Niniejszy wynalazek dotyczy smigiel o zmiennym i odwracalnym skoku, to jest ta¬ kich, których smigi sa ruchome i moga byc nastawiane zarówno na dodatni, jak i na u- jemny skok, Smigi wedlug wynalazku sa obracane dookola ich wlasnych osi za po¬ moca dwóch urzadzen o róznych przeklad¬ niach, które moga zawierac wspólne narza¬ dy. Dzieki temu mozna podczas lotu osia¬ gac za pomoca jednego z tych urzadzen po¬ wolna zmiane skoku, a za pomoca drugiego — bardzo szybkie odwrócenie skoku w cza¬ sie np. jednej sekundy, przy czym dziala¬ nie pociagowe smigla zamienia sie na dzia¬ lanie hamujace lub odwrotnie.Urzadzenia te moga byc dowolnego typu i moga byc rozrzadzane za pomoca raczki lub pedalu, przy czym sila* potrzebna do zmiany skoku, jest dostarczana przez sa¬ mego pilota lub przez silnik pomocniczy, elektryczny lub jakikolwiek inny, albo tez przez silnik, napedzajacy smiglo.W przypadku, kiedy obydwa urzadze¬ nia sa napedzane tym samym silnikiem, miedzy silnik i smigi mozna wstawic prze¬ kladnie do zmiany biegu lub tez zmieniac szybkosc ruchu samego silnika.Wedlug wynalazku urzadzenie do od¬ wracania skoku smigla jest tak wykonane, ze po wlaczeniu go smigi zajmuja z góry okreslone i zawsze jednakowe polozenie, odpowiadajace ujemnemu skokowi, przyczym sile hamowania reguluje sie przez do¬ dawanie gazu- Po wlaczeniu urzadzenia do odwracania skoku, gdy straigi zajmuja polo- demei odpowiadajace ujemnemu- skokowi, przechodza one samoczynnie z poprzed¬ niego hamujacego polozenia w z góry okre¬ slone polozenie, odpowiadajace dodatniej wartosci skoku, potrzebnej np. do oderwa¬ nia samolotu od ziemi.Smiglo wedlug wynalazku o zmiennym i odwracalnym skoku ma jeszcze i te zalete, ze silnik pomocniczy do szybkiego1 odwra¬ cania skoku jest rozrzadzany przelaczni¬ kiem, dajacym sie nastawiac w dwa tylko polozenia ruchu, z których jedno odpowia¬ da raptownemu przejsciu z wartosci do¬ datniej skoku do z góry okreslonej warto¬ sci ujemnej skoku, drugie zas polozenie odpowiada raptownemu przejsciu ze z gó¬ ry okreslonej wartosci ujemnej skoku do z góry okreslonej wartosci dodatniej, przy czym silnik pomocniczy zatrzymuje sie sa¬ moczynnie z chwila gdy skok osiaga jedna ze z góry okreslonych wartosci, dodatnia lub ujemna.Pilot moze jednym ruchem szybko od¬ wrócic skok, CO' wykonywa bez zwracania uwagi na przebieg dzialania.W celu ulatwienia obslugi, po odwróce¬ niu skoku przelacznik, sluzacy do odwra¬ cania] skoku, jest doprowadzony samoczyn¬ nie w polozenie posrednie, czyli bierne. W tym celu miedzy urzadzeniami do szybkie¬ go odwracania skoku smigla i do powolnej jego zmiany, jak równiez miedzy tymi u- rzadzeniami a niektórymi zwykle uzywa¬ nymi narzadami sterowniczymi sa wykona¬ ne odpowiednie polaczenia.Wedlug wynalazku przelacznik doi od¬ wracania skoku i dzwignia, sterujaca do¬ plywem mieszanki gazów, sa polaczone w taki sposób, aby przy przesunieciu prze¬ lacznika w kierunku do nastawiania ujem¬ nego skoku smigla otwarty zostal doplyw mieszanki, a to zwlaszcza przy wolnych ob¬ rotach silnika bez poruszania dzwigni, sterujacej doplywem mieszanki, przy czym po odwróceniu skoku smigla zaczyna dzia¬ lac samoczynnie urzadzenie, przesuwajace dzwignie w polozenie pierwotne.Urzadzenie do' powolnej zmiany skoku jest polaczone