Wynalazek niniejszy dotyczy urzadze¬ nia zabierczego suwaków nastawnych w maszynach do rachowania lub kasach reje¬ strujacych, oddzialywajacego na suwaki nastawne odmiennie, anizeli znane tego ro¬ dzaju urzadzenia, zaopatrzone zwykle w pomocnicze sprezyny. Sprezyny te stosun¬ kowo czesto zawodza, wskutek czego moga byc powodem zlego dzialania maszyny.Urzadzenie wedlug wynalazku umozliwia usuniecie tej wady i polega na tym, ze kazdy suwak jest zaopatrzony w pewna liczbe narzadów oporowych w postaci wy¬ stepów lub dzwigni. Jeden lub kilka narza¬ dów tego rodzaju, sluzacych jako zabiera- ki suwaków nastawnych maszyny, podtrzy¬ mywane sa za pomoca odpowiedniego na¬ rzadu przesuwanego w jednym kierunku a nastepnie z powrotem w kierunku przeciw¬ nym wzdluz narzadów oporowych odno¬ snych suwaków nastawnych. Podczas prze¬ suwu odnosny narzad zabierczy wspóldzia¬ la z jednej strony z przynaleznym szere¬ giem znanych klawiszów, umieszczonych nastawnie w kadlubie maszyny, których liczba odpowiada liczbie narzadów oporo¬ wych suwaka. Z drugiej zas strony ten na¬ rzad zabierczy wspóldziala z nieruchomy¬ mi narzadami oporowymi suwaka nastaw¬ nego tak, aby narzad zabierczy mógl prze¬ suwac sie lub wychylac sie wskutek oparcia sie o przynalezny klawisz w celu zahacze¬ nia o odnosny narzad oporowy suwaka.Jednoczesnie narzad zabierczy przesuwasuwak, przy czym przesuw ten odbywa sie przez caly czas lubjtylko pewien czas IJw&Tiia rucliuvnafea4iM podtrzymujacego tenkarzad zapierdzy/^i Na rysunku uwidoczniono schematycz¬ nie przyklad wykonania urzadzenia we¬ dlug wynalazku. Fig. 1 przedstawia widok z boku tego urzadzenia w jego polozeniu wyjsciowym, fig. 2 — taki sam widok te¬ goz urzadzenia w jego polozeniu nastawio¬ nym, fig. 3 — widok z przodu tego samego urzadzenia, fig. 4 — widok z przodu szcze¬ gólu urzadzenia w wiekszej podzialce, fig. 5 — widok z góry tego szczególu urzadze¬ nia w wiekszej podzialce, a fig. 6 — widok z boku odmiany wykonania tegoz szcze¬ gólu w wiekszej podzialce.Na rysunku jest przedstawiony tylko jeden suwak nastawny, oznaczony cyfra 1 (fig. 1 — 3). W suwaku tym sa przewidzia¬ ne dwie podluzne szczeliny prowadnicze 2, 3, w których umieszczone sa czopy pro¬ wadnicze 4, 5. W wykonaniu wedlug wy¬ nalazku jedna krawedz boczna trzeciej szczeliny 6, równiez przewidzianej w su¬ waku 1 w kierunku podluznym, jest zaopa¬ trzona w dziesiec wrebów 7. Na suwaku / zamocowana jest listwa 8, zaslaniajaca czesciowo szczeline 6 w celu prowadzenia oski 9. Oska ta, przesunieta przez szczeli¬ ny 6 wszystkich suwaków nastawnych /, moze przesuwac sie do góry i w dól na skutek lacznego dzialania tarcz kciuko¬ wych 10, 11, dzwigni katowej 12 i preta 13, osadzonego przegubowo na jednym koncu dzwigni 12. Na rysunku jest uwidoczniona tylko jedna dzwignia katowa 12 i jeden pret 13: Poniewaz w wykonaniu wedlug wynalazku szczeliny 6 suwaków 1 sa pro¬ ste, to ruch oski 9, przesuwajacej sie w tych szczelinach, jest prostolinijny, jednak moze byc tez zastapiony ruchem np. krzy- wolinijnym wzdluz luku kola. Ponadto na suwaku /jest umieszczona druga listwa 14, przesuwna w kierunku poprzecznym i usi¬ lujaca wskutek dzialania przynaleznej sprezyny srubowej 19 zajac takie poloze¬ nie, w którym listwa ta zakrywa zeby T, wystajace w szczelinie 6. Listwa 14 jest prowadzona za pomoca czopów 17, 18, wsu¬ nietych do ukosnych szczelin prowadni¬ czych 15, 16, przewidzianych w tej listwie.Gdy listwa 14 i suwak nastawny 1 zajmu¬ ja swe polozenie wyjsciowe wedlug fig. 1, to górny koniec tej listwy wspóldziala z nieruchomym poprzecznym wystepem opo¬ rowym 41, który zapobiega dalszemu prze¬ suwaniu sie tejze listwy w jej kierunku podluznym, a tym