Wynalazek niniejszy dotyczy sposobu obróbki wlókien lub przedzy. Sposobem wedlug wynalazku mozna obrabiac wlók¬ na i przedze bawelniana, lniana, welniana, wlókna jedwabiu sztucznego i przedze mie¬ szana.Sposób wedlug wynalazku niniejszego polega na wytwarzaniu na wlóknach wgiec, które wytwarza sie przez odksztalcanie i utrwalanie tych wgiec przez usztywnianie ich odpowiednim materialem elastycznym, np. sztuczna zywica. Wlókna w ten sposób obrobione zachowuja te odksztalcenia na¬ wet po myciu lub praniu.Sposób przeprowadza sie tak, ze wlók¬ na nasyca sie roztworem poczatkowego wzglednie posredniego produktu konden¬ sacji skladników, tworzacych zywice sztuczna, po czym wlókna falduje sie i ogrzewa, dzieki czemu niedostatecznie skondensowana zywica sztuczna konden- suje sie ostatecznie i utrwala.W obecnosci kwasu mozna stracac nie¬ co produktu kondensacyjnego z jego roz¬ tworu w postaci nierozpuszczalnych drob¬ nych czastek, zmniejszajacych polysk wlókna lub przedzy.Sposobem wedlug wynalazku niniej¬ szego otrzymuje sie wlókna o wygladzie welny dzieki nadanej im kedzierzawosci i zmniejszeniu polysku..W celu przyspieszenia ostatecznej kon-dem*C)i mwioy S«ta$H*f mozna doda¬ wac doi rozitwoni tej1 zywicy prizyspiesza- czai lub tez nasycac wlókna przyspiesza¬ czem przed iftasyoaniem ich litworem zy¬ wicy.Ten przyspieszacz l^b katalizator moze byc kwasem; lecz jesli kwasu doda sie w dostatecznej iloscj i w dostatecznym czasie s przE^ susz^eniim, to dziala on równiez jako czynnik stracajacy i tworzy wtedy nieroz¬ puszczalny bialy osad, który zmniejsza po¬ lysk materialu.Mechaniczne odksztalcanie wlókien mo¬ ze byc uskuteczniane za. pomoea profilo¬ wanych walców lub innych urzadzen me¬ chanicznych, przez srubowe skrecanie przedzy lub tez po prostu przez gniecenie masy nasyconych wlókien, po nasyceniu ich roztworem czesciowo skondensowanych skladników zywicy.Wlókna, obrobione sposobem wedlug wynalazku, moga byc przedzone razem z wlóknami nieobrobionymi, a przedza, obro¬ biona sposobem wedlug wynalazku, moze byc tkana z przedza nieobrobiona.Wlókna moga byc skedzierzawione re¬ gularnie lub nieregularnie.W celu utrwalenia, wytworzonych fald na wlóknach lub nitkach przedzy zamiast nasycania roztworem nie zupelnie skonden¬ sowanej zywicy mozna nasycac wlókna lub pr##tee roztworem zupelni* skaadensowi^ &yeh zywic w rozpusjcualniku orgaaicz- Dodatnie wymH oksymie sie w razi* merceryzowaijja i \lvk] obfófcki kwaaera joateriafa* z prsedzy obrobionej sposobem we^lag wynalazk* albo wypw*iso$e} z wtókioa oferoWoj&ych tym *p&fiobexq, Przecke taka po ofasztalomm mozna stosowac zamiast siersci przy wytwarzaniu materialów wtec&atycb De tesa min na- &fe <*£ jzwlajR^esm prg«d«*i w fetórej pe- azezegótae nici zostajty odktstalcwie i utrwalone, a nastepnie? skrócone w fwlwret- takie) przedzy nadane jej skrety daza do odkrecania sie, co jest w tym przypadku pozadane.Ponizej opisane sa przyklady wyko¬ nywania sposobu wedlug wynalazku.Przyklad h 50 g mocznika gotuje sie z 200 g obojetnego 40%-owego roztworu for¬ maldehydu w ciagu trzech minut i nastep¬ nie ochladza sie. Po dodaniu 4 cm3 35%- owego roztworu kwasu winnego gotuje sie mieszanine w ciagu 10 — 15 minut i otrzy¬ muje sie roztwór, który rozciencza sie wo¬ da w flospi równej polowie lub calej ilosci roztworu.Przedze z jedwabiu sztucznego lub ba¬ welny (merceryzowana lub niemerceryzo- wana) nasyca sie powyzszym roztworem, prasuje lub odwirowuje w celu oddzielenia nadmiaru cieczy, a nastepnie suszy w tem¬ peraturze 60 — 80°C, po czym przepuszcza sie ja pomiedzy dwoma profilowanymi walcami ogrzewanymi w celu odksztalcenia jej w pozadanym stopniu. Jezeli przepusz¬ czanie miedzy ogrzewanymi walcami nie wystarcza- do utrwalenia zywicy, to przedze ogrzewa sie w komorze ogrzewczej lub w podobnie dzialajacym przyrzadzie. Wresz¬ cie przedze myje sie.Dzieki stosowaniu rozmaitych srodków nasycajacych mozna otrzymywac rózne ro¬ dzaje przedzy, od miekkiej az do twardej.Nici przedzy mozna odksztalcac nie tylko aa pomaca walcdw