z dzwignia, sterujaca do¬ plywem mieszanki, w taki sposób, ze moze dzialac dopiero, gdy otwór dla doplywu mieszanki gazów jest odpowiednio otwarty.Urzadzenie do powolnej zmiany skoku smigla jest polaczone z urzadzeniem do od¬ wracania skoku smigla w taki sposób, aby uniemozliwic jednoczesne dzialanie tych dwóch urzadzen.Wskaznik wielkosci skoku smigla lub tez urzadzenie do odwracania skoku smigla sa polaczone z urzadzeniem do powolnej zmiany skoku w taki sposób, ze to urzadze¬ nie nie moze byc uruchomione podczas na¬ stawienia smig na ujemny skok.Dobrze jest stosowac urzadzenie, samo¬ czynnie ograniczajace wartosc skoku przy powolnej jego zmianie do dwóch kranco¬ wych dodatnich wartosci, przy czym to u- rzadzenie moze byc tak wykonane, aby mozna bylo te wartosci nastawiac z góry stosownie do potrzeby. Poza tym, w celu unikniecia w pewnych warunkach raptow¬ nego i nadmiernego rozbiegania sie silnika, stosuje sie urzadzenie, samoczynnie steru¬ jace narzadem, regulujacym ilosc paliwa, doprowadzanego do silnika, w taki sposób, aby doplyw gazu do silnika byl samoczyn¬ nie zmniejszony w chwili, kiedy wartosc skoku smigla przechodzi przez zero, przy czym urzadzenie to jest sprzezone z urza¬ dzeniem, zatrzymujacym jego dzialanie i rozrzadzanym dzwignia, sterujaca doply¬ wem gazu, w taki sposób, ze samoczynne urzadzenie jest wylaczane tylko wtedy, kiedy doplyw mieszanki przewyzsza z góry przewidziana jej ilosc.W przypadku samoczynnego rozrzadu urzadzeniem do powolnej zmiany skoku smigla za pomoca regulatora odsrodkowego, który mozna regulowac podczas ruchu, re- — 2 —gulowanie odbywa sie z& posrednictwem urzadzenia, zawierajacego dzwignie, do¬ stepna dla pilota i kontrolowana przez nie¬ go za pomoca wskazówki, poruszajacej sie przed tarcza z podzialkami, odpowiadaja¬ cymi obrotom silnika. Przy tym przesuw tej dzwigni moze byc ograniczony dwoma zderzakami. Krancowym polozeniom tej dzwigni odpowiadaja krancowe wielkosci skoku, które okreslaja zakres samoczynnej zmiany skoku smigla.Nalezy przy tym miec urzadzenie po¬ mocnicze do recznego rozrzadzania urza¬ dzeniem do powolnej zmiany skoku smigla na wypadek zepsucia sie jakiegokolwiek zródla; sily, dajacego naped.Na rysunku uwidoczniono schematycz¬ nie kilka* przykladów wykonania calosci lub czesci przedmiotu wynalazku, a mianowi¬ cie fig. 1 przedstawa widok z boku i cze¬ sciowy przekrój; smigla o zmiennym skoku, którego urzadzenia do powolnej zmiany i do odwracania skoku sa napedzane z tego samego zródla i posiadaja przekladnie do zmiany biegu, fig. 2 — przekrój smigla, Jetórego urzadzenie do zmiany skoku jest napedzane sila, napedzajaca smiglo, fig. 3 — widok narzadów sterowniczych smigla, uwidocznionego na fig. 2, a takze polaczen miedzy tymi narzadami, fig. 4 — inna czesc narzadów sterowniczych i ich polaczen, fig. 5 — urzadzenie do samoczynnego rozrzadu urzadzeniem do powolnej zmiany skoku smigla, fig. 6 odmiane narzadów, przed¬ stawionych na fig. 3, a fig. 7 — tarcze wskaznika wartosci skoku smigla.Na fig. 1 do napedu urzadzenia do zmiany skoku sluzy silnik elektryczny 1, obracajacy sie wraz ze smiglem i zasilany pradem elektrycznym, przechodzacym z pradnicy lub baterii akumulatorów, za po¬ srednictwem pierscieni 2, osadzonych na wale smigla, i