Wynalazek niniejszy dotyczy krzesel skladanych i nastawianych w rózne poloze¬ nia, w których nózki przednie i rama opar¬ cia sa zasadniczo wzgledem siebie równo¬ legle i sa w taki sposób przegubowo pola¬ czone z rama siedzenia oraz z poreczami wzgledem siebie równoleglymi, ze górna czesc nózki przedniej i dolna czesc oparcia tworza zasadniczo razem z odpowiednia podluznica siedzenia i porecza równoleglo- bok.Krzeslo wedlug wynalazku mozna szyb¬ ko otwierac, nastawiac i skladac, przy czym zajmuje ono w polozeniu zlozonym jak najmniej miejsca. Zgodnie z wynalaz¬ kiem, mozna ustalic w krzesle równoleglo- bok w polozeniu dowolnym za pomoca przyrzadu ryglujacego, dzialajacego bezpo¬ srednio na wspomniany równoleglobok, przy czym ów przyrzad ryglujacy najlepiej jest umiescic wewnatrz poreczy, skladaja¬ cej sie z dwóch czesci wzgledem siebie przesuwnych, których jedne konce sa prze¬ gubowo polaczone z oparciem, drugie zas konce czesci przednich — z górnymi konca¬ mi nózek przednich, przy czym czesci pierwsze sa przesuwne i nastawne w kaz¬ dym polozeniu wzgledem czesci drugich.Przyrzad ryglujacy moze tez skladac sie z podpórki zapadkowej, umieszczonej miedzy porecza a rama siedzenia, zaopa¬ trzona w odpowiednie wystepy, lub wresz-cie ze sprzegla klowego, dzialajacego na jeden z przegubów równolegloboku, przy czym dlugosc ramy siedzenia oraz dlugosc oparcia jest zasadnicza równa, dzieki cze¬ mu dlugosc krzesla zlozonego jest zasad¬ niczo taka sama, jak dlugosc oparcia lub dlugosc ramy siedzeniowej.Jezeli przyrzad ryglujacy jest umiesz¬ czony w poreczach, mozna zastosowac na jednej z czesci przesuwnych trzpien, zaze¬ biajacy sie z dowolnym wyzlobieniem w drugiej czesci, celem ustalenia lub zary¬ glowania krzesla w pozadanym polozeniu.Poszczególne prety moga byc wykonane z drzewa lub metalu, zaleznie od budowy krzesla.Drazki, stanowiace rame siedzenia, wy¬ staja najlepiej poza polaczenia przegubo¬ we z drazkami przednimi, przy czym jed¬ nak dlugosci tych konców wystajacych od¬ powiadaja zasadniczo dlugosci drazków przednich miedzy rama siedzenia a pore¬ czami.Na zalaczonych rysunkach przedstawio¬ no kilka przykladów wykonania przedmio¬ tu wynalazku.Fig. 1 przedstawia liniami pelnymi schematyczny widok krzesla z oparciem od¬ chylonym, a liniami przerywanyini w polo¬ zeniu zwyklym, fig. 2 — przekrój wedlug litiii // — // na fig. 3, przedstawiajacy po* recz krzesla, fig. 3 — przekrój wedlug linii III — /// na fig. 2, fig. 4 — widok podobny do fig. 2, lecz przedstawiajacy przekrój we¬ dlug linii IV — IV na fig. 5 odmiennie zbu¬ dowanej poreczy, na fig. 5 uwidoczniono przekrój wedlug linii V — V na fig. 4, na fig. 6 Wskazano z tylu w wiekszej skali nózki tylne i czesc ramy oparcia, na fig. 7 —• widok krzesla wedlug fig. 1 w polozeniu do polowy zlozonym, na fig. 8 i 9 — podob¬ ne przekroje, jak na fig. 3 i 4, lecz drugiej odmiany poreczy, na fig. 10 uwidoczniono z boku krzeslo skladane odmiennej budo¬ wy, w którym oparcie jest odchylone ku ty¬ lowi, na fig. 11 — krzeslo wedlug fig. 10 w polozeniu zwyklym z oparciem pionowym, na fig. 12 i 13 — krzeslo wedlug fig. 10 i 11 w polozeniu prawie zlozonym, wzglednie w polozeniu zupelnie zlozonym, fig. 14 przed¬ stawia w wiekszej