Granulacja cyjanamidu, stanowiaca czynnosc bardzo wazna, ale jednoczesnie bardzo delikatna, dala poczatek wielu me¬ todom.Potrzeba bowiem jednoczesnie osiagnac, by utworzone ziarna nie rozpadaly sie w pyl po uplywie paru tygodni, albo nawet kilku miesiecy, by wytwarzanie sie ziaren nie doprowadzilo do zbyt znacznego ulat¬ niania sie azotu (pod postacia amonjaku); by otrzymane ziarna nie utracily znacznej czesci swego azotu (pod postacia amonja- ku) w przeciagu czasu, który uplywa po¬ miedzy ich wytwarzaniem, a ich uzyciem, np. ogólnie biorac w przeciagu kilku mie¬ siecy; zeby czesc cyjanamidu, przemienio¬ na na dwucyiandwuamid, byla nieznaczna i wreszcie, zeby czesc produktu zlepionego byla dosc mala, by ped! nazwa produktu, zawierajacego azot w ziarnach, mogla ucho¬ dzic w handlu.Pod tym ostatnim wzgledem nalezy od¬ rzucic te sposoby, w których ilosc produktu zlepionego bylaby bardzo duza i zbyt obni¬ zalaby gatunek cyjanamidu.Co sie tyczy stosunku cyjanamidu do dwucyjandwuarnjdu, to dzieki pracom Ha¬ gera i Kern'a wiadomem jest, ze ziwieksza sie ona znacznie z iloscia wody wlanej do surowego^ cyjanamidu. W ciagu czterech miesiecy w cyjanamidzie surowym z iloscia wody 25% przemiana dosiega 16,8%, a je¬ zeli ilosc wody stanowi 50%, przemiana do¬ chodzi w tym samym przeciagu czasu do 62,3%, najwieksza ilosc wody, która nalezywlewac dla granulacji, nie powinnaby prze¬ to wynosic wiecej ponad 25%.Stosunek azotu, który traca ziarna po ich fabrykacji, strata ta zachodzi w ksztal¬ cie amonjaku, jest tern wiekszy, im wiecej wody zawiera produkt.Stosunek azottf, straconego podczas gra- nulacji jest tern wiekszy, im temperatura masy podczas granulacji jest wyzsza i im wiecej wody dodaje sie dp masy. Strata zwieksza sie znacznie, gdy uzywa sie, jako materjalu laczacego, materjalów kwasnych, lub pewnych soli, takich jak chlorki lub siarczany glinu, magnu lub potasu. Dzia¬ lanie szkodliwe tych soli zmniejsza sie w porzadku, w jakim sa one wymienione.Wreszcie jedynie stalemi ziarnami nie rozpadajacemi sie w pyl, sa te, które w chwili wytwarzania sa bardzo mocno sci¬ sniete.Wynalazek niniejszy ma zd przedmiot sposób wytwarzania ziaren stalych cyja¬ namidu o wielkiej zawartosci azotu, w i- stocie swej charakterystyczny przez dzia¬ lanie bardzo wielkiego cisnienia na suro¬ wy cyjanamid, poddawany dzialaniu w ilo¬ sciach niewielkich, po dodaniu wody w ilo¬ sci nieprzewyzszajacej 15% do 20%, przy- czem z cyjanamidu tworzy sie ciasto albo mieszanina zupelnie równomierna, i unika sie zbyt wielkiego podnoszenia tempera¬ tury, zas cisnienie wytwarza sie przewaz¬ nie zapomoca cylindrów, obracajacych sie w kierunkach odwrotnych; jeden z nich co najmniej jest zaopatrzony w liczne otwory do wyciagania w nitke cyjanamidu po¬ przez dziurki tego cylindra. Te dziurki moga miec zmniejszajace sie otwory od ze¬ wnatrz ku wnetrzu i tworzyc tym sposo¬ bem matryce do przeciskania.W miare wytwarzania mieszanina prze¬ chodzi pomiedzy temi dwoma cylindrami; tym sposobem wyciska sie ona w nitke pod bardzo silnem cisnieniem poprzez dziurki. SkutEem ruchu obrotowego cy¬ lindra cyjanamid, wyciagany w nitke, la¬ mie sie na krótkie kawalki, które stanowia ziarna i sa usuwane sposobem ciaglym na- zewnatrz. Ziarna wytworzone sa pozosta¬ wione samym sobie, az do zupelnego stwardnienia, co wymaga paru godzin. Pod¬ czas