nieruchomych szczotek 3, o- cierajacych sie o te pierscienie, lub odwrot¬ nie.Silnik / jest polaczony ze smigami 4 2A pómócA przekladni ze zmiennikiem bie¬ gu 5 (w danym przypadku zmiennik biegu sklada sie z dwóch znanych przekladni z przystawkowym walem i z biegiem bezpo¬ srednim, jednak stosowac mozna przeklad¬ nie dowolnego typu). Zmiennik biegu posia¬ da umieszczone z zewnatrz jego skrzynki kolo zebate 6, napedzajace zebate kolo 7, dajace sie obracac na wale smigla i zaopa¬ trzone w stozkowe uzebienie 8, zazebiajace sie ze stozkowym uzebieniem 9 podstawy 10 smigi.Zmiennik biegu 5 sterowany jest za po¬ moca urzadzenia, skladajacego sie z narza¬ du, osadzonego na wale smigla i obracaja¬ cego sie razem z nim, jednak mogacego po¬ suwac sie wzdluz walu, w danym przypad¬ ku z pierscienia 11 z wyzlobieniem, oraz z narzadu, nieobracajacego sie z walem smi¬ gla i przesuwajacego ten pierscien // wzdluz walu, w danym przypadku w po¬ staci widelek 12.Za pomoca widelek 12 mozna wlaczac jedna z przekladni1 zmifennika biegu 5 i osiagac szybka zmiane skoku, co przewaz¬ nie stosuje sie przy odwracaniu skoku, lub tez powolna zmiane skoku, przy czym kie¬ runek zmiany skoku moze byc osiagniety za pomoca zmiany kierunku obracania sie silnika, np, za pomoca przyrzadu, odwra¬ cajacego kierunek biegu silnika i sterowa¬ nego samoczynnie lub dowolnie.Do regulowania szybkosci zmiany skoku smigla mozna stosowac zamiast mechanicz¬ nego zmiennika biegu 5 urzadzenie elek¬ tryczne znanego systemu, regulujace szyb¬ kosc obrotu silnika elektrycznego 1* Na fig. 2 przedstawiono urzadzenie me¬ chaniczne do dokonywania zmiany skoku, skladajace sie z róznicowych przyrzadów do hamowania, rozrzadzanych za pomoca pomocniczego silnika, zawierajacego ciecz pod cisnieniem, np. olej* Urzadzenie to umieszczone wspólosio¬ wo w stosunku do walu smigla sklada sie z czterech tarcz 15, 16, 17 i 18, obracaja- — 3 —cych sie luzno na wale i zaciskanych ha¬ mulcami 19, 20, 21 i 22. Sasiednie tarcze 17 i 18 sa polaczone ze soba za pomoca kól zebatych, odwracajacych wzajemnie kierunki ich obrotów, np. za pomoca urza¬ dzenia obiegowego 23, którego podstawa jest umocowana na wale smigla. Tarcze 16 i 17 sa polaczone ze soba za pomoca prze¬ kladni, skladajacej sie z kola obiegowego 24, którego podstawa moze obracac sie luz¬ no lub mcze byc zamocowana na wale smi¬ gla za pomoca dowolnego urzadzenia sprze¬ gajacego 25. Kolo obiegowe 24 zazebia sie z jednej strony z zebami tarczy 16, a z drugiej z zebami tarczy 17 za posredni¬ ctwem przekladni, skladajacej sie z kola srubowego 26, polaczonego z tarcza 17 i zazebiajacego sie z kolem srubowym 27, umocowanym na wale 28, prostopadlym do walu smigla. Na wale 28 jest osadzony sli¬ mak 29 (fig. 4), zazebiajacy sie z odpowied¬ nim kolem 30, zaklinowanym na wale kola obiegowego 24. Poza tym tarcze 15 i 16 sa równiez polaczone ze soba za pomoca kola zebatego 31, zazebiajacego sie z uzebie¬ niami, wewnetrznym i zewnetrznym, odpo¬ wiednio umieszczonymi na tarczach 15, 16, przy czym to kolo zebate jest umocowane na wale 32, obracajacym sie w lozyskach, umieszczonych w oslonie 33 walu smigla i obracajacych sie wraz z ta oslona, wskutek czego ruch obrotowy kola zebatego 31 jest przenoszony na poszczególne smigi 4 za po¬ moca walu 32 oraz urzadzenia nizej opisa¬ nego^ Z powyzszego widac, iz dopóki tarcze nie sa hamowane, cale urzadzenie obraca sie wraz z walem smigla nie majac ruchu wewnetrznego. Przy hamowaniu jednej z tarcz 15 lub 16, gdy podstawa kola obiego¬ wego 24 jest luzna w stosunku do walu smigla, kolo zebate 31 obraca sie dookola swej osi w tym lub w innym kierunku w zaleznosci od zahamowanej tarczy, wsku¬ tek czego nastepuje zmiana skoku w do¬ datnim lub ujemnym kierunku.Przy tym tarcze 17 i 18 w dalszym cia¬ gu obracaja sie wraz z waleni smigla, a podstawa obiegowego kola zebatego 24 na¬ biera szybkosci, odpowiadajacej wartuj kom danej chwili Przy hamowaniu jednej z tarcz 17 lub 18 i przy zamocowaniu podstawy kola obie¬ gowego 24 na wale smigla za pomoca urza¬ dzenia sprzegajacego 25 wytwarza sie wzgledny ruch w tym lub innym kierunku, w zaleznosci od zahamowanej tarczy, od tarczy 17 i od podstawy kola obiegowego 24 oraz od narzadów 27 — 30. Z tego wy¬ nika, iz za pomoca narzadów 26 — 29 prze? kladni kolo obiegowe 24 zaczyna ebracac sie dookola swej osi w tym l^ib w innypi kie¬ runku, co nadaje tarczy 16 ruch wzgledny w stosunku do tarczy 15, wskutek czego, jak poprzednio, kolo zebate 31 zaczyna sie obracac dokola swej osi w tym lub w in¬ nym kierunku.Z powyzszego widac,, ze do obracania smig sluza dwie znacznie rózniace sie mie¬ dzy soba przekladnie: przekladnie, odpo-? wladajaca hamowaniu tarcz 15 i 16, stosu¬ je sie przy odwracaniu skoku smigla, a dru¬ ga, wynikajapa z hamowania tarcz 17 i 18 i z wlaczenia podstawy kola obiegowego 24, stosuje sie przy powolnej zmianie skoku.Ruch kola zebatego 31 oraz walu 32 mo¬ ze byc przeniesiony na poszczególne smigi 4 za pomoca dowolnego urzadzenia, np. za pomoca kola zebatego 34 (fig. 4), osadzo¬ nego na koncu walu 32 i zazebionego z ko¬ lem zebatym 35, umieszczonym wspólosio¬ wo ze smiglem. Kolo zebate 35 porusza przekladnie epicykloidalna, zawierajaca kolo obiegowe 36a, toczace sie na nierucho¬ mej podstawie 36 wspólosiowej ze smiglem.To kolo obiegowe 36a jest osadzone na mi- mosrodowej czesci 35a kola 35 i zaopatrzo¬ ne w drugie uzebienie 36b, które jest polo¬ zone mimosrodowo, podobnie do czesci 35a kola 35. Touzebienie 36b zazebia sie z uze¬ bieniem 37 kola zebatego, wspólosiowego ze smiglem i zaopatrzonego w stozkowe ko- -=. 4 ^lo zebate 38, zazebiajace sie ze stozkowymi zebami 9 podstaw smig. Takie urzadzenie praktycznie jest nieodwracalne.Kolo stozkowe 38 niezaleznie od sposo¬ bu jego napedzania jest osadzone luzno i opiera sie na pierscieniowym kulistym wy¬ stepie 39, przy czym miedzy kolem 38 a walem smigla jest pewien luz w kierunku promienia. Dobrze jest, gdy wystep 39 da¬ je sie przesuwac wzdluz osi walu smigla.W ten sposób uzyskuje sie samoczynne srodkowanie tego kola na stozkowych uze¬ bieniach 9 podstaw smig 10. Wskutek tego, zwlaszcza w przypadku trójsmigowego Smi¬ gla, luzy miedzy zebami uzebien wyrówny¬ waja sie samoczynnie i wszystkie smigi jed¬ noczesnie przylegaja do kola 38, przy czym naciski na poszczególne zazebiajace sie ze¬ by sa stale zrównowazone. Przesuniecie wzdluz walu kulistego wystepu 39 reguluje jednoczesnie luz miedzy zebami poszcze¬ gólnych trybów* W celu uniemozliwienia samoczynnej zmiany skoku smigla wskutek drgan, sto¬ suje sie stale jednakowe hamowanie tarcz, np. za pomoca zespolu ciernego, umieszczo¬ nego miedzy tarczami. W danym przypad¬ ku zespól cierny 40 nie jest umieszczony bezposrednio miedzy tarczami, lecz miedzy kolem zebatym 41, obracajacym sie luzno na wale 42, stanowiacym czesc urzadzenia, uruchomiajacego wkaznik wielkosci skoku, i kolem 43, umocowanym na tym wale 42.Obydwa kola 42 i 43 sa napedzane za po¬ moca odjpowiednich tarcz 15 i 16, przy czym lozyska walu 42 sa nieruchome.Rozrzad wskaznika wielkosci skoku smi¬ gla, zawierajacy urzadzenie róznicowe, jest znanego typu, nie jest zatem tu opisany.Na fig. 3 przedstawiono dzwignie 50 u- rzadzenia do odwracania skoku smigla.Dzwignia 50 jest polaczona za pomoca ciegna 51 lub podobnego narzadu z roz¬ rzadem pomocniczego urzadzenia, zaciska¬ jacego oddzielnie hamulce 19, 20. To urza¬ dzenie pomocnicze (fig. 4) zawiera ciecz pod cisnieniem i sklada sie z cylindra 52 i urzadzenia rozdzielczego, osobnych dla kazdego hamulca, przy czym urzadzenie rozdzielcze najlepiej dziala wtedy, gdy albo calkowicie otwiera doplyw cieczy do cylindra, albo calkowicie go zamyka. W tym celu zawory 53 i 54 do doplywu i od¬ plywu cieczy sa polozone przeciwlegle i miedzy ich tarczami umieszczony jest ko* niec dzwigni 55, umocowanej na wale 56, na którym sa umieszczone dzwignie 57 i 58, przyciagane wzajemnie za pomoca sprezy¬ ny 59. Dzwignia] 58 jest umocowana na wa¬ le 56, przy czym druga dzwignia porusza sie luzno miedzy dwoma zderzakami, nasa¬ dzonymi na wal po obu stronach dlugiego ramienia dzwigni 58, tak ze dzwignia 57 porusza sie gwaltownie w jednym lub dru¬ gim kierunku pod dzialaniem sprezyny 59 w chwili, kiedy przekracza kierunek wyzej wskazanego ramienia dzwigni 58. Obydwie dzwignie sa polaczone ze soba za pomoca ciegiel lub innego urzadzenia w taki spo¬ sób, aby obydwa zawory 53 zamykaly sie razem, a otwieraly sie niejednoczesnie. Ten zespól ciegiel sklada sie z obracajacej sie dzwigni 60 (fig. 4) o dwóch ramionach. Z jednym z ramion jest polaczony pret 61 ze szczelina 62, w która wchodzi czopt dzwi¬ gni 57. Z drugim ramieniem jest polaczony przegubowo pret 63, polaczony przegubowo z ramieniem preta 51, który jest polaczony przegubowo z dzwignia 50 (fig. 3) i zaopa¬ trzony w wydluzony otwór 64 (fig. 4), w którym przesuwa sie czop dzwigni 57. Ca¬ le to urzadzenie moze sie znajdowac w trzech wyraznie okreslonych polozeniach, a mianowicie w polozeniu srednim, czyli bier¬ nym, w którym obydwa zawory 53 sa za¬ mkniete, a dwa zawory 54 — otwarte, oraz w dwóch krancowych polozeniach, gdy fe- den z zaworów 53 jest otwarty, a drugi za¬ mkniety.Przy poruszeniu dzwigni 50 w dowol¬ nym kierunku i wyprowadzeniu jej z polo¬ zenia biernego jeden z zaworów 53 ^twierk _ 5 _Isiei imptoWiiiie, zaleznie od kierunku prze¬ suniecia dzwigni, wskutek czego zaciska sie odpowiedni hamulec Samoczynne zatrzy- mAnie odwracania skoku smigla uzyskuje sie przez odpuszczenie hamulca za pomoca dwóch kciuków 65 i 66, odpowiadajacych dwóm okreslonym wartosciom skoku, uje¬ mnej i dodatniej, i poruszanych w dodat- nim¦ kierunku za :pomoca urzadzenia, uru¬ chomiajacego wskaznik skoku, W zalezno- §d bd polozenia, dzwigni 50 jeden lub dra- i$r kciuk dziala na dzwignie 60 w celu do¬ prowadzenia dzwigni 