Znane sa urzadzenia do drukowania, zaopatrzone w walce, których powierzch¬ nia, sluzaca do nakladania farby, do su¬ szenia lub do innych celów, pokryta jest powloka z masy plastycznej o okreslonej grubosci, wytwarzana bezposrednio na wal¬ cu, której podstawowy skladnik stanowi ze¬ latyna.Urzadzenia te jednak przedstawiaja nastepujace niedogodnosci.Przede wszystkim walce sa przewaznie niedokladnie centrowane. Osie kazdego walca musza byc luzno umieszczone w celu umozliwienia pionowego przesuwania sie w prowadnicach, przy czym walec podczas pracy naciska swoim ciezarem na po¬ wierzchnie przedmiotu, majacego byc po¬ krytym farba, i przy dokladnym badaniu mozna zauwazyc, ze odrywa sie od tej po¬ wierzchni wskutek drgan, które sa tym wi¬ doczniejsze, im wieksza jest szybkosc ma¬ szyny. Drganie walca powoduje nierówno¬ mierne pokrycie farba powierzchni, maja¬ cej byc drukowana, a czasem zauwazyc mozna nawet slady tarcia.W celu usuniecia tych niedogodnosci konieczne jest stosowanie kilku walców dla osiagniecia równomiernego i calkowitego u- kladania sie farby na drukowanej po¬ wierzchni, wtedy jednak równomierne me¬ chaniczne regulowanie ilosci farby nakla¬ danej jest niemozliwe.Te niedogodnosci powstaja równiez nie tylko przy drukowaniu, ale i stosowa-niu podobnych Walców do' innych ce¬ lów.C*\ \ ^ 4% Wobec koniecznosci jspsowania stosun- \ V* - f W^ cienkiej * warstwy plastycznej masy, przyczepnosc farby do walca zmniejsza sie równomiernie i stopniowo nawet wtedy, gdy wilgotnosc otoczenia pozostaje bez zmiany.Przy zetknieciu sie z powietrzem naste¬ puje wysychanie zewnetrznej warstwy walca, wskutek czego wytwarza sie blona o wiekszej wytrzymalosci, gladka w doty¬ ku, przy czym wewnatrz masa zelatynowa pozostaje elastyczna. Ta niejednolitosc masy wplywa ujemnie na dobre ukladanie sie farby.Jezeli w celu zapobiezenia tej niedo¬ godnosci dodaje sie do masy zelatynowej wieksza ilosc gliceryny lub glukozy, wtedy masa robi sie miekka, co powieksza znów jej wrazliwosc przy zwiekszonej tempera¬ turze.Wskutek tego ciezaru taki walec, po¬ kryty masa zelatynowa, jak to zwykle sie stosuje, nie wytrzymuje wiekszej szybko¬ sci; krytyczna szybkosc, przy której walec sie znieksztalca, zostaje bardzo predko o- siagnieta, zwlaszcza jezeli temperatura oto¬ czenia jest powyzej normalnej, a nawet nastepuje czasem oddzielanie sie tej masy od walca.Walce takie nie nadaja sie do pokrywa¬ nia farba klisz do akwafort lub rycin iwo- gole do robót rytowniczych, poniewaz pio¬ nowy nacisk powoduje ich znieksztalcanie sie.Uzywane sposoby odlewu tulei z masy, nakladanej na walcu, nie pozwalaja znów na stosowanie dostatecznie cienkiej war¬ stwy, wymaganej do niektórych robót.Wedlug niniejszego wynalazku, w celu usuniecia wymienionych wyzej niedogod¬ nosci, zamiast tak zwanych „walców la¬ nych", czyli walców z rdzeniem, otoczo¬ nym odlewem z masy, uzywa sie walców, zaopatrzonych w odejmowana powloke np. w postaci powloki lub pochwy, wykonanej oddzielnie od walca. Powloki te sa wyko¬ nane z warstwy odpowiedniego plastycz¬ nego materialu o grubosci scisle i stale jed¬ nakowej, nakladanego na tasme z tkaniny lub podobnego materialu, do którego war¬ stwa masy plastycznej moze dobrze przy¬ legac. Te odejmowalne powloki, wykonane z jednolitego lub