Znane sa sposoby wytwarzania denka na koncu tulei metalowych, zwlaszcza przy wyrobie lusek do nabojów, przez poddawa¬ nie ich wielokrotnym obróbkom i ogrzewa¬ nie po kazdej takiej obróbce; jednak do te¬ go potrzebne sa urzadzenia mechaniczne i piece do nagrzewania znacznych rozmia¬ rów, przy czym, praktycznie biorac, sposo¬ by te nadaja sie tylko do wyrobu gilz lub lusek mosieznych.Znany jest równiez sposób wyrobu gilz metalowych przez poddawanie ich pewnej ilosci obróbek bez nastepujacego po kazdej takiej obróbce nagrzewania, polegajacy na zmniejszeniu grubosci kawalka ciagnionej rury na pewnym jej odcinku w celu nadania jej ksztaltu gilzy i zawinieciu nastepnie czesci rury o nie zmniejszonej grubosci za pomoca obracajacej sie matrycy wokól ru¬ chomego trzpienia w taki sposób, iz wsku¬ tek dzialania ciepla, wywolanego jedno¬ czesnie przez tarcie matrycy oraz przez cisnienie, wywierane przez trzpien, metal zostaje stloczony w postaci denka odpo¬ wiedniego ksztaltu.Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu wytwarzania denka na koncu tulei z kawal¬ ka ciagnionej rurki, polegajacego glównie na tym, iz nurke umieszcza sie miedzy trzpieniem oporowym a trzpieniem rucho¬ mym w nieruchomej matrycy, nagrzanej w dowolny sposób do odpowiedniej tempera-tory tak, iz dzieki dobremu przewodnictwu ciepla tej matrycy oraz ciepla, wywolanego tarciem trzpienia ruchomego, koniec rurki zachowuje sie jak masa plastyczna i stla- cza sie, tworzac grube denko, wypelniaja¬ ce przestrzen, znajdujaca sie miedzy ogrze¬ wajaca matryca, trzpieniem oporowym oraz trzpieniem ruchomym.Dla ogrzania tulei obrabianej za pomo¬ ca matrycy najkorzystniej doprowadza sie cieplo przez mase metalowa) o dobrym przewodnictwie ciepla, bezposrednio przy¬ legajaca do matrycy, nasadzonej na tuleje ksztaltowana w taki sposób, azeby mozna bylo regulowac dowolnie ogrzewanie.W przypadku,, kiedy scianki obrabianej tulei powinny posiadac rózna zmienna gru¬ bosc, mozna przed obróbka tuleje poddac ciagnieniu w celu uksztaltowania samych jej scianek.Sposobem wedlug wynalazku przy mniejszej ilosci zabiegów oraz urzadzeniu stosunkowo prostym mozna osiagnac znacz¬ na Oszczednosc przy wytwarzaniu denka, zwlaszcza przy wyrobie lusek do nabojów, uzywajac do tego wszelkiego rodzaju meta¬ li, jak mosiadz, glin, a nawet stal Na rysunkach tytulem przykladu uwi¬ doczniono urzadzenie do stosowania sposo¬ bu wedlug wynalazku zwlaszcza do wyro¬ bu lusek do nabojów. Fig. 1 przedstawia polozenie tego urzadzenia przy rozpocze¬ ciu zabiegu ksztaltowania denka, a fig. 2 — przy zakonczeniu.Pierwszy zabieg polega na ciagnieniu scianek tulei, z której ma byc wykonana luska w przypadku, kiedy scianki luski powinny miec rózne grubosci.Do tego celu stosuje sie tuleje wycieta z kawalka rury ciagnionej bez szwu. Naj¬ pierw tuleje, osadzona w matrycy i przy¬ trzymywana na koncu za pomoca stempla 1, dociskajacego koniec rury, poddaje sie dzialaniu wchodzacego do wewnatrz jej trzpienia, nastepnie zas wyciaga sie scianki tulei na pewnej okreslonej dlugosci przez wtlaczanie do wewnatrz tulei kulek stalo¬ wych o coraz to wiekszej srednicy lub tez przez wprowadzanie do wewnatrz tulei trapienia, zaopatrzonego w wypuklosci o coraz to wiekszej srednicy. Po takim za¬ biegu, polegajacym na ciagnieniu scianek, tuleja jesit odfrowiedhio uksztaltowana! i grubosci