Wynalazek niniejszy dotyczy termosta¬ tów i aparatów termostatycznych, w któ¬ rych guma albo material podobny stanowi mase rozszerzalna. Termostaty tego rodza¬ ju sa stosowane do hydraulicznych tlumi¬ ków wstrzasów w celu samoczynnego wy¬ równywania oddzialywania zmian tempe¬ ratury na zmiany lepkosci cieczy. Znane jest mianowicie stosowanie w tlumikach hydraulicznych z obrotowym tlokiem lo¬ patkowym termostatu gumowego na osi obrotowej tego tloka.Termostat w tym przypadku stanowi pret gumowy, umieszczony w wydrazeniu osiowym tloka lopatkowego, przy czym zmiany objetosci tego preta uwydatniaja sie jako zmiany jego dlugosci.Jeden koniec preta jest przymocowany do narzadu nastawczego, drugi zas dziala na suwak w celu regulowania przeplywu cieczy podczas przetlaczania jej z jednej komory do drugiej przy pomocy lopatek.W takim ukladzie koniec preta gumo¬ wego, stykajacy sie z suwakiem regulacyj¬ nym, wykazuje sklonnosc przeciskania sie pomiedzy tym suwakiem i przyleglymi po¬ wierzchniami prowadniczymi. Wskutek ta¬ kiego przeciskania sie guma rozplaszczona nie przybiera z powrotem ksztaltu pierwot¬ nego po skurczeniu sie preta, ochlodzone¬ go do temperatury nizszej. Czesci masy gumowej, przylegajace do powierzchni prowadniczych, zostaja wkrótce odlaczone od samej masy, której objetosc wobec te-£o zmniejsza sie i pierwotna regulacja zo¬ staje zaklócona. Niedogodnosc ta zjawia v sie zawsze, gdy jeden lub drugi koniec pre- -¦¦ ta rozszerzalnego natrafia na szczeline po¬ miedzy dwiema powierzchniami.Wynalazek usuwa te niedogodnosci i jest znamienny tym, ze przynajmniej jeden z konców preta gumowego jest osloniety na pewnej czesci swej dlugosci kolpakiem,' który nie pozwala na bezposrednie zetknie¬ cie sie ze soba sasiadujacych powierzchni.Stwierdzono, ze dzieki takiemu ulep¬ szeniu guma nie moze wciskac sie w szcze¬ liny miedzy powierzchniami i nie ma po¬ trzeby dokladnego dopasowywania kolpa¬ ka do wydrazenia, zawierajacego pret. Kol¬ pak moze posiadac dosc znaczny luz, jed¬ nak guma nie przenika do wolnej prze¬ strzeni. Nie jest równiez rzecza wazna, aby scianka boczna kolpaka byla ciagla i szty • wna. Scianke te moze stanowic zwój drutu metalowego przymocowany do nasadki, stanowiacej dno kolpaka, za posrednic¬ twem którego pret dziala na narzad podle¬ gajacy regulacji.Ulepszenie to nadaje sie do wszelkich urzadzen termostatycznych z pretem gumo¬ wym bez wzgledu na przeznaczenie, przy czym wynalazek dotyczy równiez, jako no¬ wych produktów przemyslowych, pretów gumowych, zaopatrzonych przynajmniej na jednym z konców w kolpak, o którym byla mowa wyzej. Na rysunku przedstawiono tytulem przykladu dwie postacie wykona¬ nia wynalazku w zastosowaniu do hydrau¬ licznego tlumika wstrzasów. Fig. 1 przed¬ stawia przekrój osiowy osi lopatkowego zespolu tlumika wstrzasów, fig. 2 — widok szczególu kolpaka i fig. 3 — widok podob¬ ny, jak na fig. 1, lecz innej odmiany.Os 1 podtrzymujaca lopatki 2 posiada cylindryczne wydrazenie osiowe 3, w któ¬ rym miesci sie pret gumowy 