róznych materialów, mo¬ ga byc sporzadzane, przechowywane i do¬ starczane w postaci tasm, od których odci¬ na sie w miare potrzeby odpowiednia dlu¬ gosc. W celu przygotowania walca, odci¬ nek tasmy nawija sie i umocowuje na po¬ wierzchni walca, przy czym dlugosc nawi¬ nietego odcinka tasmy równa sie dlugosci obwodu walca.Dla sporzadzenia walca np. do naklada¬ nia farby stosuje sie powloke oddzielnie wykonana, o grubosci stalej znacznie zmniejszonej, np. do 2 mm. Walec, zaopa¬ trzony w podobnie cienka powloke odej¬ mowana, moze sluzyc do wszelkiego ro¬ dzaju drukowania.Dla walców uzywanych do suszenia najkorzystniej stosuje sie powloke o ogra¬ niczonej grubosci 0,5 mm z masy, nakla¬ danej na tasmie nieprzemakalnej, przy czym tasma taka, wykonana z tkaniny lub innego podatnego materialu, zapewnia do¬ bra przyczepnosc tej masy.Dla wykonania cienkiej odejmowalnej powloki najkorzystniej stosuje sie specjal¬ na mase plastyczna, jak nizej ppdano, jed¬ nak mozna równiez stosowac powloki, wy¬ konane z dowolnej innej odpowiedniej ma¬ sy. Odejmowana powloka moze byc utwo¬ rzona w postaci tulei lub tasmy z gumy jednolitej, której plastycznosc jest mniej¬ sza wewnatrz niz z zewnatrz, albo tez tulei lub tasmy z gumy, nakladanej na podkla¬ dzie plóciennym, lub z gumy, otaczajacej podobny podklad z obu stron.Wynalazek niniejszy dotyczy walców plyt lub podobnych narzadów, uzywanych w drukarstwie, skladajacych sie ze sztyw- — 2 —nego rdzenia lub podstawy, na których osa¬ dzona jest powloka, np. w postaci oddziel¬ nie sporzadzonej nakladki z masy o pla¬ stycznosci najkorzystniej mniejszej od strony walca lub podstawy, przy czym na¬ kladka moze byc jednolita lub tez moze sie skladac z dwóch czesci: zewnetrznej w postaci wlasciwej powloki oraz wewnetrz¬ nej, wykonanej z materialu mniej pla¬ stycznego. Umieszczenie miedzy warstwa¬ mi masy, z której wykonana jest powloka, lub miedzy powloka a walcem, na którym jest ona umieszczona, materialu mniej plastycznego, jak np. tkanina, plótno, nada¬ je calemu zespolowi pewna elastycznosc, wobec czego walce w ten sposób wykonane nie posiadaja daznosci do znieksztalcen w kierunku pionowym i pozwalaja na stoso¬ wanie lozysk kulkowych.Odejmowane nakladki lub powloki mozna stosowac oczywiscie nie tylko do walców, lecz równiez do narzadów plas¬ kich, pryzmatycznych i innych.Wynalazek niniejszy dotyczy równiez sposobu i urzadzenia do wykonania odej¬ mowalnych nakladek.Sposób, najkorzystniej stosowany do wykonania tulei lub tasmy z niejednolitej masy wedlug niniejszego wynalazku (po¬ wloki z podkladem z tkaniny lub z innym), polega na tym, ze do pewnej ilosci masy, z której ma byc wykonana powloka, doci¬ ska sie równomiernie podklad z tkaniny.Odbywa sie to na urzadzeniu wedlug wy¬ nalazku, w którym umieszczony na niewiel¬ kiej scisle okreslonej odleglosci od przesu¬ wnej plyty nóz do wygladzania, zaciska¬ jacy mase miedzy ta plyta i tasma z tkani¬ ny, majacej stanowic podklad powloki, na¬ ciaga tasme z tkaniny i powoduje przy¬ lgniecie masy podczas przesuwu plyty do wskazanej tkaniny.Wymienna powloka np. w postaci na¬ kladki, obejmujacej walec, moze byc wy¬ konana za pomoca urzadzenia, schematycz¬ nie uwidocznionego na rysunku, na którym fig. 1 przedstawia to urzadzenie w prze¬ kroju podluznym, a