57 otwartego zaworu 53 do polozenia niestalej równowagi, po którega przekroczeniu zawór 53 zamyka -sie raptownie pód dzialaniem sprezyny 59, a zawór 54 otwiera sie raptownie; przy tym ciegna i dzwignia 50 do odwracania skoku wracaja w polozenie bierne, w którym za¬ wory 54 saotwarte, a hamulce 19 i 20 — Odpuszczenie/ W przykladzie wykonania wedlug fig/ 3 do polaczenia dzwigni 50 z urzadzeniem do sterowania doplywem mieszanki do silnika sluza ciegna 67, polaczone przegubowo z dzwignia 50 oraz z obracajacym sie kciu¬ kiem 68, dzialajacym na elastyczny prze¬ gub 69 miedzy dwoma ciegnami 70 i 71, z których jedno 70 jest polaczone z klapa, regulujaca przeplyw mieszanki, a drugie 71 jest polaczone z dzwignia 72 rozrzadu mie¬ szanki gazów. Polaczenie miedzy ciegnem 67 i obracajacym sie kciukiem 68 umozli¬ wia ruch jalowy dzwigni 50, wskutek czego przy doprowadzaniu dzwigni 50 z poloze¬ nia biernego w polozenie, odpowiadajace dodatniej -wielkosci skoku smigla, kciuk nie obraca sie. OdWrotnie, przy doprowadzaniu dzwigni 50 do przeciwleglego jej polozenia (to jest w lewo wedlug fig. 3), kciuk 68 obraca sie i naciska na przegub 69, który znajduje sie na jego drodze. Gdy dzwignia 72 znajduje sie w polozeniu, odpowiadaja¬ cym nieznacznemu otwarciu klapy, regulu¬ jacej przeplyw mieszanki, to ciegna 70 i 71 tworza niniej ^wiecej jedha prosta linie.Wtedy zgiecie przegubu 69 ptzez nacisk kciuka 68 powoduje zwiekszenie otworu dla przeplywu mieszanki bez poruszania dzwigni 72. Przy powróceniu dzwigni 50 w polozenie bierne dzwignie 70 i 71 wracaja do polozenia wzdluz jednej linii.W przypadku poruszania urzadzenia do zmiany skoku smigla za pomoca silnika po¬ mocniczego 75, napedzanego ciecza pod ci¬ snieniem, wstawia sie przy otworze wejscio¬ wym cieczy zawór 76, otwierajacy sie i za¬ mykajacy raptownie. Podobny zawór jest oznaczony liczbami 57, 58, 59. Zawór ten jest sterowany ciegnem 77 i odciagany sprezyna 78 (fig. 3), aby normalnie zawór 76 pozostawal otwarty, przy czym ciegno jest przegubowo polaczono z trójramienna dzwignia 79 (fig. 3), umieszczona na dro* dze ruchu kciuka 80, polaczonego' z dzwi¬ gnia 72, sterujaca doplywem mieszanki do silnika samolotu, przy czym ksztalt kciuka jest taki, ze ciegno 77 przy naprezonym stanie sprezyny 78 jest stale przytrzymy¬ wane w polozeniu, w którym zawór 76 jest zamkniety, i to tak dlugo, dopóki dzwignia 72 znajduje sie w polozeniu, przy którym szerokosc otwarcia klapy do mieszanki nie przewyzsza pewnej okreslonej wartosci.Dla unikniecia ewentualnego falszywe¬ go pociagniecia potrzeba, aby nie mozna by¬ lo rozruszac urzadzenia doi powolnej zmia¬ ny skoku! smigla dopóty, dopóki urzadzenie do odwracania skoku smigla jest czynne.W tym celu stosuje sie urzadzenie ograni¬ czajace dzialanie, podobne do urzadzenia stosowanego w urzadzeniu do powolnej zmiany skoku smigla, polaczonego z dzwi¬ gnia do sterowania doplywem mieszanki.W tym celu dzwignia 79 wspóldziala rów¬ niez z kciukiem 81, polaczonym z dzwignia 50 i posiadajacym taki ksztalt, ze dzwignia 79, odciagana sprezyna 78, zajmuje poloze¬ nie, odpowiadajace otwartemu zaworowi 76, tylko wtedy, gdy dzwignia 50 znajduje sie w polozeniu biernym.W przykladzie wykonania wedlug fig. 2 _ 6 —dla umozliwienia dzialania urzadzenia da