samym i przynaleznego suwaka nastawnego L Liczbami 20 i 21 oznaczone sa zebatki, umieszczone z jednej strony na suwaku 1 i sluzace do przeno¬ szenia ruchu suwaka na inne narzady ma¬ szyny (nieuwidocznione na rysunku).Narzad, sluzacy jako zabierak suwaka nastawnego 1, wykonany jest w postaci dzwigni katowej 23, 23' (fig. 1—5), osa¬ dzonej wahliwie na osce 9, której to dzwi¬ gni jeden zagiety koniec w postaci wyste¬ pu bocznego 28 wspóldziala z odnosnymi klawiszami maszyny, drugi zas jej zagiety koniec w postaci wystepu bocznego 27, skierowanego w kierunku przeciwnym, wspóldziala z wrebami 7 szczeliny 6. W wykonaniu wedlug wynalazku dzwignia katowa 23, 23* sklada sie z dwóch ramion, jednak wykonanie to moze podlegac do¬ wolnym zmianom. Aby ograniczyc ruch wahliwy dzwigni 23, 23* po jej zahaczeniu o odnosny zab 7' suwaka /, przewidziana jest na osce 9 osobna dwuramienna dzwi¬ gnia 22, zaopatrzona w piaste 30, oraz w górne zagiecie koncowe 32 i drugie dolne zagiecie koncowe 31, przy czym to ostatnie wsuniete jest do szczeliny prowadniczej, utworzonej miedzy jedna krawedzia listwy 8 a druga krawedzia szczeliny 6. Górne za¬ giecie koncowe 32 dzwigni 22 stanowi o- parcie dla bocznego koncowego wystepu 27 dzwigni katowej 23', gdy ramie 23 tej ostatniej znajduje sie w polozeniu wedlug fig. 1. Dolne zagiecie koncowe 31 dzwigni - 2 —22 uniemozliwia tej ostatniej wykonywac ruch wahliwy wówczas, gdy dzwignia 22 jest przesuwana wraz z oska 9 w kierunku do góry i z powrotem na dól. Ukosna kra¬ wedz 33 dzwigni 22 sluzy jako oparcie dla drugiego bocznego zagiecia koncowego 28 dzwigni katowej 23, 23', gdy ramie 23 tej ostatniej zajmuje polozenie wedlug fig. 2, przy czym pierscien 34, zamocowany na osce 9, zapobiega przesuwaniu sie dzwigni 23, 23' oraz dzwigni 22 w kierunku osio¬ wym.W ukladzie na fig. 1 wszystkie narzady zajmuja swe polozenia wyjsciowe, a tym samym urzadzenie jest nastawione na zero.Jesli kólka liczace maszyny (nie uwidocz¬ nione na rysunku), wspóldzialajace z od¬ nosnym suwakiem 1, maja byc przestawio¬ ne np. na cyfre ,,piec", to nalezy nacisnac klawisz 29 (fig. 1 — 3), oznaczony cyfra „piec". Na skutek obrotu tarcz kciukowych 10 i 11 oska 9 prowadzona jest w kierunku do góry. Koncowy wystep 27 dzwigni 23, 23' jest przytrzymywany w swym poloze¬ niu wedlug fig. 1 za pomoca listwy 14 i szczeliny 6 dopóty, dopóki koncowy wy¬ step 28 drugiego ramienia 23' tej dzwigni nie uderzy o klawisz 29, wskutek czego ra¬ mie 23 obraca sie, a jego koncowy wystep 27 zahacza o odnosny zab T suwaka /, od¬ powiadajacy nastawionej cyfrze „piec".Równoczesnie koncowy wystep 27 ramienia 23 przesuwa listwe 14 w kierunku poprzecz¬ nym do polozenia wedlug fig. 2, tak iz górny koniec tej listwy znajduje sie poza wystepem oporowym 41, dzieki czemu listwa 14 wzglednie suwak 1 moze byc przesuniety w kierunku podluznym do gó¬ ry. Podczas przesuwu oski 9 w kierunku do góry suwak 1 wraz z listwa 14 jest przesuwany za pomoca tej oski dopóty, dopóki ta ostatnia nie osiagnie swego naj¬ wyzszego polozenia, w którym jest uwi¬ doczniona na fig. 2. Aby uniemozliwic dal¬ szy przesuw suwaka 1 dó góry, przewi¬ dziany jest ni^uchoiny wystep oporowy 40', wspóldzialajacy z koncowym zagiec ciem 27 ramienia 23 dzwigni katowej 23, 23', a tym samym zapobiegajacy przesu¬ waniu suwaka 1 poza z góry okreslone jego polozenie koncowe. Po osiagnieciu tego polozenia oska 9 oraz suwak 1 zaczy- naja przesuwac sie w dól, przy czym w przypadku nastawienia urzadzenia na cy¬ fre 5 przesuw powrotny suwaka 1 odbywa sie na odcinku, odpowiadajacym tej na¬ stawionej cyfrze. Gdy suwak 1 osiagnal swe dolne polozenie koncowe, listwa 14 zajmuje z powrotem swe polozenie wyj¬ sciowe