fig. 2 i 3 — widoki z boku dwóch walców w róznym wykonaniu.W tym przykladzie wykonania jako narzad ruchomy sluzy plyta stalowa AB, najkorzystniej zrównana, wygladzona i po wierzchu chromowana. Plyta wskazana, posiadajaca w poprzecznym przekroju ksztalt litery U, przesuwa sie po prowadni¬ cach O za pomoca dowolnego napedu. Nóz C, wykonany z hartowanej stali, najko¬ rzystniej o grubosci 0,5 mm, umocowany jest w uchwycie D, dajacym sie obracac dookola osi If, i moze byc unieruchomiony w zadanym polozeniu. Szerokosc noza C równa sie szerokosci plyty AB, boki zas noza sa prostopadle do plyty AB.Na kazdej bocznej krawedzi plyty znaj¬ duje sie listwa E o wysokosci, odpowiada¬ jacej grubosci wytwarzanej powloki, naj¬ korzystniej 2 mm w przypadku powloki, przeznaczonej do walców lub innych narza¬ dów do nakladania farby, lub o grubosci 0,5 mm dla powlok do walców, sluzacych do suszenia.Mase K, z której sporzadzana jest po¬ wloka, naklada sie na plyte, przy czym z boków przytrzymuja ja scianki G, które mozna nastawiac w zadanym polozeniu.Na tylnym koncu plyty AB znajduje sie wglebienie L, do którego po przesunie¬ ciu sie plyty wchodzi pozostala masa.Tasma H z tkaniny nawinieta jest na walcu / i naciagnieta za pomoca przeciw¬ wagi M, przymocowanej do walca / linka¬ mi, odwiniety zas jej koniec docisniety jest do przodu plyty listwa ff tak, iz^po- -wierzchnia tasmy H, majaca byc pokryta farba, przylega do wskazanej plyty.Nóz C, nastawiany pod dowolnym ka¬ tem, przyciska elastycznie tasme z tkani- ny H do listw E. Odleglosc miedzy ostrzem noza a plyta odpowiada grubosci zadanej powloki.Nakladanie masy na tasme odbywa sie w sposób nastepujacy: po odpowiednim na- — 3 —stawieniu scianek G naklada sie na plyte AB potrzebna ilosc masy w stanie papki, odpowiednio rozmiekczonej przez nagrze¬ wanie, przy czym masa ta zapelnia prze¬ strzen miedzy plyta AB i tasma H. Plyte posuwa sie z szybkoscia, najlepiej, równo¬ mierna, np. 100 mm na sekunde.Nóz C naciska na mase, znajdujaca sie miedzy plyta AB i tasma H, wskutek czego masa uklada sie równomiernie na calej szerokosci plyty * Plyta zatrzymuje sie o zderzak a, pozostajaca zas masa wpa¬ da do wglebienia L.Po nalozeniu pierwszej warstwy masa podlega ostudzeniu. W przypadku osty¬ gniecia, kiedy masa sie kurczy i zachodzi potrzeba powtórnego jej nakladania, pod¬ nosi sie nóz do polozenia poziomego i przesuwa sie plyte az do zatrzymania sie na zderzaku fe. Masa, nalozona na plyte, przylega do tasmy, odstajac od plyty.Nakladanie nastepnej warstwy masy od¬ bywa sie w podobny sposób.Po ostygnieciu masy tasme z nalozona nan masa przecina sie w miejscu oznaczo¬ nym litera B i odpina sie z drugiego kon¬ ca N plyty. Otrzymana powierzchnia po¬ kryta! masa jest blyszczaca, gladka i bez pecherzyków.Przy wytwarzaniu powlok, sluzacych do suszenia, tasma zostaje uprzednio po¬ kryta z jednej strony warstwa nieprzema¬ kalna za pomoca zwyklych srodków, po czym mase naklada sie z drugiej strony tasmy- Powloki uzywane do suszenia mo¬ ga byc traktowane wedlug sposobu, ooi- sanego w patencie francuskim nr 654 934 z 29 maja 1928 r. na „sposób nakladania farb" ora* w natencie francuskim nr 670 376 z dnia 27 lutego 1921 r. na „spo¬ sób mechanicznego odbijania sztychów, rycin na czarno oraz