skali szczegól krzesla skladanego, a mianowicie odmienne pola¬ czenie przegubowe miedzy górna czescia preta przedniego a porecza, fig. 15 — inny szczegól, a mianowicie polaczenie przegu¬ bowe miedzy koncem poreczy a oparciem, fig. 16 — przekrój wedlug linii A — B na fig. 14, wreszcie fig. 17 —• przekrój wedlug linii C — D na fig. 15.Krzeslo wedlug fig. 1 — 7 zawiera ra¬ me 1 siedzenia, z która polaczona jest za pomoca plytek 2 i sworznia 3 na koncu tyl¬ nym rama 4, stanowiaca oparcie, polaczo¬ na z poreczami 5 na ich tylnych koncach przegubami 6, drugie zas konce tych pore¬ czy polaczone sa przegubami 7 z podpór¬ kami 8, polaczonymi przegubami 9 z rama 1 siedzenia, przy czym podpórki te stano¬ wia w danym przypadku przedluzenia prze¬ dnich nózek 10. Tylne nózki 11 polaczone sa przegubami 12 z siedzeniem blisko tyl¬ nego konca ramy 1. Pasek skórzany 13, przytwierdzony jednym koncem do jednej z nózek tylnych 11 a drugim koncem za po¬ moca sworznia 14 do oparcia 4 dla pleców, przeciwdziala wywróceniu sie tylnych nó¬ zek w sposób opisany ponizej. Wspomnia¬ ny pasek 13 przedstawiono dokladniej na fig. 6.Na fig. 2 i 3 uwidoczniono w powieksze¬ niu porecze, z których kazda zawiera w tym wykonaniu podluznice 15 z rury meta¬ lowej, posiadajacej szczeline 16, wykonana na pewnej dlugosci na dolnej stronie tej rury. Wystep lub tez sworzen 17 znajduje sie wewnatrz rury 15, w której umieszczo¬ na jest przesuwnie druga czesc poreczy, stanowiaca listwe lub pret metalowy 18, zaopatrzony na jednym ze swoich konców w ucho 19, laczace sie przegubem 7 z wspomniana poprzednio przednia podpórka 8, a na drugim koncu posiadajacy haczyk — 2 -20, sczepiajacy sie ze szczelina 16 i pro¬ wadzony wewftatrz rury 15. Wymieniony ptat 18 zaopatrzony jest na swoim grzbie¬ cie w wyzlobienia lub naciecia 21, w jedno z których wchodzi sworzen lub wystep 17 rury 15. Chociaz na fig. 2 uwidoczniono je¬ dynie trzy takie naciecia, rozumie sie sa¬ mo przez sie, ze mozna wedlug potrzeby wykonac dowolna ich ilosc, Rura 15 jest pokryta dowolnym materialem, np. skóra, wyscieleniem lub tez okladzina drewniana 22. Na fig. 2 uwidoczniono obie czesci, sta¬ nowiace porecz, w stanie niezaczepionym.Oczywiscie, rura 15 polaczona przegubowo z oparciem 4, moze byc latwo przesuwana wzgledem drugiej czesci 18. Gdy juz uzy¬ skano pozadane pochylenie oparcia, a swo¬ rzen 17 znajduje sie nad jednym z wyzlo¬ bien 21, mozna podluznice w postaci rury nacisnac w dól, wskutek czego sworzen 17 wchodzi w odpowiednie wyzlobienie, nad którym sie wlasnie znajduje, ryglujac obie czesci w tym polozeniu, w którym pozosta¬ ja one dopóty, dopóki nie podniesie sie zno¬ wu w góre poreczy 15, 22 tak, ze zajmie ona polozenie, przedstawione na fig. 2.Opisana postac wykonania jest szcze¬ gólnie odpowiednia dla krzesel, wykona¬ nych z metalowych rur, odpowiadajacych wymaganiom nowoczesnym.Krzeslo budowy odmiennej przedsta¬ wiono na fig. 4 i 5; podluznica poreczy 5 stanowi klocek drewniany 23, posiadajacy podluzna srodkowa szczeline 24, w która wchodzi czesc druga, majaca w tym przy¬ padku postac metalowej listwy 25, posia¬ dajacej na koncu przednim wystajace ucho 26, polaczone przegubem 7 z podpórka 8, podobnie jak w poprzednio opisanym przy¬ kladzie. W listwie 25 znajduja sie dwie szczeliny 27 i 28, z którymi wspóldzialaja sworznie 29 i 30, osadzone w drewnianym klocku 23 w poprzek szczeliny 24. Dolna krawedz szczeliny 27 zaopatrzona jest w trzy wyzlobienia 31* z którymi moze wspól- dzialac wymieniony -sworzen 29.Na fig. 4 wszystkie czesci sa przedsta¬ wione w polozeniu zaryglowania, a sworzen 29 znajduje sie w tylnym wyzlobieniu 31, wskutek czego w tym polozeniu oparcia na¬ stawiac nie mozna. Celem umozliwienia przestawienia oparcia 4 z tego polozenia w inne nalezy uniesc podluznice drewniana 23 poreczy, wskutek czego podniesie sie i sworzen 29 i wysunie sie z wyzlobienia 31, przez które on w tym czasie byl zaczepio¬ ny. Wówczas mozna przesunac podluznice 23 wzgledem listwy 25 tak daleko, az swo¬ rzen 29 znajdzie sie nad jednym lub dru¬ gim z pozostalych wyzlobien 31, przy czym podczas tego ruchu sworzen 30 poruszac sie bedzie wzdluz szczeliny 28. Gdy sie juz pochyli odpowiednio oparcie 4, itp. gdy sworzen 29 znajdzie sie w srodkowym wy¬ zlobieniu 31, wówczas opusci sie w dól czesc drewniana 23 tak, aby sworzen 29 wszedl w nastepne wyzlobienie 31, dzieki czemu wszystkie czesci pozostana na nowo zaryglowane w nowym polozeniu, w którym pozostana one dopóty, dopóki nie podnie¬ sie sie znowu podluzniey 23 w góre, celem wysuniecia sworznia 29 z wyzlobienia.Pod rama / siedzenia umocowana jest poprzeczka 32, stanowiaca oporek celem o- graniczenia nachylenia oparcia, Podoba* poprzeczka 33, znajdujaca sie z przodu* o- granicza pochylenie przednich nózek 10* Na fig. 7 uwidoczniono krzeslo w pi&b- zeniu pólzlozonym. Celem rozlozenia krze¬ sla z tego polozenia, nalezy podniesc opar¬ cie, wskutek czego przednia podpórka $, która, jak poprzednia wskazano, stanowi przedluzenie nózki 10, obróci sie doofcpla sworznia 9, ustawiajac nózki w polozenie otwarte. W tym samym czasie sila, efagaa- ca pasek skórzany 13 a wywierana przez ruch oparcia 4, przekreci tylne nózki // okolo ich sworznia 12, tak ze nózki te stana w polozenie, przedstawione na fig. X. Jak wynika z powyzszego, paski 13 uniemozli¬ wiaja wywrócenie «ie nózek 11 i zioiemie ich wówczas, gdy oparcie dla pleców zmaj- _ 3 -duje sie w polozeniu ustalonym, czyli, in¬ nymi slowy, wówczas gdy oparcie to nie jest wychylone poza polozenie pionowe w kierunku skladania krzesla.W odmiennej budowie, przedstawionej na fig. 8 i 9, wewnetrzna czesc oparcia 5 dla ramion nie jest uksztaltowana jako li¬ stwa, stanowiac jedna calosc z uchem 19, lecz ma postac suwaka 18a, polaczonego z górna czescia nózki przedniej za pomoca u- cha 19a, przymocowanego przegubem 7 do podpórki 8, do suwaka zas za pomoca pola¬ czenia 18b, skladajacego sie z trzpienia i szczelinki i umozliwiajacego pionowy prze¬ suw ucha 19a. Górna czesc ucha 19a posia¬ da wystajacy w góre trzpien 17a, mogacy zaczepic jedna z kilku szczelin 2la, wyko¬ nanych w glównej rurze 15 poreczy 5.Urzadzenie to dziala w sposób nastepu¬ jacy. Jezeli wszystkie czesci znajduja sie w polozeniu, przedstawionym na fig. 8, to celem ustawienia oparcia potrzeba podniesc podluznice 15, wówczas trzpien 11a zosta¬ nie wysuniety ze szczelinki 21a, po czym wskutek ruchu ciala osoby siedzacej mozna przesunac podluznice 15 ponad suwakiem 