz nici lub napinac ja tylko niezna¬ cznie. W celu wykonania tych ruchów jako dzwignie do regulacji napiecia stosuje sie dzwignie o postaci dzwigni dwuramiennej, osadzonej obrotowo na osi 53 i uruchamia¬ nej przekladnia korbowa 5U, 55, 56.Beben prowadniczy szczelinowy 7 we¬ dlug fig. 11 posiada szczeliny 15 w swym plaszczu. Poniewaz nic w szczelinie 18 nie napotyka ukosnego podtoza tak, jak w zlob¬ ku 11, 16 prowadniczego Ijebna, zlobkowego, wiec ponadto zastosowana jest szczelina chwytakowa 161.W celu stosowania tego samego bebna prowadniczego do kopek o róznej dlugosci w zewnetrznym brzegu zlobkai danego beb¬ na prowadniczego wykonane jest wedlug fig. 9 i 10 wciecie 21 tak, iz wytworzony zostaje plaski wystep zwrotny 22. Gdy nic biegnie w glebi zlobka 10, to wystep 22 nie wywiera na nia zadnego dzialania. Jesli natomiast wsunie sie pret 23 z boku w zlo¬ bek 10, to nic zostaje zmuszona za pomo¬ ca wciecia 21 i pomocniczego wystepu zwrotnego 22 do zmiany kierunku swego skoku. PL