tego czasu ziarna winny byc ukladane cienka warstwa, aby ochladzanie bylo la¬ twe. Gdyby je pozostawic w masie, tem¬ peratura podnioslaby sie szybko i strata azotu stalaby sie znaczna. Zamiast wody mozna uzyc rozczyn stezony azotanu wap¬ niowego. Otrzymany produkt posiada te zalete, iz zawiera zarazem i azot szybko przyswajalny (azotan) i azot zapasowy (cyjanamid).Sposób opisany charakteryzuje sie przez dzialanie bardzo silnego cisnienia na surowy cyjanamid, zmieszany dobrze z wo¬ da; masa cyjanamidu, poddana cisnieniu, jest cienka, dla unikniecia podniesienia ze¬ wnetrznego temperatury. Wykorzystowu- jac te zasadnicza ceche natychmiastowego cisnienia na slaba mase cyjanamidu, mozli¬ we jest wniesienie do sposobu kilku od¬ mian, które beda tu teraz zbadane." Czynnosc uskutecznia sie w dwóch fa¬ zach sposobem nastepujacym: W pierwszej fazie, która nie wytwarza zadnej zmiany stanu fizycznego cyjanami¬ du, zwilza sie produkt okolo 7% wody.To zwilzanie wykonywa sie w jaJkichbadz aparatach, np. w aparatach, przenoszacych cyjanamid, i produkt w taki sposób zwil¬ zony jest ukladany w warstwy grube okolo 15 centymetrów i nie poddaje sie go albo wcale, albo zaledwie w malym stopniu mieszaniu. Ilosc wody dodana takim spo¬ sobem do cyjanamidu, jest wystarczajaca, aby hydratyzowac prawie calkowicie wap¬ no, fetóre zawiera cyjanamid, i powinna byc w kazdym razie wystarczajaca, aby woda W calosci polaczyla sie z tym pro¬ duktem. Temperatura masy moze dosie¬ gnac 160° C, nie przechodzac jednak poza to maximum, które jest niedostateczne dla — 2 —przemiany cyjanamidu w dwucyjandwu- amid. Po tej pierwszej czynnosci cyjana¬ mid pozostaje w proszku, jak na poczatku; w stanie fizycznym nie zaszla zadna zmiana.Ta pierwsza czynnosc trwa w przybli¬ zeniu od jednej do dwóch godzin.Nastepnie masa poddaje sie wolnemu ochladzaniu w przeciagu mnie] wiecej 2-ch godzin. Stwierdzono, ze nalezy zostawic czas potrzebny dla reakcji gaszenia wapna, aby to gaszenie bylo w miare moznosci zu¬ pelne i calkowite, a to prawdopodobnie z powodu specjalnego stanu fizycznego, jaki przedstawia soba wapno w cyjanamidzie.Nastepnie dodaje sie do otrzymanego tym sposobem proszku od 10% do 20% wody i miesza, by otrzymac mieszanine równomierna.Przemieszany i równomierny produkt jest nastepnie, jak to "^bylo zaznaczone, poddany dzialaniu mocnego sciskania, w bardzo krótkim czasie, które mozna na¬ zwac cisnieniem chwilowem, np. pomiedzy walcami sciskajacemi, z których jeden jest podziurkowany. Cisnienie powinno byc o wysokosci 300 kg na centymetr kwadra¬ towy.Badania co do roli i skutków cisnienia wykazaly, ze tworzenie sie dwucyjandwu- amidu podczas sciskania jest bardzo nie¬ znaczne, gdy stosuje sie cisnienie nie wyz¬ sze od 300 kg, i ze to tworzenie dwucyjan- dwuamidu powieksza sie, w miare przedlu¬ zenia sie cisnienia; A poniewaz w materjalach sciskanych powstaja cisnienia wewnetrzne, konieczna jest rzecza, by cisnienie bylo wytwarzane przejsciowo Bla unikniecia tworzenia sie z biegiem czasu dwucyjanamidu, Z drugiej strony doswiadczenie wyko¬ nane przez sciskanie przy róznych cisnie¬ niach cyjanamidu po dodawaniu ilosci zmiennych wody, daly wyniki nastepujace.Spoistosc materjalu sciskanego zwieksza sie przy jednakowem cisnieniu z czasem trwania sciskania. Gdy sciskanie nazbyt sie przedluza, spoistosciaje sie taka, ze