jej scianki posiadaja zadane wy¬ miary.Nastepny zabieg ma na celu zawinie¬ cie scianek tulei przy jej koncu i uksztalto¬ wanie denka luski. Denko to powinno znaj¬ dowac sie na tylnym koncu tulei, który nie byl poddawany ciagnieniu przy pierwszym zabiegu.Urzadzenie do wykonania tej obróbki umieszczone jest miedzy dwiema plytami prasy, dzialajacej podwójcie. W urzadze¬ niu tym trzpien 1 umieszczony jest prze¬ suwnie w prowadkiicy 2, przymocowanej do kadluba 3 prasy. Tuleja 4 osadzona jest przesuwnie w prowadnicy 5, przymocowa¬ nej równiez d!o kadluba 3 prasy, przy czym tuleja] 4 posiada zakonczenie 6, tworzace matryce ogrzewcza. W tulei 4 osialdlzony jesit trzpien oporowy 7. W urzadzeniu do ogrzewania zródloi ciepla umieszdzone jest w przestrzeni pierscieniowej 8, okalajacej mase metalowa 9 równiez ksztaltu pier¬ scieniowego i zaopatrzona od wewnatrz w wystep cylindryczny, przylegajacy do ze¬ wnetrznej powierzchni zakonczenia 6 tulei 4, przez, która przenikla cieplo. Urzadzenie ogrzewdze jest odpowiednio izolowane za pomoca oslony 10 i moze byc zasilane pra-' dem, przeplywajacym przez opór elektrycz¬ ny albo gazami goracymi lub w dbwolny inny sposób.W celu wyfetanania luski sposobem we¬ dlug wynalazku wyjmuje sie tuleje 4 wraz z trzpieniem oporowym 7 z prowadkiicy 5 i wprowadza sie obrabiana rurke metalo¬ wa w tuleje 4A wsadzajac w nia trzpien o- porowy 7. Przez nacisniecie prasy trzpien opiorowy 6 oraz tuleja 4 z obrabiana tuleja wchodza do prowadbicy 5 tak, iz czesc 1Jobrabianiej tulei zostaje pusta, zajmujac polozenie uwidocznione na fig, 1.Przy nastepnym nacisnieciu prasy tropien / posuwa sie w prowadnicy 2 az do polozenia uwidbclzniotnego na fig. 2. W ten sposób czesc 11 obrabianej tulei, wy¬ stajaca poraa tuleje 4, zostaje stloczona i tworzy grube demkb 12, wypelniajace przestrzen, znajdujaca sie miedzy trapie¬ niem oporowym 7, trzpieniem / oraz za¬ konczeniem 6 tulei 4. Póldicizas tegoi zabiegu cieplo, doprowadzane z urzadzenia ciepl¬ nego, które dodaje sie do ciepla, wywola¬ nego tarciem przy przesuwaniu sie trzpie¬ nia 1, dzieki dobremu przewodnictwu, do¬ staje sie z ma&y metalowej 9 do ziakbncze- nia 6 tulei 4, ulaitwia stlaczanie metalu w celu ukfefctialtowainia zen denka, gd^yz na¬ grzany metal tulei ziacliowuje sie jak masa plastyczna,, tworzac z zgniatanych scianek obrabianej tulei 'dlemkb o nawarstwieniach, zwiekszajacych sie ku srodkowi, przy czym warstwy naj skutek doplywu ciepla spawa¬ ja sie, nabierajac w tym miejscu calkowita spoistosc czasteczkowa. W ten sposób me¬ tal wypelnia przestrzen, znajdujaca sie miedzy trzpieniem oporowym 7 i trzpie¬ niem amchomym 1, przybierajac dokladny ksztalt dietnika luski (fig. 2).Dla wyjecia juz gotowej luski nalezy wyciagnac z prowadnicy 5 tuleje 4 wraz z trzpieniem oporowym 7.Sposób ten nadaje sie równiez dobrze do wytwarzania denka na koncu tulei wszel¬ kiego rodzaju, np. do butli do gazu i t. d., przy stosowaniu dio tego celu wszelkiego ro¬ dzaju metali, jak mosiadz, stopy glinu, stal i i dl Na zakonczenie mozna poddawac luske obróbce, polegajacej na' odjeciu boków i wygladzeniu denka.W przypaldlku wyrobu lusek metalowych o cylindrycznych scianklateh, posiadajacych jaJclnakbwa grubosc, pierwszy z opisanych wyzej zabiegów jest zbecfny i w takim przy- paidku wystarczy izastosowac jedynie diru- gi z opisanych zabiegów. PL