kolorowo".Walce do drukowania (fig. 2) wedlug wynalazku, zawierajace odejmowalna po¬ wloke, skladaja sie najkorzystniej z wat ca metalowego P odpowiedniej srednicy oraz nasadzonej na ten walec tulei Q z ebonitu o grubosci 5 mm. Walec taki jest obtoczony do zadanej srednicy przy u- wzglednieniu grubosci powloki R, przy¬ klejonej na zimno na warstwie ebonito¬ wej Q i schodzacej sie swymi krawedzia¬ mi V.Srednica walców do drukowania tak sporzadzonych jest wzdluz ich dlugosci zawsze scisle jednakowa, co jest koniecz¬ ne dla osiagniecia dobrych wyników pra¬ cy tych walców. Powloki, pokryte masa, odrózniaja sie nie tylko dobra przyczep¬ noscia don farby i okreslona niezmienna elastycznoscia, lecz poza tym moga byc latwo i dokladnie wycinane w przypad¬ kach, kiedy zachodzi potrzeba nakladania farby nie na cala powierzchnie walca, przy czym niezmiennosc grubosci naklad¬ ki w postaci cylindrycznej lub plaskiej u- latwia to wycinanie.Walce, sluzace do suszenia (fig. 3), zaopatrzone sa w metalowy rdzen P4, po¬ wleczony warstwa ebonitowa Q* grubosci 5 mm, oraz powloke gumowa J' takiej samej grubosci. Powloka R' z masy, po¬ dobnie jak w walcach do nakladania far¬ by, jest przyklejona na zimno, z ta jed¬ nak róznica, iz krawedzie T zachodza na siebie, a to w celu uchronienia gumy od ewentualnego zetkniecia sie z rozpuszczal¬ nikiem. Przytoczone liczby podane sa ty¬ tulem przykladu i moga sie zmieniac za¬ leznie od okolicznosci i przeznaczenia wal¬ ców.Dla sporzadzenia powlok wedlug wy¬ nalazku stosuje sie mase plastyczna, na¬ dajaca sie najkorzystniej do walców, slu¬ zacych do nakladania farby, jak i do su¬ szenia. Sklad tej masy jest nastepujacy: zelatyny 70 czesci wagowych bieli 50 „ ,, wosku oczyszczonego 12 ,, „ gliceryny 70 „ „ wody destylowanej w ilosci dostatecznej.Mase plastyczna sporzadza sie w spo¬ sób nastepujacy: zelatyne, wlozona do na¬ czynia dziurkowanego, umieszcza sie w drugim naczyniu, napelnionym woda de¬ stylowana lub w braku destylowanej — woda slodka o temperaturze okolo 15°C i trzyma sie w nim w ciagu trzech minut.Po uplywie tego czasu zelatyne wyj¬ muje sie i odstawia na godzine, aby woda mogla z niej scieknac, nastepnie wklada sie ja do drugiego naczynia, zanurzonego w wodzie o temperaturze 55°C, uwazajac, by temperatura ta nie byla nigdy przekro¬ czona.Biel miele sie drobno mieszajac ja z gliceryna w stosunku 25 czesci na 10 cze¬ sci gliceryny, po czym doprowadza sie te mieszanine do temperatury 55°C dodajac polowe pozostajacej gliceryny.Reszte gliceryny wklada sie do trze¬ ciego naczynia wraz z woskiem, uprzednio przetartym.Z chwila, kiedy zelatyna doszla do sta¬ nu jednolitej papki, nalezy sprawdzic, czy temperatura dwóch pozostalych naczyn o- siagnela 55°C; nalezy wtedy wlac zawar¬ tosc drugiego naczynia do zelatyny mie¬ szajac bez przerwy i dodajac pod koniec zawartosc trzeciego naczynia.Po dokladnym zmieszaniu masy cedzi sie ja przez cienka tkanine i wylewa do nagrzanego naczynia, po czym wlewa sie mase do form dowolnego ksztaltu, uprzed¬ nio lekko naoliwionych. Po ostygnieciu ma¬ sy wyjmuje sie ja z form.Przed samym sporzadzeniem powlok mase kraje sie np. na cegielki i uklada do naczynia zanurzonego w wodzie podgrze¬ wajac na malym ogniu. Otrzymana papke utrzymuje sie w temperaturze 50°C. PL