4, stanowiacy wkladke termostatyczna, której zmiany dlugosci dzialaja na suwak 5. Suwak ten, prowadzony swa nasada 5a w wydrazeniu 3, jest dociskany do preta gumowego spre¬ zyna 6. Suwak wchodzi mniej lub wiecej do przewodu 7, poprzez który odbywa sie krazenie,- cieczy hamujacej. Swobodnym przejsciem dla przeplywu tej cieczy jest przestrzen zawarta pomiedzy scianka prze¬ wodu. 7 i suwakiem 5, przy czym opór wy¬ twarzany w cieczy podczas jej przeplywu iest funkcja zaglebienia suwaka 5 w prze¬ wodzie 7.Aby mozna bylo zmienic stopien regu¬ lacji, górny koniec preta 4 styka sie z dol¬ na powierzchnia sruby nastawnej 8, wkre¬ conej w górnej czesci wydrazenia 3. Sruba 8 przechodzi swobodnie przez otwór srod¬ kowy nakretki 9 nakreconej na gwint 10 osi 1, co pozwala na umocowanie zwyklej dzwigni, nie przedstawionej na rysunku, Wedlug wynalazku obydwa konce preta sa osloniete kolpakami 11, które moga byc wy¬ konane jako jednolita calosc, albo tez moga byc utworzone z denka lub nasadki 12 (fig. 2), do którego czesci odslonietej wsuniety jest i przymocowany, np. przez spawanie lub w inny sposób, zwiniety srubowo drut stalowy 14 o zwojach przylegajacych do siebie. Jak juz powiedziano, kolpaki 11 mo¬ ga byc osadzone w wydrazeniu z pewnym luzem bez szkody dla dzialania.W postaci wykonania wedlug fig. 3 su¬ wak 5 stanowi pret cylindryczny, którego dolna czesc 5a jest stozkowa. Srednica cze¬ sci cylindrycznej jest nieznacznie mniejsza od srednicy przewodu 7, tak iz przejscie pierscieniowe jest jednak pozostawione w tym przewodzie, gdy pret cylindryczny wchodzi do tego przewodu pod dzialaniem preta rozszerzalnego. W polozeniu przed¬ stawionym na rysunku, odpowiadajacym temperaturze sredniej lub niskiej, przejscie pierscieniowe, pozostawione dla przeplywu cieczy hamujacej, jest okreslone przez czesc stozkowa 5a suwaka i obrzeze 7a przewodu 7. Powierzchnia przejscia pier¬ scieniowego wzrasta gwaltowni, gdy tem¬ peratura obniza sie. - 2 -¦W""tej postaci wykonania kolpak lla nalozony na górny koniec preta 4 posiada gwintowane przedluzenie llb, które jest wkrecone w gwint wewnetrzny nakretki 8a nastawianej za pomoca czopa 86 w nakret¬ ce 9, przytrzymujacej dzwignie 13. Ponie¬ waz na czopie 8b znajduja sie splaszczenia lub naciecia, przeto nakretka 8a moze byc obracana za pomoca klucza lub srubokreta w celu podniesienia lub opuszczenia kolpa¬ ka lla, który posiada dwie szczeliny po¬ dluzne 16 i jest dociskany sprezyscie do scianki wydrazenia 3 w celu uniemozliwie¬ nia ruchu obrotowego. Nakretka 8a jest podtrzymywana na osi za pomoca nasady 8c, która opiera sie z jednej strony o dno nakretki 9, z drugiej zas strony — o uszczelke 15.Pret gumowy, wykonany w sposób opi¬ sany, zupelnie nie wykazuje niedogodnosci wymienionych wyzej. Pret ten stanowi no¬ wy produkt przemyslowy, nadajacy sie do wszelkich urzadzen termostatycznych z pretem z gumy lub podobnego materialu.Oczywiscie przekrój preta i wydrazenia lub kanalu, w którym pret jest umieszczo¬ ny, moze byc okragly albo wieloboczny. PL