odwracania skoku smigla nalezry wylaczyc podstawe kola obiegowego 24. W tym celu dzwignia 50 jest polaczona z ruchomym na¬ rzadem urzadzenia sprzegajacego 25 w taki sposób, aby przy przesunieciu jej z poloze¬ nia srodkowego nastapilo wylaczenie wy¬ zej wymienionej podstawy kola obiegowe¬ go. Do tego celu sluzy kciuk 81 oraz dzwi¬ gnia 79, których katowe przesuniecie jest przenoszone za pomoca ciegna 82 lub inne¬ go odpowiedniego urzadzenia na widelki 83, osadzone obrotowo i poruszajace w kierun¬ ku podluznym wyzej wymieniony narzad ruchomy urzadzenia sprzegajacego 25.Wlaczanie moze byc dowolnie dokonywane przez pilota, w danym przypadku jest do¬ konane samoczynnie za pomoca sprezyny 85.Fig. 6 przedstawia urzadzenie, uniemoz¬ liwiajace dzialanie urzadzenia do powolnej zmiany skoku smigla przy ujemnej jego wartosci. Kciuk 18, unieruchomiajacy urza¬ dzenie do powolnej zmiany skoku smigla podczas odwracania skoku smigla, jest po¬ dzielony na dwie czesci 81a i 81b , przy czym czesc 81a jest polaczona bezposred¬ nio z dzwignia 50, a czesc 81b jest polaczo¬ na np. za pomoca wystepu 86, umieszczo¬ nego w wykroju 87 czesci 81b , z ta ze dzwi¬ gnia, tak iz moze odchylac sie o pewien kat.Czesci te sa umocowane w taki sposób, ze przy przesuwaniu dzwigni 50 z polozenia biernego w polozenie, odpowiadajace ujem¬ nemu skokowi smigla, wystep 86 zderza sie z koncem wykroju 87 i posuwa czesc 81* kciuka, która naciska na dzwignie 79 i uru¬ chomia urzadzenie zabezpieczajace 76 — 79, jak równiez urzadzenie 82 — 85, steru¬ jace sprzeglem 25. Z chwila, kiedy dzwi¬ gnia 50 wraca do martwego punktu, wystep 86 przesuwa sie w wykroju 87 nie pociaga¬ jac za soba czesci 81b, która w dalszym ciagu utrzymuje dzwignie 79 w polozeniu opuszczonym, wskutek czego urzadzenie do powolnej zmiany skoku smigla pozostaje zamkniete, dopóki skok smigla jest ujemny.Przy obróceniu dzwigni 50 w polozenie, od¬ powiadajace dodatniemu skokowi smigla; wystep 86 zderzaj sie z drugim koncem wy¬ kroju 87, wskutek czego czesc 81b kciuka wraca do pierwotnego polozenia, a jedno¬ czesnie czesc 81a kciuka zastepuje czesc 81b i przytrzymuje dzwignie 79 w poloze¬ niu opuszczonym. Przy powróceniu dzwi¬ gni 50 w polozenie bierne wystep 86 przesu¬ wa sie w wykroju 87 nie pociagajac czesci 81b kciuka, przy czym czesc 81a usuwa sie, wskutek czego dzwignia 79 moze sie pod¬ niesc zwalniajac urzadzenie do powolnej zmiany skoku smigla.Fig. 3 przedstawia przyklad wykonania urzadzenia do zapobiegania raptownemu rozbieganiu sie silnika w chwili, kiedy war¬ tosc skoku smigla dochodzi do zera i kiedy klapa, sterujaca doplywem mieszanki, jest szeroko otwarta.W tym celu obracajacy sie kciuk 88 jest polaczony za pomoca odpowiedniej prze¬ kladni 88" z walem 42 urzadzenia, poru¬ szajacego wskaznik wielkosci skoku smigla.Kciuk ten dziala na dzwignie 89, osadzona obrotowo na nieruchomej osi 89a i polaczo¬ na przegubowo z ciegnem 70, 70a steruja¬ cym klapa, regulujaca doplyw mieszanki.Z tego widac, iz polozenie tej klapy jest zalezne od polozenia dzwigni 89, przy czym w chwili, kiedy klapa jest dostatecznie przymknieta, kciuk 88 moze sie obracac nie dotykajac dzwigni 89, to jest w chwili, kie¬ dy skok smigi równa sie zeru. Przeciwnie, gdy klapa, regulujaca doplyw mieszanki, jest