profilowanych, ale mozna je nawijac naokolo drutów w celu otrzymania spiralnego skretu, który zostaje nastepnie utrwalony.Zamiast zywicy syntetycznej, calkowi¬ cie lub czesciowo skondensowanej, lub jej skladników mozna tez uzywac srodka oj^- sowo utrwalajacego wlókna, który sie usu¬ wa, nastepnie $ tkaniny wytworzonej z tych wtókien.Przyklad II, Przedna bawelniana, aa* Wfzflm w saany sposób* np* w roztwor&e lugu sodowego lub kSwaste siarkowym $ odpowiedniej gestosci, nabywa elastycz¬ nosci. — 2 —Przedz* obrobiona w ten sposói), traci prawie zupelnie znieksztalcenie w czasie tkania. Znieksztalcenie te moze byt utrzy¬ mane i nawet zwiekszone w razie zastoso¬ wania przy obróbce srodków utrwalaja¬ cych.Przedze bawelniana nasyca sie roztwo¬ rem lugu sodowego o 60° Tw i swoibodklie rozposciera sie w celu osiagniecia jak naj¬ wiekszego jej skurczenia sie. Nastepnie lug sodoMry wymywa sie w znany sposób, a przedze odwirowuje sie i obrabia roztwo¬ rem, mogacym tworzyc sztuczna zywice, tak, jak podano w przykladzie I, po czym suszy sie ja w niskiej temperaturze, a na¬ stepnie ogrzewa sie utrzymujac tempera¬ ture'170*0 lub inna temperature, co powo¬ duje twardnienie sztucznej zywicy, która utrwala odksztalcenia powstale w czasie kurczenia sie przedzy. Otrzymana przedza posiada duza elastycznosc.Przyklad III. 50 g mocznika gotuje sie z 100 g obojetnego 40%-owego roztworu formaldehydu i 4,5 g amoniaku o ciezarze wlasciwym 0,880 w ciagu 2 — 3 minut, a nastepnie roztwór szybko sie ostudza, po czym do roztworu dodaje sie 3 cm3 33%- owego kwasu winnego. Otrzymany roztwór rozciencza sie woda w ilosci równej calej ilosci roztworu lub polowie tej ilosci.Wlókna jedwabiu sztucznego w postaci niedoprzedu nasyca sie tym roztworem w odpowiednim urzadzeniu a nadmiar cieczy oddziela sie przez odessanie lub odwirowa¬ nie.Usuniecie nadmiaru cieczy jest niezbed¬ ne i powinno byc przeprowadzone staran¬ nie, poniewaz w przeciwnym razie wlókna zlepiaja sie ze soba. Nastepnie wlókna suszy sie w temperaturze 60 — 80°C, po czym przepuszcza sie je pomiedzy profilo¬ wanymi walcami lub przez inne urzadze¬ nie w celu odksztalcenia ich w odpo¬ wiednim stojpniu, po czym zywice utwar¬ dza sie w celu utrwalenia ksztaltu wló¬ kien.W sposobie opisanym V tym przykla¬ dzie mozna takze zastosowac roztwór po¬ dany w przykladzie I.Przyklad IV. Wlókna jedwabiu sztucz¬ negonasyca; sie roztworem! zawierajacym 60 czesci mocznika, 100 czesci 40% -owego obo¬ jetnego roztworu formaldehydu i 3% oleju czerwieni tureckiej. Nastepnie wlókna wyci¬ ska sie w) celu usuniecia nadmiaru cieczy To wyciskanie w odpowiednim urzadzeniu znieksztalca wlókna i nadaje im kedzierza¬ wy wyglad. W tym stanie wlókna poddaje sie dzialaniu par kwasu, np. par kwasu oc¬ towego lub chlorowodorowego, które powo¬ duja kondensacje mocznika z formaldehy¬ dem i w ten sposób utrwalaja odksztalce¬ nia wlókien, lub tez wlókna poddaje sie dzialaniu 2%-owego roztworu kwasu sol¬ nego, przetlaczanego szybko przez mase wlókien, co umozliwia przebieg reakcji, az do stracenia bialego proszku.Nastepnie wlókna zobojetnia sie i my¬ je. Po wysuszeniu sa one kedzierzawe i nie posiadaja polysku.W celu zwiekszenia elastycznosci wló¬ kien mozna je zwilzyc mieszanina aldehydu mrówkowego i rozcienczonego kwasu or¬ ganicznego, nastepnie wysuszyc w niskiej temperaturze, a w koncu ogrzewac w tem¬ peraturze 170° w ciagu 2 minut.Przyklad V. Wlókna jedwabiu sztucz¬ nego nasyca sie roztworem 60 czesci mocz¬ nika, 100 czesci 40% -owego obojetnego for¬ maldehydu i 3% tureckiego oleju czerwo¬ nego, a nastepnie mocno sie wyzyma w od¬ powiednim urzadzeniu, w celu wydzielenia nadmiaru cieczy. Tak nasycone wlókna za¬ nurza sie w 3%-owym roztworze kwasu winnego, po czym nadmiar cieczy znów sie usuwa, a wlókna pozostawia sie w spoko¬ ju az do zmniejszenia polysku. Nastepnie wlókna suszy sie w temperaturze 60°—¦ 80*0, a wreszcie yr ciagu 2 minut ogrzewa stosujac temperature 170°C. Otrzymane wlókna sa tak kedzierzawe, sprezyste i ma¬ towe, jak wlókna welniane. — 3 - PL