lasowanie sie azotu, zawartego w materja- le sciskanym, rzuconym w teren wilgotny albo wcale sie nie odbywa, albo odbywa sie zbyt wolno. Wreszcie ilosc wody po¬ trzebna do otrzymania materjalu sciska¬ nego o okreslonej spoistosci * naprzód zmniejsza sie, gdy cisnienie wzrasta, lecz praktycznie pozostaje stala pod cisnie¬ niem 300 kg.Dla tych wszystkich powodów, sciska¬ nie ziaren z sila 300 kg zdaje sie posiada najwieksze zalety.Jak widac z zalaczonego rysunku, wa- lec-sciskacz podziurkowany ma grubosc o- kolo 12 milimetrów i dziurki, poprzez któ¬ re przeciskany jest produkt w ksztalcie nitek, ksztaltu walcowatego, posiadajace na koncu rozszerzenie. Otrzymuje sie tym sposobem, po sformowaniu pod cisnieniem, produkt, po przejsciu przez dziurki a wal¬ ca podziurkowanego, w ksztalcie szeregu malych cylinderków, które lamia sie przy wychodzeniu z dziurek, na krótkie laseczki wewnatrz cylindra 6 pod dzialaniem sily odsrodkowej lub zastosowanej odpowied¬ niej skrobaczki.Dziurki a zostaja wypelnione cyjana¬ midem podczas calego obrotu, przyczem kazda czastka sciskanego cyjanamidu po¬ zostaje zamkpieta w dziurze a, która zaj¬ muje w czasie calkowitego obrotu walca.Matei*jal posiada w pewnym stopniu okres formowania, nastepujacy po okresie wiel¬ kiego cisnienia, przyczem po tym okresie formowania, nastepuje wyciskanie w nitke masy. zawartej w djiutce a podczas jego zastapienia przez nowa ilosc materjalu.Jak widac, wyciskanie w nitke kazdego materjalu sciskanego, odbywa sie wtedy, gdy materjal ten przybral ostateczny swój ksztalt, zas ostateczna powierzchnia ze¬ wnetrzna materjalu sciskanego jest taka, jaka zostala po zetknieciu sie ze sciankami wewnetrznemi dziurki a, która zapelniala. — 3 —To wyciskanie w nitke o ksztalcie osta¬ tecznym, odgrywa role zdaje sie znaczna z punktu widzenia zewnetrznej stalosci ma- terjalów sciskanych.Czas pozostawania materjalu w czesci cylindrycznej dziurek, po poddaniu go ci¬ snieniu, zdaje sie byc rzecza bardzo wazna dla dobrego zachowania sie materjalu sci¬ skanego.Mozna przez analogje porównac ten czas pozostawania w stanie scisnionym z tern, co zachodzi w betonie, gdzie jest ko¬ nieczne, aby beton, po wylaniu w forme, pozostawal przez czas jakis w formach, az nie nastapi jego stezenie, i aby powloka zewnetrzna miala spoistosc dostateczna, dla unikniecia skruszenia sie masy we¬ wnetrznej.Dzieki sposobowi, który tylko co zostal opisany, otrzymuje sie materjaly sciskane, i te po naladowaniu ich do zwyklych wor¬ ków zachowuja swój ksztalt, nie rozpada¬ jac sie w pyl, w ciagu okresu czasu prak¬ tycznie nieograniczonego, gdy tymczasem wszelkie ziarna cyjanamidu, otrzymywane dotychczas, zamienialy sie w tych warun¬ kach bardzo predko w proszek i tracily azot przyswajalny pod postacia amonjaku i dwucyjandwuamidu bez porównania w wiekszej mierze. Bez wzgledu na te godna uwagi stalosc materjalów sciskanych, o- trzymanych tym sposobem, calkowita ilosc azotu, zawartego w materjalach sciska¬ nych, szybko jest pochlaniana, gdy te ma- terjaly sa rozsypane, jako nawóz sztuczny i wprowadzone w zetkniecie z gruntem mniej lub wiecej wilgotnym i to nawet w tym wypadku, gdy materjaly te zachowuja swój zewnetrzny ksztalt.Jako druga zalete niniejszego sposobu nalezy zaznaczyc, ze tworzenie sie dwu¬ cyjandwuamidu przy tych operacjach nie przekracza 1 do 1,5% wagi azotu. PL