wskutek dzialania sprezyny 19.Dzieki ksztaltowi wrebów 7 wzglednie szczeliny 6 dzwignia 23, 23' jest zmuszana powracac do swego polozenia wyjsciowe¬ go wówczas, gdy oska 9 podczas swego powrotnego przesuwu do dolnego poloze¬ nia koncowego wykonywa przesuw wzgle¬ dem suwaka nastawnego 1. Zanim suwak 1 rozpocznie swój powrotny przesuw albo tez w chwili rozpoczecia tego przesuwu odpowiednie urzadzenia wylacza klawisz 29, tak iz klawisz ten zostaje sprowadzony do swego polozenia wyjsciowego. Nastep¬ nie maszyna moze byc znów wprawiona w ruch, przy czym powtarza sie opisany po¬ wyzej przebieg jej dzialania.W celu ustalania polozenia odnosnych narzadów podczas dzialania maszyny mo¬ ze byc zastosowane urzadzenie zaporowe, umieszczone na dzwigni dwuramiennej 22, za. pomoca którego dzwignia katowa 23,23' moze byc przytrzymywana w swym koncowym nastawionym polozeniu wów¬ czas, gdy ramie 23 zahacza o odnosny zab T suwaka l, przy czym przewidziane sa nieruchome narzady oporowe, umozliwia¬ jace wlaczanie lub tez wylaczanie tego urzadzenia zaporowego. Na fig. 6 jest uwidocznione tego rodzaju urzadzenie za¬ porowe, posiadajace hak 36, zamocowany wahliwie na dzwigni dwuramiennej 22, który na skutek dzialania sprezyny 35 umozliwia ryglowanie dzwigni 23,. 23f - 3 —.wówczas, gdy ta ostatnia wskutek zaha¬ czenia o odnosny zab 7' suwaka ./ zostala sprowadzona do polozenia wedlug fig. 2.To zaryglowanie trwa dopóty, dopóki os¬ ka 9 nie zblizy sie do swego górnego po¬ lozenia koncowego, w którym nieruchomy narzad oporowy (nie uwidoczniony na rysunku) wylacza hak zaporowy 36 z za¬ haczenia o ramie 23 dzwigni 23, 23*. Po wylaczeniu haka 36 dzwignia 23, 23* mo¬ ze zajac swe polozenie wyjsciowe. Pod¬ czas wylaczania haka zaporowego 36 za¬ czyna dzialac drugi hak zaporowy 38, równiez osadzony wahliwie na dzwigni dwuramiennej 22 i znajdujacy sie pod dzialaniem napiecia sprezany 35. Wsku¬ tek tego hak 36 pozostaje zaryglowany w swym wylaczonym polozeniu nieczyn¬ nym dopóty, dopóki drugi hak 38 w po¬ blizu dolnego polozenia wyjsciowego po¬ szczególnych narzadów urzadzenia nie u- derzy o drugi nieruchomy narzad oporo¬ wy, a tym samym nie zostanie wylaczony z zahaczenia o pierwszy hak 36. Podczas nastepnego przesuwu suwaka 1 w góre i z powrotem w dól opisane dzialanie haków zaporowych 36, 38 powtarza sie, o ile na¬ cisnieto odnosny klawisz. Gdyby urza¬ dzenie wedlug wynalazku bylo pozbawio¬ ne haków zaporowych, to w razie gdyby podczas przesuwu suwaka 1 do góry za pomoca zagietego konca 27 dzwigni 23, 23* ruch oski 9 ustal nagle, suwak / prze¬ sunalby sie poza swe wlasciwe górne po¬ lozenie koncowe, powodujac przy tym wy¬ suniecie sie wystepu koncowego 27 dzwi¬ gni 23, 23' z jego polozenia wlasciwego, wskutek czego nastapiloby niewlasciwe nastawienie suwaka. Zapobiega temu wy¬ mienione powyzej urzadzenie zaporowe, które moze byc zastapione sprezyna sru¬ bowa, któraby sprowadzala suwak do jego polozenia wyjsciowego. Jednak ta odmia¬ na urzadzenia zaporowego powoduje zwiekszenie oporu podczas przestawiania narzadów nastawczych maszyny do prze¬ zwyciezenia którego potrzebna jest wiek¬ sza sila napedowa, niz w przypadku za¬ stosowania urzadzenia zaporowego, za¬ opatrzonego w haki zaporowe.Oczywiscie mozliwe sa odmiany w wy¬ konaniu urzadzenia wedlug niniejszego wynalazku, a zwlaszcza zabierak wzgled¬ nie zabieraki suwaków nastawnych oraz narzady, podtrzymujace te zabieraki, mo¬ ga podlegac dowolnym zmianom. Zabie¬ rak lub zabieraki nastawnych suwaków moga byc osadzone przesuwnie zamiast wahliwie, przy czym narzad, podtrzymu¬ jacy te zabieraki, wykonany w urzadzeniu wedlug wynalazku w postaci przesuwnej oski, moze byc zastapiony listwa. PL