18a, a gdy juz uzyska sie pozadane nowe polozenie, wówczas mozna podluznice 15 znowu opuscic, powodujac zapadniecie sworznia 17a w inna szczelinke 21a i ry¬ glujac czesci krzesla w nowym polozeniu.Jak wynika z fig. 1, w polozeniu, w którym krzeslo znajduje sie w stanie normalnym, t. j. z oparciem w polozeniu wyprostowa¬ nym, przedstawionym liniami przerywany¬ mi, porecze i rama siedzenia tworza zasad¬ niczo razem z górnymi czesciami przednich nózek i dolnymi czesciami oparcia równole- globok.Krzeslo wedlug wynalazku, przedsta¬ wione na fig. 10 do 13, posiada przyrzad ryglujacy, skladajacy sie z podpórki za¬ padkowej dzialajacej na równoleglobok.Krzeslo zawiera tak jak poprzednio opisa¬ ne krzesla rame siedzenia 1, rame 4, stano¬ wiaca oparcie, i porecze 5, polaczone prze¬ gubami 7 z podpórkami, stanowiacymi jed¬ na calosc z przednimi nózkami 10, przy czym liczba 11 oznacza, tak jak w poprzed¬ nich krzeslach, nózke tylna, polaczona z rama siedzeniowa przegubem 12. Liczba 13 oznaczono tak samo pasek skórzany, zasto¬ sowany, jak powyzej opisano, celem unie¬ mozliwienia skladania sie tylnych nózek.W tym przypadku jednak przyrzad ry¬ glujacy nie jest umieszczony w poreczy 5, wykonanej z jednego kawalka, lecz sklada sie z podpórek zapadkowych 33, umieszczonych miedzy poreczami 5 a rama siedzeniowa 1, przy czym dolne konce tych zapadek wspóldzialaja z zeba¬ mi 34, znajdujacymi sie na ramie 1 siedze¬ nia, w taki sposób, ze mozna spowodowac dowolne zazebienie zapadek 33 z którym¬ kolwiek zebem 34, wskutek czego czesci krzesla otrzymuja rózne nachylenia. Para tylnych nózek 11 polaczona jest ze soba za pomoca poprzeczki 35.Do górnej poprzeczki 37 oparcia jest przytwierdzone plótno 36, opasujace prze¬ dnia poprzeczke 38 i polaczone w odpo¬ wiedni sposób dolna czescia 36a z tylna poprzeczka 39 ramy siedzeniowej.Tylne nózki 11 sa równiez ograniczone w swoim polozeniu nachylonym przez to, ze dolna poprzeczka 32 ramy siedzeniowej dziala jako oporek. Z fig. 10, 11, 12 i 13 sa widoczne stopniowe polozenia czesci krze¬ sla przy skladaniu. Tak zbudowane krzeslo zajmuje w stanie zlozonym mniej wiecej dwa razy mniej miejsca, niz krzeslo zlozo¬ ne zwyklej budowy, co szczególnie uwydat¬ nia fig. 13.Polozenie, przedstawione na fig. 11, róz¬ ni sie tym od polozenia, przedstawionego na fig. 10, ze para zapadek 33 jest nachy¬ lona pod innym katem do poziomej, wsku¬ tek czego oparcie 4 pochyla sie równiez i- naczej i krzeslo przyjmuje polozenie zwy¬ klego krzesla nieskladanego. Rama siedze¬ niowa jest nieco pochylona ku tylowi, prze¬ dnie nózki sa skierowane ku górze, a pore- — 4 —cze razem z oparciem sa podniesione w góre, W postaci wykonania, przedstawionej mi fig. 10 — 13, zastosowano zwykle prze¬ gubowe polaczenia miedzy poreczami i przednimi nózkami z jednej strony, a mie¬ dzy poreczami i oparciem dla pleców z dru¬ giej strony, polozenie zas pionowe oparcia jest okreslone i moze byc nastawiane za po¬ moca podnoszenia skosnej zapadki miedzy porecza a zebata listwa ramy siedzeniowej.Umieszczenie plótna 36 jest szczególnie wygodne ze wzgledu na to, ze jest ono pod spodem poprowadzone w tyl. Dzieki stosun¬ kowo malemu skróceniu, któremu plótno 36 podlega przy zmianie polozenia