dosc szeroko otwarta, dzwignia 89 sta¬ je na drodze kciuka 88, który ja popycha w chwili, kiedy wielkosc skoku przechodzi przez zero i powoduje chwilowe zamknie¬ cie tej klapy.Fig. 5 przedstawia urzadzenie do samo¬ czynnego sterowania powolna zmiana sko¬ ku smigla w zaleznosci od liczby obrotów silnika, Regulator odsrodkowy 90, bezpo¬ srednio poruszany silnikiem, steruje za po- — 7 —srednictwem dzwigni 91 rozdzielaczem sil¬ nika pomocniczego 75. Naprezenie sprezy¬ ny 92 moze byc regulowane podczas ruchu przez przesuniecie jednego z jej punktów oparcia, utworzonego za pomoca nakretki 93, umieszczonej na gwintowanym sworzniu 94, który mozna obracac za pomoca odpo¬ wiedniej przekladni, skladajacej sie np. z kól zebatych stozkowych 95 i 96. Stozkowe kolo* zebate 96 jest obracane kolem zeba¬ tym 97, zazebiajacym sie z zebatka 98, po¬ ruszana za pomoca obracajacego sie kciuka 99, przymocowanego do kola zebatego 100, zazebiajacego sie z kolem zebatym 101, sta¬ nowiacym jedna calosc z dzwignia 102 i wskaznikiem 103, przesuwajacym sie na tarczy 104 z podzialka, wskazujaca liczbe obrotów. Posuniecie dzwigni 102 reguluje liczbe obrotów silnika wywolujac tez i zmiane skoku smigla, przy czym regulator 90 utrzymuje samoczynnie stala liczbe ob¬ rotów silnika dzialajac odpowiednio na U- rzadzenie do powolnej zmiany skoku smi¬ gla, stosownie do warunków lotu w góre, poziomo, w dól i t d.Fig. 5 przedstawia równiez przyklad wykonania urzadzenia do utrzymania mo¬ zliwych zmian skoku smigla w granicach dwóch krancowych wielkosci dodatnich* Urzadzenie to sklada sie z dwóch zderza¬ ków 105, umieszczonych na drodze dzwigni 102, wskutek czego dzwignia nie moze zaj¬ mowac polozenia na zewnatrz zderzaków.Polozenia krancowe dzwigni 102 odpowia¬ daja maksymalnej szybkosci obrotu, której silnik nie moze przekroczyc, dopóki urza¬ dzenie do powolnej zmiany skoku smigla jest czynne. Przeciwnie zas, w chwili, kie¬ dy urzadzenie to jest wylaczone, przy prze¬ sunieciu dzwigni 72, sterujacej doplywem mieszanki, w -polozenie, powodujace zmniej¬ szony doplyw mieszanki, silnik moze pra¬ cowac przy róznych szybkosciach, które sa okreslone polozeniem dzwigni 72 przy jed¬ noczesnym wylaczeniu urzadzenia do po¬ wolnej zmiany skoku smigla.Mozna by osiagnac ten sam rezultat za pomoca kciuków, które porusza urzadzenie, uruchomiajace wskaznik wielkosci skoku smigla, i które wylaczaja urzadzenie do po¬ wolnej zmiany tego skoku z chwila, gdy wielkosc skoku osiaga jedna z dwóch usta¬ lonych granic.Fig. 4 przedstawia przyklad wykonania recznego rozrzadu 110, umozliwiajacego u- stawienie smig w kierunku wiatru na wypa¬ dek zmniejszenia sie cisnienia oliwy lub in¬ nego uszkodzenia. Rozrzad ten, typu zwy¬ klego linkowego, dziala bezposrednio na dzwignie 111, poruszajaca szczeke hamulca 22, którego dzialanie powoduje powolne zmniejszenie skoku smigla.Fig. 7 przedstawia specjalny typ tarczo¬ wego wskaznika wielkosci skoku, dostoso¬ wanego do smigla wedlug wynalazku. Na tarczy sa bardzo wyraznie uwidocznione cztery znaki, odpowiadajace czterem glów¬ nym wartosciom skoku, a mianowicie: war¬ tosci nieskonczenie wielkiej, ustalonej z gó¬ ry wartosci! ujemnej, wartosci zerowej oraz ustalonej z góry wartosci dodatniej, zwykle stoisowanej dla wzlotu, PL