krzesla, tj. przy zamianie lezaka wedlug fig. 10 na zwykle krzeslo wedlug fig. 11, nadmiar ma¬ terialu w tym ostatnim polozeniu nie jest bardzo duzy, tak ze faldy tworza sie tylko w stopniu bardzo nieznacznym. Bardzo wazny szczegól stanowi to, ze rama siedze¬ niowa dzieki obliczonemu stosunkowi dzwi¬ gni i prowadnic znajduje sie w swoim po* lozeniu najnizszym wówczas, gdy sprzet sluzy do lezenia, tymczasem zostaje ona podniesiona z przodu, gdy sprzet sluzy do siedzenia. Statecznosc krzesla w kazdym polozeniu jest zapewniona przez pare pod¬ pórek zapadkowych 33.Oczywiscie, plótno 36 moze byc równiez zastosowane w krzeslach, przedstawionych ha fig. 1 — 9, Zamiast uzyc zapadki mozna równiez szczególnie uksztaltowac przeguby 6, 7, 9, a mianowicie tak, aby je bylo mozna dowol¬ nie nastawiac i ustalac. Na fig. 14 i 16 przedstawiono takie przeguby 7 miedzy przednim koncem poreczy a górnym kon¬ cem przedniej nózki krzesla, przy czym przeguby 7 mozna dowolnie nastawiac i u- stalac. Liczba 40 oznaczono koniec poreczy.W tej poreczy osadzona jest plytka 41, slu¬ zaca jako klatka dla pierscienia kulek 42.Z tym pierscieniem, zawierajacym kulki, wspóldzialaja dwie plytki lozyskowe, za¬ opatrzone w poszczególne Wyzlobienia dla kulek, przy czym obie te plytki mozna rów* niez polaczyc w jedna calosc 43 w postaci litery U (fig. 16). Przy obracaniu przed* niej nózki krzesla wzgledem poreczy 5 kul¬ ki 42 przechodza do coraz to innego wyzlo¬ bienia 44 i moga byc w danym polozeniu umocowane za pomoca sworznia srubowego 45, zaopatrzonego na swoim przednim kon¬ cu w glówke 46 oraz szyjke 47 o przekroju kwadratowym, a na drugim swoim koncu w gwint 48, z którym wspóldziala nakretka 49, zaopatrzona w uchwyt reczny.W podobny sposób odbywa sie nasta¬ wianie i ustalanie przegubu 6, laczacego porecz z oparciem 4, a mianowicie za po¬ moca urzadzenia, przedstawionego na fig* 15 i 17. Koniec poreczy 5 oznaczono liczba 50. Celem nastawienia i ustalenia tego prze¬ gubu zastosowano kly 51, 52, skierowane ku sobie, przy czym kly te sa oddzielone od siebie sprezyna dociskowa 53, Nastawianie i ustalanie przegubu w odpowiednim polo¬ zeniu odbywa sie w dowolnym momencie za pomoca sworznia srubowego 54, posiadaja* oego na swoim koncu zewnetrznym glówke 56 oraz szyjke 55 o przekroju kwadrato¬ wym a zaopatrzonego na drugim swoiin koncu w gwint 57, z którym wspóldziala na¬ kretka 58, zaopatrzona w uchwyt reczny.Dzieki rozkladowi sil przy obciazeniu krze¬ sla wedlug wynalazku, wskazane przeguby nie podlegaja duzym naprezeniom.Krzeslo wedlug wynalazku posiada du¬ zo zalet, z których najwazniejsza polega na mozliwosci zlozenia krzesla do wielkosci ramy siedzeniowej, co umozliwia i ulatwia bardzo transport takich krzesel, zwlasseza ze, jak wynika z rysunków, czesc / ramy siedzeniowej moze byc przedluzona poza przegub 7 przednich nózek W i to o dlu¬ gosc zasadniczo równa czesci 8 nózki mie¬ dzy rama siedzeniowa 1 a porecza 5* przy czym czesc /, stanowiaca rame siedzenio¬ wa, i czesci 4, stanowiace oparcie, posiada¬ ja mniej wiecej te sama dlugosc, wskutek — 5 —czego w polazeniu zlozonym krzesla dlu¬ gosc jego jest mniej wiecej równa dlugosci czesci 4, t j. oparcia, lub czesci 1, stano¬ wiacej rame siedzeniowa. PL